Personele dayalı olmayan ihalelerde dikkate alınacak damga vergisi ve KİK payı tutar ve oranları (KİK)

12.02.2006 tarih ve 08.01.79.0134/2007-3E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            Kahramanmaraş Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü’nce 28.12.2006 tarihinde Açık İhale Usulü ile yapılan “İşçilik Hizmeti Alımı” ihalesine ilişkin olarak Hatsel Telekomünikasyon Elektrik Elektronik İnş. H. Ürün. Doğalgaz Tic. ve San. Ltd. Şti.’nin 09.01.2007 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 15.01.2007 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin  17.01.2007 tarih ve 1567 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 17.01.2007 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen ihale işlem dosyasının incelenmesinden;

İhalede geçerli teklif kalmadığı anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; Kahramanmaraş Belediyesi tarafından 28.12.2006 tarihinde yapılan “yol, kaldırım, asfalt ve inşaat işleri işçilik hizmeti alımı” işine katıldıkları, idare tarafından tekliflerin aşırı düşük bulunarak açıklama istendiği ve firmalarınca da bu açıklamanın yazılı olarak yapıldığı, kesinleşen ihale kararına göre ihalenin Alp Ltd. Şti. uhdesinde bırakıldığı, söz konusu ihale için 10 adet vasıflı ve 20 adet vasıfsız elemanın aylık maaşları K.İ.K. işçilik modülüne göre hazırlanarak verildiği, teklif birim fiyat cetvelindeki her kalemin asgari maliyeti karşılaması gerektiği, idarenin ve diğer firmaların mesai ücretini 18.10.2006 tarihinden önceki ihaleler için hesaplanan %2 sözleşme gideri üzerinden hesapladığı oysa mesai ücretinin de ihale tarihine göre %3 sözleşme gideri dahil edilerek hesaplanması gerektiği, ihale üzerinde bırakılan firmanın da mesai kalemine vermiş olduğu teklifin asgari maliyeti karşılamadığı ve bundan dolayı da aşırı düşük olarak değerlendirilmesi gerektiği iddialarına yer verilmiştir.

A- Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            İnceleme konusu ihalenin, Kahramanmaraş Belediyesi Fen İşleri Müdürlüğü tarafından 28.12.2006 tarihinde açık ihale usulü ile yapılan 12 ay süreli toplam 30 işçi ile (10 adet vasıflı, 20 adet vasıfsız işçi olmak üzere)  “yol, kaldırım, asfalt ve inşaat işleri işçilik hizmeti alımı” işi olduğu anlaşılmıştır. İdare tarafından ihaleye katılan 4 isteklinin de teklifi gereçli teklif kabul edilerek, 3 istekliye 4734 sayılı Kanunun 38. ve Hizmet Alımı İhalelere Uygulama Yönetmeliğinin 72. maddelerine göre aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak en düşük fiyatı teklif eden isteklinin üzerinde ihalenin bırakıldığı anlaşılmıştır.

          İhale ilanı ve idari şartname hükümlerine göre ihale konusu işin 01.01.2007 – 31.12.2007 tarihleri arasında 30 adet işçi (10 adet vasıflı, 20 adet vasıfsız işçi) ile yol, kaldırım, asfalt ve inşaat işleri işçilik hizmeti alımı olduğu, tekliflerin “teklif birim fiyat” üzerinden verileceği belirtilmiştir.

         İdari  şartnamenin 26.3. maddesi;  “Ayrıca, beher işçi için aylık 26 gün üzerinden asgari 1(bir) öğün 3,00 YTL. üzerinden yemek parası verilecektir. 10 adet işçiye %50 oranında vasıf verilecek, vasıfsız personele 6.000 saat fazla mesai yaptırılacak, vasıflı personele 6.000 saat fazla mesai şeklinde teklif fiyata dahil edilecektir.”,  26.5. maddesi; “Sigorta risk prim oranı %3’tür.” şeklinde düzenlenmiştir. Ayrıca idari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı bölümün 1. maddesi; “Personele verilen yemek ve fazla mesai ücretleri maaş bordrosunda gösterilecektir” şeklindedir. 

        İhale ilanının yayımlandığı 05.12.2006 tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin “XIII-Tekliflerin Aşınması ve Değerlendirilmesi” başlığının “H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” maddesinin (b) fıkrasında;

        “Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır…” hükmü yer almaktadır.

        İnceleme konusu “işçilik hizmet alımı (yol, kaldırım, asfalt ve inşaat işleri işçilik hizmeti alımı)” ihalesinin söz konusu hükümde sınırlı  olarak sayılan hizmet alımı ihalelerinden olmadığı anlaşıldığından, aşırı düşük teklif sorgulamasında %3 oranında sözleşme giderinin hesaplanmayacağı, sözleşme giderlerinin ilgili mevzuatına göre hesaplanacağı sonucuna varılmıştır. Bu durumda 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca teklif edilen bedel üzerinden hesaplanacak binde 4.5 (0.0045) oranındaki ihale kararı damga vergisi, binde 7.5 (0.0075) oranındaki sözleşme damga vergisi  ve onbinde beş (0.0005) oranındaki Kamu İhale Kurumu payının dikkate alınması gerekmektedir. 

       İhalede, teklif fiyata dahil edilen giderlerle ilgili olarak ihale dokümanında yapılan ve yukarıda yer verilen düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan mesai kalemi için teklif edilmesi gereken asgari maliyetin (sözleşme giderleri dahil) :

Vasıflı  işçi  fazla mesai ücreti iş kalemi :      39.660,00 YTL.        

Vasıfsız işçi  fazla mesai ücreti iş kalemi:      26.460,00 YTL.          olduğu anlaşılmaktadır.

       Bu durumda ihaleye katılan 4 isteklinin de birim fiyat teklif cetveli üzerinde yapılan inceleme sonucunda tekliflerinin mesai ücreti kalemi (vasıflı ve vasıfsız) için teklif edilmesi gereken asgari maliyeti karşıladığı anlaşılmış olup, şikayetçinin iddiasının yerinde olmadığı sonucuna varılmıştır.

       B- Şikayete konu ihalede iddia konularıyla bağlantılı olarak yapılan inceleme sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

        1) İdari  şartnamenin 26.3. maddesinde;  “Ayrıca, beher işçi için aylık 26 gün üzerinden asgari 1(bir) öğün 3,00 YTL. üzerinden yemek parası verilecektir….” ve idari şartnamenin “Diğer Hususlar” başlıklı bölümün 1. maddesinde; “Personele verilen yemek ve fazla mesai ücretleri maaş bordrosunda gösterilecektir” düzenlemesi bulunmaktadır.

           İhale ilanının yayımlandığı 05.12.2006 tarihi itibari ile yürürlükte bulunan Kamu İhale Genel Tebliğinin “XIII-Tekliflerin Aşınması ve Değerlendirilmesi” başlığının “H. Aşırı Düşük Teklif Değerlendirmesi” maddesinin (b) fıkrasında;

           “Personel çalıştırılmasına dayalı olan (ağırlıklı olarak personel çalıştırılan, çalışacak personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma süresinin tamamının idare için kullanıldığı) hizmet alımı ihalelerinden; temizlik, özel güvenlik, sayaç okuma ve kesme-açma, hasta ve ziyaretçi yönlendirme, tıbbi sekreterlik, veri işleme ve otomasyon sisteminin işletimi hizmetleri ile sınırlı olmak üzere, verilmiş olan tekliflerin değerlendirilmesinde ihale ve sözleşmeye ilişkin damga vergileri, Kamu İhale Kurumu payı, noter masrafları gibi sözleşme giderleri ile amortisman, iş yeri hekimliği, ihbar ve kıdem tazminatına ilişkin genel giderleri karşılamak üzere asgari işçilik maliyeti üzerinden % 3 oranında sözleşme ve genel giderler hesaplanacaktır…” hükmü yer almaktadır.

         İnceleme konusu “işçilik hizmet alımı (yol, kaldırım, asfalt ve inşaat işleri işçilik hizmeti alımı)” ihalesinin söz konusu hükümde sınırlı  olarak sayılan hizmet alımı ihalelerinden olmadığı anlaşıldığından, aşırı düşük teklif sorgulamasında %3 oranında sözleşme giderinin hesaplanmayacağı, sözleşme giderlerinin ilgili mevzuatına göre hesaplanacağı sonucuna varılmıştır. Bu durumda 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu uyarınca teklif edilen bedel üzerinden hesaplanacak binde 4.5 (0.0045) oranındaki ihale kararı damga vergisi, binde 7.5 (0.0075) oranındaki sözleşme damga vergisi  ve onbinde beş (0.0005) oranındaki Kamu İhale Kurumu payının dikkate alınması gerekmektedir.

İhalede, teklif fiyata dahil edilen giderlerle ilgili olarak ihale dokümanında yapılan ve yukarıda yer verilen düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda, birim fiyat teklif cetvelinde yer alan yemek bedeli için teklif edilmesi gereken asgari maliyetin (sözleşme giderleri dahil) :

Yemek bedeli  iş kalemi :      32.666,00 YTL.         olduğu anlaşılmaktadır.

4735 sayılı Kanunun 6. maddesinde “…c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme düzenlenir.” hükmü yer almaktadır. Başvuru konusu ihalede tekliflerin teklif birim fiyat üzerinden verileceği belirlenmiş olduğundan, anılan mevzuat hükmü uyarınca işin sözleşmesi de her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden düzenlenecektir.

İhaleye katılan Aslanbey Ltd. Şti. dışındaki diğer firmalar olan Hatsel Ltd. Şti. (şikayetçi firma), Alp Ltd. Şti. (ihale üzerinde bırakılan firma) ve Sünbül Ltd. Şti.’nin teklif birim fiyat cetvelinde yemek bedeli iş kalemi için teklif ettikleri bedellerin, asgari maliyetinin altında olduğu anlaşılmış olup, her 3 firmanın da 4734 sayılı Kanunun 38. ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 72. maddelerine göre aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra tekliflerinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

2) Söz konusu ihalede mevzuat gereğince, ilanın 4.1.4 ve idari şartnamenin 7.1.d maddesinde “ 4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin (a), (b), (c), (d), (e), (g) ve (i) bentlerinde sayılan durumlarda olunmadığına ilişkin yazılı taahhütname” istenilmiştir.

          Açık İhale Usulüne Göre Yapılacak İhalelerde İhale Dışı Bırakılacak ve İhaleye Katılamayacak Olanlar Kapsamında Olunmadığına İlişkin Taahhütnamenin 2 nci maddesi, “İhalenin [üzerimde/üzerimizde] kalması halinde, sözleşmenin imzalanmasından önce, ihale tarihi itibarıyla  4734 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinin son fıkrasının (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde belirtilen durumlarda [olmadığıma/olmadığımıza] ilişkin belgeleri vermeyi kabul ve taahhüt [ediyorum/ediyoruz].”  şeklinde düzenlenmiş olmasına rağmen şikayetçi firma Hatsel Ltd. Şti.’nin ve Aslanbey Ltd. Şti.’nin  teklifleriyle birlikte sunmuş oldukları taahhütnamenin 2 nci maddesine, “ihale tarihi itibarıyla” cümlesinin yazılmadığı  tespiti yapılmıştır.

Açıklanan nedenlerle;

İhalede geçerli teklif kalmadığı anlaşıldığından, 4734 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi (b) bendi gereğince, ihale işlemlerinin ve ihale kararının iptaline,

Oyçokluğu ile karar verildi.

4734 Sayılı Kanunun 4. maddesinde hizmet “Bakım ve onarım, taşıma, haberleşme, sigorta, araştırma ve geliştirme, muhasebe, piyasa araştırması ve anket, danışmanlık, mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı, tanıtım, basım ve yayım, temizlik, yemek hazırlama ve dağıtım, toplantı, organizasyon, sergileme, koruma ve güvenlik, meslekî eğitim, fotoğraf, film, fikrî ve güzel sanat, bilgisayar sistemlerine yönelik hizmetler ile yazılım hizmetlerini, taşınır ve taşınmaz mal ve hakların kiralanmasını ve benzeri diğer hizmetleri” şeklinde tanımlanmıştır.

            İncelemeye konu ihalenin idari  şartnamesinde işin tanımı “işçilik hizmeti” olarak belirlenmiştir.

            4734 sayılı Kanunun 4. maddesinde öngörülen biçimde bir hizmet alımı yerine belediyede 30 personel istihdam edilmesi niteliğinde olan bu işin ihale konusu edilmesi mümkün değildir. Bu şekilde ihale yapılmasına 657 sayılı Kanunun 36. maddesine 318 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 1. maddesiyle eklenen ek fıkra hükmü de imkan vermemektedir.

            Nitekim Ankara Bölge İdare Mahkemesinin 22.11.2006 günlü, YD İtiraz No:2006/4327 sayılı kararında işçi çalıştırılmasının hizmet alımı kapsamında değerlendirilemeyeceği, hizmet alımı olarak gösterilmek suretiyle anılan yasa kapsamı dışında personel istihdamı edilmesi niteliğinde yapılan ihalede hukuka uygunluk bulunmadığına hükmedilmiştir.  

Belirtilen gerekçeyle  ihalenin iptal edilmesi gerektiği oyuyla, karara sonucu itibarıyla katılıyoruz.

Adnan ZENGİN                 Bilal KARACA                K.Nejat ÜNLÜ                                                                                                                                                 

                           Kurul Üyesi                        Kurul Üyesi                     Kurul Üyesi

                                                            KARŞI OY

  1. Kamu İhale Genel Tebliği hükümlerine göre, asgari işçilik maliyeti; brüt asgari ücret ile idari şartnamede öngörülen yemek, yol ve giyim bedeli ile işveren sigorta prim tutarından oluşmaktadır. Dolayısıyla, istekliye ait teklifin %3 sözleşme ve genel giderler karşılığı tutar dahil hesaplanacak asgari işçilik maliyetini karşılayıp karşılamadığına bakılması, sorgulamanın da bu çerçevede yapılması gerekmektedir.

2. İki istekli tarafından sunulan ihale dışı bırakılma nedenlerinin taşınmadığına ilişkin taahhütnamede “ihale tarihi itibariyle” ifadesine yer verilmemişse de, aynı hususu düzenleyen idari şartnamenin 42 nci maddesinde;

“İhale üzerinde kalan istekli, ihale tarihi itibarıyla bu Şartnamenin 10 uncu maddesinin (a), (b), (c), (d), (e) ve (g) bentlerinde sayılan durumlarda olmadığına dair belgeleri ve kesin teminatı 40.3 üncü maddedeki süre içinde vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilecektir.”

Denilmek suretiyle isteklinin bu belgeleri “ihale tarihi itibariyle” durumunu göstermek üzere sunacağı tereddüde meydan vermeyecek biçimde kurala bağlanmış durumdadır.

İhale dokümanının bir bütün olduğu, isteklinin teklif mektubunda “ihale dokümanını okuduk, inceledik ve aynen kabul ettik. İşin yapılacağı yeri ve  çevresini gördük, mahallin özelliklerini ve zemin şartlarını tetkik ettik, herhangi bir ayrım ve sınırlama yapılmadan bütün şartları kabul ediyoruz.” İfadesiyle dokümandaki tüm hükümleri kabullenerek teklif verdiği gerçeği dikkate alındığında eski standart formdaki eksikliğin idari şartnamedeki açıklık karşısında önemini ve anlamını yitirdiği görülmektedir.

İşlevi ve sonuçları bakımından önemsiz olan söz konusu ifade eksikliğine rağmen taahhütnamenin mevcut haliyle kabulünde hukuki bir mahzur görülmemekle birlikte, yeni formata uygunluğun sağlanması amaçlanıyorsa bu hususun bilgi eksikliği kapsamında istekliye tamamlattırılması da mümkün bulunmaktadır.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle karara katılmıyorum.

Yaşar GÖK

Kurul Üyesi

KARŞI OY

Karar konusu ihalede hiçbir istekliye ait teklif toplamı aşırı düşük olmamasına rağmen; isteklilerin dokümanda bürüt  3,-YTL olarak öngörülen  yemek bedeline teklif birim fiyat cetvelinde (3,-YTL olarak) yer verdikleri  ve  yemeğe ilişkin sigorta primi işveren hissesi ve %3 sözleşme giderinin bu kalemde bulunmaması nedeniyle 3 istekli, 10 uncu madde taahhütnamesinde “ihale tarihi itibariyle” ibaresinin bulunmaması nedeniyle bir istekliye ait teklifinde değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine, geçerli teklif kalmaması gerekçesiyle de  ihalenin iptaline karar verilmiştir.

Birim fiyat teklif alınmak suretiyle yapılan bir ihalede isteklilerin her hangi bir iş kaleminde asgari maliyetin altında teklif vermelerinin tekliflerinin aşırı düşük olarak değerlendirilmesini gerektirmeyeceği, toplam teklif bedeline  göre aşırı düşük olup olmadıklarının sorgulanması gerektiği, bu nedenle; yemek bedelini 3,- YTL olarak teklif eden isteklilerin tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılamayacağı görüşüyle karara katılmıyoruz.

                            Hakkı USTAÖMER                                              Muzaffer EREN

                                   Kurul Üyesi                                                        Kurul Üyesi