İdari para cezasına ilişkin iptal davası açma süresinin, idari para cezasının tebliği tarihinden mi yoksa para cezasına esas hukuksuzluğun hukuk mahkemesi tarafından hukuka uygun bulunması üzerine, idareye para cezasının kaldırılmasına yönelik başvurunun reddedildiği tarihten itibaren mi başlayacağı (BİM)

ÖZET : Davacı hakkında açılan kamu davasında Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan ceza yargılaması sırasında davaya konu olan yerdeki yapılarla ilgili olarak davacı tarafından alınan yapı kayıt belgelerinin bulunduğu gerekçesiyle davacı hakkında açılan kamu davasının düşmesine karar verildiği, davacının bu karar üzerine, taşınmaz üzerine yapılan izinsiz uygulamalar nedeniyle 3194 Sayılı Kanun’un 42. Maddesinin 2. fıkrası uyarınca tesis edilen encümen kararlarıyla verilen imar para cezalarının iptali istemiyle yaptığı başvurunun 2577 Sayılı Kanun’un 10. Maddesi kapsamında bir başvuru olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacı tarafından yapılan başvurunun Çobanlar Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü işlemiyle reddedildiği, işlemin tesis edildiği tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi içerisinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, süre aşımı nedeniyle davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.

İSTEMİN ÖZETİ : Davacının sanık olarak yargılandığı Afyonkarahisar 4. Asliye Ceza Mahkemesindeki yargılama sonucunda mülkiyeti hazineye ait taşınmaz üzerindeki yapılar için alınan yapı kayıt belgelerinin geçerli olduğu belirtilerek, taşınmaz üzerine yapılan izinsiz uygulamalar nedeniyle 3194 Sayılı Kanun’un 42. Maddesinin 2. fıkrası uyarınca tesis edilen 2020/67, 2020/68 ve 2020/69 Sayılı encümen kararlarıyla verilen imar para cezalarının iptali istemiyle yapılan 09/05/2022 tarihli başvurunun reddine ilişkin Çobanlar Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünün 24/08/2022 tarih ve E:19883043-110.99-1606 Sayılı işleminin ve 2020/67, 2020/68 ile 2020/69 Sayılı encümen kararlarıyla verilen toplam 56.534,47-TL imar para cezasının iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada; dava konusu edilen Çobanlar Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğünün 24/08/2022 tarih ve E:19883043-110.99-1606 Sayılı işleminin, dava konusu edilen 2020/67, 2020/68 ve 2020/69 Sayılı encümen kararlarına karşı 2577 Sayılı Kanun’un 11.maddesi kapsamında yapılan başvuru olarak değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu edilen 2020/67, 2020/68 ve 2020/69 Sayılı encümen kararlarının davacıya tebliğ edildiği 27/10/2020 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde ( dava konusu işlemin tebliğ edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle ) bu işlemlerin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan istenilmesi gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra 13/05/2022 tarihli dilekçeyle “imar kirliliğine neden suçundan beraat ettiğinden” bahisle ile yapılan başvuru 60 günlük dava ve idari başvuru süresi içeresinde olmadığından süresinde açılmayan davanın esasının incelenmesinin olanaklı olmadığı gerekçesiyle Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nce davanın süre aşımı yönünden reddine ilişkin 27/09/2022 gün ve E:2022/757, K:2022/693 Sayılı kararın; davacı tarafından, mahkeme kararının kendisini mağdur ettiği, tebligatların ne şekilde yapıldığından haberdar olmadığı, ilçe dışında hayvancılık yaptığı, kendisine hiçbir şekilde tebligat yapılmadığı, tarafınca bir kusurunun ve ihmalinin bulunmadığı, idarece tebligatın usulüne uygun olarak yapılmadığı iddialarıyla istinaf yolu ile kaldırılması istenilmektedir.

SAVUNMANIN ÖZETİ : Savunma verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Konya Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi’nce işin gereği görüşüldü:

KARAR : 2577 Sayılı İdarî Yargılama Usulü Kanunu’nun “Dava Açma Süresi” başlıklı, 7/1. maddesinde, “dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde ( … ) idare mahkemelerinde altmış ( … ) gün olduğu” belirtilmiş; anılan Kanun’un “İdarî Makamların Sükûtu” başlıklı 10. maddesinde ise “İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler. ” hükmüne yer verilmiştir.

3194 Sayılı İmar Kanunu’na 11/05/2018 tarihli ve 7143 Sayılı Kanun’un 16. maddesiyle eklenen geçici 16. maddesinde, “Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir.

…

Yapı Kayıt Belgesi verilen yapılarla ilgili bu Kanun uyarınca alınmış yıkım kararları ile tahsil edilemeyen idari para cezaları iptal edilir. …” hükmü bulunmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden; hazineye ait olan Afyonkarahisar ili, Çobanlar ilçesi, Gölcük Mahallesi, 326 ada 1 parsel sayılı taşınmaz üzerine davacı tarafından yapılan kaçak yapılar nedeniyle 23/10/2020 tarihli 67, 68 ve 69 Sayılı Çobanlar Belediye Encümeni kararıyla idari para cezaları verildiği ve anılan kararların 27/10/2020 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davalı idarenin şikayeti üzerine Afyonkarahisar 4. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2021/11 esasına kayden görülen kamu davasında, Mahkemenin 15/06/2021 tarih ve 2021/352 Sayılı kararı ile taşınmaz üzerinde bulunan yapılara ait yapı kayıt belgeleri bulunduğu gerekçesiyle kamu davasının düşmesine karar verildiği ve kararın istinaf incelemisnden geçerek kesinleştiği, Ceza Mahkemesindeki yargılama sonucunda mülkiyeti hazineye ait taşınmaz üzerindeki yapılar için alınan yapı kayıt belgelerinin Mahkemece geçerli kabul edildiği belirtilerek, taşınmaz üzerine yapılan izinsiz uygulamalar nedeniyle 3194 Sayılı Kanun’un 42. Maddesinin 2. fıkrası uyarınca tesis edilen 2020/67, 2020/68 ve 2020/69 Sayılı encümen kararlarıyla verilen imar para cezalarının iptali istemiyle yapılan 09/05/2022 tarihli başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, ilk derece mahkemesince istinafa konu karar ile yukarıda aktarılan gerekçeyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, anılan ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle de istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmaktadır.

3194 Sayılı Kanun’un geçici 16. Maddesindeki düzenlemeye göre, 31/12/2017 tarihinden önce ruhsatsız ya da ruhsatına aykırı yapılan yapılar için yapı kayıt belgesi alınması halinde bu yapıların kentsel dönüşüm yapılıncaya kadar kullanılmak suretiyle korunacağının öngörüldüğü, söz konusu yapılarla ilgili olarak ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırılık sebebiyle yıkım ve imar para cezası işlemi tesis edilemeyeceği, tesis edilmiş ise yıkım kararları ile tahsil edilmeyen idari para cezalarının iptal edileceği açıktır.

Diğer taraftan, 2577 Sayılı Kanun’un yukarıda da yer verilen 10. maddesi uyarınca, ilgililerin, haklarında idarî davaya konu olabilecek bir işlemin veya eylemin yapılması için idarî makamlara başvurabilecekleri, başvurunun reddi üzerine de ilgililerin altmış günlük dava açma süresi içinde dava açabilecekleri açıktır.

Olayda, davacı hakkında açılan kamu davasında Asliye Ceza Mahkemesi tarafından yapılan ceza yargılaması sırasında davaya konu olan yerdeki yapılarla ilgili olarak davacı tarafından alınan yapı kayıt belgelerinin bulunduğu gerekçesiyle davacı hakkında açılan kamu davasının düşmesine karar verildiği, davacının bu karar üzerine, taşınmaz üzerine yapılan izinsiz uygulamalar nedeniyle 3194 Sayılı Kanun’un 42. Maddesinin 2. fıkrası uyarınca tesis edilen 2020/67, 2020/68 ve 2020/69 Sayılı encümen kararlarıyla verilen imar para cezalarının iptali istemiyle yaptığı 09/05/2022 tarihli başvurunun 2577 Sayılı Kanun’un 10. Maddesi kapsamında bir başvuru olduğu anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacı tarafından yapılan 09/05/2022 tarihli başvurunun 24/08/2022 tarih ve E:19883043-110.99-1606 Sayılı Çobanlar Belediye Başkanlığı Mali Hizmetler Müdürlüğü işlemiyle reddedildiği, işlemin tesis edildiği tarihten itibaren altmış günlük dava açma süresi içerisinde açılan davada süre aşımı bulunmadığından, süre aşımı nedeniyle davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararında hukukî isabet görülmemiştir.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, istinaf başvurusunun kabulüne, Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’nce verilen 27.09.2022 tarih ve E:2022/757, K:2022/693 Sayılı kararın kaldırılmasına, kaldırma kararı doğrultusunda yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, Mahkemece verilecek kararla birlikte istinaf yargılama giderleri de hüküm altına alınacağından, bu hususta ayrıca hüküm tesisine gerek bulunmadığına, 2577 Sayılı Kanun’un 45. maddesinin 5. fıkrası uyarınca kesin olmak üzere, 01.02.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.