Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde, ikinci aşamada verilen birim fiyat teklif cetvelindeki bazı kalemlerin, birinci aşamada verilen tutarlardan fazla olması kabul edilebilir mi (KİK)

17.05.2011tarih ve B.07.6.KİK.0.06.00.00-101.04-.H.[14.43].(0225)./2011-25E sayılı Esas İnceleme Raporunda;

            İstinye Devlet Hastanesi Başhekimliği tarafından 22.04.2011 tarihinde pazarlık usulü ile yapılan “2011 Mali Yılı 2 Ay 5 Günlük 58 Kişi İle Malzemeli Genel Temizlik ve İlaçlama Hizmetleri Alımı” ihalesine ilişkin olarak Referans Temizlik Otomasyon Medikal Danışmanlık San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin 25.04.2011 tarihinde yaptığı şikayet başvurusunun, idarenin 02.05.2011 tarihli yazısı ile reddi üzerine, başvuru sahibinin 04.05.2011 tarih ve 22801 sayı ile Kurum kayıtlarına alınan 03.05.2011 tarihli dilekçe ile itirazen şikayet başvurusunda bulunduğu,

İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden;

4734 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (c) bendi gereğince itirazen şikayet başvurusunun reddine,

Karar verilmesinin uygun olacağı hususlarına yer verilmiştir.

Esas İnceleme Raporu ve ekleri incelendi:

İtirazen şikayet dilekçesinde özetle; ihale üzerinde bırakılan isteklinin idareye sunmuş olduğu ilk birim fiyat teklif mektubundaki iki, dört, beş ve altıncı, ikinci teklif mektubundaki iki ve beşinci satırlardaki işler için asgari işçilik maliyetinin altında teklif verdiği, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak teklifin reddi gerekirken idarenin teklif fiyatının tamamı üzerinden değerlendirme yapmasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca aynı isteklinin üç, dört, beş ve altıncı satırlardaki işler için ilk teklifindeki tutarın üzerinde bedel sunduğu, her ne kadar toplam teklif azalsa da bu durumun mevzuata aykırı olduğu iddialarına yer verilmiştir.

Başvuru sahibinin iddialarının değerlendirilmesi sonucunda aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:

            4734 sayılı Kanunun aşırı düşük teklifler başlıklı 38 nci maddesine göre ihale komisyonunun verilen teklifleri anılan Kanunun 37 nci maddesine göre değerlendirdikten sonra, diğer tekliflere veya idarenin tespit ettiği yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit edeceği, bu teklifleri reddetmeden önce, belirlediği süre içinde teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile ilgili ayrıntıları yazılı olarak isteyeceği, sunulan açıklamaların verilen hizmetin ekonomik olması, teklif sahibinin hizmetin temini işinin yerine getirilmesinde kullanacağı avantajlı koşullar ve teklif edilen hizmet işinin özgünlüğü çerçevesinden değerlendirileceği hüküm altına alınmıştır. Benzer düzenlemeler Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinde de bulunmaktadır.

             Kamu İhale Genel Tebliğinin hizmet alımı ihalelerinde aşırı düşük teklif açıklamasını düzenleyen 79.4 üncü maddesinde ağırlıklı olarak personel çalıştırılmasına dayanan hizmet alımı ihalelerinin durumu açıklanmış ve ihale komisyonu tarafından, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılacağı hizmet alımı ihalelerinde asgari işçilik maliyeti, sözleşme giderleri ve genel giderler ile varsa malzeme ve diğer maliyet kalemleri, bunlar dışında kalan hizmet alımı ihalelerinde ise ihale dokümanında belirtilen teklif fiyata dâhil giderler dikkate alınmak suretiyle tekliflerin değerlendirilmesinin yapılacağı; 4734 sayılı Kanun’un 38 inci maddesi uyarınca teklifi aşırı düşük görülen isteklilerden işin niteliğine göre ihale komisyonunca belirlenen önemli teklif bileşenleri ile ilgili açıklama isteneceği; personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihalelerinde, kar hariç yaklaşık maliyet tutarının üzerindeki tekliflerin aşırı düşük teklif olarak kabul edilmeyeceği açıklaması yapılmıştır.

            Aktarılan mevzuattan hareketle, kamu ihale hukukunda aşırı düşük tekliflerin tespiti konusunda iki ölçüt bulunduğu, bunların yaklaşık maliyet ve ihaleye katılan diğer isteklilerin teklif bedelleri olduğu, bu nedenle ihale sürecinde oluşan serbest fiyat rekabeti sonucunda oluşan diğer fiyatlara göre aşırı derecede düşük olan ve ihale konusu hizmetin sözleşme hükümlerine uygun ifası konusunda tereddüt oluşturan tekliflerin sorgulanması gerektiği ancak idare tarafından belirlenen yaklaşık maliyetin kar hariç tutarına eşit ya da bundan yüksek tekliflerde böyle bir tereddüt bulunmayacağı için sorgulama yapılmaması gerektiği anlaşılmaktadır.

            4734 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin (b) bendi uyarınca pazarlık usulüyle yapılan, incelenen ihalede iki istekli geçerli teklif sunmuş, her iki teklif de geçerlik kabul edilmiş ve ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi tespit edilmiştir. Başvuru sahibi tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin idareye sunmuş olduğu ilk birim fiyat teklif mektubundaki iki, dört, beş ve altıncı, ikinci teklif mektubundaki iki ve beşinci satırlardaki işler için asgari işçilik maliyetinin altında teklif verdiği, bu nedenle aşırı düşük teklif sorgulaması yapılarak teklifin reddi gerekirken idarenin teklif fiyatının tamamı üzerinden değerlendirme yapmasının mevzuata aykırı olduğu, ayrıca aynı isteklinin üç, dört, beş ve altıncı satırlardaki işler için ilk teklifindeki tutarın üzerinde bedel sunduğu, her ne kadar toplam teklif azalsa da bu durumun mevzuata aykırı olduğu iddia edilmektedir.

            İhale dokümanının incelenmesi sonucunda hizmet alımı ihalesinin, idarenin görev alanına giren birimlerde, iki ay beş gün süreyle elli sekiz adet temizlik personeli çalıştırılmasına dayalı olarak kurgulandığı anlaşılmaktadır. Öte yandan idari şartnamenin 25 inci maddesinde, elli yedi personel için asgari ücretin, bir personel için asgari ücretin yüzde 35 fazlasının, temizlik malzemesi ve ekipmanları ile ilaçlama bedellerinin teklif fiyata dahil olduğu, ihaledeki iş kazaları ve meslek hastalıkları prim oranının yüzde 1,5 olduğu düzenlenmiştir.

            İhale dokümanının yukarıda atıf yapılan düzenlemelerinden hareketle kamu ihale sözleşmesi sonucunda görev yapacak personelin giyim hariç asgari işçilik maliyetinin 154.109,73 TL olduğu hesaplanmıştır. Öte yandan idarenin yaklaşık maliyet hesabında ihale konusu iş için yüzde 8 kar öngörüldüğü dolayısıyla ihaledeki karsız yaklaşık maliyetin 177.648,99 TL olduğu tespit edilmiştir.

            Bu çerçevede, personel çalıştırılmasına dayalı şikayete konu ihalede, kar hariç yaklaşık maliyetin altında teklif sunan tek istekli olan ihale üzerinde bırakılan isteklinin aşırı düşük teklif sorgulamasına tabi tutulması, idare tarafından bu istekliden teklifinde önemli olduğu tespit edilen bileşenlere yönelik açıklama istenilmesi ve istekli tarafından yapılacak açıklamanın da Kamu İhale Genel Tebliğinin 79 uncu maddesinde yer alan düzenlemeler dahilinde değerlendirilerek ihalenin sonuçlandırılması gerekirken idarece bu işlemler yapılmasızın doğrudan ihalenin karara bağlanmış olmasının kamu ihale mevzuatına uyarlık taşımadığı sonucuna varılmıştır.

            Ayrıca, ihale konusu hizmeti oluşturan maliyet bileşenlerinin de aşırı düşük sorgulama esnasında ihale komisyonunca ayrıca değerlendirilmesi gerektiği de açıktır.

            Öte yandan, başvuru sahibinin, ihale üzerinde bırakılan isteklinin, birim fiyat teklif cetvelindeki bazı satırlar için ikinci teklifini ilk teklifinden yüksek verdiği ve bu durumun 4734 sayılı Kanunun 21 nci maddesinin beşinci fıkrasındaki, ilk fiyat tekliflerini aşmamak üzere isteklilerden ihale kararına esas olacak son yazılı fiyat teklifleri alınarak ihale sonuçlandırılacağı hükmüne aykırı olduğu iddiası da anılan maddedeki durumun toplam fiyat tekliflerini ifade etmesi, birim fiyat teklif cetvelindeki satırlarda farklılık bulunmasının ilgili fıkraya aykırılık oluşturmaması gerekçesiyle uygun bulunmamıştır.

Netice itibariyle, yukarıda yapılan hukuki değerlendirmeler çerçevesinde, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklif bedelinin kar hariç yaklaşık maliyet tutarının altında olduğu tespit edildiğinden, bu istekli için gerekli aşırı düşük teklif sorgulaması yapıldıktan sonra ihalenin sonuçlandırılması gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle, 4734 sayılı Kanunun 65 inci maddesi uyarınca bu kararın tebliğ edildiği veya tebliğ edilmiş sayıldığı tarihi izleyen 60 gün içerisinde Ankara İdare Mahkemelerinde dava yolu açık olmak üzere;

 Anılan Kanunun 54 üncü maddesinin onuncu fıkrasının (b) bendi gereğince düzeltici işlem belirlenmesine,

   Oybirliği ile karar verildi.