İhaleye teklif verdikten sonra ihale dokümanına karşı şikayet başvurusunda bulunulup bulunulamayacağı (KİK)

TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:     

Başkan: Mahmut GÜRSES

Üyeler: Ali Kemal AKKOÇ, Ahmet ÖZBAKIR, Mehmet Zeki ADLI, Hamdi GÜLEÇ, Dr. Mehmet AKSOY

BAŞVURU SAHİBİ:

Şahin Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.,

Alipaşa Mah. Beyzade Sok. Arıcılar Apt. No: 772 KÜTAHYA

İHALEYİ YAPAN İDARE:

Maltepe Belediyesi  Destek Hizmetler Müdürlüğü,

Feyzullah Mah. Bağdat Cad. No: 292 34843 Maltepe/İSTANBUL

BAŞVURUYA KONU İHALE:

2015/143331İhale Kayıt Numaralı “Maltepe Belediye Başkanlığı Merkez ve Ek Hizmet Binaları Özel Güvenlik Hizmet Alım İşi” İhalesi

KURUM TARAFINDAN YAPILAN İNCELEME:

            Maltepe Belediyesi  Destek Hizmetler Müdürlüğü tarafından 30.11.2015 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen “Maltepe Belediye Başkanlığı Merkez ve Ek Hizmet Binaları Özel Güvenlik Hizmet Alım İşi” ihalesine ilişkin olarak Şahin Özel Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti.nin 21.12.2015 tarihinde yaptığı şikâyet başvurusunun, idarenin 23.12.2015 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibince 04.01.2016 tarih ve 256 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 04.01.2016 tarihli dilekçe ile itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmuştur.

            Başvuruya ilişkin olarak 2016/8 sayılı itirazen şikâyet dosyası kapsamında yapılan inceleme neticesinde esas inceleme raporu tanzim edilmiştir.

KARAR:

Esas inceleme raporu ve ekleri incelendi.

İtirazen şikâyet dilekçesinde özetle,

1) Teknik Şartname’nin “Yüklenicinin yükümlülükleri” başlıklı 5’inci maddesinde “Özel güvenlik görevlileri ile 3. şahısla arasında doğabilecek olan uyuşmazlıklarda olayların hukuki sorumluluğu yükleniciye aittir.” düzenlemesi yer aldığı, özel güvenlik görevlileri ile 3’üncü şahıslar arasında meydana gelebilecek olaylarda yüklenicinin sorumlu tutulmasının Kamu İhale Kanununa aykırı olduğu, Kamu İhale Genel Tebliği’nin 67.3’üncü maddesinde “Özel güvenlik hizmet alımı ihalelerinde; Özel Güvenlik Eğitim Kurumu Faaliyet İzin Belgesi, çevre yönetim sistem belgesi ve hizmet yeterlilik belgesi istenilmeyecektir. Özel güvenlik mali sorumluluk sigortası dışında hırsızlık, emniyeti suistimal gibi farklı sigorta türlerine ilişkin bir düzenlemeye yer verilmeyecektir.” açıklaması, Tebliğ’in 76’ncı maddesinde “76.1. Hizmet alımı ihalelerinde iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanmasına ilişkin düzenleme Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesi ile tip idari şartnamelerin “teklif fiyata dahil olan giderler” maddesi ve tip sözleşmenin 21 inci maddesinde yer almaktadır.

76.1.1 Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 19 uncu maddesinde “İşyerinde, işin başlamasından kabul belgesinin verilmesine kadar her türlü araç, malzeme, ihzarat, makine ve taşıtlar ile sözleşme konusu hizmet işinin korunmasından yüklenicinin sorumlu olduğu, hizmet türüne göre sigorta gerektiği takdirde uygulanacak sigorta türü veya türleri ve teminat limitlerinin günün koşullarına uygun olmak şartıyla sözleşmesinde veya eklerinde belirtileceği” hükme bağlanmıştır.” açıklaması bulunduğu, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 19’uncu maddesinde de iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması ile ilgili açıklama yer aldığı, Teknik Şartname’de yapılan düzenlemede özel güvenlik görevlileri ile üçüncü şahıslar arasında koruma alanında meydana gelebilecek zarar, ziyan ve kayıplardan yüklenicinin sorumlu olduğu belirtildiğinden iş ve işyerinin sigortalanması gerektiği, ancak Sözleşme Tasarısı’nın 21’inci maddesinde iş ve işyerlerinin korunmasına ilişkin sorumluluğun Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 19’uncu maddesinde düzenlenen esaslar dahilinde yükleniciye ait olduğunun belirtildiği, sigorta türü veya türleri ile sigorta teminatının kapsam ve limitinin belirlenmediği, kamu İhale Genel Tebliği’nin 67.3’üncü maddesi uyarınca özel güvenlik hizmet alımı ihalelerinde özel güvenlik mali sorumluluk sigortası dışında hırsızlık, emniyeti suistimal gibi farklı sigorta türlerine ilişkin bir düzenlemeye yer verilemeyeceği de açık olduğundan diğer şahısların koruma alanında meydana getireceği zarar, ziyan ve kayıplarla ilgili olarak yüklenicinin sorumlu tutulamayacağı açık olduğundan istekliler arasında tereddüt yaratan ve ihalenin maliyetini etkileyen bu hata nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği,

            2) Teknik Şartname’nin “İhale konusu işlerin yapılması için gerekli olan makine ve ekipmanlar” başlıklı 11’inci maddesinde “Belediye mülkiyetinde olup hizmet süresince kullanılmak üzere yükleniciye verilecek makine ve ekipmanlarında her türlü giderleri yüklenici tarafından karşılanacaktır.” düzenlemesi bulunduğu, İdari ve Teknik Şartname’de hangi makine ve ekipmanların yükleniciye teslim edileceği net olarak belirtilmediğinden kaç adet veya hangi kapsamda çalışacağı belli olmayan araç ve ekipman bakımından yüklenicinin iş bu kalemlere gider maliyeti oluşturmasının beklenemeyeceği, Teknik Şartname’de isteklilerin tekliflerini net olarak oluşturmalarına engel olacak şekilde idarece sayısı, türü ve ne kapsamda çalışacağı belli olmayan araçların giderlerinin yükleniciye ait olduğunun belirtilmesinin ihalenin iptal sebebi olduğu,

3) İhalede 36 doküman indirildiği, 16 isteklinin teklif verdiği, isteklilerin çoğunun idarenin aşırı düşük teklif sorgu yazısını net olarak oluşturmamasından kaynaklı değerlendirme dışı bırakıldığı, isteklileri tereddüde düşüren aşırı düşük teklif sorgu yazısının ihalenin iptal sebebi olduğu, 30.11.2015 tarihli ihale komisyonu kararında görüleceği üzere ihaleye katılan firmaların hemen hemen hepsinin aşırı düşük teklif sorgusu kapsamındaki araç yakıt maliyetinin tevsiki için kullanmaları gereken EPDK yakıt bedelinin tarihi bakımından değerlendirme dışı kaldığı, ihale tarihi itibariyle açıklama yapan firma yetkilileri ilan tarihi ile ihale tarihinden bir gün öncesine ilişkin araç yakıt maliyetine ilişkin açıklama sunmadıklarından dolayı değerlendirme dışı bırakılmalarının gerekçesi ise idarenin aşırı düşük teklif sorgusunda teklif bileşenlerini net olarak belirtmemesi ve iş bu teklif bileşenlerine göre hangi tarih itibariyle açıklama yapılmasının istendiğinin net olarak yazılmamasından dolayı değerlendirme dışı kaldıklarından idareden kaynaklanan bu husus nedeniyle ihalenin iptali gerektiği, ihaleye katılan firmaları tereddüde düşüren, ihalenin kamu zararına sebebiyet verecek şekilde değerlendirme dışı kalan firmalardan daha üst rakamla ihale edilmesine neden olan teklif bileşenleri ve tarihi bakımından net unsurlar içermeyen aşırı düşük teklif sorgusu isteme yazısı nedeniyle ihalenin iptal edilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir.

            1) Başvuru sahibinin 1 ve 2’nci iddialarına ilişkin olarak:

Başvuruya konu ihale Maltepe Belediyesi Destek Hizmetler Müdürlüğü tarafından yapılan “Özel Güvenlik Hizmet Alımı” işidir. Bahse konu ihalede 36 adet ihale dokümanı satın alınmış, 30.11.2015 tarihinde yapılan ihaleye 16 istekli katılmıştır.

            Başvuru sahibi 1 ve 2’nci iddiasında Teknik Şartname’de yer alan düzenlemelere itirazda bulunmakla birlikte, başvuru sahibinin 27.11.2015 tarihinde ihale dokümanı satın aldığı/indirdiği, ihale dokümanına yönelik bir itirazda bulunmadan 30.11.2015 tarihinde yapılan ihaleye teklif verdiği, teklifinin ihale komisyonunca aşırı düşük teklif olarak değerlendirildiği, idarece 04.12.2015 tarihli yazı ile açıklama talep edildiği, 10.12.2015 tarihinde evrak kayda giren yazı ile açıklamasını sunduğu, 17.12.2015 tarihli ihale komisyonun kararı ile açıklamasının uygun bulunmadığı, aynı tarihli kesinleşen ihale kararı ile ihale kararının istekliye bildirildiği, ihale komisyonu kararının istekliye bildiriminden (17.12.2015) sonra 21.12.2015 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunduğu, idarenin şikayete ilişkin aldığı kararın kendisine bildiriminden (23.12.2015) sonra 04.01.2016 tarihinde Kuruma itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu anlaşılmıştır.

            Başvuru sahibinin aynı konudaki şikayet başvurusuna idarece “30.11.2015 tarihinde yapılan ihaleye teklif verildiği, bu şekilde ihale dokümanın içeriği kabul edilerek istekli niteliği kazanıldığı, ihale dokümanına yönelik iddiaların istekliler tarafından ileri sürülebilecek hususlar arasında yer alamadığı anlaşıldığından bu yöndeki iddialarının ehliyet ve süre yönünden reddine” karar verilmiştir.

          4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “İdareye şikayet başvurusu” başlıklı 55’inci maddesinde “Şikayet başvurusu, ihale sürecindeki işlem veya eylemlerin hukuka aykırılığı iddiasıyla bu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihi izleyen günden itibaren 21 inci maddenin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde ve sözleşmenin imzalanmasından önce, ihaleyi yapan idareye yapılır. İlanda yer alan hususlara yönelik başvuruların süresi ilk ilan tarihinden, ön yeterlik veya ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresi ise dokümanın satın alındığı tarihte başlar.

            İlan, ön yeterlik veya ihale dokümanına ilişkin şikayetler birinci fıkradaki süreleri aşmamak üzere en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü,

          İhalelere Yönelik başvurular Hakkında Yönetmelik’in “Başvuru ehliyeti” başlıklı 5’inci maddesinde “(1) İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden;

          a) İstekli olabilecekler; ön yeterlik ve/veya ihale dokümanının verilmesi, ön yeterlik ve/veya ihale ilanında veya ön yeterlik ve/veya ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

          b) Adaylar; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan ihalelerde ön yeterlik başvurularının sunulması, değerlendirmesi ve sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem ve eylemler; belli istekliler arasında ihale usulü ile yapılan danışmanlık hizmet alımı ihalelerinde ise kısa listeye alınmış olmaları kaydıyla ayrıca ihale daveti ve/veya ihale dokümanının gönderilmesi, ihale dokümanında yer verilen düzenlemeler ve/veya bu düzenlemeler ile idari uygulamalar arasındaki uyumsuzluklar,

          c) İstekliler; yeterlik başvurularının veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin idari işlem veya eylemler hakkında başvuruda bulunabilir.” hükmü ile

          Anılan Yönetmelik’in “Başvuru süreleri” başlıklı 6’ncı maddesinde “(1) İdareye şikayet süresi; ihale sürecindeki şikayete konu işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihi izleyen günden itibaren Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelere yönelik başvurularda beş gün, diğer hallerde on gündür.

          (2) Ancak, ilan ile ön yeterlik veya ihale dokümanına yönelik şikayetler, birinci fıkradaki süreleri aşmamak kaydıyla başvuru veya teklif sunulmadan önce en geç ihale veya son başvuru tarihinden üç iş günü öncesine kadar yapılabilir.” hükmü yer almaktadır.

            Bu çerçevede, başvuru sahibinin ihaleye teklif verdikten ve bu suretle istekli sıfatını haiz olduktan sonra, kesinleşen ihale kararının tebliğini takiben ihale dokümanına yönelik iddialarının ehliyet ve süre yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

            2) Başvuru sahibinin 3’ncü iddiasına ilişkin olarak:

            Başvuruya konu ihalede ihale komisyonunca başvuru sahibi isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif olarak belirlendiği, idarece gönderilen 04.12.2015 tarihli yazı ile açıklama talep edildiği anlaşılmış olup, başvuru sahibi istekliye gönderilen 04.12.2015 tarihli ve 289493 sayılı yazıda “…teklif fiyatınız için açıklama istenilmektedir. İhale komisyonunca,

a) Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b) Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar

c) Teklif edilen hizmetin özgünlüğü

            hususlarında birim fiyat teklif cetvelini oluşturan kalemlere ilişkin teklif bedelinizi açıklamak üzere 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi uyarınca ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesine uygun şekilde bilgi ve belgeler istenilmektedir.” ifadesine yer verildiği belirlenmiştir.

            Birim fiyat teklif cetvelinde iş kalemi olarak özel güvenlik personeli çalışması ve 1 adet araca yer verilmiş olup, başvuru sahibi isteklinin açıklaması ihale komisyonunca “istekli tarafından işçilik giderine ilişkin olarak öngörülen tutarın asgari işçilik maliyeti ile uyumlu olduğu belirlenmiştir. Araç giderini tevsik etmek amacıyla proforma fatura sunulduğu ve sunulan belgelerin mevzuata uygun olduğu tespit edilmiştir. Akaryakıtın tevsiki amacıyla Opet Aygaz Söylemez Petrol A.Ş.den alınan faturanın Kamu İhale Genel Tebliği’ne uygun olarak sunulduğu ve KDV hariç 3,14 TL fiyat alındığı tespit edilmiştir. İsteklinin yapmış olduğu açıklamalar değerlendirildiğinde Teknik Şartname’nin 12’nci maddesinde yer alan “Aylık 2500 km’lik yakıtı dahil, 12 ay süreli çalışacak şoförsüz aracın yakıt, bakım-onarım giderleri ile yüklenici kar ve genel giderler karşılığı dahil bir adedinin bir aylık fiyatı” düzenlemesi dikkate alındığında isteklinin bakım onarım giderine ilişkin herhangi bir açıklamada bulunmadığı, ayrıca açıklama yaptığı fiyatlar ile teklif bedeli karşılaştırıldığında aylık araç maliyetinin 868,50 TL olduğu, 875,00 TL teklif verildiği ve bu haliyle araca ilişkin teklif bedelinin sözleşme giderleri ve genel giderleri karşılamadığı” gerekçesiyle uygun bulunamayarak teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına karar verilmiştir.

Bu haliyle başvuru sahibi isteklinin açıklamalarının “ihale konusu işte kullanılacak aracın Teknik Şartname’nin 12’nci maddesinde yer alan bakım onarım giderine ilişkin her hangi bir belge sunmadığı ve araç için teklif ettiği fiyatın sözleşme giderini karşılamayacağı” gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.

Başvuruya konu ihaleye ait birim fiyat teklif cetveli incelendiğinde işçilik kalemleri hariç tek kalemin Teknik Şartname’nin 12’nci maddesinde belirlenen bir aracın 12 aylık maliyeti olduğu, aşırı düşük teklif açıklama talep yazısında her ne kadar önemli bileşen belirtilmemiş olsa da isteklilerce asgari işçilik maliyeti altında teklif verilmesi mümkün olmadığından teklifler arasında farklılığa yol açabilecek tek maliyet unsurunun bahsedilen araca ilişkin giderler olduğu, söz konusu araç giderlerinin de anılan Teknik Şartname düzenlemesinde “Aylık 2500 km’lik yakıtı dahil, 12 ay süreli çalışacak şoförsüz aracın,; yakıt, bakım-onarım giderleri ile yüklenici kar ve genel giderler karşılığı dahil bir adedinin bir aylık fiyatı” şeklinde ifade edilerek net biçimde belirlendiği, dolayısı ile sorgulamaya tabi tutulacak istekliler tarafından söz konusu araca ilişkin yakıt ve bakım giderinin açıklanması gerektiği konusunda tereddüt  bulunmadığı, bu nedenle başvuru sahibi tarafından sunulan açıklamanın idarece bakım-onarım giderine ilişkin belgelendirme yapılmadığı nedeniyle değerlendirme dışı bırakılması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanun’un 65’inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 30 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere,

Anılan Kanun’un 54’üncü maddesinin onbirinci fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikâyet başvurusunun reddine,

Oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY

             İnceleme konusu ihalede,

Başvuru sahibinin itirazen şikayet dilekçesindeki 3’üncü iddiası kapsamında Kurul çoğunluğunca “İtirazen şikayet başvurusunun reddine” karar verilmiştir.

İncelenen ihalede, ihale komisyonunca teklifi aşırı düşük teklif olarak belirlenen isteklilere gönderilen yazıda “…teklif fiyatınız için açıklama istenilmektedir. İhale komisyonunca,

a)   Verilecek hizmetin ekonomik olması,

b)   Seçilen teknik çözümler ve hizmetlerin temininde kullanılacak avantajlı koşullar

c)   Teklif edilen hizmetin özgünlüğü

hususlarında birim fiyat teklif cetvelini oluşturan kalemlere ilişkin teklif bedelinizi açıklamak üzere 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 38’inci maddesi uyarınca ve Kamu İhale Genel Tebliğinin 79’uncu maddesine uygun şekilde bilgi ve belgeler istenilmektedir.” ifadesine yer verildiği, söz konusu ihaleye ilişkin birim fiyat teklif cetvelinde, 3 farklı nitelikte özel güvenlik personeline ve 1 adet araca ilişkin iş kalemine yer verildiği, isteklilerin açıklamayı bu kalemleri esas alarak yaptıkları, başvuru sahibi istekli ile birlikte beş isteklinin teklifinin aşırı düşük teklif açıklaması uygun olmadığı gerekçesi ile değerlendirme dışı bırakıldığı  anlaşılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin 79’uncu maddesinde “79.2.1. Aşırı düşük tekliflere yönelik açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacakları açıklamalara esas olacak önemli teklif bileşenlerinin, bütün istekliler için aynı unsurları içerecek şekilde belirtilmesi zorunludur. ” açıklaması bulunduğu, buna karşın idarece aşırı düşük teklif sahibi isteklilere gönderilen yazıda, ihale konusu işe ilişkin bileşenlerin belirtilmediği görülmektedir. Bu itibarla, aşırı düşük tekliflere yönelik, açıklama istenmesine ilişkin yazıda, isteklilerin yapacağı açıklamaya esas olacak önemli teklif bileşenlerinin belirtilmesi suretiyle sorgulamanın yenilenmesi ve bu aşamadan sonraki işlemlerin mevzuata uygun olarak yeniden gerçekleştirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığa konu ihalede, “düzeltici işlem belirlenmesine” karar verilmesi yönündeki düşüncemizle, Kurul çoğunluğunca verilen “itirazen şikayet başvurusunun reddine” karara katılmıyoruz.