Aşırı düşük teklif açıklamalarında tarih içermeyen proforma fatura teklifin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olur mu (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, başvuruya konu ihalede ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata uygun olmadığı sunulan analiz ve alt analizlerin birim fiyat tariflerine uygun olmadığı, hesap cetveli ve nakliye analizlerinin sunulmadığı pozlara ait açıklamalarda rayiçlerin eksik olduğu, analizlerde aritmetik hata olduğu, nakliye girdilerine yer verilmediği ve işçilik ücretlerinin asgari ücretin altında belirlendiği, proforma faturalar ile analizlerin uyumlu olmadığı, maliyet/satış tutarı tespit tutanaklarının mevzuata uygun şekilde düzenlenmediği, proforma faturalarda meslek mensubu onayının ve kaşesinin bulunmadığı, faturayı veren tacirin imza sirküleri ile meslek mensubunun oda kayıt belgesinin açıklama dosyasında yer almadığı, benzer alt analizlerde aynı iş kalemlerine ilişkin iki farklı fiyatlandırma yapıldığı, açıklama istenen iş kalemlerine ilişkin uygun teklifler verilmiş olsa da açıklama istenilmeyen iş kalemleri ile teklifin manipüle edildiği, bu nedenle açıklama istenilmeyen iş kalemlerinin fiyatlarının da incelenmesi gerektiği, bazı iş kalemlerine teklif edilen fiyatın işçilik ücretini dahi karşılamadığı, bu nedenle iş mevzuatına aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

Yapılan incelemede, başvuruya konu ihaleye 13 isteklinin katıldığı, yaklaşık maliyet ve teklif fiyatları üzerinden yapılan hesaplama neticesinde sınır değerin 836.540,22 TL olarak belirlendiği, teklif fiyatı sınır değerin altında olan 6 isteklinin tekliflerine ilişkin aşırı düşük teklif açıklamalarının sunulmasının istendiği, 4 isteklinin tekliflerine ilişkin olarak açıklama sunmadığı ve değerlendirme dışı bırakılmasına karar verildiği, aşırı düşük teklif açıklamalarını sunan iki istekliden, Oğuzhan Karaman tarafından sunulan açıklamalar kapsamında açıklama istenmeyen analiz girdilerine yer verilmediğinden, proforma faturasında tarih bulunmadığından ve taşıma mesafesi doğru hesaplanmadığından söz konusu teklifin değerlendirme dışı bırakıldığı ve ihalenin aşırı düşük teklif açıklamaları uygun görülen Halil Sancar üzerinde bırakılmasına karar verildiği görülmüştür.

İhale konusu işin, 8 derslikli ilköğretim okulu inşaatı, 4 lojman inşaatı, saha tanzimi, 50m3 fosseptik, 50 KWA trafo ve Atatürk büst kaidesi işlerinden oluştuğu, idarece 28 inşaat kalemi ve bir adet tesisat iş kalemi için açıklama istenildiği, 64 adet açıklama istenilen analiz girdisinin belirlendiği görülmüştür .

İhale üzerinde bırakılan isteklinin 831.000,00 TL tutarındaki teklifine ilişkin olarak, 24.09.2012 tarihinde idareye sunmuş olduğu açıklamaların hesap icmali, birim fiyat analizi, proforma fatura, maliyet hesapları, kamu kurum ve kuruluş poz listesi ve nakliye analizinden oluştuğu görülmüştür.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45’inci maddesi, yapım işi ihalelerine ilişkin olup, söz konusu maddede; aşırı düşük tekliflerin tespitine ilişkin sınır değerin belirlenmesine, idarenin yaklaşık maliyeti hazırlama aşamasında yapması gereken iş ve işlemlerin neler olduğuna, teklifi belirlenen sınır değerin altında kaldığı için aşırı düşük teklif olarak değerlendirilen isteklilerden idarece ne çerçevede açıklama isteneceğine ve isteklilerin tekliflerine ilişkin yazılı açıklama kapsamında sunması gereken belgelerin neler olduğu ve nasıl sunulması gerektiğine ilişkin ayrıntılı düzenlemelere ve açıklamalara yer verilmiştir.

Anılan Tebliğin “Aşırı düşük teklif değerlendirmesi” başlıklı 45.1.2’nci maddesinde

“Sınır değerin altındaki teklif sahiplerinden yaklaşık maliyetin % 80’lik bölümünü oluşturan iş kalemleri/gruplarına ilişkin ayrıntılar yazılı olarak istenir. Bu çerçevede; istenen açıklamanın niteliği dikkate alınarak, isteklilere beş (5) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilir.”açıklamasına,

45.1.2.1’nci maddesinde “İhale komisyonunca, (38.1) maddesi kapsamında idarece hazırlanan “sıralı iş kalemleri/grupları listesi” kullanılarak yaklaşık maliyetin % 80’lik kısmına giren iş kalemleri/grupları belirlenir.

Sıralı listeye göre, tutarlarının yaklaşık maliyete oranlarının kümülatif toplamı % 80 oranına kadar olan iş kalemleri/grupları ile kümülatif toplama eklendiğinde % 80 oranının aşılmasına neden olan iş kalemi/grubu, sorgulamaya tabi tutulacak olan iş kalemleri/grupları olarak belirlenecektir. Bunların dışında kalan iş kalemleri/grupları için sorgulama yapılmayacaktır.”açıklamasına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin yapım işi ihalelerine ilişkin olarak aşırı düşük teklif değerlendirmesine ilişkin 45’inci maddesinde ise,

“…

45.1.3. İsteklilerden teklifleri kapsamında analiz ve hesap cetveli sunmaları istenmeyecektir. Analizler ve hesap cetveli, Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklif fiyatı aşırı düşük olarak tespit edilen isteklilerin tekliflerinin önemli bileşenleri ile ilgili ayrıntıların belirlenmesi amacıyla, sadece aşırı düşük teklif sahibi isteklilerden istenecektir. Bu çerçevede; teklif fiyatının aşırı düşük olduğu tespit edilen istekliler tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlerine ilişkin olarak yapacakları açıklama kapsamında;

a) Anahtar teslimi götürü bedel işlerde, toplam teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatların gösterildiği hesap cetveli ile açıklama istenen iş kalemleri ve/veya iş gruplarının birim fiyatlarına ilişkin ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri,

b) Teklif birim fiyatlı işlerde; açıklama istenen iş kalemlerinin birim fiyatlarına ilişkin olarak ihale dokümanında verilen analiz formatına uygun analizleri

sunacaklardır. Sorgulamaya konu edilmeyen iş kalemleri/grupları için analiz sunulması istenmeyecektir.

…

45.1.5. İsteklilerin iş kalemleri/iş grupları için kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış cari yıl birim fiyatları veya bu fiyatlardan daha yüksek fiyatları teklif etmeleri ve söz konusu iş kalemleri/grupları için; hangi kamu kurum ve kuruluşunun birim fiyatını kullandıklarını, birim fiyat poz numarasını da yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları durumunda analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda; isteklilerin, kamu kurum ve kuruluşlarınca yayımlanmış “kar ve genel gider içermeyen birim fiyatların” üzerine, kendi belirledikleri “kar ve genel gideri” ilave ederek birim fiyatlarını oluşturmaları durumunda da; hangi kamu kurum ve kuruluşunun “kar ve genel gider hariç birim fiyatını” kullandıklarını ve kendi belirledikleri “kar ve genel gider” tutarını yazmak suretiyle liste halinde belirterek açıklamaları kapsamında sunmaları halinde de, söz konusu iş kalemleri/iş grupları için analiz düzenlemeleri zorunlu değildir. Bu kapsamda isteklilerin analiz düzenlemeleri zorunlu olmayan söz konusu iş kalemleri/grupları için (45.1.14) maddesinde belirtildiği şekilde, proforma fatura, teklif alma yazısı, maliyet/satış tutarı tespit tutanağı (Ek: O-5, O-6, O-7) ve stok tespit tutanağı (Ek: O-8) sunmalarına da gerek bulunmamaktadır.

…

45.1.9. İş kalemleri/gruplarına ait analizler ile yardımcı ve/veya alt analizlerde yer alan işçilik fiyatları ihale tarihinde yürürlükte olan saatlik asgari ücretin altında olamaz.

…

45.1.13. Teklifi aşırı düşük bulunan isteklilerin, tekliflerinde önemli olduğu tespit edilen bileşenler ile ilgili olarak Kanunun 38 inci maddesi uyarınca yapacakları açıklamada; sorgulamaya konu iş kalemlerine/gruplarına ilişkin analizler ile bu analizlere dayanak teşkil eden bilgi ve belgeleri sunmaları gerekmektedir.

İsteklinin analizlerine dayanak teşkil eden bilgi ve belgeler;

a. Tedarikçi veya üreticilerden alınan proforma faturalar,

b. Fiyat teklifleri,

c. Çimento ve demir ürünleri için üreticinin ilan edilmiş fiyat tarifeleri

ç. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından sunulan mal ve hizmetlere ilişkin ilan edilmiş fiyat tarifeleri veya bunlardan alınmış fiyat teklifleri,

d. Kamu kurum ve kuruluşları tarafından ilgili mala ilişkin ilan edilen asgari fiyatlar,

e. Ürettiği, aldığı veya sattığı mallara ilişkin maliyet/satış tutarı tespit tutanakları,

f. Stoğunda bulunan mallara ilişkin stok tespit tutanakları,

g. İdarece istenmesi durumunda yardımcı analizler v.b. dir.

İstekliler tekliflerine ilişkin olarak yukarıda sayılan belgelerden kendileri için uygun olanları (45.1.13.1 – 45.1.13.8) maddelerine göre yapacakları açıklamalar kapsamında sunacaklardır.

Yukarıda sayılan belge ve bilgilerden hiçbiri ile açıklama yapılmasının fiilen mümkün olmadığının anlaşıldığı durumlarda istekli tarafından gerekçesi belirtilmek suretiyle ilgili mevzuatına göre son 12 ay içinde düzenlenen açıklamaya elverişli diğer belge ve bilgiler kullanılarak da açıklama yapılabilir. (Örnek: Yurt dışından ithal edilen mallara ilişkin olarak gümrük giriş beyannamesi kullanılarak açıklama yapılabilir.) Yüklenicinin dışında üçüncü kişilerce inşaat mahalli dışında imal edilen ve esaslı başka bir işçilik veya malzeme katkısı yapılmaksızın yapıya monte edilen yapı elemanları için teklif edilen fiyatın, malzeme ve işçilik (gerekiyorsa nakliye de) fiyatlarının da belirtildiği proforma fatura veya fiyat teklifi ile belgelendirilmesi durumunda, bu iş kalemlerine ilişkin ayrıca analiz sunulması zorunlu değildir.”şeklinde açıklamalar yer almaktadır.

İhale üzerinde bırakılan istekli tarafından sunulan açıklamalar incelendiğinde ihale üzerinde bırakılan isteklinin, iş grupları bazında ayrı ayrı tüm imalat kalemleri ve bazı analiz girdilerine yer verdiği maliyet tablolarında, açıklama istenen iş kalemlerinden 26 adedi için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlardan %25 kâr ve genel gider hariç tutarına kendi kâr ve genel giderini ekleyerek oluşturulan birim fiyatları, diğer 26.252/C1ANL, 26.206/C1/ANL ve Özel İnş.08 Poz No’lu iş kalemleri için proforma fatura ve analiz sunduğu görülmüştür.

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan birim fiyatlarla açıklanmayan ve idarece açıklanması istenilen 26.206/C1/ANL Poz No’lu “3cm Kalınlığında Adıyaman Mozel Bej Mermer ile Döşeme Kaplaması Yapılması” iş kalemi ve 26.252/C1ANL Poz No’lu “2 cm kalınlığında Adıyaman Mozel Bej Mermer ile Duvar kaplaması Yapılması” iş kalemi ile ilgili olarak Çevre ve Şehir Bakanlığı tarafından yayımlanmış analiz girdileri miktarları esas alınarak açıklama yapıldığı, analiz girdisi içinde yer alan “Adıyaman mozel bej mermer” için, Adalar Mad. Tar. İnş. Hay. Taş. Gıda San. Tic. Ltd. Şti. tarafından 17.09.2012 tarihinde düzenlenmiş olan Kamu İhale Genel Tebliği’nde yer alan şekil şartlarına uygun proforma fatura sunulduğu, söz konusu analizlerde yer alan işçilik fiyatlarının ihale tarihinde geçerli saatlik asgari ücret olan 4,18 TL/saat’in üstünde 4,30 TL/saat olduğu, Özel İnş.08 Poz No’lu “515 cm. Göz Aralığında 4,5 mm Kalınlığında PVC Kaplamalı Panel Çit Yapılması” iş kalemine ilişkin olarak ise malzeme ve işçilik girdileri belirtilerek analiz oluşturulduğu, analiz girdisi olan panel çit ile ilgili olarak Yıl-Pa Yapı Malz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan ve Kamu İhale Genel Tebliğinde yer alan şekil şartlarına uygun proforma fatura sunulduğu, söz konusu iş kalemine ilişkin düzenlenen analizde işçilik ücretinin 4,30 TL/saat olduğu ve dolayısıyla ihale tarihinde geçerli saatlik asgari ücretin üzerinde bulunduğu tespit edilmiştir.

Yukarıda yer alan tespitler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan istekli tarafından yaklaşık maliyetin %80’ini oluşturan ve idarece açıklanması istenen iş kalemleri için 4734 sayılı Kanun ve ikincil mevzuatına uygun şekilde açıklama yapıldığı anlaşıldığından başvuru sahibinin iddialarının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.