Sorumlu sıfatıyla KDV, verginin asıl mükellef yerine işlemin diğer tarafı tarafından beyan edilmesini sağlayan tahsil güvenliği mekanizmasıdır. En yaygın örnekler, yurt dışından alınan ve Türkiye’de faydalanılan hizmetler ile KDV tevkifatına tabi işlemlerdir.
Vergi sorumluluğunun dayanağı
KDV Kanununun 9 uncu maddesi, mükellefin Türkiye içinde ikametgahının, işyerinin, kanuni merkezi veya iş merkezinin bulunmaması ve gerekli görülen diğer hallerde vergi alacağının güvence altına alınması amacıyla işleme taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutmaya imkan verir.
2 No.lu KDV Beyannamesi
Sorumlu sıfatıyla hesaplanan KDV, 2 No.lu KDV Beyannamesi ile beyan edilir. Bu beyan, satıcının düzenlediği faturadaki verginin tamamının veya bir kısmının alıcı tarafından vergi dairesine ödenmesi anlamına gelir.
Yurt dışından hizmet
Yurt dışındaki bir kişi veya kuruluştan alınan hizmetten Türkiye’de faydalanılıyorsa ve hizmet KDV’nin konusuna giriyorsa, yabancı hizmet sağlayıcının Türkiye’de KDV mükellefiyeti bulunmadığı durumda alıcı sorumlu sıfatıyla KDV beyan edebilir. Danışmanlık, yazılım, lisans, reklam, abonelik, veri hizmetleri ve benzeri işlemler bu başlıkta sık görülür.
Kısmi tevkifat
Kısmi tevkifatlı işlemlerde satıcının hesapladığı KDV’nin Tebliğde belirlenen oranı alıcı tarafından 2 No.lu beyanname ile beyan edilir, kalan kısım satıcıya ödenir. Alıcının statüsü ve hizmetin türü tevkifat oranını belirler.
İndirim hakkı
Sorumlu sıfatıyla beyan edilen KDV’nin indirim hakkı, genel indirim şartları ve beyanın zamanında yapılıp yapılmadığına göre belirlenir. Kanuni süresinden sonra verilen beyannamelerde ödeme şartı indirim zamanını etkileyebilir.
Stopaj ile karıştırılmamalı
Yurt dışına yapılan ödemede gelir/kurumlar vergisi stopajı ile sorumlu sıfatıyla KDV farklı vergilerdir. Bir işlemin stopaja tabi olmaması KDV sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; tersine, KDV doğmayan bir işlemde stopaj doğabilir.
Kur ve matrah
Dövizli işlemlerde KDV matrahının Türk lirasına çevrilmesinde vergiyi doğuran olay tarihindeki geçerli kur ve ilgili mevzuat dikkate alınır. Sonradan oluşan kur farkı da ayrıca KDV sonucu doğurabilir.