|
ÖZET: Bu Yargıtay kararında, dava dışı bir kişinin, davacı iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu üzerine kurulu bir hukuki uyuşmazlık bulunmaktadır. Davacı, Kurum tarafından düzenlenen işlemlerin iptalini talep etmiştir. Ancak, dava dışı kişinin hak alanı ile ilgili bir durum söz konusu olduğundan, bu kişinin davaya dahil edilmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkeme, taraf teşkilini sağlamadan ve delilleri toplamadan karar vermiştir ki bu durum hukuka aykırıdır.
Mahkemece, dava dışı kişinin beyanının alınması ve delillerin toplanması gerektiği vurgulanmış, bu eksiklikler nedeniyle kararın bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, temyiz edilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bu karar, tarafların haklarının tam olarak değerlendirilmesi için gerekli olan usul kurallarına uygun hareket edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
10. Hukuk Dairesi 2024/4055 E. , 2024/7953 K.
“İçtihat Metni”
MAHKEMESİ : Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/573 E., 2024/166 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Niğde İş Mahkemesi
SAYISI : 2020/552 E., 2022/95 K.
Taraflar arasındaki Kurum işleminin iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi … tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I.DAVA
Davacı dava dilekçesinde özetle, davacı iş yerinde müfettiş raporuyla çalıştığının tespit edildiği dava dışı …’ın, davacı işyerinde çalışmadığı, dolayısıyla bildirilmesi gereken bir hizmeti ya da sigorta priminin olmamasından dolayı bu yöndeki Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II.CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; … isimli şahsın davacı başkanlıkta fiilen çalıştığı, davacıya ait iş yerinin tescilli olmadığı, iş yeri bildirgesinin yasal süre içerisinde verilmemesi nedeni ile idari para cezası uygulanacağı, ayrıca defter ve belgeleri eksik ibraz etmesi nedeni ile idari para cezası uygulanacağı sonuç ve kanaatine varıldığı, bunun üzerine Kurumca resen iş yeri dosyasının tescil edildiği, idari para cezaları uygulanarak davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafça itiraz edildiği ve söz konusu itirazın reddedildiği, söz konusu ret kararının davacıya tebliğ edildiği, …’ın bahse konu yerde çalıştığı sabit olduğundan davalı Kurum işleminde hukuka aykırı bir yön bulunmadığını beyanla davanın reddini istemiştir.
III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen karar ile davanın kabulü ile 25.12.2019 tarihli 9259661-206.03.02-E.20469026 sayılı ve 08.05.2019 tarihli 92595661-206.99-E.5886327 sayılı Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmiştir.
IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
B.İstinaf Sebepleri:
1.Davalı Kurum vekili İstinaf Sebepleri
… T.C. Kimlik numaralı … isimli sigortalının iş yerinde 01.10.2016-31.12.2017 tarihleri arasında fiilen çalıştığı ve davacıya ait işyerinin tescilli olmadığı tespit edildiğinden davacı hakkında tesis edilen davalı Kurum işlemlerinde hiç bir hukuka aykırılık söz konusu olmadığını, tüm bu yasal nedenler birlikte değerlendirildiğinde müvekkil Kurum tarafından yapılan işlemlerin hukuka uygun olduğu ve yersiz ödemeye ilişkin oluşturulan kişi borcu ve buna istinaden gönderilen borç bildiriminin de usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı işyerinde sigortasız olarak işçi çalıştırıldığı yönünde hazırlanan Kurum denetmen raporu üzerine davacı işyeri hakkında idari para cezaları tanzim edildiği ve bu cezaların dayanağı olan Kurumun iki ayrı işleminin iptalinin dava konusu yapıldığı, ayrıca davalı Kurum tarafından, davacı Oda Başkanlığı aleyhine uygulanan ve dava konusu Kurum işlemlerinin neticesi olan idari para cezalarının Aksaray İdare mahkemesinin 31.05.2021 tarih ve 2020/555 Esas 2021/415 Karar sayılı ilamı ile iptal edildiği, ihtilafın, … isimli kişinin sigorta bildirimi yapılmaksızın davacı işyerinde (Oda’ da) çalışıp çalışmadığı noktasında toplandığı, gerek İdare Mahkemesi kararı gerekse dava dosyasındaki diğer delilere göre, dava dışı … isimli kişinin davacı işyerinde çalışmadığının anlaşılması karşısında Kurum işleminin hatalı olduğu sonucuna ulaşıldığı anlaşılmakla istinaf talebinin esastan reddine karar verilmiştir.
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili; istinaf sebeplerini tekrarla temyiz talebinde bulunmuştur.
C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava; dava dışı …’ın, davacı işyerinde çalışmadığı, dolayısıyla bildirilmesi gereken bir hizmeti ya da sigorta priminin olmamasından dolayı bu yönde davacı aleyhine Kurumca düzenlenen kurum işlemlerinin iptali istemine ilişkindir.
2.İlgili Hukuk
Eldeki davada, ihtilaf; dava dışı …’ın davacı iş yerinde çalışıp çalışmadığına yöneliktir. Kurumca, dava dışı …’ın davacı iş yerinde çalıştığı denetim raporuyla tespit olunmuş, davacı aleyhine işlemler tesis edilmiştir. Davacı tarafından da bu işlemlerin iptaline karar verilmesi talep ve dava edilmiştir. Ancak eldeki davada dava dışı …’ın hak alanını ilgilendirmesine rağmen adı geçen davada taraf sıfatına sahip değildir.
Dava dışı …’ın da HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince davaya dahil edilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın karar verilmiş olması isabetsizdir.
HMK’nın 124 üncü maddesi gereğince …’ davaya dâhil edilmeli, gösterdiği deliller toplanmalı ve elde edilecek sonuca göre hüküm kurulmalıdır.
3.Değerlendirme
Dava; Kurum işleminin iptali davasıdır. Davacı, dava dışı …’ın davacıya ait iş yerinde çalışmadığını beyanla Kurumca aleyhlerine düzenlenen Kurum işlemlerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece gerek teftiş sırasında şahsın burada çalıştığı yönünde iddiadan öte fiili bir çalışma olgusunu ispatlayacak evrak, kayıt ya da delilin bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulü ile dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Ancak dava; dava dışı …’ın hak alanını ilgilendirdiğinden, davada yer alıp beyanının alınması gerektiği halde bu husus gözetilmeksizin karar verildiği anlaşıldığından Mahkemece davaya dahil edilmek suretiyle taraf teşkili sağlanıp beyanı alınarak ve delilleri toplandıktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken taraf teşkili sağlanmaksızın ve delilleri toplanmaksızın karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin ORTADAN KALDIRILMASINA,
2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,
Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
10.07.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.