Sayıştay’ın öğretim elemanlarının yurt dışında görevlendirilmesinin hukuka uygunluğu ve azınlık görüşlerin değerlendirilmesi üzerine yaptığı hukuki tespitler (Sayıştay)

in sorun olan bu hususun akredite olmuş uluslararası kuruluşlar (…, … gibi) tarafından hazırlanan raporlarda da zikredilmesi sonucu, öğretim elemanlarının yabancı dil becerilerinin geliştirilmesi, yurt dışı bilgi-görgü ve deneyimlerinin artırılması amacıyla … Üniversitesi (…) ile “Değişim Antlaşması” nın imzalandığı ve bu anlaşma ile; … tarafından yurt dışına gönderilecek öğretim elemanlarına verilecek kapsamlı İngilizce derslerinin yanı sıra kültürel aktivitelere erişim imkanlarının da sağlandığı görülmüştür. Söz konusu uygulamaya ilişkin alınan Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ile; öğretim elemanları yurt dışında yolluksuz-yevmiyesiz olarak görevlendirilerek, sadece eğitim giderleri ile uçak biletlerinin … TL’lik kısmı Üniversite bütçesinden karşılanmıştır.

Dolayısıyla bahse konu olayda; öğretim elemanlarının akademik ihtiyaçlarla uyumlu olarak yurt dışında yetiştirilmeleri, mesleki bilgi-görgü ve deneyimlerinin artırılması amacıyla bütçe imkânları çerçevesinde görevlendirildiği görülmüş olup, bu bağlamda yapılan görevlendirmenin; 2547 sayılı Kanunun 39’uncu maddesinde bahsi geçen öğretim elemanlarının yurt dışında bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmaları, araştırma ve inceleme gezileri yapmaları kapsamında değerlendirilebileceği anlaşıldığından, yapılan işlemde mevzuata aykırı bir durum bulunmamaktadır.

Bu itibarla; konuya ilişkin dilekçi itirazlarının kabulü ile 196 sayılı İlamın 1’inci maddesi ile verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesi (7)’nci fıkra hükmü gereğince KALDIRILMASINA, (Üye … ve Üye …’ın “İlam hükmünün düzeltilerek tasdiki gerekir.” şeklindeki azınlık görüşleri ile Üye … ve Üye …’ın “İlam hükmünün bozulması gerekir” şeklindeki azınlık görüşlerine karşı) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 03.03.2021 tarih ve 49155 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Üye … ve Üye …’ın azınlık görüşü:

Öğretim elemanlarının yurt dışında yabancı dil eğitimi için görevlendirilmesine ilişkin olarak Üniversite Yönetim Kurulu (ÜYK)’nca 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 39’uncu maddesinde dayanılarak karar alınmıştır.

Ancak 2547 sayılı Kanunun “Yurt içinde ve yurt dışında görevlendirme” başlıklı 39’uncu maddesinde aynen;

“Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurt içinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksek okul müdürleri, onbeş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde onbeş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir…” denilmektedir.

Söz konusu maddeye istinaden çıkarılan ve 07.11.1983 tarih ve 18214 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan “Yurtiçinde ve Yurtdışında Görevlendirmelerde Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik” in;

2’nci maddesinin (a) fıkrasında;

“a) Kısa süreli görevlendirme: Öğretim elemanlarının bilimsel toplantılara katılmak, inceleme, araştırma ve uygulama yapmak üzere süresi üç ay kadar (üç ay dahil) olan görevlendirmelerdir.

İnceleme, araştırma ve uygulama için görevlendirmelerde konu ile ilgili bir ön raporun Fakülte Yönetim Kurulunca kabulü şartı aranır. Kongrelere bilimsel tebliğ ile katılmak esastır.” hükmü,

3’üncü maddesinde ise;

“Öğretim elemanlarının kurumlarından yolluk almaksızın yurtiçinde ve dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmalarına, araştırma ve inceleme gezileri yapmalarına, araştırma ve incelemenin gerektirdiği yerde bulunmalarına, bir haftaya kadar dekan, enstitü ve yüksekokul müdürleri, onbeş güne kadar rektörler izin verebilirler. Bu şekilde onbeş günü aşan veya yolluk verilmesini gerektiren veya araştırma ve incelemenin gerektirdiği masrafların üniversite ile buna bağlı birimlerin bütçesinden veya döner sermaye gelirlerinden ödenmesi icabeden durumlarda, ilgili yönetim kurulunun kararı ve rektörün onayı gereklidir.” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre; öğretim elemanlarının, Üniversite Yönetim Kurulu Kararı ve Rektörün onayı ile yurt dışında kongre, konferans, seminer ve benzeri bilimsel toplantılarla, bilim ve meslekleri ile ilgili diğer toplantılara katılmak, araştırma ve inceleme gezileri yapmak için üç aya kadar kısa süreli görevlendirilmeleri mümkündür. Ancak inceleme, araştırma ve uygulama için yapılan görevlendirmelerde araştırılacak veya incelenecek konu ile ilgili bir ön raporun Fakülte Yönetim Kurulu’nca kabulü şartı aranmaktadır.

Buradan hareketle; Üniversiteler tarafından öğretim elemanlarının yurtdışına yabancı dil kursu için gönderilmesinin mevzuatta öngörülmediği açık olmakla beraber, bu şekilde yapılacak bir görevlendirmenin de, mevzuatta tadat edilen yurtdışında kongre, konferans, seminerlere katılım veya meslekleriyle ilgili araştırma, uygulama ve inceleme gezilerinin yapılması kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Dolayısıyla … Üniversitesi tarafından mevzuata aykırı olarak öğretim elemanlarının …’da düzenlenen Yaz Okulu Yoğunlaştırılmış Dil Kursu’na katılmak üzere görevlendirilmesi nedeniyle bütçeden yapılan ödemeler sonucu 5018 sayılı Kanunun 71 (g) maddesi uyarınca kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumlularca Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından öğretim elemanlarına yurt dışı yabancı dil kursu için destek verildiği ve buna dair usul-esasları yayımlanarak üniversitelere gönderildiği, yapılan işlemin bu anlamda mevzuata aykırılık teşkil etmeyeceği iddia edilmiş ise de;

YÖK tarafından yayımlanan “Yabancı Dil Eğitimi İçin Yurtdışına Gönderilecek Öğretim Elemanlarına Yabancı Dil Kurs Giderlerinin Desteklenmesi Amacıyla Burs Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” ın, 2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanuna ekli E Cetveli 73(g)’inci maddesinde yer alan; “Devlet üniversitelerindeki öğretim elemanlarının dil yeterliliklerinin artırılmasına yönelik en az iki ay ve en fazla altı aya kadar yurt dışında katıldıkları yabancı dil kursu giderlerinin desteklenmesi amacıyla her bir öğretim elemanına aylık 2.500 TL’yi geçmemek üzere Yükseköğretim Kurulunca belirlenecek tutarda burs ödenmesi,” hükmüne dayanılarak çıkarıldığı ve bu düzenlemenin 01.01.2018 tarihinden itibaren yürürlüğe girdiği dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin … Üniversitesi tarafından 2016 yılında yapılan yurtdışı dil kursu ödemesi ile ilgisinin bulunmadığı ve bu uygulamaya da dayanak teşkil edemeyeceği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; … Üniversitesi Yönetim Kurulu tarafından öğretim elamanlarının yurt dışında yabancı dil kursuna katılması ve ulaşım-kurs giderinin bütçeden karşılanması yönünde alınan karar, hukuki dayanaktan yoksun olduğundan, yapılan ödemeler nedeniyle … TL kamu zararına sebebiyet verilmiş olup, bu yöndeki dilekçi itirazlarının kabul edilmesi mümkün değildir.

İlamda Yönetim Kurulu Üyesi sıfatıyla … kamu zararından sorumlu tutulmuş ise de; yapılan incelemede; adı geçen kişinin ödemeye ilişkin ÜYK’nin …tarih ve 571 no.lu toplantı tutanağında imzasının bulunmadığı görüldüğünden, …’na bahsi geçen kamu zararıyla ilgili olarak sorumluluk yüklenemeyeceği anlaşılmıştır.

Bu itibarla 196 sayılı İlamın 1’nci maddesi ile tazmin hükmü tesis edilen …’nun sorumluluğu kaldırılarak, … TL kamu zararının İlamda adı geçen diğer sorumluların uhdesinde kalması suretiyle İlam maddesinin sorumluluk yönüyle düzeltilerek tasdik edilmesi gerekir.

Üye … ve Üye …’ın azınlık görüşü:

Yukarıdaki azınlık görüşünde tazmin hükmünün tasdikine ilişkin belirtilen gerekçelerde de detaylı anlatıldığı üzere; 2547 sayılı Kanunda öğretim elemanlarının yurtdışında yabancı dil kursuna katılım için görevlendirilmesine açıkça cevaz verilmemiştir. Buna rağmen Üniversite yönetimi tarafından kullanılan takdir yetkisi ile 2547 sayılı Kanunun 39’uncu maddesi geniş yorumlanması suretiyle mevzuata aykırı işlem gerçekleştirilerek kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

İlamda söz konusu kamu zararından, Yönetim Kurulu Üyesi sıfatıyla … sorumlu tutulmuş ise de; yapılan incelemede; adı geçen kişinin ödemeye ilişkin ÜYK’nin …tarih ve 571 no.lu toplantı tutanağında imzasının bulunmadığı görüldüğünden, …’na bahsi geçen kamu zararıyla ilgili olarak sorumluluk yüklenemeyeceği anlaşılmıştır.

Bu itibarla; dilekçinin sorumlulukla ilgili itirazları yerinde bulunarak, 196 sayılı İlamın 1’inci maddesiyle verilen … TL’lik tazmin hükmü bozularak, açıklanan husus dikkate alınmak üzere yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren Daireye gönderilmesi gerekir.