Personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımlarında kâr hariç yaklaşık maliyetin üzerindeki teklifler için aşırı düşük teklif (KİK)

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının altında teklif vermiş olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

4734 sayılıKamu İhale Kanunu’nun “Aşırı düşük teklifler” başlıklı 38’inci maddesinde “İhale komisyonu verilen teklifleri 37 nci maddeye göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit eder. Bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak ister.

İhale komisyonu;

a) İmalat sürecinin, verilen hizmetin ve yapım yönteminin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve teklif sahibinin mal ve hizmetlerin temini veya yapım işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar,

c) Teklif edilen mal, hizmet veya yapım işinin özgünlüğü,

Hususlarında belgelendirilmek suretiyle yapılan yazılı açıklamaları dikkate alarak, aşırı düşük teklifleri değerlendirir. Bu değerlendirme sonucunda, açıklamaları yeterli görülmeyen veya yazılı açıklamada bulunmayan isteklilerin teklifleri reddedilir.

İhale komisyonu, aşırı düşük tekliflerin tespiti ve değerlendirilmesinde Kurum tarafından belirlenen kriterleri esas alır. Kurum bu maddenin uygulanmasında; aşırı düşük tekliflerin tespiti, değerlendirilmesi ve ekonomik açıdan en avantajlı teklifin belirlenmesi amacıyla sınır değer veya sorgulama kriterleri ya da ortalamalar belirlemeye yetkilidir.”hükmü yer almaktadır.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti” başlıklı 8’inci maddesinde “(1) İdareler, yaklaşık maliyetin hesaplanabilmesi için öncelikle ihale konusu hizmeti oluşturan iş kalemlerini veya gruplarını ve bunlara ilişkin miktarları tespit ederler. Bu amaçla, idare tarafından gerek duyulduğunda, aşağıda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde miktar araştırması da yapılabilir.

(2) Yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde;

a) Kamu kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar,

b) İhaleyi yapan idare veya diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar,

c) İlgili odalarca belirlenmiş fiyatlar,

ç) İhale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar,

d) İhale konusu işe ilişkin olarak Bütçe Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliğinde yer alan fiyatlardan KDV veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar,

Esas alınır.” hükmüne,

Anılan Yönetmelik’in “Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi” başlıklı 9’uncu maddesinde “…(3) Hizmetin gerçekleştirilmesi için gerekli olan iş kalemlerine veya iş gruplarına ilişkin miktarların tespit edilen fiyatlarla çarpımı sonucu bulunan tutarların toplanması ile elde edilen genel toplam tutar, sözleşme giderleri ve genel giderler ile KDV hariç olarak belirlenir. Bulunan bu tutara işin niteliği dikkate alınarak % 20 oranını geçmemek üzere yüklenici kârı eklenir. Bu tutar, kâr hariç belirlenen genel toplam tutar üzerinden hesaplanan sözleşme giderleri ve genel giderler ile toplanarak yaklaşık maliyet hesaplanır. Buna ilişkin hesap cetveli hazırlayanlarca imzalandıktan sonra, ihale onay belgesinin ekine konularak ihale yetkilisine sunulur. Yüklenici için öngörülen kar tutarının bu cetvelde gösterilmesi zorunludur…” hükmüne,

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 79’uncu maddesinde ise “…79.4. İhale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dahil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesi yapılarak 4734 sayılı Kanunun 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama istenecektir. İdarelerce aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, teklifte önemli olduğu tespit edilen bileşenlerin belirtilmesi ve açıklama için isteklilere üç (3) iş gününden az olmamak üzere makul bir süre verilmesi gerekmektedir.

Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki teklifler aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyecektir.”açıklamasına yer verilmiştir.

Yapılan değerlendirme sonucunda, personel çalıştırılmasına dayalı olmayan hizmet alımı ihalelerinde de kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerinde teklif vermiş olan isteklilerden aşırı düşük teklif açıklaması istenemeyeceği ve söz konusu tutarın altında teklif vermiş olan isteklilerin tekliflerinin aşırı düşük teklif olarak belirlenmesi gerektiği, diğer yandan, idarelerin yaklaşık maliyeti yüklenici kârı öngörmeden hesaplamaları durumunda, hizmet alımı ihalelerinde belirlenebilecek azami kâr oranı olan %20’lik tutarın, yaklaşık maliyetten çıkarılması sonucu bulunan tutarın, kâr hariç yaklaşık maliyet tutarı olarak esas alınması gerektiği anlaşılmaktadır.

İhale onay belgesi, yaklaşık maliyet hesap cetveli ve eklerinin incelenmesi sonucunda, idarece yaklaşık maliyetin, hizmet kapsamında kiralanacak araçların maliyetine ilişkin olarak, piyasada yapılan fiyat araştırması kapsamında elde edilen fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması esas alınarak 3.004.074,00 TL olarak belirlendiği, hizmet kapsamında çalışacak şoförlere ilişkin işçilik maliyetinin ise işçilik hesaplama modülü kullanılarak 432.626,37 TL olarak belirlendiği ve söz konusu maliyet bileşenleri toplanarak 3.436.700,37 TL olan toplam yaklaşık maliyet tutarına ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Öte yandan, personelin (şoför) aylık işçilik birim fiyatının işçilik hesaplama modülü kullanılarak 2.049,88 TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla birlikte, söz konusu birim fiyatın yaklaşık maliyet hesap cetveline 2.152,37 TL olarak aktarıldığı tespit edilmiştir. Bunun üzerine, idarece hesaplanan yaklaşık maliyet tutarı içerisinde yüklenici kârı bulunup bulunmadığı ve bahsi geçen işçilik birim fiyatları arasında ortaya çıkan 102,49 TL’lik farkın nereden kaynaklandığı hususlarında 04.12.2013 tarihinde idareden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.

İdarenin 05.12.2013 tarihli cevabi yazısında, personelin aylık birim fiyatının işçilik hesaplama modülü kullanılarak 2.049,88 TL olarak hesaplandığı ve söz konusu birim fiyata %5 oranında yüklenici kârı eklenerek 2.152,37 TL birim fiyat tutarına ulaşıldığı belirtilmiştir.

Bu kapsamda, idarenin yaklaşık maliyeti hesaplarken işçilik birim fiyatları üzerinden %5 oranında yüklenici kârı öngördüğü, diğer bir deyişle, 432.626,37 TL olarak belirlenen toplam işçilik maliyeti içerisinde %5 oranında yüklenici kârı bulunduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, piyasada yapılan fiyat araştırması kapsamında elde edilen fiyat tekliflerinin aritmetik ortalaması esas alınarak 3.004.074,00 TL olarak belirlenen araç kiralama maliyeti için idarece ayrıca yüklenici kârı belirlenmediği anlaşıldığından, söz konusu maliyet içeriğinde, hizmet alımı ihalelerinde belirlenebilecek azami kâr oranı olan %20 oranında kâr bulunduğu kabulüyle kâr hariç yaklaşık maliyetin tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu yönde yapılan hesaplama neticesinde, idarece tespit edilen kâr hariç yaklaşık maliyet tutarının 2.915.420,88 TL’ye tekabül ettiği ve teklif fiyatı anılan tutarın altında olan Atak Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Öz-Tur Turizm Tekstil Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenerek ihale sürecine devam edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılığı belirlenen ihale işlemlerinin düzeltici işlemle giderilebilecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, Atak Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Öz-Tur Turizm Tekstil Tem. San. ve Tic. Ltd. Şti.nden aşırı düşük teklif açıklaması istenmesi ve bu aşamadan sonraki ihale işlemlerinin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

Oybirliği ile karar verildi.