KOBİ Proje Destek Programı’nda proje yürütme bedeli ödemelerinin mevzuata uygunluğu ve tazmin hükmünün onaylanması (Sayıştay)

Konu: Desteklenen Projeler ilişkin olarak “Proje Yürütme Bedeli” adı altında destek ödemesi yapılması hakkında.

1) 41178 sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1 inci maddesi ile 262 sayılı ilamın 12 nci maddesi ile … Hizmet Merkezi Müdürlüğünde, KOBİ Projelerine ilişkin olarak “Proje Yürütme Bedeli” adı altında, kurul kararıyla destek ödemesi yapılması nedeniyle … TL’nin tazminine ilişkin hükme karşı yapılan temyiz başvurusunun sorumluluk itirazı yönünden reddine, esas yönünden tasdikine karar verilmiştir.

Sorumlu (Değerlendirme ve Karar Kurulu Üyesi) … adına Av. … tarafından gönderilen karar düzeltme dilekçesinde özetle;

Tazmin hükmünün kanuna açıkça aykırı olduğu,

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları uyarınca Kurul’un; Projenin niteliğine, uygulanacak iş, kişi ve yere göre değerlendirme yapmak durumunda olduğu, bu hususta Kurul’a takdir hakkı tanındığı, Kurul’un kararlarının projenin somut özellikleri dikkate alınarak ve verimliliği artırıcı, ürün ve hizmet kalitesini yükseltici veya müşteri memnuniyetini artırıcı özellikler içerip içermediği incelenerek alınmakta olduğu, takdir hakkı tanınan Kurul kararlarının mevzuat hükümlerine aykırı olmadığı, Kurul’un tüm projelerde değil ancak sonuca ulaşmak amacı ile gerekli olan projelerde bu yönde karar aldığı, desteklenen projenin türüne göre ve Kurulu’n takdir -hakkı kullanılarak alınan kararların mevzuata aykırı bir yönü bulunmadığı,

Kendilerince yapılan savunmaların kabul edilmeyerek hükmün tasdikine karar verilmiş ise de; … dışında yer alan başka … Hizmet merkezlerinde görev yapan Kobi Proje Kurullarında aynı malzemeler için destek kararı verilmiş olup söz konusu Kurullar tarafından uygun bulunan ve karar alınan projeler ile aynı mahiyette olan müvekkilinin de yer aldığı kurul kararı nedeni ile tazmin hükmünün onanmasının açık bir çelişki olmakla emsal uygulamalar da dikkate alınarak kararın düzeltilmesini ve tazmin hükmünün kaldırılmasını talep ettiklerini,

… tarafından haklarında tazmin kararı verilen Kurul üyelerine karşı … Asliye Hukuk Mahkemelerinde alacak davaları açılmış olup halen … 1.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/650 E; … 2.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/650 E., … 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/662 E., … 5. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/653 E., … 5.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/654 E., … 6.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/629 E., … /.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/622 E. … 7.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/623 E., … 8.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/620 E. sayılı dosyalan ile görülmekte olan alacak davaları bulunduğu, söz konusu yargılama sonucunda davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesi halinde aynı olay nedeni ile iki farklı ilam ortaya çıkacağı, davanın kabulü halinde ise iki ayrı ödeme yapma durumu söz konusu olacağı, bu nedenle öncelikle aynı olay nedeni ile açılan davalar bulunduğundan karar düzeltme istemlerinin kabulü ile Sayıştay kararının iptaline hükmedilmesini, aksi halde yargılama sürecinin sonucunun beklenmesini talep ettiklerini,

Ayrıca yukarıda belirtilen yargılama süresinde sunulan kurul kararlarında promosyon malzemeleri, broşür, katalog vb. ürünlerin proje kapsamından desteklenme kararı alındığı, yapılan incelemelerde bu kararların yasal ‘dayanağının olmadığı, mevzuata uygun bulanmadığı hususunda hiçbir tespit ve beyan yer almadığı, Kurul tarafından Desteklenecek Proje Giderleri ile ilgili maddede; proje danışmanlık giderlerinin destekleneceğine ilişkin hüküm bulunmaması gerekçesi ile karar verilmiş ise de bu sayılan ürünlerde desteklenecek Proje Giderleri başlıklı maddede yer almadığı, ancak bu hususlara ilişkin hiçbir mevzuata aykırılık tespit edilemediği, çünkü bu hususların projenin nitelik ve içeriğine göre Kurul’un takdirinde olan hususlar olduğu, … İç Denetim Birimi tarafından yapılan incelemelerde bu yönde mevzuata aykırılık tespit edilmemiş iken ayni durumda olan proje danışmanlığı için mevzuata aykırılık olduğu iddiasının mevcut uygulamalara da aykırı olduğu,

Tazminine karar verilen miktarların haksız ve fahiş olduğu, davaya konu tefrişat ve benzeri malzemeler nedeni ile bir kısım firmalar tarafından ödeme yapıldığı, tazmin hükmü verilen … TL. miktar bazı destekten yararlanan firmalar yapılan ödemeler nedeni ile … – TL ye indiği, hatta başkaca ödemeler yapılması ihtimali de bulunduğundan bu ödemeler nedeni ile daha aşağı düşmüş olmasının da söz konusu olduğu, tazmin hükmü verilen miktar kadar bir alacak söz konusu olmadığı, yapılan bu ödemeler dikkate alınarak mükerrer ve fazla ödeme yapılmamasını temin maksadı ile kararın bu kısmının da düzeltilmesini talep ettiklerini,

Belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık mütalaasında;

“… Başkanlığı (… ) 2012 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 262 sayılı ilamın Temyiz Kurulunun 08.12.2015 tarih ve 41178 tutanak sayılı Kararıyla tasdik edilmesine karşı itirazda bulunan Kurul Üyesi … adına Av. … ‘nin ilgi yazınız ekinde gönderilen karar düzeltilmesi dilekçesi ve ekleri incelenmiştir.

Sorumlunun göndermiş olduğu dilekçede; Temyiz Kurulunun 41178 tutanak sayılı Kararıyla tasdik edilen İlamın 12 ve 13 üncü maddelerindeki hususlara ilişkin olarak, itirazda bulunularak kararın düzeltilmesi talebinde bulunulmaktadır.

Anılan Temyiz Kurulu Kararında, sorumlunun itirazları karşılanmış, ileri sürülen gerekçeler, Kararın düzeltilmesini gerektirecek mahiyette bulunmamıştır.

Bu nedenlerle, konuya ilişkin Karar Düzeltilmesine Mahal Olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;

41178 sayılı Temyiz Kurulu İlamının 1 inci maddesi ile 262 sayılı ilamın 12 nci maddesi ile … Hizmet Merkezi Müdürlüğünde, KOBİ Projelerine ilişkin olarak “Proje Yürütme Bedeli” adı altında, kurul kararıyla destek ödemesi yapılması nedeniyle … TL’nin tazminine ilişkin hükme karşı yapılan temyiz başvurusunun sorumluluk itirazı yönünden reddine, esas yönünden tasdikine karar verilmiştir.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları’ının “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde;

“Bu Uygulama Esaslarının amacı; küçük ve orta ölçekli işletmelerde proje kültürü ve bilincinin oluşturulması, işletmelerin proje yapabilme kapasitelerinin geliştirilmesi suretiyle ulusal ve uluslararası rekabet güçlerinin ve ülke ekonomisine sağladıkları katma değerin arttırılması amacı ile hazırlayacakları projelerin desteklenmesine yönelik olarak, KOBİ Proje Destek Programının uygulanmasına ilişkin iş ve işlemlerin esaslarını düzenlemektir.” hükmü yer almaktadır.

Destek programları ise … Destek Programları Yönetmeliği’nin “Destek programları” başlıklı 5 inci maddesinde:

“(1) Bu Yönetmelik kapsamında sağlanacak destekler, … tarafından destek programları çerçevesinde verilir.

(2) Destek programları; ülkenin ekonomik ve sosyal ihtiyaçlarının karşılanmasında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin payını ve etkinliğini artırmak, rekabet güçlerini ve düzeylerini yükseltmek, sanayide entegrasyonu ekonomik gelişmelere uygun biçimde gerçekleştirmek, ihracattaki paylarını artırmak, araştırma-geliştirme, yenilik ve işbirliği faaliyetlerini desteklemek ve girişimcilik kültürünü geliştirmek amacına uygun olarak; Ar-Ge ve yenilik, endüstriyel uygulama, girişimcilik, pazarlama, edönüşüm, kurumsallaşma, markalaşma, kalite geliştirme, tasarım, çevre, enerji ve işbirliği-güçbirliği ile günün şartlarına bağlı olarak oluşabilecek diğer konularda, Kalkınma Planları, Hükümet Programları ve Yıllık Programlarda belirlenen hedefler dikkate alınarak hazırlanır. Destek programlarına ilişkin olarak Kalkınma Ajansları ile kurulacak işbirliğinin çerçevesi protokoller ile belirlenir.

(3) Destek programlarının teknik, mali ve idari hususları her bir destek programında ayrı ayrı belirtilir. Destek programları; amaç, kapsam, destek türleri ve unsurları, destek miktarı, destek oranı ve her bir programa mahsus genel hükümleri içerir.

(4) Destek programları, İcra Komitesi onayı ile yürürlüğe girer. Onaylanan destek programları … ‘in www…. .gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrıca yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur. Destek programlarının değiştirilmesi, kaldırılması ve/veya birleştirilmesi İcra Komitesi kararıyla yapılabilir.

(5) İcra Komitesi tarafından onaylanan destek programlarının uygulama esasları Başkanlıkça belirlenir ve … ‘in www…. .gov.tr internet adresinden duyurulur, ayrıca yazılı duyuru yapılmasına gerek yoktur.”

şeklinde ifade edilmiştir.

Esasların 6 ıncı maddesinde ise, işletmenin ihtiyaç duyması halinde proje hazırlama sürecinde danışmanlık hizmeti alabileceği belirtilmekte ve bu gider kaleminin desteklenebilmesi de kurul kararına bağlanmaktadır.

Kurul ise KOBİ projelerini değerlendiren ve karar alan Değerlendirme ve Karar Kurulunu ifade etmektedir.

Söz konusu esaslara göre; KOBİ Proje hazırlayan bir işletmenin danışmanlık hizmetinden yararlanabilmesi, proje hazırlama aşamasında kurul kararıyla mümkün olabilmektedir. Nitekim bu durum Esaslar’ın “Desteklenecek Proje Giderleri” başlıklı 10 uncu maddesinin (3) numaralı fıkrasında şu şekilde ifade edilmiştir.

“(3) İşletme, ihtiyaç duyması halinde proje hazırlama sürecinde danışmanlık hizmeti alabilir. İşletmenin projesini sunmadan önce proje hazırlama konusunda alacağı danışmanlık hizmeti için … tarafından sağlanacak destek üst limiti 1.500 (bin beş yüz) TL’yi aşamaz. Bu gider kaleminin desteklenebilmesi için projenin, Kurul tarafından kabul edilmiş olması gerekir.”

Esasların “Desteklenecek Proje Konuları” başlıklı 9 uncu maddesinde;

“(1) İşletmelerin; üretim, yönetim-organizasyon, pazarlama, dış ticaret, insan kaynakları, mali işler ve finans, bilgi yönetimi ve bunlarla ilişkili alanlarda sunacakları;

 İstihdam artırıcı,

 İhracat artırıcı,

 Pazar payı artırıcı,

 Verimlilik artırıcı,

 Maliyet düşürücü,

 Kapasite artırıcı,

 Ürün/hizmet kalitesi yükseltici,

 Bölgesel gelişim düzeyine katkı sağlayıcı,

 Kaynakların etkin kullanımını sağlayıcı,

 Kurumsallaşmaya yönelik,

 Müşteri memnuniyetini artırmaya yönelik

projeleri desteklenir.” denilmekte,

“Desteklenecek Proje Giderleri” başlıklı 10 uncu maddesinde ise;

“(1) Bu program kapsamında desteklenecek proje giderlerine Kurul karar verir. Ancak, arsa, bina, inşaat, tadilat, tefrişat ve benzeri, taşıt aracı, vergi, resim ve harçlar, sosyal güvenlik primleri, haberleşme giderleri, proje ile ilgili olmayan personel giderleri, enerji ve su giderleri, kira giderleri, finansman giderleri, proje ile ilişkilendirilmemiş diğer maliyetler desteklenmez.

…” hükmü yer almaktadır.

Esasların “Desteklenecek Proje Konuları” başlıklı 9 uncu maddesi ve “Desteklenecek Proje Giderleri” başlıklı 10 uncu maddesinde de kurul kararıyla kabul edilen KOBİ Projelerinin yürütülmesi esnasında herhangi bir danışmanlık hizmetinden yararlanılabileceğine veya bu gider kaleminin … tarafından destekleneceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır.

KOBİ Proje Uygulama Esasları’nın amacında belirtildiği üzere, KOBİ Proje; küçük ve orta ölçekli işletmelerde proje kültürü ve bilincinin oluşturulması, işletmelerin proje yapabilme kapasitelerinin geliştirilmesi amacıyla desteklenmektedir. Bu sebeple, bir işletmenin hem başvuru aşamasında danışmanlık hizmeti alarak projesini hazırlatması hem de projenin yürütülmesi aşamasında da danışmanlık hizmeti alması, işletmenin kendisinin projesini oluşturabilme ve yürütebilme kabiliyet ve kültürünü oluşturabilmesi amaçlarıyla da çelişmektedir.

Karar düzeltme dilekçesinde, Kurulun (KOBİ projelerini değerlendiren ve karar alan Değerlendirme ve Karar Kurulu) program kapsamında desteklenecek proje giderlerine karar vermede yetkili olduğu, toplanarak mevzuata uygun karar aldığı ifade edilmiş ve diğer bazı merkezlerdeki uygulamalardan örnekler verilmiştir.

Öncelikle idari makamlar tarafından tesis edilecek idari iş ve işlemlerin münhasıran bir kanuna dayanması gerekmektedir. Daha açık bir ifadeyle idare hukuku açısından konu ele alınacak olursa; idareler kural olarak yetkisizdirler, yetki sahibi olmak istisnadır. Bir idari makam veya merci kanunla veya ikincil mevzuat ile yetkilendirilmediği sürece işlem tesis edemez ve karar alamaz. Ancak kanun ya da usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş ikincil mevzuat ile yetkilendirildikten sonra ve yine yetki dâhilinde işlemler tesis edilir. Buna göre Kurulun, program kapsamında desteklenecek proje giderlerine karar verme yetkisi de ancak ikincil mevzuatın öngörmüş olduğu çerçeve içerisinde bulunmaktadır. Bunun ötesine geçecek şekilde Kurulun projelere dair her türlü iş ve işlemi yapabileceği ya da her türlü harcamayı kabul edebileceğini düşünmek meri mevzuatı görmezden gelme sonucunu doğuracaktır. Yukarıda anılan Esasların 10 uncu maddesinin (3) numaralı fıkrası da projelerin yürütülmesi sırasında değil ancak proje hazırlama sürecinde danışmanlık hizmeti alınabileceğini kurala bağlamıştır.

Diğer yandan 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesini (h) bendinde kamu gideri; “Kanunlarına dayanılarak yaptırılan iş, alınan mal ve hizmet bedelleri, sosyal güvenlik katkı payları, iç ve dış borç faizleri, borçlanma genel giderleri, borçlanma araçlarının iskontolu satışından doğan farklar, ekonomik, malî ve sosyal transferler, verilen bağış ve yardımlar ile diğer giderleri,… ifade eder.” şeklinde tanımlanmıştır.

Öte yandan düzeltilmesi talep olunan Temyiz Kurulu Kararında da belirtildiği üzere; “Proje Yürütme Bedeli” desteği verilen işletmelerden olan Türkay Eğitim Hiz. ve Sistem Strateji Danışmanlık isimli işletmelerin profesyonel anlamda proje hazırlama ve yürütme konusunda danışmanlık desteği veren işletmelerden olduğu; … ‘te KOBİ Proje Desteği alan çoğu işletmenin proje hazırlama ve proje uygulama süresince “Proje Yazma” ile “Proje Yürütme” danışmanlığı hizmetlerini bu iki işletmeden aldıklarının görüldüğü; bu hususun … İç Denetim Biriminin yaptığı incelemede de tespit edildiği görülmüştür.

Öte yandan Kurul üyelerinin sorumluluğu ile ilgili olarak KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları’nın “Değerlendirme” başlıklı 8 inci maddesinde:

“(1) Ön değerlendirme sonucunda uygun bulunan proje, ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Kurul Toplantı Gündemi Formuna işlenerek, değerlendirilmek üzere Kurul’a sunulur.

(2) İşletme Proje Yetkilisi projesini sunmak üzere Kurul’a davet edilir.

(3) Proje başvurusu, ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Proje Değerlendirme Kriterleri Tablosu’nda yer alan kriterler de dikkate alınarak Kurul tarafından değerlendirilir.

(4) Kurulda yapılan değerlendirmeler sonucunda alınan kararlar için, ekte yer alan KOBİ Proje Destek Programı Kurul Karar Formu düzenlenir.

(5) Kurul, projeyi kabul edebilir, reddedebilir veya yeniden değerlendirme yapmak üzere başvuru sahibinden revizyon isteyebilir. Kurul’un kabule ve redde ilişkin verdiği kararlar nihaidir.

(6) Kurul değerlendirmesi sonucu, revizyon istenmesi halinde, işletme tarafından KOBİ Proje Destek Programı Proje Başvuru Formu revize edilerek Kurul kararında belirtilen süre içinde Hizmet Merkezine sunulur.

(7) Kurul kararı evrak kaydına alınır ve proje başvuru sahibine 15 (on beş) gün içerisinde yazılı olarak bildirilir. Ayrıca, Kurul kararının bir örneği ilgili Başkanlık birimine gönderilir.

(8) Kurul tarafından projenin desteklenmesinin uygun bulunması halinde, başvuru sahibinden ekte yer alan Taahhütname’yi vermesi istenir. Taahhütname verme süresi bildirim tarihinden itibaren 30 (otuz) gündür.

(9) Taahhütnamenin Hizmet Merkezinde kayda alındığı tarih, projenin başlangıç tarihi olarak kabul edilir. Kurul tarafından kabul edilen ilk projenin başlangıç tarihi, işletme için Programın başlangıç tarihidir.

(10) İşletme, proje sürecinde 1 (bir) kez revizyon talep edebilir. Revizyon talebi, KOBİ Proje Destek Programı Proje Başvuru Formunun revizyona konu bölümleri yeniden düzenlenerek yapılır. Bu talep Kurul’da görüşülerek karara bağlanır.”

denilmekte olup “Desteklenecek Proje Giderleri” başlıklı 10 uncu maddesinde ise:

“(1) Bu program kapsamında desteklenecek proje giderlerine Kurul karar verir. Ancak, arsa, bina, inşaat, tadilat, tefrişat ve benzeri, taşıt aracı, vergi, resim ve harçlar, sosyal güvenlik primleri, haberleşme giderleri, proje ile ilgili olmayan personel giderleri, enerji ve su giderleri, kira giderleri, finansman giderleri, proje ile ilişkilendirilmemiş diğer maliyetler desteklenmez…”

Hükmü yer almaktadır.

Bu itibarla, sorumlu iddialarının reddedilerek, 262 sayılı İlamın 12 nci maddesi hükmünün Tasdikine ilişkin 08.12.2015 tarih ve 41178 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararının 1 inci maddesinin DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA, oy çokluğuyla,

Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve .. Daire Başkanı … , .. Daire Başkanı … ile Üyeler; … , … , … , … ve … ‘ın karşı oy gerekçesi:

Tazmin hükmü açık bir mevzuat hükmüne dayalı olmayıp yoruma dayalı olarak verilmiştir. Proje hazırlama danışmanlığının desteklenebileceğinin … mevzuatında ayrıca belirtilmiş olmasını, proje yürütme danışmanlığının ödenemeyeceği şeklinde yorumlamak doğru değildir. Proje hazırlama danışmanlığının desteklenebileceğinin … mevzuatında ayrıca belirtilmiş olmasının amacı, henüz proje başvurusu yapılmadan alınacak bir hizmet olması ve ödemesi kurul kararından önce yapılmış olacağı içindir. Diğer bir ifade ile fatura tarihi kurul karar tarihinden önce olduğu için, geriye dönük olarak … ‘in böyle bir ödemeyi yapabilmesine imkân sağlamak için proje hazırlama danışmanlığının desteklenebileceği … mevzuatında ayrıca belirtilmiştir.

KOBİ Proje Destek Programı Uygulama Esasları’nın 10. maddesinde desteklenmeyecek giderler sıralanmış ve bunun dışında kalan giderlerin destek kararı kurula bırakılmıştır. Esasların 10. maddesindeki “desteklenmeyecek giderler” arasında da proje yürütme danışmanlığı bulunmamaktadır.

Proje ile ilişkilendirilmiş olduğuna Kurul tarafından kanaat getirilen, program amaç ve önceliklerine uygunluğu tespit edilmiş, mevzuatta da aksi bir ifadesi olmayan bir destekleme kararının Kurul tarafından alınmış olması mevzuata aykırı değildir. Bu itibarla Kararının Düzeltilmesine Mahal Olduğuna ve yapılan ödemede mevzuata aykırılık olmadığı gerekçesiyle tazmine ilişkin hükmün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.