|
ÖZET: Danıştay, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 78. maddesi çerçevesinde hazırlanan İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağı’nın incelenmesi sonucunda, tüzüğün somut ve etkin kurallar içermediğine karar vermiştir. Tüzük, iş sağlığı ve güvenliği önlemleri, iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi gibi konularda yeterli düzenlemeleri içermemekte, soyut ifadelerle oluşturulmuş ve uygulamada karışıklığa yol açabilecek bir yapı sergilemektedir.
Yasa koyucunun iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel ilkelerin tüzükle düzenlenmesini amaçladığı belirtilmiş, ancak taslağın bu amaca hizmet etmediği tespit edilmiştir. Tüzük taslağında, işçi ve işverenlerin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine yönelik yeterli koruyucu hükümler bulunmadığı, dolayısıyla uygulamada etkinliğin sağlanamayacağı vurgulanmıştır. Sonuç olarak, Danıştay, İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağı’nın incelenmesine olanak bulunmadığına ve taslağın Başbakanlığa iade edilmesine oybirliğiyle karar vermiştir. Bu karar, iş sağlığı ve güvenliği alanında etkili bir mevzuat oluşturulması gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
1. Daire 2005/1187 E. , 2006/174 K.
“İçtihat Metni”
T.C.
D A N I Ş T A Y
BİRİNCİ DAİRE
Esas No : 2005/1187
Karar No : 2006/174
ÖZÜ : İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağı Hk.
T U T A N A K
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca hazırlanarak Başbakanlığın 11.11.2005 günlü, Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğü 4935 sayılı yazısıyla gönderilen “İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağı” Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Baş İş Müfettişleri … ve …, İş Müfettişi …, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünde Şube Müdürü …, Sağlık Bakanlığı Hukuk Müşaviri …, aynı Bakanlıkta Şube Müdürü …, Bakanlık Görevlileri … ve …, Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu Avukatı …, Türk-İş Hukuk Danışmanı … ile Hak-İş Hukuk Müşaviri …’in katıldıkları toplantıda incelendi.
Gereği Görüşülüp Düşünüldü :
4857 sayılı İş Kanununun 78 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Sağlık Bakanlığının görüşünü alarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması, makineler, tesisat, araç ve gereçler ile kullanılan maddeler sebebiyle ortaya çıkabilecek iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi, yaş, cinsiyet ve özel durumları sebebiyle korunması gereken kişilerin çalışma şartlarının düzenlenmesi amacıyla tüzük ve yönetmelikler çıkarır” hükmü yer almıştır.
İş Kanunu Tasarısının Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesi sırasında 78 inci maddeyle ilgili olarak verilen değişiklik önergesinde “Avrupa Birliği Direktifinde de yer aldığı üzere iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel ilkelerin tüzükle düzenlenmesi, yönetmeliklerin ise bu temel ilkelerin detaylandırılması amacıyla kullanımı sağlıklı bir mevzuat çatısı kurulması bakımından isabetli olacaktır.” gerekçesiyle anılan maddeye, “yönetmelikler” sözcüğünden önce gelmek üzere “tüzük ve” ibaresinin eklenmesi teklif edilmiş ve önerge kabul edilerek 78 inci madde bu haliyle yasalaşmıştır.
Bu durumda, yasa koyucunun iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel ilkelerin tüzükle düzenlenmesini amaçladığı tartışmasızdır.
Bakanlıkça hazırlanan Tüzük Taslağının incelenmesinde;
1- İş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması,
2- Makineler, tesisat, araç ve gereçler ile kullanılan maddeler sebebiyle ortaya çıkabilecek iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi,
3- Yaş, cinsiyet ve özel durumları sebebiyle korunması gereken kişilerin çalışma şartlarının düzenlenmesi,
konularında Tüzük Taslağında yer alması zorunlu bulunan temel ilkelerin; Yasada öngörülen amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin her aşamada alınacak önlemler bakımından içeriği belli, somut ve etkin kurallar halinde düzenlenmediği, soyut ve doğrudan uygulama gücü olmayan bir biçimde ifadelendirildiği, risklerin önlenmesi, değerlendirilmesi ve mesleki riskler konusunda standartların belirlenmediği, işçi ve işveren kesiminin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine yönelik yeterli koruyucu hükümleri içermediği,herkesin farklı yorumlayabileceği şekilde düzenlendiği, uygulamada karışıklığa ve duraksamaya neden olabileceği anlaşıldığından, bu haliyle incelenmesine olanak bulunmayan İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının Başbakanlığa iade edilmek üzere Danıştay Başkanlığına sunulmasına 10.2.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
| İÇERİĞE İLİŞKİN KISA SORU VE CEVAPLAR: |
|
1- İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde ortaya çıkan sonuç neydi?
Cevap: Daire Kararı ile İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağı, somut ve etkin kurallar halinde düzenlenmediği, risklerin önlenmesi, değerlendirilmesi ve mesleki riskler konusunda standartların belirlenmediği, işçi ve işveren kesiminin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine yönelik yeterli koruyucu hükümleri içermediği için incelenmesine olanak bulunmayan olarak sonuçlandı. 2- İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde neden somut ve etkin kurallar halinde düzenlenmediği sonucuna varıldı? Cevap: İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde, temel ilkelerin soyut bir biçimde ifadelendirildiği, işçi ve işveren kesiminin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmesine yönelik yeterli koruyucu hükümlerin içermediği, herkesin farklı yorumlayabileceği şekilde düzenlendiği ve uygulamada karışıklığa ve duraksamaya neden olabileceği anlaşıldı. 3- İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde ortaya çıkan sonuç ile ilgili olarak hangi karar verildi? Cevap: Daire Kararı ile İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağı, incelenmesine olanak bulunmayan olarak sonuçlandı ve Başbakanlığa iade edilmek üzere Danıştay Başkanlığına sunuldu. 4- İş Kanunu Tasarısının Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunda görüşülmesi sırasında 78 inci maddesiyle ilgili olarak verilen değişiklik önergesi neden kabul edildi? Cevap: Avrupa Birliği Direktifinde de yer aldığı üzere iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin temel ilkelerin tüzükle düzenlenmesi, yönetmeliklerin ise bu temel ilkelerin detaylandırılması amacıyla kullanımı sağlıklı bir mevzuat çatısı kurulması bakımından isabetli olacaktır gerekçesiyle anılan maddeye değişiklik önergesi kabul edildi. 5- İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde ortaya çıkan sonuç ile ilgili olarak ne gibi açıklamalar yapıldı? Cevap: İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde; iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması, makineler, tesisat, araç ve gereçler ile kullanılan maddeler sebebiyle ortaya çıkabilecek iş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi, yaş, cinsiyet ve özel durumları sebebiyle korunması gereken kişilerin çalışma şartlarının düzenlenmesi konularında Tüzük Taslağında yer alması zorunlu bulunan temel ilkelerin; Yasada öngörülen amacı gerçekleştirmeye yönelik olarak, iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin her aşamada alınacak önlemler bakımından içeriği belli, somut ve etkin kurallar halinde düzenlenmediği açıklaması yapıldı. 6- İş Sağlığı ve Güvenliği Tüzüğü Taslağının incelenmesinde ortaya çıkan sonuç ile ilgili olarak ne gibi yorumlar yaptı? |