İhale dokümanında hakediş ödeme zamanına ilişkin düzenlemede dikkat edilmesi gereken husus (KİK)

02.03.2007 tarih ve 08.04.07.0041/2007-11E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Hacettepe Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi (Sağlık Hizmetleri Birimi)’nce 25.12.2006 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “Ev İdaresi Hizmetleri” ihalesine ilişkin olarak NY Sos. Hiz. Bil. Dan. İnş. Teks. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 22.12.2006 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin  10.01.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 05.02.2007 tarih ve 4119 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 05.02.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden; ihale işlemlerinin iptaline Karar verilmesinin uygun olacağı

hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

            1) İdari şartnamenin 7.3.1 inci maddesinde isteklilerin teklif edecekleri bedelin %50’si tutarında iş deneyim belgesi istenildiği; aynı şartnamenin 7.4 üncü maddesinde “Otel, bakım evleri ve rehabilitasyon merkezlerinin temizlik, çöp toplama ve geri kazandırma, yemek servis hizmetleri  benzer iş olarak kabul edilecektir” şeklinde düzenleme yapıldığı; söz konusu düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde iş deneyim belgesi için Yönetmelikte izin verilen en üst değerin belirlenmesi nedeniyle katılımın daraltıldığı, şikayete konu ihalede iş deneyim belgesinin en düşük seviyede istenilmesi gerektiği,

Ayrıca, benzer iş tanımının katılımı engelleyici nitelikte olduğu ve idari şartnamenin 2 nci maddesinde yapılan işin adı ve kapsamıyla da çelişkili olduğu,

Bu şartlarda Türkiye genelinde 5 firmanın yeterlik alabileceği ve idarenin önceki yüklenicisi yüksek bedelle sözleşme imzalanması sonucunu doğuracağı,

            2) İdari şartnamenin 7.3.2.1 inci maddesinde hastanenin kendisine özgü, hastane mimari yapısına uygun iş analizi, görev tanımları, haftalık uygulama prosedürü; 7.3.2.2 nci maddesinde eğitim programı ve dokümanları, 7.3.4.2 inci maddesinde Kalite Kontrol Planı istendiği bunların 4734 sayılı Kanunda sayılan yeterlik belgeleri arasında yer almadığı ve sadece katılımı engellemeye yönelik olduğu,

3) İdari şartnamenin “İşin Yapılacağı Yerin Görülmesi” başlıklı 13 üncü maddesinde yapılan düzenleneler ile Teklif Mektubunda işin yapılacağı yerin görüldüğü ve hiçbir ayrım ve sınırlama yapmadan kabul edilmiş sayılacağına ilişkin taahhüdün birbiriyle çelişkili olduğu

            4) İdarece “düzenlenecek zeyilnamenin maddi ve teknik hata ile sınırlı kalmayıp; ihale dokümanında değişiklik içeren ve ilanda da yer verilen hususlara ilişkin olarak düzenlemeler yaptığı açıktır.” denilerek 4734 sayılı Kanunun 29 uncu maddesine uygun olarak zeyilname yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle ihalenin iptali gerektiği,

            5) Teknik şartnamenin 8.1 inci maddesinde yüklenicinin sorumluluğuna tevdi edilen çalışacak personelin Güvenlik Bilgi Taraması sonuçlarının idareye verilmesi ve personelin ikamet adresinin gerçek olup olmadığının denetlenmesi ve işten ayrılan personelin idareye girmesinin engellenmesi gibi işlemlerin yüklenici tarafından gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı,

            6) Teknik şartnamenin 8.2.4 üncü maddesinde düzenlenen ve çalışacak personele yaptırılacak aşıların hastanenin ilgili bölümlerinde ücreti mukabilinde yaptırması ve ilk istihkakın ödenebilmesi için makbuzların idareye sunulması gerektiğine ve bu aşıların ücretinin personelden istenilmeyeceğine ilişkin düzenleme yapıldığı, aşı giderlerinin yükleniciye ait olduğu, aşı bedellerinde artış olması halinde fiyat farkı istenilmeyeceği belirtilerek aşı için yaklaşık bedeller öngörüldüğü halde sözkonusu giderlerin teklif fiyata dahil masraflar arasında sayılmadığı,

İdarece bu giderin tutarının hesaplanamayacağı ve büyük bir gider kalemi olmaması dikkate alınarak genel giderler arasında düşünüldüğünün belirtildiği,

Söz konusu düzenlemenin Kamu İhale Genel Tebliğinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında teklif fiyata dahil masraflara ilişkin hükümlerine aykırı olduğu,

iddialarına yer verilmiştir.

Şikayete konu ihale hakkında Asya İlaç Dez. Tem. Gıda İnş. Turz. San. Taah. Tic. Ltd. Şti.’nin  23.01.2007 tarih ve 2503 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 23.01.2007 tarihli dilekçe ile yapmış olduğu itirazen şikayet başvurusu sonucunda Kamu İhale Kurulunun 05.03.2007 tarih ve 2007/UH.Z-805 sayılı kararı ile;

“…

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle;

1) İdari şartnamenin 7.4 üncü maddesinde yapılan benzer iş tanımının katılımı kısıtlayıcı nitelikte olduğu, bu tanımla bazı mahallerin kapsam dışında kaldığı, ayrıca benzer bir tanım yapan İbn-i Sina Hastanesi temizlik ihalesinin iptal edildiği, ihalede birden fazla hizmet konusu bulunduğu halde idari şartnamenin 7.3.4.1 maddesinde sadece temizlik işi ile ilgili olarak ISO 9000 belgesi istenildiği, halbuki ihale konusu hizmetin bir çok ayrı iş dalından oluştuğu,

            2) İdari şartnamenin 2.a ve 7.4 üncü maddesinde sayılan işlerden çöp toplama ve geri kazandırma işinin genel temizlik işiyle bir ilgisi olmadığı, çöp toplamanın Belediyelerin yürüttüğü bir hizmet olduğu,

            3) İdari şartnamenin 26.3 ünün maddesinin (e) bendinde resmi tatillerde çalışacak personelin şartnamede adı geçen işçi guruplarına göre dağılımının verilmediği, bunun maliyet hesabını etkilediği, bu nedenle ihaleye teklif verilemediği,

            4) İdari şartnamenin 46.1 inci maddesinde hak ediş ödemelerinin ne zaman yapılacağının belirsiz olduğu,

5) İdari şartnamenin 52.4.6’ncı maddesinde öngörülen cezaların aşırı yüksek olduğu,

            6) İdari şartnamenin 7.3.2.1 inci maddesinde hastanenin kendisine özgü, hastane mimari yapısına uygun iş analizi, görev tanımları, haftalık uygulama prosedürü; 7.3.2.2 nci maddesinde eğitim programı ve dokümanları istendiği, bunların idarece hazırlanarak yükleniciye verilmesi, yüklenicinin bu çalışmaları uygulaması, denetlemenin de yine idarece yapılması gerektiği,

            mevzuata aykırı olarak yapılan düzenlemeler nedeniyle ihaleye sadece üç firmanın katıldığı ve ortalamanın üzerinde bir fiyatla ihalenin sonuçlandırıldığı

iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

İncelenen ihalede ihale dokümanına karşı şikayetçinin dışında 4 (dört) ayrı itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş olup bu başvurulardaki iddiaların bir kısmının içeriğinin  aynı olduğu veya  farklı gerekçelerle idari şartnamede yapılan bir düzenlemenin konu edildiği  tespit edilmiştir.

Bu nedenle, şikayete konu bir düzenleme hakkında birden fazla şikayetçinin iddialarında ortaya koyduğu farklı gerekçeler dikkate alınarak inceleme ve değerlendirme yapılmıştır.

1) Başvuru sahibinin birinci iddiasına ilişkin olarak; İdari şartnamenin 7.4 üncü maddesinde benzer iş olarak kabul edilecek işler “ Otel, bakımevleri ve rehabilitasyon merkezlerinin temizlik, çöp toplama ve geri kazandırma, yemek servis hizmetleri benzer iş olarak kabul edilecektir.” ; aynı idari şartnamenin “Standart ve Kaliteye ilişkin belgeler” başlığı altında düzenlenen 7.3.4.1 inci maddesinde “ Temizlik işi ile ilgili olarak ihale tarihi itibariyle geçerlilik süresini doldurmamış  ISO 9000 serisi Kalite Yönetim Sistem Belgesi” nin teklifle birlikte sunulmasının istenildiği tespit edilmiştir.

İhale dokümanında yapılan düzenlemelere göre, ihale konusu işin  Yemek Servisi Hizmetleri, Temizlik Hizmetleri (temizlik, hijyen, dezenfeksiyon, sanitasyon, çöp toplama-geri kazandırma) ve Taşıma ( hasta ve ekipman nakli, malzeme, sonuç vb. taşınması) şeklinde üç ana başlık altında toplandığı anlaşılmaktadır.

İhale konusu işin kapsamında ayrı başlıklar altında gruplandırılan işlere benzer iş tanımında yer verilmiştir. Ancak, sunulacak iş deneyim belgesinin konusunun benzer iş tanımında ayrı başlıklar altında düzenlenen işlerin herhangi birinin veya ikili gurubun (yemek servisi-temizlik, yemek servisi- taşıma, temizlik-taşıma gibi ) bulunmasının yeterli olduğuna ilişkin ayrıca bir düzenleme yapılmamış olup idarece yapılan benzer iş tanımı, isteklilerce sunulacak iş deneyim belgesinin üç ana guruba ayrılan işlerin tamamını karşılaması gerektiği kanaatini uyandırmaktadır.

Söz konusu düzenlemenin mevcut haliyle; isteklilerce sunulacak iş deneyim belgesine konu hizmetin kapsamında, benzer iş tanımında sayılan işlerden herhangi birinin olmaması halinde ihaleye teklif verilememesi veya teklif verilse dahi teklifin değerlendirmeye alınmaması sonucunu doğuracağı anlaşılmaktadır.

Sözgelimi, şikayete konu ihalede üç ana başlıkta toplanan hizmet konularında faaliyet gösteren bir isteklinin, bu üç grupta da  teklif bedelinin % 50’sini karşılayacak tutarda ayrı ayrı iş deneyim belgesi olsa dahi, tek sözleşmeye dayalı iş deneyim belgelerinin değerlendirmeye alınacağı dikkate alındığında, iş deneyim belgelerinin konusunun sadece temizlik veya sadece taşıma veya sadece yemek servisine ilişkin olması halinde; tutarları yeterlik kriterini sağladığı halde kapsamları ihale konusu veya benzer iş tanımında belirlenen işlerin tamamını kapsamadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılması söz konusu olacaktır.

Kaldı ki, organizasyon yapısı ve hizmetin gerekleri bakımından birbirlerinden farklı nitelikte olduğu kabul edilen işlerin bir arada ihale edilmesi,  kısmi tekliflere izin verilmemesi ve benzer iş tanımının da ihale konusu işin kapsamıyla aynı belirlenmesi halinde sadece aynı şekilde ihalesi yapılmış sözleşmelerin uygulanmasından elde edilen iş deneyim belgelerinin sunulması mümkün olabilecektir.

Şikayete konu ihalede üç ana başlık altında toplanan hizmetlerin, idarelerin ihtiyacına göre her birinin ayrı ihalenin konusu edilebileceği, dolayısıyla sektörde faaliyet gösterenlerin ihale konusu hizmet kapsamında yer alan bütün işlerde ayrı ayrı yeterli iş deneyimine sahip olmasına rağmen üç ana başlıkta toplanan hizmetin hepsinin bir arada yer aldığı tek sözleşmeye dayalı olarak gerçekleştirilmemesi halinde iş deneyiminin değerlendirmeye alınmaması sonucunu doğuracağı ortadadır.

İdari şartnamenin 7.4 üncü maddesinde idarece yapılan düzenleme ile anılan maddede sayılan temizlik, taşıma veya yemek servis hizmetlerinden her hangi birinden edinilmiş iş deneyiminin yeterli görülmesi amacına yönelik ise bu hususun açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

İhale konusu hizmetin, genel anlamda personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı olması nedeniyle hizmetin bölümlerinin hizmet gerekleri itibariyle birbiriyle farklılıkları olsa dahi, aynı ihalenin konusu edilebilmesinin mümkün olduğu; ancak, bu durumda idarelerce katılım ve rekabeti sağlanmasına yönelik düzenleme yapılması yükümlülüğü bulunmaktadır.

Şikayete konu ihalede ihale konusu hizmet; Yemek Servisi Hizmetleri, Temizlik Hizmetleri (temizlik, hijyen, dezenfeksiyon, sanitasyon, çöp toplama-geri kazandırma) ve Taşıma (hasta ve ekipman nakli, malzeme, sonuç vb. taşınması) şeklinde üç ana başlık altında toplanarak hizmet gerekleri ve personel yapısı itibariyle birbirlerinden farklı hizmetler olarak değerlendirilmesine rağmen; söz konusu hizmetlerin aynı ihaleye konu edildiği, benzer iş tanımında ihale konusu hizmetin bölümlerine ilişkin iş deneyim belgelerinin kabul edileceğine ilişkin açık bir düzenleme yapılmadığı dikkate alındığında; idari şartnamede yapılan benzer iş tanımı, ihalede katılım ve rekabetin engellenmesine neden olacak nitelikte olduğu kanaatine ulaşılmıştır.

İdari şartnamenin 7.3.4.1 inci maddesinde kalite yönetim sistemi belgesinin sadece temizlik hizmetine ilişkin olarak istenildiği belirlenmiştir.

Şikayete konu ihalede idarece yapılan benzer iş tanımına göre birden fazla hizmet konusunun bir arada gerçekleştirilen hizmetten elde edilen iş deneyiminin sunulmasının gerektiği ve ihale konusu hizmetin ağırlıklı olarak temizlik hizmeti olması dikkate alındığında sadece temizlik hizmeti için kalite yönetim sistem belgesinin  istenilmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı ve yapılan düzenlemenin katılımı engelleyici nitelik taşımadığı anlaşılmıştır.

Ayrıca, idari şartnamenin 7.4 üncü maddesinde benzer iş olarak kabul edilecek işlerin “Otel, bakımevleri ve rehabilitasyon merkezleri”nde gerçekleştirilmiş işler olmasına yönelik belirleme yapıldığı; ihale konusu hizmetin hastanede gerçekleştirileceği ve özellikleri itibariyle benzerlik gösteren ve genel anlamda yataklı tesislerde gerçekleştirilen hizmetlerin benzer iş olarak kabul edileceğine yönelik düzenleme yapıldığı; hizmetin gerekleri bakımından benzer özellikteki yerlerde gerçekleştirilen işlerin benzer iş olarak kabul edilmesine yönelik kısmında mevzuata aykırılık görülmemiştir. 

Diğer yandan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 42 nci maddesinin ikinci fıkrasında “İş deneyimi olarak, istekli tarafından teklif edilen bedelin % 25’inden az ve % 50’sinden fazla olmamak üzere idarece belirlenecek bir oranda, ihale konusu hizmet veya benzer hizmetlere ait tek sözleşmeye ilişkin iş deneyim belgesinin ibrazı istenir.” hükmü ile belirtilen aralıkta kalmak kaydıyla isteklilerce sunulacak iş deneyim belgesinin asgari değerine ilişkin oran belirleme yetkisi idarelere verilmiştir. Bu nedenle idari şartnamenin 7.3.1 inci maddesinde idarece yapılan iş deneyim tutarının teklif bedelinin %50’sinden az olmamasına ilişkin düzenlemede mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

2) Başvuru sahibinin ikinci iddiasına ilişkin olarak; İşin adında yer alan “Çöp Toplama” ifadesinin, teknik şartnamede yapılan işin tarifiyle bütünlük kazanacağı açıktır.Teknik şartnamenin B.1.9 uncu maddesinde toplanması ve imhası Yükleniciye bırakılan atıklara ilişkin belirleme yapılmış olup ayrıca söz konusu atıkların yüklenici tarafından belediye araçlarına iletilene kadar idareye ait çöp konteynırlarında saklanacağı belirtilmiştir. Aynı maddenin devamında yapılan düzenlemelerle de idari birimlerden atıkların toplanması, muhafazası, belediye araçlarına teslimine ilişkin düzenlemeler yapılmış olup söz konusu işlere matuf olarak ihale konusu işin adında ve benzer iş tanımında “çöp toplanması” ifadesine yer verilmesinde mevzuata aykırılık görülmemiştir.

3) Başvuru sahibinin üçüncü iddiasına ilişkin olarak; İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde yönetici personel dahil toplam 654 kişinin 12,5 gün çalışacağı belirtilmiştir.

İdari şartnamenin 2 nci maddesinde işin miktarı ve türünün “1070 temizlik ve taşıma işçisi, 194 yemek servis işçisi, 8 yemek servis gözetmeni, 36 ekip şefi, 2 proje müdür yardımcısı, 1 yemek servis yöneticisi, 1 proje müdürü olmak üzere toplam 1312 kişi ile … hizmet alımı” şeklinde düzenleme yapıldığı; aynı şartnamenin 49 uncu maddesinde işe başlama tarihinin 01.02.2007, işin süresinin 334 takvim günü olduğu belirtilmiştir.

İhale konusu hizmetin ifası için gerekli görülen personele ödenecek ücretin, personelin pozisyonuna göre 4 ayrı grupta göre belirlendiği anlaşılmaktadır.

4857 Sayılı İş Kanununun “Genel tatil ücreti” başlıklı 47 nci maddesinde “Bu Kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücretleri tam olarak, tatil yapmayarak çalışırlarsa ayrıca çalışılan her gün için bir günlük ücreti ödenir.” hükmü bulunmaktadır.

Tebliğin “XIII- Tekliflerin Alınması ve Değerlendirilmesi” başlıklı “G. Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masraflar” maddesinde ise;

“…

2- Vasıfsız personel için, çalıştırılacak personel sayısı üzerinden brüt asgari ücret tutarı ile brüt asgari ücret üzerinden hesaplanan işveren payı dikkate alınarak yaklaşık maliyet hesaplanacak, teklifler verilecek ve değerlendirme yapılacaktır. … Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücret, brüt asgari ücret üzerinden hesaplanacaktır.

3-Vasıflı personel için ise yaptırılacak işin niteliği dikkate alınarak brüt asgari ücret veya brüt asgari ücretin yüzde (%) fazlası olarak belirlenen ücret üzerinden aynı hesaplamalar yapılacaktır. Brüt asgari ücretin işverene maliyetinin (%) fazlası olarak belirleme yapılmayacaktır. Resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca hesaplanacak ücret, brüt asgari ücretin fazlası üzerinden belirlenecektir.

….

16 –     İşin niteliği gereği resmi ve dini bayram günleri ile yılbaşı günü yaptırılacak çalışma için 4857 sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi uyarınca belirlenecek ücretin hesaplanabilmesi açısından çalışılacak gün ve personel sayısı ihale dokümanında belirtilecektir.” hükümlerine yer verilmiştir.

4857 Sayılı İş Kanununun 47 nci maddesi ile Kamu İhale Genel Tebliğinin XIII.G.3 üncü maddesine göre; aylık ücreti, asgari ücretin (%) fazlası olan personele Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalışması karşılığında ödenecek  ücret, aylık ücretine göre belirlenmelidir.

Bu durumda, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalıştırılması öngörülen asgari ücretin (%) fazlası ücret ödenecek personele ödenecek ücretin hesap edilebilmesi için, Ulusal Bayram ve Genel Tatil günlerine ilişkin vardiya programı ve vardiyalarda çalışacak farklı ücret gruplarında olan personel  sayısının ayrı ayrı  belirtilmesi; yahut, idarece anılan tatil günlerinde uygulanacak vardiya programı dikkate alınarak bu günlerde çalıştırılması öngörülen personel, ücret gruplarına göre tasnif edilerek her bir ücret gurubunda yer alan personelin resmi tatil gülerinde kaç gün çalışacağının belirtilmesi gerekmektedir.

Diğer yandan, günün her saatinde sürekli çalışılan işlerde her vardiyada çalışan işçi sayısı ve ücretlerinin birbirine eşit olmaması halinde; vardiyalardaki işçi sayılarının toplanarak elde edilecek Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalıştırılması öngörülen toplam işçi sayısı ile toplam tatil günü sayısının çarpımıyla bulunacak gün sayısına göre ödenecek ücretin belirlenmesi de mümkün değildir.

Sonuç olarak, farklı ücret gruplarında çalıştırılması öngörülen personelin, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalışacağı gün sayısı ücret gruplarına göre ayrı ayrı belirtilmesi gerekmektedir.

İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde “Yönetici personel dahil resmi tatil ve bayram günlerinde yönetici personel dahil toplam 654 kişi 12,5 gün çalışacaktır.” şeklinde yapılan düzenlemede toplam personel sayısı ve gün sayısı belirtilmiş olmasına rağmen, 654 personelden ne kadarının asgari ücretten (%) fazla ücret ödenecek olan yönetici pozisyonundaki personel olduğu anlaşılamamaktadır.

Diğer yandan, idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kullanılan cetvelin miktar bölümü dolu, birim fiyat bölümü boş  olan bir nüshasının isteklilere ihale dokümanı ile birlikte verildiği; söz konusu cetvelin “Mesai Ücreti Maliyeti” başlıklı A-VI ncı maddesinde Temizlik, Yemek Servisi, Yardımcı Hizmetli pozisyonunda çalışacak (asgari ücretle çalışacak) 632 işçi ile A-VII maddesinde (Yönetici Personel) 22 kişinin 12,5 gün (resmi tatil günü) çalıştırılacağı anlaşılmaktadır.

Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalışacak işçi sayısının, toplam işçi sayısından daha düşük belirlendiği görülmüş olup idarece vardiya programı ve resmi tatil günlerinde çalıştırılması öngörülen personel sayısının dikkate alınarak belirleme yapıldığı anlaşılmıştır.

İdari şartnamenin 26 ncı maddesinde yapılan düzenlemede ulusal bayram ve tatil günlerinde çalışacak personele ilişkin olarak yapılan düzenlemede, tekliflerin sıhhatli hazırlanması için gerekli ayrıntıya yer verilmesi gerekmekte ise de; şikayete kon ihalede ihale dokümanı alanlara ihale dokümanı içinde verildiği anlaşılan yaklaşık maliyet hesabında kullanılan hesap cetvelinde Ulusal Bayram ve Genel Tatil Günlerinde çalışacak işçilerin ücret gruplarına göre sayısal dağılımının yer aldığı; buna göre teklifin hazırlanmasında isteklilerce kullanılacak sayısal verilerde herhangi bir farklılık olmasının söz konusu olmadığı ve bu tatil günlerinde çalışacak işçilere ödenecek ücretin hesaplanmasının mümkün olduğu anlaşıldığından bu hususun tek başına ihalenin iptalini gerektirecek nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir.

4) Başvuru sahibinin dördüncü iddiasına ilişkin olarak; 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesinde ödeneği bulunmayan hiçbir iş için ihaleye çıkılamayacağı; aynı Kanunun 62 nci maddesinin (b) bendinde ise ertesi mali yılda gerçekleştirilecek süreklilik arz eden mal ve hizmet alımları için bir önceki mali yıl sona ermeden ihaleye çıkılabilmesinin mümkün olduğu hükümleri bulunmaktadır.

03.11.2006 tarih ve 16/164604 sayılı İhale Onay Belgesinden; ihale konusu hizmetin yaklaşık maliyetin üzerinde kullanılabilir ödenek tutarı bulunduğu ve ödemenin Döner Sermaye İşletmesi Sağlık Hizmetleri Biriminin 2007 yılı Mali Bütçesinden karşılanacağı anlaşılmıştır.

Bu itibarla idarenin ihtiyacı olan 2007 Yılı Ev İdaresi Hizmetlerinin ihale edilmesinde 4734 sayılı Kanunun 5 inci maddesine aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Diğer yandan, idari şartnamenin şikayete konu 46.1 inci maddesinde “Sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yapılan işlerin; aylık ihale bedeli; 11 aylık İhale bedelinin 11’e bölünmesi ile bulunur. Aylık hak ediş tutarı Bu şartnamenin 53. maddesine göre, aylık olarak düzenlenen hak ediş raporu…. belgelerin idareye verilmesinden itibaren, kesinti ve cezalar düşüldükten sonra işletmemiz gelir durumuna göre Hacettepe Üniversitesi Döner Sermaye Saymanlığınca ödenecektir” ; Sözleşme tasarısının 13.1.3 üncü maddesinde “İşçi ücretleri her ayın en geç üçüne kadar, kişilere ödenmek üzere bankalarda adlarına açılacak hesaba yatırılacak ve bankaca onaylı liste, işçilerce imzalı puantaj listesi ve fatura ekinde işletmeye sunulacaktır.”   şeklinde düzenleme yapıldığı tespit edilmiştir.

4857 Sayılı İş Kanununun “Ücret ve ücretin ödenmesi” başlıklı 32 nci maddesinin dördüncü fıkrasında “ Ücret en geç ayda bir ödenir. İş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile ödeme süresi bir haftaya kadar indirilebilir.” ; aynı Kanunun “Ücretin gününde ödenmemesi” başlıklı 34 üncü maddesinde ise “Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde mücbir bir neden dışında ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. Bu nedenle kişisel kararlarına dayanarak iş görme borcunu yerine getirmemeleri sayısal olarak toplu bir nitelik kazansa dahi grev olarak nitelendirilemez. Gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır.

Bu işçilerin bu nedenle iş akitleri çalışmadıkları için feshedilemez ve yerine yeni işçi alınamaz, bu işler başkalarına yaptırılamaz.” hükümleri yer almaktadır.

Sözleşme tasarısının 13.1.3 üncü maddesinde yapılan düzenlemenin, çalışanların ücretlerinin süresinde ödenmesine ilişkin olduğu; yüklenicinin sözleşmenin uygulanmasından doğan alacağının dönemler veya iş sonu itibarıyla düzenlenecek ödeme belgeleriyle alabilecekleri; ancak, ödeme zamanına kadar hizmetin ifası için yapılan harcamaların yüklenici tarafından karşılanmasının hizmet sözleşmesinin olağan sonucu olduğu açıktır. Bu itibarla; İş Kanununun mezkur hükümleri paralelinde yüklenicinin işçi aylıklarının ödenmesine ilişkin süreli yükümlülük altına sokulmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Buna karşın, yüklenicinin ihale dokümanında öngörülen usule uygun olarak ödeme belgelerini sunduktan sonra tahakkuk ettirilen tutarın,  yükleniciye belli bir süre içinde ödenmemesi veya ödemenin geciktirilmesi halinde yüklenicinin beklenmeyen finansman yükünden dolayı acze düşmesi veya beklenmeyen zararlara uğraması muhtemeldir.

Dolayısıyla, idari şartnamenin 46.1 inci maddesinde idarece yapılan  “ödemenin işletmenin  gelir durumuna göre yapılacağı”na ilişkin düzenleme nedeniyle sözleşmenin uygulanması sürecinde ödemenin geciktirilmesi halinde idarenin hiçbir yükümlülük altına girmemesi sonucunu çıkarmaktadır.

İdareye bağlı döner sermaye işletmesinin gelir durumunun istekliler/yükleniciler tarafından bilinebilen veya denetlenebilen bir husus olmadığı; ödeme biriminin döner sermaye saymanlığı olması ve ödenek temini konusunda bir başka merciinin onayına bağlı bulunulmadığı değerlendirildiğinde, sözleşme konusu hizmetin sürekli olarak gerçekleştirilen ve dönemlik ödeme tutarlarının yaklaşık aynı mertebede oluşması nedeniyle usulüne uygun olarak ödeme belgelerinin idareye sunulması halinde ödemenin süresinde yapılabilmesine ilişkin tedbirlerin idarece alınmasının gerekli olduğu  açıktır.

Diğer yandan, usulüne uygun olarak ödeme belgelerini sunan yüklenicinin, iş ve finansman programını yapabilmesi ve işçilere karşı yasal yükümlülüklerinin yerine getirebilmesi için taraflarına yapılacak ödemenin en geç ne zaman yapılacağına dair bir öngörüye sahip olması gereklidir.

İdari şartnamede ödemenin “gelir durumuna göre” vb. ifadelerle idareyi veya idare görevlilerini sorumluluk altına sokmama amacına yönelik olarak yapılan düzenlemenin sözleşmenin uygulanması döneminde yanlı/keyfi uygulamalara neden olabileceği; bu nedenle; usulüne uygun olarak ödeme belgelerini sunan yükleniciye yapılacak ödemenin süresine ilişkin ihale dokümanında düzenleme yapılmamasının sözleşmenin uygulanması sürecinde uyuşmazlıklara neden olabileceği açıktır.

5) Başvuru sahibinin beşinci iddiasına ilişkin olarak; Şikayete konu ihalede idarece, idari şartnamenin 52.4.6 ncı maddesinde “İşçilerin ve idari kademelerde çalıştırılan bir önceki aya ait sigorta bildirgelerinin ve dönem bordrolarının bir suretinin, bağlı bulunduğu vergi dairesinden bir önceki döneme ait vergi borcu olmadığını belirten belgenin bir suretinin Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğüne verilmemesi halinde aylık hak edişten kişi başına 200,00 YTL kesilir. Durum ilgili kuruluşlara intikal ettirilir.”  şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Söz konusu düzenlemede idarece öngörülen cezanın, belgelerin sunulmasında ortaya çıkacak gecikmenin süresiyle orantılı olarak artışa bağlanmadığı; bir önceki döneme ait olan belgelerin içinde bulunulan dönem sonuna kadar (hak ediş düzenleninceye kadar) sunulması gerektiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, bahse konu belgelerin idareye sunulmasının geciktirilmesi halinde uygulanacak cezada süreye bağlı artış öngörülmemiş olup gecikmenin tespit edilmesi halinde maktu olarak uygulanacak ceza, gecikme süresiyle bağlantılı olarak düzenlenmemiştir.

Diğer yandan, anılan düzenleme uyarınca yüklenicinin, vergi ve sigorta ile ilgili asli yükümlülüğü olan ilgili dairelere ödemenin yapılmaması veya ödeme yapılmışsa dahi belgelerin idareye geç sunulması halinde ceza uygulanacağı açıktır. Bu durumda, ilgili mevzuatında geç ödenmesi halinde uygulanacak müeyyideler düzenlenmiş bulunan vergi ve  sigorta  borçlarının ödendiğine dair belgelerin idareye sunulmaması halinde kişi başı asli borca oranla oldukça yüksek mertebede ceza öngörülmesinin yüklenici ile idare arasında sözleşmenin yürütülmesi sürecinde uyuşmazlıklara neden olabileceği öngörülmekte ise de yükümlülüklerini süresinde yerine getiren yüklenici açısından da keyfiliğe mahal bulunmadığı ortadadır.

Bu itibarla, idarece yapılan düzenlemeye konu belgelerin idareye geç sunulması halinde uygulanması öngörülen cezaların daha makul bir düzeyde tutulmasının uygun olacağı, ancak bu düzenlemenin tek başına ihalenin iptalini gerektirecek nitelikte  olmadığı anlaşılmıştır

6) Başvuru sahibinin altıncı iddiasına ilişkin olarak; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 35 inci maddesinde “ İsteklilerin ekonomik ve mali yeterlikleri ile mesleki ve teknik yeterliklerinin değerlendirilmesi amacıyla idarelerce istenilecek her türlü bilgi, belge, doküman ve değerlendirme kriterleri rekabeti engelleyici sonuç doğuracak şekilde belirlenemez. Ayrıca yeterlik değerlendirmesinde kullanılacak kriterler, ihale konusu işin özelliğine göre söz konusu hizmetin istekli tarafından gerçekleştirilebilirliğini ölçecek nitelikte olmalıdır.

İhale konusu hizmetin niteliğine göre, bu Yönetmelikte düzenlenen bilgi ve/veya belgelerden yeterlik değerlendirmesi için isteneceklerin ve bu belgelerde aranacak yeterlik kriterlerinin ihale veya ön yeterlik dokümanı ile ihale veya ön yeterliğe ilişkin ilan veya davet belgelerinde belirtilmesi zorunludur.”; aynı Yönetmeliğin “İsteklinin personel durumuna ilişkin belgeler” başlıklı  43 üncü maddesinin birinci fıkrasında “ Hizmet alımı ihalelerinde idarece çalıştırılması öngörülen personelin nitelik ve sayısı ihale dokümanında belirtilir. Anahtar teknik personele ilişkin düzenleme dışında mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesine ilişkin olarak ihale dokümanında isteklinin personel çalıştırdığına dair belge veya personel çalıştıracağına dair taahhütname istenemez.  …” hükmü düzenlenmiş olup devamında yeterlik kriteri olarak belirlenen hususların belgelendirilmesi ve değerlendirilmesine ilişkin hükümlere yer verilmiştir.

Şikayete konu ihaleye ait idari şartnamede “Personel durumuna ilişkin belgeler” başlığı altında: “7.3.2.1 İstekliler; hastanemize özgü düzenleyecekleri , hastane mimari yapısına uygun ve hizmet verilecek bölümler bazında iş analizi, görev tanımları ve haftalık, uygulama prosedürlerini vereceklerdir.

7.3.2.1 İstekli, Ev İdaresi Hizmetlerinde çalıştıracağı personele ait kapsamlı ve işin boyutuna yeterli, eğitim programı ve dokümanlarını vereceklerdir.”  şeklinde düzenleme yapıldığı belirlenmiştir.

İdari şartnamenin bahse konu maddelerinde yapılan düzenleme ile teklifle birlikte sunulması istenilen belgelerin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 43 üncü maddesiyle düzenlenen  İsteklinin personel durumuna ilişkin belgeler kapsamında değerlendirilemeyeceği gibi; söz konusu belgeler ve muhteviyatına ilişkin isteklinin yeterlik değerlendirmesine esas olacak herhangi bir kriter belirlenmemiştir.

Ayrıca, idari şartnamenin 7.3.4.2 nci maddesinde “Kalite Kontrol Planını ( Ev idaresi hizmetlerinin kalitesini kontrol etme metodu ve idareye vereceği raporun taslağı) vereceklerdir.” şeklinde düzenlememe yapıldığı belirlenmiştir.

İdarece, hizmetin ifasında yüklenicinin yerine getirmesi istenilen hususlar ve işin yapım tekniği, tarifler, iş programının hazırlanmasında uyulacak şartlar, işin denetimi, personelin eğitimi vb. hususlarla ilgili talimatlar teknik şartnamede düzenlenmelidir. İsteklinin yeterlik değerlendirmesine ilişkin bir kriter ihtiva etmeyen belge ve bilgilerin teklifle birlikte istenilmesinin, tekliflerin hazırlanması ve değerlendirmesini güçleştireceği; yeterlik kriteri olarak kullanılamayacak olan belgeleri sunmayan veya eksik sunan isteklilerin de değerlendirme dışı kalması  sonucunu doğuracağı aşikardır.

İdari şartnamenin bahse konu maddelerinde istenilen belgelerin sözleşmenin uygulanması sürecine ilişkin olduğu, bu manada benzerlik taşıyan “İş Programı”na ilişkin olarak Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin 28 inci maddesinde “Yüklenici, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için gerekli olan yasal prosedürlerin tamamlandığının kendisine tebliği ve buna göre işe başlama tarihinden itibaren, sözleşme veya eklerinde belirlenen süre içinde …” sunulacağı belirtilmiştir.

Dolaysısıyla, isteklilerin yeterlik değerlendirmesinde kullanılması söz konusu olmayan belgelerin idarece ihtiyaç duyulması halinde sözleşmenin imzalanması/uygulanması sürecinde idarenin onayına sunulması mümkün olan uygulama prosedürü, eğitim programı, kalite kontrol planı vb. belgelerin ihaleye katılımda yeterlik belgeleri arasında sayılmasında mevzuata uyarlık bulunmamaktadır. 

B- Şikayete konu ihalede iddia konularıyla bağlantılı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir;

Şikayete konu ihale hakkında şikayetçinin dışında istekli olabilecek ehliyetini haiz olan dört ayrı  şikayetçinin başvurularına konu iddialardan yukarıda değerlendirilen iddialar dışında kalan iddialara ilişkin değerlendirmeler aşağıda sıralanmıştır.

1) Teknik şartnamenin 8.2 nci maddesinde yüklenicinin sorumluluğuna tevdi edilen çalışacak personelin Güvenlik Bilgi Taraması sonuçlarının idareye verilmesi ve personelin ikamet adresinin gerçek olup olmadığının denetlenmesi ve işten ayrılan personelin idareye girmesinin engellenmesi gibi işlemlerin yüklenici tarafından gerçekleştirilmesinin mümkün olmadığı iddialarına ilişkin olarak;

Teknik şartnamenin 8.2 nci maddesinde  yüklenicinin her çalışanın beyan ettiği ikamet adresinde ikamet edip etmediğini bizzat kontrol edecek ve Emniyet Müdürlükleri/Jandarma Komutanlıkları nezdinde özel olarak Güvenlik Bilgi Taramasını yaptırarak sonucunu yazılı olarak idareye bildireceği; işe alınacak ve işten çıkarılacak  olan personeli idareye yazılı olarak bildireceği ve işten ayrılan personelin binaya giriş ve çıkışını engelleyecek tedbirleri alacağına ilişkin düzenleme yapılmıştır.

İdarece, gerekli görülmesi halinde yükleniciden çalıştıracağı personelin adli sicil kaydının bulunup bulunmadığının ve ikametgah adresinin tespiti için resmi makamlarca düzenlenen belgelerin istenilebileceği; bu bağlamda C. Savcılığınca düzenlenen adli sicil kaydı ile Mahalle Muhtarlıklarından alınan ikametgah ilmühaberinin temini konusunda yükleniciye sorumluluk yükleyebileceği; ancak bunun ötesinde ihale konusu işte  istihdam edilen işçilerin durumları hakkında resmi makamlardan alınan belgelere rağmen gerekli görülmesi halinde ilgili güvenlik birimleriyle idarece, yazışma yapılabilmesi mümkün iken Güvenlik  veya personelin ikametgah adresinde ikamet edip etmediğinin tespit edilmesinin yüklenicinin sorumluluğuna tevdi edilmemelidir.

Öte yandan, kamuya açık olan ve kamu hizmeti vermekte olan idare binalarına daha önce yükleniciye bağlı olarak çalışan personelin giriş ve çıkışının engellenmesinin yüklenici tarafından gerçekleştirilmesi mümkün olmayan bir istek olduğu açıktır.

Yasal engeller veya fiili imkansızlıklar nedeniyle yüklenici tarafından gerçekleştirilmesi mümkün olmayan görevlerin yükleniciye tevdi edilmesinin sözleşmenin uygulanması döneminde uyuşmazlık konusu olması muhtemeldir.

2) Teknik şartnamenin 8.2.4 üncü maddesinde düzenlenen ve çalışacak personele yaptırılacak aşıların hastanenin ilgili bölümlerinde ücreti mukabilinde yaptırması ve ilk istihkakın ödenebilmesi için makbuzların idareye sunulması gerektiğine ve bu aşıların ücretinin personelden istenilmeyeceğine ilişkin düzenleme yapıldığı, aşı giderlerinin yükleniciye ait olduğu, aşı bedellerinde artış olması halinde fiyat farkı istenilmeyeceği belirtilerek aşı için yaklaşık bedeller öngörüldüğü halde söz konusu giderlerin teklif fiyata dahil masraflar arasında sayılmadığı; idarece bu giderin tutarının hesaplanamayacağı ve büyük bir gider kalemi olmaması dikkate alınarak genel giderler arasında düşünüldüğünün belirtildiği iddialarına ilişkin olarak;

Teknik şartnamenin 8.2.4 üncü maddesinde “Yüklenici işe başladığı ilk  hafta içerisinde Ev İdaresi Koordinatörlüğü’nce görülen işçi listesinde belirtilen işçilerin aşağıda tamamlanan serolojik testlerini ve aşılarını hastanenin ilgili bölümlerinde ücreti mukabilinde yaptıracak ve ücret makbuzlarını ilk istihkak faturasının ödenebilmesi için idareye ibraz edilecektir.” şeklinde düzenleme yapıldığı belirlenmiştir.

Aynı maddenin devamında; yaptırılması öngörülen aşılar sayılarak bilgi mahiyetinde olmak üzere aşı bedellerine yer verildiği ve yüklenicinin işe alacağı personelden aşı ücretlerini isteyemeyeceği; aşı giderlerinin yüklenici karından karşılanacağı ve teklif mektubunda gösterilmeyeceğine ilişkin hüküm konulduğu ancak idari şartnamenin 26 nci maddesinde aşı ücretlerinin teklif fiyata dahil masraflar arasında sayılmadığı ve ayrı bir maliyet kalemi olarak öngörülmediği; bununla birlikte teknik şartnamede aşı giderlerinin yüklenici kârından karşılanacağı ve teklif mektubunda gösterilmeyeceğine ilişkin hüküm konulduğu tespit edilmiştir.

Teknik şartnamenin anılan maddesinde aşı fiyatlarına ilişkin verilere göre 1 kişiye toplam 3 doz yapılacak olan  hepatit B aşısının birim fiyatının 25,00 YTL/doz olduğu ve tutarının 26.250,00YTL olduğu; hepatit markerları için toplam 20,79 YTL/kişi, ALT için 3,60 YTL/kişi ve içlerinde kabakulak, kızamık aşılarının da olduğu vb. dörtlü aşı için 26,18 YTL/birim fiyat öngörülmüştür.

Ancak, söz konusu aşıların bir kısmının, belli şartların oluşması halinde bir kısmının da her halûkarda  yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, isteklilerce aşı maliyeti için sıhhatli bir öngörü yapılmasının mümkün olmadığı anlaşılmaktadır.

Öte yandan, bir başka istekli olabilecek ehliyetini haiz firma tarafından idareye yapılan şikayet başvurusuna idarece verilen 10.01.2007 tarihli ve 133 sayılı yazı ile verilen cevapta  “… aşı, tahlil, vs. hizmetlerin maliyetlerinin hesaplanamayacağı için çok büyük miktarda bir gider kalemi olarak öngörülmemiş ve genel giderlerden karşılanacağı teknik şartnamede belirtilmiştir. Zira aynı sebepten dolayı işyeri hekimi de gider kalemi olarak gösterilmemiş ve genel giderler içerisinde düşünülmüştür.” denilmiştir.

Aşı giderlerinin hesaplanamayacağı idarece de kabul edilmekte olup şikayete konu ihalede çalıştırılacak personel sayısı ve  öngörülen aşı bedelleri dikkate alındığında ortaya çıkan maliyetin ihmal edilemeyecek veya % 3’lük sözleşme giderleri içinde kabul edilemeyecek kadar yüksek olduğu açıktır.  

Bu durumda, tekliflerin hazırlanması aşamasında bütün isteklilerce aşı bedelinin teklif fiyata dahil edilebilmesi veya maliyet hesabı yapılabilmesini teminen öngörülebilen (yaklaşık) aşı sayısı ve öngörülmesi gereken asgari bedelin ihale dokümanında belirtilerek; teklif birim fiyat eki cetvelde ayrı bir maliyet kalemi olarak belirlenmesi ve ödemelerin fiili durumda ortaya çıkacak artış/eksilişlere göre teklif birim fiyatta öngörülen bedellere göre yapılacağına ilişkin düzenleme yapılmasının mümkün ve gerekli olduğu değerlendirilmiştir.

Bu itibarla teknik şartnamede yapılan düzenlemeye göre teklif maliyeti bakımından ihmale edilemeyecek veya % 3 sözleşme giderleri içerisinde kabul edilemeyecek mertebede yüksek maliyet teşkil eden aşı giderlerine bedel öngörülmemesine ilişkin düzenlemede mevzuata uyarlık görülmemiştir.

3) İdarece isteklilere verilen birim fiyat mektubu eki cetvelin boş bırakıldığı, bu durumda isteklilerce sunulan tekliflerin birbirinden farklı olmasına ve asgari maliyeti karşılayan tekliflerin değerlendirme dışı bırakılmasına neden olabileceği, teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinin boş bırakılmasının mevzuata aykırı olduğu iddialarına ilişkin olarak;

İdarece gönderilen ihale işlem dosyasında yer alan ihale dokümanlarının incelenmesi sonucunda Birim Fiyat Teklif Mektubu eki Birim Fiyat Cetvelinin boş bırakıldığı tespit edilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliğinin VIII.M.2 nci maddesinde “Bina temizliğine ilişkin ihalelerde götürü bedel teklif alınması esastır. Ancak sözleşmenin uygulanması aşamasında işçi sayısının artacağı ya da azalacağı öngörülen ihalelerde, işçi başına birim fiyat teklif alınabilecektir.

Birim fiyat üzerinden teklif alınan bütün hizmet alımı ihalelerinde birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde; iş kaleminin adı, birimi ve miktarının ayrıntılı olarak idare tarafından doldurulmak suretiyle, ihale dokümanına eklenmesi gerekmektedir.

Birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde yüklenici kârı ile sözleşme gideri ve genel giderler ayrı bir iş kalemi olarak gösterilmeyecek, teklif edilen birim fiyatların yüklenici kârı ile sözleşme gideri ve genel giderler dahil fiyatlar olduğu kabul edilecektir.” düzenlemesi yer almaktadır.

İdarece hazırlanan idari şartnamenin 19 uncu maddesinde  “ İstekliler, tekliflerini her bir iş kalemi için teklif edilen birim fiyatların miktarlarla çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden teklif birim fiyat şeklinde vereceklerdir. …” düzenlemesine yer verilmiş olmakla birlikte teklif mektubu eki birim fiyat cetvelinde iş kalemlerinin ve miktarlarının neler olduğuna ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır.

Şikayete konu ihalede işin üç ana başlık altında toplandığı ve farklı pozisyonda farklı miktarlarda işçilik ücreti ödeneceğine ilişkin düzenleme yapıldığı,  birim fiyat teklif mektubu eki cetvelin boş verilmesi nedeniyle isteklilerce belirlenecek birim ve miktarlardaki farklılıkların tekliflerin değerlendirme dışı bırakılması gibi sonuçlar doğurması muhtemeldir.

Öte yandan, idarece yaklaşık maliyet hesap cetvelinde kullanılan cetvelin miktar bölümü dolu, birim fiyat bölümü boş  olan bir nüshasının isteklilere ihale dokümanı ile birlikte verildiği anlaşılmakta ise de; söz konusu cetvelin teklif mektubu eki birim fiyat cetveli olarak kabul edilebilmesinin mümkün olmadığı açıktır.

Bu itibarla, Kamu İhale Genel Tebliğinde birim fiyat teklif mektubu eki cetvelde  iş kaleminin adı, birimi ve miktarının ayrıntılı olarak idare tarafından doldurulmak suretiyle, ihale dokümanına eklenmesi gerektiği açıkça belirtilmiş olmasına rağmen  ihale dokümanı alanlara birim fiyat teklif mektubu eki cetvelin doldurulmaksızın teslim edildiği tespit edilmiştir.

4) Personele verilecek kıyafete ilişkin olarak teknik şartnamede kıyafetin maliyetini önemli mertebede etkileyen kumaşın, ayakkabı ve çizmenin cinsi, kalitesi, elbiselerin dikiş özellikleri ve modeline yönelik yapılan düzenlemenin tereddüde neden olduğu, kalitesi yüksek elbise teklif eden isteklinin teklifinin yüksek kalması veya idarece belirlenen nitelikte olmadığı gerekçesiyle değerlendirme dışı bırakılmasının söz konusu olabileceği iddialarına ilişkin olarak;

Kamu İhale Genel Tebliğinin Personel Çalıştırılmasına Dayalı Hizmet Alımlarında Teklif Fiyata Dahil Olacak Masrafların açıklandığı XII-G.13 üncü maddesinde “ Personele ilişkin giyecek giderleri, işin yapılması sırasında personelce kullanılması istenen kıyafetle ilgili olduğundan giyecek giderinin işçilere aylık veya nakdi olarak ödeneceğine dair bir düzenleme yapılmayacak, giyeceğin özellikleri ile sayısı ihale dokümanında belirtilecektir. Ancak giyecek giderleri için parasal tutar öngörülmeyecektir.” hükmü yer almaktadır.

Teknik şartnamenin “Üniformalar” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yüklenici; tüm çalışanlarına üniforma ve tanıtma rozeti (güvenlik için) önceden idare tarafından onaylanacak tip ve şekilde giysilere işlenmiş tanıtım işaretleri temin edecektir. Üniformalar erkek ve kadın personel için %100 pamuk, 1/20 çözgü, 2/30 atkılı, 240 gr gabardin kumaş pantolon ve 1/40, %100 pamuk ipliğinden mamül poplin gömlek veya idarenin tercihine göre 1/30 penye % 100 pamuk kumaştan t-shirt olacaktır. …….Tüm Üniformalar yazlık ve kışlık olmak üzere farklı nitelikte, ikişer takım halinde hazırlanacaklardır (kışlık takımlar için gerekirse idare kumaş tanımı yapacaktır). Yüklenici ayrıca dış alanlarda çalışan personel için idarenin onaylayacağı mont ve bot veya çizme temin edecektir.

…..Kışın hastane dışı ortamında görev yapan personelin, idarenin belirleyeceği tip ve kalitedeki giysilerin sağlanması da Yüklenicinin yükümlülüğünde olacaktır.  …. Ekip şefi gibi kontrol ve yönetim kademesindeki Yüklenici personeli ile yemek servisi hizmetlerinde çalışan işçilerin kıyafetleri farklı olacak ve idare onayından geçecektir. Çöp toplamakla görevlendirilen işçilerin kıyafetleri de (idarenin de onayladığı) farklı olacaktır. Ancak tüm giysiler için yukarıda belirtilen aynı tür kumaşlar kullanılacaktır. …”  şeklinde kıyafetlerin genel özelliklerine ilişkin düzenleme yapılarak aynı maddenin devamında  iş elbiselerinin tanım ve sayılarına ilişkin belirleme yapılmıştır.

Kamu İhale Genel Tebliğine uygun olarak işçi kıyafetleri için bedel öngörülmediği ve ihale dokümanında işçi kıyafetlerinin sayı ve özelliklerine ilişkin düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Buna göre;

-1216 personel için   iş ayakkabısı (kaymaz tabanlı keten ayakkabı, yazlık-kışlık ayrı ayrı 1216 personel için 2’şer çift)  ile  iş elbisesi (alt-üst takım 4’er takım),

– 44 personel için ikişer çift deri ayakkabı, ikişer takım alt-üst pantolon gömlek-takımı ile önden düğmeli yün kazak,

– 194 personel  için önden düğmeli yün kazak

-20 personel için içi yünlü dışı kauçuk birer çift bot ile su geçirmez kumaştan içi elyaf birer adet mont,

– 51 personel için ikişer çift terlik

verileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, isteklilerce sayı ve evsafı belirlenen kıyafetler dikkate alınarak teklif verilmesi gerekmektedir. Sözleşmenin uygulanması sürecinde de bu sayı ve evsafta değişiklik yapılması sözleşme şartlarının değiştirilmesi anlamına gelir ki; yüklenicinin ihale dokümanında öngörülmeyen artan maliyet unsurunu karşılama yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Teknik şartnamenin anılan maddesinde  “kışlık takımlar için gerekirse idare kumaş tanımı yapacaktır “ ifadesinin sanki sözleşmenin uygulanması sürecinde maliyet getirecek bir hususun yüklenici tarafından karşılanması anlamını taşıdığı düşünülse bile aynı maddede “Ancak tüm giysiler için yukarıda belirtilen aynı tür kumaşlar kullanılacaktır. …”  ifadesine yer verilerek kumaş kalitesinde herhangi bir değişiklik istenilmeyeceği dolayısıyla istekliye ilave mali yükümlülük çıkarılmayacağı anlamını taşıdığı değerlendirilmiştir.

Şikayete konu ihalenin münhasıran işçi elbisesi alımı ihalesi olmadığı, ihale konusu işte çalıştırılacak personele yüklenici tarafından ayni olarak verilecek giyim için idarece sayı ve genel özelliklerine ilişkin belirleme yapıldığı ve mevcut belirlemelere göre işçilere verilecek kıyafetin fiyat ve standardının sektörde faaliyet gösterenler açısından anlaşılabilir olduğu ve Kamu İhale Genel Tebliğinin anılan hükmü uyarınca işçi kıyafetlerinin ayni olarak yüklenici tarafından verileceği ve teklif fiyata dahil edileceği hususunun idari şartnamenin 26 ncı maddesinde açıkça belirtilerek işçi kıyafeti kapsamında işçilere verilecek mont, ayakkabı, gömlek vb. donatının sayıları ile genel özelliklerinin teknik şartnamede belirtildiği dikkate alındığında söz konusu düzenlemenin tekliflerin hazırlanmasına engel olabilecek nitelikte olmadığı anlaşılmıştır.

5) Kalite ve standarda ilişkin belgelerin ortak girişimin herhangi bir ortağı tarafından karşılanmasın yeterli iken idari şartnamenin 7.3.4 üncü maddesinde yapılan düzenlemede pilot ortağın sağlamasının yeterli olacağına ilişkin düzenleme yapıldığı iddialarına ilişkin olarak;

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin “Kalite ve standart ile kapasiteye ilişkin belgeler” başlıklı  45 inci maddesinin birinci fıkrasında ihale konusu hizmet alımının niteliğini göz önünde bulundurarak ihale dokümanında isteklinin yeterliğine ilişkin olarak kalite yönetim sistem belgesi istenilebileceği;   son fıkrasında  söz konusu belgenin “İş ortaklıklarında, pilot veya diğer  ortaklardan birinin  ihale dokümanındaki kalite veya standarda ilişkin belgeleri sunması yeterli…” olduğu hükme bağlanmıştır.

Şikayete konu ihalede idari şartnamenin 7.3.4 üncü maddesinde “Standart ve Kaliteye ilişkin belgeler” başlığı altında istenilen belgelere ilişkin düzenleme yapıldığı; aynı maddenin son fıkrasında “İş ortaklıklarında , pilot ortağın ihale dokümanındaki kalite ve standarda ilişkin belgeleri sunması yeterlidir.” şeklinde düzenleme yapıldığı tespit edilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesine göre istenilen belgelerin, iş ortaklıklarında ortaklardan herhangi birinin sunması yeterli görülürken şikayete konu ihalede pilot ortağın sunmasının yeterli olduğu düzenlenmiştir.

İdarece yapılan düzenlemede pilot ortağın sunmasının yeterli görülmesi, anılan Yönetmeliğin 45 inci maddesine kısmen uygun olmakla birlikte; Yönetmelikte diğer ortaklardan birinin sunmasını yeterli gören düzenlemeye yer verilmemiş olup bu yönüyle mevzuata aykırı ise de; Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45 inci maddesinin amir hükmü karşısında, idari şartnamenin 7.3.4 üncü maddesinin son fıkrasında yapılan düzenlemeye dayanılarak teklif veren ortak girişimin pilot ortak konumunda olmayan ortaklarınca sunulan belgenin yeterli görülmemesi yönünde işlem tesis edilmesi halinde bahse konu mevzuata aykırılığın ihalede sonuç doğurması söz konusu olacaktır. Bu nedenle, idari şartnamenin 7.3.4 üncü maddesinin son fıkrasında yapılan düzenlemenin mevzuata uygun olmadığı ancak bu hususun tek başına ihalenin iptalini gerektirecek nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir. 

6) İdari şartnamenin “İşin Yapılacağı Yerin Görülmesi” başlıklı 13 üncü maddesinde yapılan düzenleneler ile Teklif Mektubunda işin yapılacağı yerin görüldüğü ve hiçbir ayrım ve sınırlama yapmadan kabul edilmiş sayılacağına ilişkin taahhüdün birbiriyle çelişkili olduğu iddiasına ilişkin olarak;

İdari şartnamenin 13 üncü maddesinin Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ekinde yer alan Açık İhale Usulü İle İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Tip İdari Şartnamenin aynı maddesinin düzenlenmesine ilişkin (6) nolu dipnot talimatına uygun olarak 13.1, 13.2 ve 13.3 üncü maddelere yer verildiği ancak 13.4 üncü maddedeki “Tekliflerin değerlendirilmesinde, isteklinin işin yapılacağı yeri incelediği ve teklifini buna göre hazırladığı kabul edilir.” ifadesine yer verilmediği tespit edilmiştir.

Teklif mektubu örneğinin aynı Yönetmelik ekinde yer alan KİK.019.0/H numaralı standart forma göre düzenlendiği ve teklif mektubunda “ … ihale dokümanını oluşturulan bütün belgeler tarafımızdan tamamen incelenmiş, okunmuş ve işin yapılacağı yer görülmüş olup herhangi bir ayrım ve sınırlama yapmadan bütün koşullarıyla kabul edilmiştir.”  ifadesine yer verilmiştir.

İdarece hazırlanan idari şartnamede, Tip İdari Şartnamenin 13 üncü maddesinin düzenlenmesine ilişkin (6) nolu dipnotuna göre 13.4 üncü maddeye yer verilmediği tespit edilmiş ise de Teklif Mektubunda isteklinin işin yapılacağı yerin görüldüğü ve teklifin taahhüt ve kabulü alındığından idari şartnamenin 13 üncü maddesindeki söz konusu eksikliğin önemini yitirdiği açıktır.

7)  İdarece “ düzenlenecek zeyilnamenin maddi ve teknik hata ile sınırlı kalmayıp; ihale dokümanında değişiklik içeren ve ilanda da yer verilen hususlara ilişkin olarak düzenlemeler yaptığı açıktır.” denilerek 4734 sayılı Kanunun 29 unca maddesine uygun olarak zeyilname yapılmasının mümkün olmaması nedeniyle ihalenin iptali gerektiği iddiasına ilişkin olarak;

İdarece sunulan ihale işlem dosyasında ihale dokümanında zeyilname ile değişiklik yapıldığına dair herhangi bir belgeye rastlanılmamış olup bu yöndeki iddianın, ihale dokümanında mevzuata aykırı olarak yapılan düzenlemelerin zeyilname ile giderilemeyecek nitelikte olduğuna ilişkin olduğu; ihale dokümanında yapılan şikayete konu düzenlemelerle ilgili olarak ayrı ayrı değerlendirme yapıldığından bu iddianın değerlendirilmesine gerek bulunmadığı anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle,

İhale dokümanında yapılan ve yukarıda mevzuata aykırılıkları belirlenen düzenlemelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda; mevzuata aykırılığı tespit edilen hususların düzeltici işlemle giderilemeyecek nitelikte olduğu tespit edildiğinden, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin iptaline ”

Oyçokluğu karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle,

Karar verilmesine yer olmadığına

Oyçokluğu ile karar verildi.

İncelenen ihalede; 15 isteklinin ihale dokümanını satın aldığı, bunlardan 3’ünün ihaleye teklif verdiği; idarece saptanan yaklaşık maliyete göre her üç teklifin de yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu dikkate alındığında, işbu ihalede “…Rekabet…” olgusunun gerçekleşmediği görüşüne varılmıştır.

Zira; 4734 sayılı Kanunun Temel İlkeler başlıklı 5’inci maddesinde idarelerin bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, “…Rekabeti….” sağlamakla yükümlü oldukları kural altına alınmıştır.

Bu itibarla; yukarıda yapılan tespitler doğrultusunda incelenen ihalede, “Rekabet” olgusunun gerçekleşmediği sonucuna ulaşıldığından Kurul Kararında bu gerekçenin de yer almasının gerektiği görüşüyle karara katılıyoruz.

                            K.Nejat ÜNLÜ                                         Bilal KARACA                                 

                              Kurul Üyesi                                             Kurul Üyesi