Teklif bedelini gösteren hesap cetvelinin teklif zarfında yer almaması (KİK)

28.08.2008 tarih ve 06.00.52.0134/2008-51E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Foça Belediye Başkanlığı’nca 26.05.2008 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Belediye Dükkanları, Fosseptik, Depo Binası ve Lokanta Binası Yapımı” ihalesine ilişkin olarak Erek İnş. Taah. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 01.07.2008 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 11.07.2008 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  21.07.2008 tarih ve 20280 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 18.07.2008 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; başvuruya konu ihaleye katıldıkları ancak tekliflerinin idare tarafından aşırı düşük teklif kabul edilerek değerlendirme dışı bırakıldıkları, mevzuata göre aşırı düşük teklif sorgulaması için sadece teklif kapsamında sunulan belgelerin değerlendirmesinin yeterli olmadığı, isteklilerce ileri sürülebilecek avantajlara ilişkin açıklamaların istenmesi gerektiği, teklifin anahtar teslimi götürü bedel olduğu için teklif zarfları içinde sunmuş oldukları analizlerden bazılarının eksik olmasının ihale sonucu açısından teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmadığından bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgelerin idarece tamamlatılmak üzere istenmesinin gerektiği, firmalarının verdiği teklifin ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğundan bahisle ihalenin kendi uhdelerinde kalması gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

           Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “İstenecek belgeler” başlıklı 34 üncü maddesinde; “Ayrıca, aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ve sözleşmenin uygulanması aşamasında kullanılmak üzere, idarelerce isteklilerden tekliflerinin ekinde; anahtar teslimi götürü bedel işlerde, teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli; teklif birim fiyatlı işlerde ise, teklif edilen fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler, istenebilir.” hükmü yer almaktadır.

        İnceleme konusu ihalenin ilan ve idari şartnamenin “Diğer hususlar” başlıklı maddesinde; “Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34. maddesi gereğince istekliler   teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizleri ve teklif bedelini gösteren hesap cetvellerini teklifleri ekinde vermek zorundadırlar. (Belirtilen hesap cetvelleri ve analizlerdeki fiyatların inşaat, elektrik ve mekanik imalat gruplarında kullanılacak malzeme ve cihazların teknik şartname ve proje üzerinden madde madde değerlendirilebilmesi için proforma faturaların istekliler tarafından teklif  ekinde sunulması zorunludur.)”  düzenlemesi yer almıştır.

       Yine idari şartnamenin “İhaleye katılabilmek için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” başlıklı 7.1.m maddesinde; “Bu şartnamenin diğer hususlar kısmında belirtilen, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinin son fıkrasında belirtilen belgeler” düzenlemesi bulunmaktadır.

       Bu durumda söz konusu idari şartname hükümleri doğrultusunda teklif zarfı içerisinde sunulması gereken analizler ve hesap cetvelleri yeterlik kriteri olarak öngörülmüş olup, bunları sunmayan şikayetçi firmanın 4734 sayılı Kanunun 37 nci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

      Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmenliğinin 62 ve Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip  İdari Şartnamenin 32 nci maddelerinde ; “İhale dokümanında başvuru veya teklif zarfı içinde sunulması istenilen belgeler ve bu belgelere ilgili mevzuat gereğince eklenmesi zorunlu olan eklerinden herhangi birinin, adaylarca veya isteklilerce sunulmaması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılamaz.

Ancak,

a) Geçici teminat ve teklif mektuplarının Kanunen taşıması zorunlu hususlar hariç olmak üzere, sunulan belgelerde teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmayan bilgi eksikliklerinin bulunması halinde, bu tür bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

b) Adaylarca veya isteklilerce sunulan ve başka kurum, kuruluş ve kişilerce düzenlenen belgelerde, belgenin taşıması zorunlu asli unsurları dışında, içeriğine ilişkin tereddüt yaratacak nitelikte olan ve belgeyi düzenleyen kurum, kuruluş veya kişilerden kaynaklanan bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler,

İdarelerce tamamlatılır.”  hükmü bulunmakta olup, söz konusu sunulmayan analizlerin ve hesap cetvellerinin “bilgi eksikliklerinin giderilmesine ilişkin belgeler” kapsamında olmadığı sonucuna varıldığından başvuru sahibinin iddiası uygun bulunmamıştır.          

Ancak idare tarafından yapılan düzenleme ile Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 34 üncü maddesinde belirtilen “teklif bedelini oluşturan iş kalemleri ve/veya iş gruplarına ait miktarlar ve bunlara ait birim fiyatlar ile bu fiyatlara ilişkin idarenin tanımladığı yapım şartlarına uygun analizler ve teklif bedelini gösteren hesap cetveli” haricinde idarece fazladan ve mevzuata aykırı olarak, teklifi sınır değer altında kalan istekli/istekliler olması halinde, bu istekli/isteklilerden aşırı düşük teklif sorgulaması esnasında istenebilecek olan “proforma faturalar”  da teklif verme aşamasında bütün isteklilerden istenilmiştir.

Dolayısıyla, bu durumun isteklilerin hata yapmasına ve ihalede değerlendirme dışı bırakılmalarına sebebiyet vereceği ve ayrıca isteklilerin teklif maliyetini artırıcı nitelikte olması nedeniyle Kanunun Temel İlkelerine de aykırı olduğu ve bu aykırılık düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğundan ihalenin iptal edilmesi gerektiği  anlaşılmıştır.

B) İhalelere Yönelik Yapılacak Başvurular Hakkında Yönetmeliğin 20 nci maddesi yönünden yapılan inceleme sonucunda tespit edilen aykırılıklar ve buna ilişkin inceleme ve hukuki değerlendirme aşağıda yapılmıştır:

           c) Kanunun 62 nci maddesinde yer alan kurallara aykırılık yönünden yapılan incelemede,

           4734 sayılı Kanunun “İdarelerce Uyulması Gereken Diğer Kurallar” başlıklı 62 nci  maddenin (h) bendinde; “Yapım işlerinde denetim ve yönetim görevlerinde bulunmayan mühendis veya mimarların, yapım ihalelerine girebilmeleri için mezuniyetinden sonra geçen her yıl için altmış milyar Türk Lirası (yüzyirmiikibin üçyüzseksenyedi Yeni Türk Lirası) olarak hesaplanmak üzere dikkate alınır ve bu Kanunun 10 uncu maddesi kapsamındaki mesleki ve teknik yeterlilik şartı ilgilinin işe başladığı yıl için aranmaz.” hükmü bulunmaktadır.

Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesinin (c) bendinde de; “Kendi meslekleri ile ilgili faaliyetlerini sürdürmeleri şartıyla iş deneyim belgesi yerine mezuniyet belgelerini sunan mühendis ve mimarların, aldıkları akademik eğitime göre ehliyetli oldukları görev alanı ile sınırlı yapım işlerinin ihalelerinde, mezuniyetlerinden sonra geçen her yıl 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen tutar kadar dikkate alınır ve bu kişilerden mezuniyet belgelerinin değerlendirmeye alınmasını talep etmeleri halinde Kanunun 10 uncu maddesindeki iş deneyimine ilişkin mesleki ve teknik yeterlik şartı aranmaz.

Denetim veya yönetim görevlerinde bulunmayan mühendis veya mimar isteklilerin mezuniyetlerine binaen ihaleye girmesinde bunların gerçek kişi olmaları şartı aranır.

Hangi mühendislik veya mimarlık bölümlerinin ihale konusu iş veya benzer işe denk sayılacağının ilan ve ihale dokümanında belirtilmesi zorunludur.

Bu kişiler ihaleyi yapacak idareye mezuniyet belgeleriyle birlikte özel sektörde mesleklerini icra ettiklerini tevsik eden ilgili meslek odası kayıt belgesini ve/veya kamuda mesleklerini icra ettiklerini tevsik eden hizmet çizelgelerini verirler.

Bu şekilde hesaplanan tutar iş bitirme, iş denetleme ve iş yönetme faaliyetlerinden elde edilmiş deneyimlerle toplanamaz.”  hükmü yeralmıştır.

         Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin 7.5 inci maddesinin dipnotunda ise; “İdareler; iş deneyim belgesi yerine diplomalarını sunmak suretiyle ihaleye girecek olan mühendis ve mimarlar için, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 55 inci maddesinin (c) bendi uyarınca, hangi mühendislik veya mimarlık bölüm veya bölümlerinin ihale konusu iş veya benzer işlere denk sayılacağını belirleyerek 7.5 inci maddeye yazacaktır.”  açıklaması bulunmaktadır.

        İdare tarafından hazırlanan idari şartnamenin 7.5 inci maddesinde; “İhale konusu iş veya benzer işe denk sayılacak mühendislik veya mimarlık bölümleri; inşaat mühendisi veya mimardır (en az 5 yıl deneyimli).” düzenlemesinde öngörülen en az 5 yıl deneyimli şartı ile zikredilen mevzuat hükümlerine aykırılık oluşturulmuştur.

Sonuç olarak, yukarıda mevzuata aykırılıkları belirtilen işlemlerin düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte işlemler olduğu tespit edildiğinden, ihale işlemleri ile ihale kararının iptali gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle;

4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

   Oybirliği ile karar verildi.