Fiyat Farkında Süre Uzatımı, Gecikme, Revize İş Programı ve Hakediş Dönemi: Eski–Yeni Rejim

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

Mevzuat değerlendirme tarihi: 14.10.2026. Bu metindeki süreler, oranlar ve formüller yalnız ilgili ihale/sözleşmeye uygulanabilir mevzuat sürümünde kullanılmalıdır. İlan/duyuru, sözleşme, iş programı, hakediş, teslim ve ödeme tarihleri birbirinin yerine geçmez.

1. Hangi tarih belirleyici?

Önce ihale ilan/duyuru, sözleşme, iş programındaki dönem, süre uzatımı talebi ve onayı, fiilen çalışma/hakediş dönemleri belirlenir. 01.09.2025 ve sonrası ilanlı işlerde 30.07.2025 tarihli 10132 sayılı değişikliklerin revize iş programı fiyat farkı hükümleri önemlidir. Eski sözleşmede sırf hakediş 2026’da düzenlendi diye yeni endeks veya süre uzatımı kuralı kullanılmaz.

2. Yüklenici kusuruna dayalı gecikme

Gecikmiş işin endeksi yalnız fiilen imalatın yapıldığı daha geç aydan seçilmez. Yapım/hizmet Esaslarının kusurlu gecikme hükümleri uyarınca iş programında yapılması gereken dönem ile fiili dönem endeksleri ve yüklenici lehine sınırlama kontrol edilir. Aynı ilke mal alımında teslim edilmesi gereken tarih ile gecikmiş fiili teslimin fiyatına ilişkin özel hükümlerde görülür. Gecikme cezası ile fiyat farkı hesap sınırı iki ayrı hukuki sonuçtur.

3. İdare kaynaklı gecikme ve mücbir sebep

Usulüne uygun süre uzatımı verilmişse uzatılan dönemin revize iş programı hazırlanır. 2025 sonrası ilgili yapım ve hizmet Esasları, fiyat farkının revize programdaki dönem dağılımına göre nasıl hesaplanacağını açıklaştırır. Mücbir sebebin ileri sürülmesi, bunun idarece kabulü ve işin gecikme nedeni belgeyle belirlenmelidir. Başlangıçta fiyat farkı öngörülmemiş yapım sözleşmelerinde Esaslar m.9 kapsamındaki özel süre uzatımı hükümleri ayrı kontrol edilir.

4. 2025 revize iş programı mekanizması

Süre uzatımına neden olan olaydan önceki ödenek dağılımı değiştirilmez; uzatılan dönemde gerçekleştirilecek işler revize programa göre dağıtılır ve fiyat farkı hesaplanır. YİGŞ m.17/7’de 2025 değişikliğiyle “idarece gerekli görülmesi kaydıyla” koşulu kaldırılmıştır. Sayılan durumlarda yüklenici bildirimin tebliğinden itibaren 7 gün içinde revize iş programını onaya sunar. Önceki rejimdeki idarenin gerekli görmesi koşulunu veya %10 ceza katsayısını 2025 sonrası işe taşımak yanlıştır.

5. İş programı gecikme cezası ve fiyat farkı ayrımı

2025 rejiminde YİGŞ m.17/1’de programın süresinde sunulmaması/uygun bulunmaması bakımından eski “günlük gecikme cezasının %10’u” ibaresi “gecikme cezası” olarak değiştirilmiştir. Yeni rejimde sözleşmedeki günlük gecikme cezası ve ilgili günler dikkate alınır. Ancak program cezasının doğması, bütün fiyat farkının sıfırlanacağı anlamına gelmez. İdarenin inceleme gecikmesi yükleniciye otomatik kusur günü olarak yazılamaz.

6. Aynı ayda birden çok hakediş

2025 sonrası ilgili sözleşmede ay içinde birden fazla hakediş düzenlenmiş ve o ayın endeksi henüz yayımlanmamışsa önceki güncel endeksle geçici fiyat farkı hesaplanabilir; güncel endeks yayımlanınca sonraki hakedişte fark düzeltilir. Hakedişin kesildiği gün değil, Esasların öngördüğü uygulama dönemi esas alınmalıdır. Eski hesap ve yeni hesap arasında fark cetveli tutulmalıdır.

7. Somut senaryo

İş programında haziran ayında yapılması gereken 2.000.000 TL imalatın idarenin onayladığı mücbir sebep süre uzatımıyla eylüle taşındığını düşünelim. İlgili sözleşmeye 2025 sonrası revize program rejimi uygulanıyorsa fiyat farkı eylül revize programı ve Esasların tanımladığı resmî endeksler üzerinden değerlendirilir. Aynı imalatın yüklenici kusuruyla eylül ayına sarkması halinde eylül yüksek endeksi serbestçe kullanılamaz; planlanan ve fiili dönem endeks sınırları devreye girer. Somut Pₙ ve tutar için katsayı/endeks tablosu zorunludur.

8. Hakediş itirazı ve kesin hesap

2025 sonrası YİGŞ m.39’daki değişikliklerle geçici hakedişe veya tahakkuka kadar yapılan düzeltmelere yönelik itirazın en geç kesin hesapların idareye teslim edildiği tarihe kadar dilekçeyle bildirilmesi; kesin hesap incelemesindeki idare değişiklikleri için tebliğden itibaren 15 gün içinde itiraz edilmesi sistematiği düzenlenmiştir. Eski sözleşmelerde Danıştay kararlarıyla statüsü değişmiş önceki ihtirazi kayıt/imza rejimi otomatik uygulanmamalı; sözleşmenin kendi tarihli hükümleri incelenmelidir.

9. Denetimde gerekli belgeler

İlk ve revize iş programları; ödenek dağılımları; süre uzatımı talep/onay/tebliğ; işyeri tutanakları; günlük çalışma/ataşman; hakediş dönemi; resmî baz/güncel endeks; gecikme sebebi ve varsa program cezası; itiraz tarihleri ve kesin hesap teslim belgeleri birlikte bulunmalıdır. Fiyat farkı hesabı ile ceza hesabının farklı satırlarda tutulması gerekir.

Mevzuat ve resmî kaynaklar