Ruhsata aykırı yapı nedeniyle verilecek idari para cezasının metrekare dikkate alınarak nasıl hesaplanacağı (BİM)

ÖZET : Dava; Sinop ili, Merkez, Zeytinlik Mahallesi, Yakamoz Sokak, No.43/A adresinde bulunan iş yeri kullanımlı bağımsız bölümde ruhsata aykırı şekilde yapılan imalatların yıkımına ve davacıya 5.698,92-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Sinop Belediye Encümeni’nin kararının ve bu karara dayanak olan yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılmıştır. Olayda, ruhsatsız olarak parselin cephe ve yan çekme mesafelerine inşa edilen yapı ve bacanın tek bir yapı tatil tutanağı ile mühürlenmek suretiyle durdurulduğu, her iki yapının I.sınıf A grubu olduğu dikkate alındığında para ceza tutarının, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün 38m²+6m²=44m² olarak kabul edilmek suretiyle hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün 44m², yapının I.sınıf A grubu olduğu kabul edilmek suretiyle hesap edilen para cezası tutarının 3194 Sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca en az uygulanabilecek ceza tutarı olan 2.849,46.-TL’den az olması sebebiyle davacıya 2.849,46.-TL ceza verilmesi gerekmesi karşısında parselin cephe ve yan çekme mesafelerine inşa edilen yapı ve baca için ayrı ayrı hesaplama yapılmak suretiyle ve her iki yapı için hesap edilen ceza tutarının 2.849,46.-TL’den az olduğundan bahisle davacıya ( 2.849,46+2.849,46 ) 5.698,92.-TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk, Mahkeme kararının para cezasına ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

İSTEMİN ÖZETİ : Samsun 3.İdare Mahkemesi’nin 15/12/2021 tarihli ve E:2020/911, K:2021/1087 Sayılı kararının; 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca istinaf kanun yoluyla incelenerek kaldırılması istenilmektedir.

CEVABIN ÖZETİ : Cevap verilmemiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Samsun Bölge İdare Mahkemesi İkinci İdari Dava Dairesince dava dosyası 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesi uyarınca incelenerek işin gereği görüşüldü:

KARAR : Dava; Sinop ili, Merkez, Zeytinlik Mahallesi, Yakamoz Sokak, No.43/A adresinde bulunan iş yeri kullanımlı bağımsız bölümde ruhsata aykırı şekilde yapılan imalatların yıkımına ve davacıya 5.698,92-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Sinop Belediye Encümeni’nin 14.10.2020 tarih ve 739 Sayılı kararının ve bu karara dayanak olan 07.10.2020 tarihli yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.

Samsun 3. İdare Mahkemesi’nin 15/12/2021 tarihli ve E:2020/911, K:2021/1087 Sayılı kararıyla; uyuşmazlığın 07.10.2020 tarihli yapı tatil tutanağı yönünden, davacının çalıştırdığı işyerinin üstündeki dairede ikamet eden apartman sakini Ö. Mayaoğlu’nun 24.08.2020 tarihli şikayet dilekçesine istinaden 07.10.2020 tarihinde “cephe ve yan çekmelerinde izinsiz ve kaçak uygulamalar yapıldığı, yine yan cephede baca yapıldığı”nın tespit edildiği ve belediye teknik personelleri tarafından düzenlen dava konusu yapı tatil tutanağının yapı yerine asıldığı, yapı tatil tutanağında ruhsata aykırı alanların metre karesinin ve niteliğinin açıklandığı, fotoğraflarının çekildiği ve bu suretle usulüne uygun olarak düzenlendiği görüldüğünden dava konusu yapı tatil tutanağının hukuka uygun olduğu, uyuşmazlığın İmar Kanunu’nun 32.maddesi uyarınca yapının yıkımına ilişkin kısmının incelenmesinden, dava konusu taşınmazda mahallinde yapılan denetimde kaçak ve ruhsatsız olarak 38 m²’lik eklenti ve 6 m²’lik baca yapıldığının tespit edildiği ve davalı idare personeli tarafından yapılan denetim neticesinde 07.10.2020 tarihli tutanak ile mühürlendiği, dava konusu 14.10.2020 tarih, 739 Sayılı Sinop Belediye Encümeni kararı ile yapının yıkılmasına karar verildiği, ruhsata tabi olduğu halde ruhsatsız olarak inşa edildiği ve taban alanı kat sayısını arttırması, bahçe çekme mesafesini ihlal etmesi nedeniyle ruhsata bağlanma imkanı da olmadığı sabit olan ve usulüne uygun şekilde düzenlenen yapı tatil tutanağı ile 07.10.2020 tarihinde mühürlenerek durdurulduktan sonra 14.10.2020 tarihli encümen kararı ile tesis edilen dava konusu yıkım işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, uyuşmazlığın davacının İmar Kanunu’nun 42.maddesi uyarınca toplam 5.698,92 TL idari para cezası ile tecziyesine ilişkin kısmının incelenmesinden, 3194 Sayılı Kanun’un yukarıda yer verilen hükümlerinin değerlendirilmesinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün, yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen artırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanacağı; bu sebeple, para cezası miktarının maddede öngörüldüğü şekilde belirlenebilmesi için öncelikle, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı yapıldığının bir tutanakla tespiti gerekmekte olup, tutanakta, ruhsata aykırı ya da aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümü, inşaatın tamamlanıp tamamlanmadığı, kullanılıp kullanılmadığı gibi niteliği gereği yerinde tespiti gerektiren diğer hususların açık bir şekilde belirtilmesinin gerektiği bu tespitlerden sonra, yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı, bu miktar üzerinden, ( c ) bendinin alt bentlerinde belirtilen nedenlerin bulunması halinde ayrı ayrı artırım oranlarının hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam ceza miktarının bulunacağı ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verileceği, aykırılıktan etkilenen alanın yüzölçümünün ( aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün hesaplanmasına esas alınan uzunluk, genişlik, cephe boşluğu, vs. dikkate alınarak ) teknik elemanlar tarafından usulüne uygun olarak belirlendiği, yapının I. Sınıf A grubu olarak belirlenmesinin 10.03.2020 tarih ve 31064 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak 2020 Yılı Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğine uygun olduğu, uygulanan artırım nedenlerinin mevcut olduğu, sonuç itibariyle 38m2 büyüklüğündeki yapı ve 6m2 büyüklüğündeki baca için belirlenen asgari hadden kesilen para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Davacı tarafından; ruhsata aykırılıkların giderilmesi için süre verilmediği, yapı tatil tutanağında gösterilen ruhsata aykırılıkların ruhsata bağlanıp bağlanamayacağı konusunda herhangi bir yazılı tespit yapılmadığı ileri sürülerek anılan karara karşı istinaf başvurusunda bulunulmakta ve kararın kaldırılması istenilmektedir.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 6545 Sayılı Kanun’un 19. maddesiyle değişik 45. maddesinin 3. fıkrasında; “Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir.” hükmü yer almaktadır.

İstinaf başvurusuna konu kararın, yapı tatil tutanağı ile yapının yıkımına ilişkin kısmı ve dayandığı gerekçe hukuka ve usule uygun olup, istinaf dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın anılan kısmının kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.

Uyuşmazlığın para cezasına ilişkin kısmına gelince;

3194 Sayılı İmar Kanunu’nun 42.maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır.

Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27. madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır” hükmü yer almaktadır.

Dava dosyasının incelenmesinden, 07.10.2020 tarihli yapı tatil tutanağı ile Sinop ili, Merkez, Zeytinlik Mahallesi, 296 ada, 1 parsel sayılı taşınmazda parselin cephe ve yan çekme mesafelerine izinsiz uygulamalar yapıldığı, yine yan cephede baca inşa edildiği hususunun tespiti üzerine parselin cephe ve yan çekme mesafelerine izinsiz uygulamaların I.sınıf A grubu, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün 38m² olduğu kabul edilmek suretiyle hesaplanan temel para cezası tutarının mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal güvenliğini tehdit ettiği için %100, uygulama imar planı bulunan bir alanda yapıldığı için %20, ruhsatsız olarak yapıldığı için %180, faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor olduğu için %20, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği için %20 oranında arttırım uygulandığı, bu şekilde hesaplanan toplam 1.429,29.-TL ceza tutarının 3194 Sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca 2.849,46.-TL’den az olması sebebiyle 2.849,46.-TL, yine izinsiz bacanın I.sınıf A grubu, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün 6m² olduğu kabul edilmek suretiyle hesaplanan temel para cezası tutarının mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal güvenliğini tehdit ettiği için %100, uygulama imar planı bulunan bir alanda yapıldığı için %20, ruhsatsız olarak yapıldığı için %180, faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor olduğu için %20, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiği için %20 oranında arttırım uygulandığı, bu şekilde hesaplanan toplam 225,68.-TL ceza tutarının 3194 Sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca 2.849,46.-TL’den az olduğu için 2.849,46.-TL olmak üzere toplam 5.698,92.-TL idari para cezası verildiği görülmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükmü uyarınca, aykırılığın büyüklüğüne göre hesap edilen para cezasının bin Türk lirasından ( işlem tarihinde 2.849,46.-TL ) az olması durumunda ilgililere en az ceza tutarı olan 2.849,46.-TL para cezası verilmesi gerekmektedir.

Olayda, ruhsatsız olarak parselin cephe ve yan çekme mesafelerine inşa edilen yapı ve bacanın tek bir yapı tatil tutanağı ile mühürlenmek suretiyle durdurulduğu, her iki yapının I.sınıf A grubu olduğu dikkate alındığında para ceza tutarının, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün 38m²+6m²=44m² olarak kabul edilmek suretiyle hesaplanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Bu durumda, aykırılıktan etkilenen alan büyüklüğünün 44m², yapının I.sınıf A grubu olduğu kabul edilmek suretiyle hesap edilen para cezası tutarının 3194 Sayılı Kanun’un 42. maddesi uyarınca en az uygulanabilecek ceza tutarı olan 2.849,46.-TL’den az olması sebebiyle davacıya 2.849,46.-TL ceza verilmesi gerekmesi karşısında parselin cephe ve yan çekme mesafelerine inşa edilen yapı ve baca için ayrı ayrı hesaplama yapılmak suretiyle ve her iki yapı için hesap edilen ceza tutarının 2.849,46.-TL’den az olduğundan bahisle davacıya ( 2.849,46+2.849,46 ) 5.698,92.-TL para cezası verilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk, Mahkeme kararının para cezasına ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle, Samsun 3.İdare Mahkemesi’nin 15/12/2021 günlü, E:2020/911, K:2021/1087 Sayılı kararına karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun yapı tatil tutanağı ve yıkım kararı yönünden reddine, para cezası yönünden kabulüne ve kararın bu kısmının kaldırılmasına, 5.698,92.-TL para cezasının iptaline, dava sonucu itibariyle kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından dava ve istinaf aşamasına ait aşağıda dökümü yapılan toplam 687,00-TL yargılama giderinin davadaki haklılık oranına göre belirlenen 230,00.-TL’lik kısmı ile kararın verildiği tarihte yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 5.500,00-TL vekalet ücretinin davalı idareden tarafından davacıya verilmesine, yargılama giderinin kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, ilk derece aşamasında davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden tekrar hüküm kurmaya gerek olmadığına, artan posta gideri avansının davacıya iadesine, 2577 Sayılı Kanun’un 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca kesin olarak, 10.03.2023 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.