Belediye başkanının ödeneği ve huzur haklarının hesaplanmasında güncel nüfus verilerinin esas alınmasının hukuki gerekliliği ve kamu zararına yol açan durumlar (Sayıştay)

Konu: Belediye Başkanı Ödeneği

172 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle; … Belediyesi tarafından 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 39’uncu maddesine aykırı olarak belediye başkanı ödeneğinin hatalı hesaplanması nedeniyle Belediye meclis başkan ve üyelerine, başkan ödeneğinin günlük tutarının 1/3’ünü geçmemek üzere meclis ve komisyon toplantıları için verilen huzur haklarının da fazla ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararının sorumluları Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisinden tazminine karar verilmiş olup, buna karşı sorumlular tarafından sadece esas yönüyle itiraz edilmiştir.

Konunun esası ile ilgili olarak;

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Huzur ve izin hakkı” başlıklı 32’nci maddesinde; “Meclis başkan ve üyelerine, meclis ve komisyon toplantılarına katıldıkları her gün için, 39 uncu madde uyarınca belediye başkanına ödenmekte olan aylık brüt ödeneğin günlük tutarının üçte birini geçmemek üzere meclis tarafından belirlenecek miktarda huzur hakkı ödenir. Huzur hakkı ödenecek gün sayısı, 20, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen toplantı günü sayısından fazla olamaz ve meclis üyelerine aynı gün için birden fazla huzur hakkı ödenemez…” hükmü, “Belediye başkanının özlük hakları” başlıklı 39’uncu maddesinde;

“Belediye başkanına nüfusu;

…

e) 250.001’den 500.000’e kadar olan beldelerde 135.000,

f) 500.001’den 1.000.000’a kadar olan beldelerde 155.000,

…

Gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık brüt ödenek ödenir…” hükmü bulunmaktadır.

Aynı Kanunun “Kararlarının uygulanması ve nüfus” başlıklı 12’nci maddesinin 6’ncı fıkrasında da ise; “Bu Kanunda öngörülen nüfus büyüklüğü için Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca bildirilen nüfus esas alınır.” denilmiş ve 5249 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu’nun Geçici 8’inci maddesinde; “…Diğer mevzuatta Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığına yapılmış olan atıflar, Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığına,…yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre 5393 sayılı Belediye Kanununda öngörülen nüfus büyüklüğü için Türkiye İstatistik Kurumu tarafından bildirilen nüfus sayım sonuçlarının esas alınması gerekmektedir.

Konuyla ilgili olarak; İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün 11.03.2008 tarih ve B.05.0.MAH.0.65.001/80000-7065 sayılı “Belediye Başkanı Ödenekleri Hakkında Genelge” sinde aynen;

“5393 sayılı Belediye Kanunu’nun belediye başkanının özlük haklarını düzenleyen 39’uncu maddesine göre, belediye başkanlarına belde nüfusu esas alınmak suretiyle ödenek verilmektedir. Bu ödemeler ilgili maddede belirtilen gösterge rakamının Devlet memurları için belirlenen aylık katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda her ay brüt olarak ödenmektedir.

Bu çerçevede, 31/12/2007 tarihi esasıyla Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2007 Yılı Nüfus Sayımı sonuçları Bakanlığımız Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün www.mahalli-idareler.gov.tr web adresine yerleştirilmiştir.

01/02/2008 tarihinden geçerli olmak üzere nüfusları düşen veya nüfusları artan beldelerin belediye başkanlarının, ödeneklerini açıklanan yeni nüfus rakamları üzerinden almaları yasal bir zorunluluktur.” ifadelerine yer verilerek, Belediye Başkanı ödeneğinin hesabında TÜİK tarafından açıklanan güncel nüfus rakamlarının kullanılacağı bildirilmiştir.

Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre oluşturulan temel nüfus istatistikleri, 5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu çerçevesinde hazırlanan Resmi İstatistik Programı kapsamında yılın ilk ayı içerisinde Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yayımlanmaktadır.

Türkiye İstatistik Kurumu tarafından 29.01.2014 tarihinde resmi bülten ile açıklanan … İlçesi’nin 2013 yılı nüfusu 506.293, 28.01.2015 tarihinde resmi bülten ile açıklanan 2014 yılı nüfusu 482,571, 28.01.2016 tarihinde resmi bülten ile açıklanan 2015 yılı nüfusu ise 465.954’tür.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; … Belediyesi’nin son açıklanan nüfusu 465.954 olduğundan 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 39’uncu maddesine göre Belediye Başkanı ödeneğinin hesabına esas alınması gereken gösterge rakamı 135.000’dir. Bu husus 2016 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ekli K Cetvelinin “Diğer Ödemeler” başlıklı 12’nci maddesi ile birlikte değerlendirildiğinde belediye başkanı ödeneği 137.280 (135.000 + 2280) * Aylık Katsayı çarpımı kadar olmalıdır. Ve Meclis başkan ve üyelerine ödenecek huzur haklarının da bu doğrultuda hesaplanan Başkan ödeneği üzerinden ödenmesi gerekmektedir.

Sorumluların temyiz dilekçelerinde; Yüksek Seçim Kurulu tarafından 30.03.2014 seçimlerinden önce 2972 sayılı Mahalli İdareler İle Mahalle Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Seçimi Hakkında Kanun’un 5/b’inci maddesi uyarınca son genel nüfus sayım sonuçları dikkate alınarak nüfusu 500 001’den 1 000 000’a kadar olan beldeler için geçerli olan 45 belediye meclis üye sayısının taraflarına bildirildiği ve ilan edildiği, meclis üye sayısının belirlenmesinde seçimden önce yapılan son genel nüfus sayım sonuçlarının esas alındığı ve meclisin buna göre oluşturulduğu, Anayasa Mahkemesinin 2008/34 E-2008/153 sayılı Kararında da belirtildiği üzere yeni bir belediye seçimlerine kadar yöre halkının iradesine uyulması gerektiği, yeni bir seçime kadar nüfus artsa da azalsa da meclis üye sayısı değişmeden çalışmaya devam edileceği, dolayısıyla Belediye Başkanı ödeneğinin hesabında da kıyas yoluyla aynı kurala uyularak bir sonraki seçime kadar önceki seçimi sağlayan Kanun hükümlerinde esas alınmış nüfus kayıtlarının kullanılması ve ödeneğin değişmemesi gerektiği ileri sürülmüş ise de;

2972 sayılı Kanunun 5/b’inci maddesinde seçimden önce belediye meclisi üye sayısının son genel nüfus sayımı sonuçlarına göre oluşturulacağı açıkça ifade edilmiş ve buna göre 30.03.2014 seçimlerinden sonra son nüfus kayıtlarına göre oluşturulan belediye meclisinin, niteliği gereği nüfus hareketliliğine bağlı olmaksızın bir sonraki seçime kadar aynı üye sayısı ile çalışmalarına devam etmesi gerekir.

Ancak 5393 sayılı Kanunun 39’uncu maddesi uyarınca belediye başkanı aylık ödeneği belde nüfusuna göre hesaplanacak olup, aynı Kanunun 12’nci maddesinde, Kanunda öngörülen nüfus büyüklüğü için Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığınca bildirilen nüfusun esas alınacağı açıkça belirtildiğinden, belediye başkanı ödeneğinin, geçmiş seçim yılı nüfus verisine bağlı kalınmaksızın Türkiye İstatistik Kurumu tarafından bildirilen güncel nüfus sayım sonuçları esas alınarak hesaplanması icap eder. Bu nedenle meclis üye sayısının belirlenmesi ile ilgili olarak 2972 sayılı Kanunda yer alan hükmün, belediye başkanı ödeneğinin hesabında kıyas yoluyla uygulanması mümkün olmayıp, bu yönde yapılan işlemin 5393 sayılı Kanuna aykırılık teşkil ettiği ve bu suretle huzur haklarının da fazla ödendiği anlaşıldığından, sorumluların itirazları kabul edilmemiştir.

Bu itibarla, Belediye meclis başkan ve üyelerine huzur haklarının mevzuata aykırı olarak fazla ödenmesi sebebiyle kamu zararına yol açıldığından, konuya ilişkin dilekçi itirazları reddedilerek 172 sayılı İlamın 3’üncü maddesiyle verilen … TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, oy birliğiyle,

6085 sayılı Kanunun 57 nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 07.07.2021 tarih ve 49902 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.