Kırtasiye alımlarında marka ve model bilgisi eksikliği nedeniyle kamu zararı hesaplamasının hatalı olduğu ve tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği kararı (Sayıştay)

KONU: Rayiç bedellerin üzerinde fiyatlarla kırtasiye malzemesi alınması.

5-182 sayılı ilamın 39 uncu maddesi ile;

A) Üniversitenin çeşitli birimlerine doğrudan temin usulüyle rayiç bedellerin üzerinde fiyatlarla kırtasiye malzemesi alınması nedeniyle … TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

B) … Ofis Kitap Kırtasiye-Fotokopi Merkezinden alınan mal ve malzemelere ait faturalar ile taşınır işlem fişlerinin bu mal ve malzemelerin özelliklerini yansıtacak şekilde düzenlenmemesi.

(İlamda 39/b şıkkı için; “taşınır kayıtları ile ilgili bu sorunun … Üniversitesinin sonraki yıllarına ait hesapların denetiminde dikkate alınması hususunun Başkanlığa yazılmasına oy birliği ile” denilmiştir.)

Sorumlu temyiz dilekçesinde özetle;

• Sayıştay ilamında belirtilen “… üniversitesinin çeşitli birimlerine doğrudan temin usulüyle rayiç bedellerin üzerinde fiyatlarla mal ve malzeme alınması sonucu … TL kamu zararına sebep olunduğu” yönündeki ifadenin doğru olmadığını,

• Söz konusu yanlış anlamanın Sayıştay denetçileri tarafından … Ticaret ve Sanayi Odasından tedarik edilen malzemeler ile ilgili alınan rayiç bedellerin, söz konusu malzemelerin marka, model, kalite, nitelik ve özelliklerinin belirtilmeden talep edilmesinden kaynaklandığını,

• Örneğin 28.02.2014 tarih ve 97 sayılı ödeme emri belgesi ile alımı yapılan A4 120 GR Renkli Fotokopi Kağıdı marka ve model belirtilmeden tedarik edilmek istenildiğinde piyasada … TL, … TL ve … TL fiyatlarla bulunabildiğini, zaten marka ve model belirtilmeden … Ticaret ve Sanayi Odasının söz konusu Renkli Fotokopi Kağıdına KDV hariç … TL rayiç bedel bildirdiğini,

• Sayıştay ilamında yargılama heyetinde yer alan Üye … karşı oy görüşünde belirtiği “… Ticaret ve Sanayi Odasından söz konusu mal ve malzemelerin marka ve modelleri belirtilmeden fiyat verildiğinden bu fiyatlar üzerinden kamu zararı hesaplanması mümkün değildir” şeklindeki ifadenin kendilerinin bu konudaki yaklaşımlarını doğruladığını,

• Sayıştay ilamında yer verilen denetçi görüşünde “piyasa fiyat araştırması kapsamında firmalara çıkılan teklif yazılarının ve mal teslimlerinde kesilen taşınır işlem fişlerinin hiç birisinde marka ve model belirtilmemiştir” ibaresine dayanılarak, söz konusu kırtasiye malzemelerinin … Ticaret ve Sanayi Odasından rayiç bedellerinin sorgulanması sırasında marka ve modellerine yer verilemediği düşünülse de, Sayıştay denetçisinin talep etmesi durumunda söz konusu birimlerin taşınır, gerçekleştirme ya da harcama yetkilileri tarafından depolarından kontrol edilmek suretiyle söz konusu malzemelerin marka ve modellerinin kolaylıkla bildirilebileceğini,

• Sayıştay denetçisi tarafından belirtilen “savunma ekinde gönderilen ve kamu zararı olmadığına yönelik olarak hazırlanan listelerin 2015 yılı temmuz-ağustos ayları itibariyle internette yapılan fiyat araştırması sonucuna göre hazırlanmış olduğu, sorguya konu alımların ise 2014 yılı şubat-ekim ayları arasında yapılan alımlar olduğu” belirtilerek taraflarınca sunulan fiyat araştırmasının dikkate alınmadığını,

• 2014 yılına ait Sayıştay Denetim Raporunun üniversiteye 2015 yılında gönderildiğini, bu nedenle internette söz konusu malzemeleri satan tedarikçilerin web sayfalarında daima güncel fiyatlar yer aldığından, 2015 yılında söz konusu malzemelerin geriye dönük olarak 2014 fiyatlarını temin etme imkânın bulunmadığını, bu nedenle fiyat karşılaştırılmasında Sayıştay Denetim Raporundaki sorgulara cevap hazırlığının gerçekleştirildiği aylar olan 2015 yılı Temmuz ve Ağustos ayları tarihli internet fiyatlarına yer verilmediğini,

Buna rağmen, söz konusu almalarda tarih aralığından kaynaklı her hangi bir kamu zararının oluşmadığını,

Örneğin 2014 yılı Sayıştay Denetim Raporuna cevap hazırlandığı sırada 03.08.2015 tarihinde “Navigator” marka “250Ti 120 Gr Renkli Fotokopi Kağıdının” internet fiyatı KDV dahil .. TL iken, Temyiz Kuruluna başvuru hazırlığı sırasında 27.07.2016 tarihindeki internet fiyatının yine KDV dahil … TL olarak bulunduğunu,

Bir diğer örneğin 30.07.2015 tarihinde “Umix” marka “Pens Tipi Orta Boy Zımba Makinasının” internet fiyatı KDV dahil … TL iken, Temyiz Kuruluna başvuru hazırlığı sırasında 28.07.2016 tarihindeki internet fiyatının KDV dahil … TL olarak tespit edildiğini,

2015-2016 yıllarını kapsayan bir başka ifadeyle aralarında yaklaşık bir (1) yıllık süre bulunan fiyatlar karşılaştırıldığında, üniversitenin çeşitli birimlerine alınan kırtasiye malzemelerinin fiyatlarının çok az değişiklik gösterdiğinin görüleceğini,

Bu nedenle de Sayıştay ilamına konu olan 2014 yılı Şubat-Ekim ayında gerçekleştirilen kırtasiye alımlarının internet fiyatlarında da farklılık olmasının beklenmediğini,

Söz konusu alımlar için 2014 yılı Şubat-Ekim aylarında KDV dahil toplam … TL ödeme yapıldığı, söz konusu malzemeler ile ilgili olarak 2015 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında yapılan internet araştırmasında ise KDV dahil … TL’lik fiyat elde edildiğini, alımların gerçekleştirildiği 2014 yılı Şubat-Ekim aylarında ise dolar kurunun en düşük olduğu Şubat ayı dikkate alındığında ise (bu durum aleyhimize olmasına rağmen) Şubat ayının ilk iş günü olan 3 Şubat 2014 tarihinde dolar alış kuru .. TL satış kuru ise … TL olarak gerçekleştiğini, 1 Temmuz 2015 tarihli dolar kuru dikkate alındığında … TL (… TL / … TL) 17.012,43 dolara karşılık gelirken, 3 Şubat 2014 tarihli kura göre ise … dolar (… dolar X … TL) … TL’ye karşılık geldiğini,

Yani söz konusu malzemelerin fiyatlarının dolar kuru ile değiştiği kabul edilse bile, birimin kırtasiye malzemelerinin alımında 2014 yılı Şubat ayında … TL ödemeleri gerekirken, … TL ödeyerek kamu kaynağının verimli ve ekonomik olarak kullanıldığını,

Bu nedenle söz konusu alımlara ilişkin olarak tedarik edilen malzemelerin marka ve modeline göre 2015 yılı Temmuz ve Ağustos aylarında internetten yapılarak hazırlanan tablodaki fiyatlar ile dilekçe ekinde sunulan çıktıların dikkate alınması gerektiğini, buradan malzemeleri uygun bir fiyatla tedarik edildiğinin anlaşılacağını belirterek kamu zararına sebep olunmadığını ifade etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“39 uncu maddeye ilişkin olarak Üniversitenin ihtiyaçları için doğrudan temin usulü ile yapılan alımların mevzuatına uygun olduğu, bu alımlar için bir kamu zararından söz edilemeyeceği ifade edilerek, verilen tazmin hükmünün kaldırılmasına hükmedilmesi talep edilmektedir.

Ortaya konulanlar Daire kararının gerekçelerini karşılamaktan uzaktır. Bu itibarla adı geçenin temyiz talebinin reddi ile verilen tazmin hükmünün tasdikine karar verilmesi” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

Üniversite birimlerinden gelen talepler doğrultusunda doğrudan temin usulüyle Kiraz Ofis Kitap Kırtasiye-Fotokopi Merkezinden mal ve malzeme alındığı, ilamda kamu zararı hükmünün de; alınan mal ve malzemelerin fiyatlarının … Ticaret ve Sanayi Odasından talep edilen yazıya istinaden Odanın vermiş olduğu 26.02.2015 tarih ve 23956365-730.10/496 sayılı yazıda belirtilen 2014 yılı şubat, temmuz ve aralık ayları için belirlenmiş rayiç bedellerden yüksek olduğu gerekçesi ile verildiği görülmektedir.

Oysa … Ticaret ve Sanayi Odası tarafından söz konusu mal ve malzemelerin marka ve modelleri belirtilmeden fiyat verildiğinden, bu fiyatlar üzerinden bir kamu zararı hesaplanması mümkün değildir.

Diğer bir deyişle; toptan yapılmış bir alımda, alıma giren malzemelerin tümü üzerinden marka, model ve miktar gibi unsurlar göz önünde bulundurularak fiyat kıyaslaması yapılması gerekirken, Oda fiyatlarına göre sadece fiyatın yüksek görüldüğü malzeme kalemleri bazında ve fiyatı düşük malzemeler dikkate alınmadan yapılan bir fiyat kıyaslamasına dayalı hesaplama hatalı olacaktır. Sonuç itibariyle; idare tarafından malzemenin bütünü için en düşük teklifi veren firmadan alım yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Bu nedenle 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 55 inci maddesinin 7 nci fıkrası uyarınca, yukarıda belirtilen hususun tekrar değerlendirilmesini teminen 182 sayılı ilamın 39 (A) maddesi ile … TL’ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün Bozularak dosyanın ilgili Daireye Gönderilmesine, oy çokluğu ile,

Karşı oy gerekçesi

Üyeler …, …, … ve … karşı oy gerekçesi:

Uygulamada Üniversitenin birimlerinden gelen talepler doğrultusunda doğrudan temin usulüyle … Ofis Kitap Kırtasiye-Fotokopi Merkezinden mal ve malzeme alındığı, bu mal ve malzemelerin fiyatlarının … Ticaret ve Sanayi Odasının 26.02.2015 tarih ve 23956365-730.10/496 sayılı yazısında 2014 yılı şubat, temmuz ve aralık ayları için belirlemiş olduğu rayiç bedellerden yüksek olduğu, ödeme emri belgeleri ile eklerinin incelenmesi sonucunda ilgili firmanın düzenlediği faturalarda, alınan mal ve malzemelerinin özelliklerinin detaylı şekilde belirtilmediği, taşınır işlem fişlerinde ise bu mal ve malzemelerin adının yanına “markasız” ifadesinin eklendiği görülmüştür.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71 inci maddesinde;

“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,

b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,

c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,

d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,

…

Esas alınır.” denilmiştir.

… Ticaret ve Sanayi Odası tarafından söz konusu mal ve malzemelerin marka ve modelleri belirtilmeden verilen fiyatlar üzerinden kamu zararı hesaplanması doğru olmayacağından yukarıda belirtilen madde hükmü anlamında kamu zararının tespiti için ilgili ticaret odasından malzemenini marka, model, miktar ve özellikleri belirtilmek suretiyle istenecek fiyatlara göre yeniden bir hesaplama yapılması icap etmektedir. Bunun temini için hükmün bozularak dosyanın ilgili Daireye gönderilmesi gerekir.)

Karar verildiği 11.10.2017 tarih ve 43434 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.