|
ÖZET: Başvuru, Antalya ili Kepez ilçesinde bulunan bir su aboneliği ile ilgili olarak, Emlak İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılmıştır. Şirket, 01.09.2022 tarihinde kiracı olarak devraldığı abonelik sürecinde, önceki aboneye ait su tüketim bedelinin kendisinden tahsil edildiğini iddia ederek, fazla ödenen tutarın iadesini talep etmiştir. Başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu’na 18.01.2024 tarihinde yapılmış ve 12.07.2024 tarihinde sonuçlandırılmıştır.
Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT), başvuruya verdiği yanıtta, abonelik devri sırasında yapılan işlemlerin yasal çerçevede gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın iddiaları doğrultusunda, eski abonenin borçlarının yeni abone tarafından ödenmesi gerektiği konusunda bir belirsizlik olduğu tespit edilmiştir. İdare, eski abonenin borçlarını kabul eden bir taahhütname imzalanmış olmasına rağmen, bu durumun hukuka uygunluğu sorgulanmıştır. Kamu Denetçisi, başvuranın taleplerini değerlendirerek, ASAT’ın su tüketim bedelini yeniden hesaplamasını ve fazla tahsil edilen tutarın iadesini sağlaması yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne de iletilmiş ve idarenin 30 gün içinde gerekli işlemleri gerçekleştirmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7359-S.24.11516
BAŞVURU NO : 2024/863
KARAR TARİHİ : 12.07.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
ANTALYA SU VE ATIKSU İDARESİ GENEL
BAŞVURUYA KONU İDARE :
MÜDÜRLÜĞÜ
ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, abone işlemleri esnasında bir önceki aboneye ait su faturasının da kendilerinden tahsil edildiği iddia edilerek fazla tahsil edilen tutarın iade edilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza Emlak İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketini temsilen başvuruda bulunan
vekil tarafından 26.10.2023 tarihinde yapılan ilk başvurusunda özetle; müvekkilinin Antalya ili Kepez ilçesi
Kültür Mahallesi 3825 Sokak Pansiyon No: adresinde bulunan sayaç numaralı, no.lu aboneliğini 01.09.2022 tarihinde kiracı sıfatıyla devraldığı, müvekkilinin aboneliği devralmasından
11 gün sonra 10.06.2022-12.09.2022 okuma tarihli ve fatura numaralı fatura tanzim
edildiği, müvekkilinin abone olmadığı tarihlere ilişkin su tutarlarının hukuka aykırı bir şekilde müvekkiline 18.207,17-TL olarak fatura edildiği, müvekkili ile Antalya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü arasında gerekli görüşmeler yapılmış olmasına rağmen bir netice alınamadığı ve müvekkilinin cebri icra korkusuyla kullanmadığı döneme ilişkin olan fatura bedelinin (20.206,35-TL) 30.01.2023 tarihinde Garanti
Bankası Akdeniz Şubesi numaralı banka hesabından ödemek zorunda kaldığı, işbu durum idarenin üzerine düşen yükümlülüğü ilgili mevzuatça gereği gibi ifa etmemesinden dolayı kusurundan
doğan zararın müvekkilinin üzerine yıkıldığı, hukuka ve vicdana aykırı bir işlem yapıldığı iddia ve ifade edilerek öncelikle müvekkili aleyhine hukuka aykırı olarak tahakkuk ettirilen borcun/faturanın iptal edilmesi ve müvekkilinin fazlaca ödediği fatura tutarının (20.206,35-TL) tespit edilerek iade edilmesi talep edilmektedir.
1.1) Söz konusu başvuruya Kurumumuzca Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği
23.11.2023 tarihinde Gönderme Kararı tesis edilmiştir. Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel
Müdürlüğü tarafından 29.11.2023 tarih ve sayılı cevabi yazı iletilmiştir.
1.2) Başvuran vekili tarafından tarihinde ikinci defa ilk başvurusundaki talepleri yinelenerek
İdarece başvurularının zımnen ret edildiği ifadesi eklenerek talepte bulunulmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.
2.1) Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğünün 05.03.2024 tarihli ve sayılı
cevabi yazısında özetle; yapılan incelemede, Kültür Mahallesi 3825 Sokak No: Kepez adresinde bulunan no.lu aboneliğin 01.09.2022 tarihinde İnş. Tah. ve Tic. Ltd. Şti. adına devir sözleşmesi imzalandığı,
2.2) Suyu açık aboneliğin devir işlemlerinde abone işlem görevlisi tarafından, sayaç yerinin kilitli olması,
sayacın buğulu olması ve sayacın bulunamadığı durumlarda yeni kullanıcıya sözlü olarak bilgi verildiği, sayacın yerinde takılı ve düzenli okunduğu durumda son okuma tarihi bilgileri ve faturalandırılmamış tüketimin yeni kullanıcı tarafından kabul edilmesi durumunda işlemlerin yapılacağının bildirildiği, yeni kullanıcı tarafından kabul ediliyorsa işlemlere devam edilerek abone sözleşmesi ve devir dilekçesi hazırlanarak imza altına alındığı, tüketimin abone tarafından kabul edilmemesi durumunda saha birimleri tarafından adreste sayaç okuması yapılarak borç sorumlusuna takip işlemi yapılmakta olduğu,
2.3) Sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren Emlak İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited
Şirketinin(şirket) yetkilisi tarafından 29215 endeks itibariyle tahakkuk edecek tüm borçları ödemeyi kabul ettiği ve tüm bilgilerin taraflarınca onaylandığı, abone sözleşmesi ve devir dilekçesinden de anlaşıldığı üzere 03.04.2012 tarih ve 28253 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye Su ve Kanalizasyon
Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik gereği kişinin yazılı ve sözlü beyanları esas 3 alındığından 12.09.2022 tarihinde 29215-29747(532 m ) endeksleri arası tahakkuk eden 2022/Eylül dönem su faturasının, 10.06.2022-12.09.2022 tarih aralığında ne kadar kullanım yapıldığının tespit edilmesi mümkün olmadığından yeniden düzenlenmesinin de mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma
Hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına
sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
4.1) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliği’nin “Karar Verme Süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır…’’ ,
5) 10.07.2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve İlçe
Belediyelerinin Görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendinde; “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır: Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak. ” ,
5.1) “Büyükşehir Belediyesinin Gelirleri” başlıklı 23’üncü maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendinde; “Büyükşehir belediyesinin gelirleri şunlardır: Hizmetlerin büyükşehir belediyesi tarafından yapılması şartıyla 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununda belirtilen oran ve esaslara göre alınacak yol, su ve kanalizasyon harcamalarına katılma payları.”,
6) 20.11.1981 tarihli ve 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş
ve Görevleri Hakkında Kanunu’nun “Görev ve Yetkiler” başlıklı 2’nci maddesinin birinci fıkrasında; “İSKİ’nin görev ve yetkileri şunlardır: İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,”, dördüncü fıkrasında; “Su ve kanalizasyon hizmetleri konusunda hizmet alanı içindeki belediyelere verilen görevleri yürütmek ve bu konulardaki yetkileri kullanmak,”, ek 5’inci maddesinde; “Bu Kanun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanır.”,
6.1) “Tarife Tespit Esasları” başlıklı 23’üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “Tarifelerin tespiti ile
tahsilatla ilgili usul ve esaslar bir yönetmelik ile belirlenir.”,
7) 03.04.2012 tarihli ve 28253 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Belediye Su ve Kanalizasyon
Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Amaç ” başlıklı birinci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, belediyeler veya bağlı kuruluşlar tarafından yürütülen su ve kanalizasyon hizmetlerinin basitleştirilmesi, su ve kanalizasyon hizmetlerinde bürokrasiyi azaltıcı tedbirlerin alınması ve e-belediyecilik uygulamalarının yaygınlaştırılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
8)Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nin “Abone Türleri “başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında; “Su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanan özel veya tüzel kişilerle su ve atıksu abone sözleşmesi yapılır. Abone sözleşmesi yapılmadan su ve kanalizasyon hatlarına
bağlanılmasına ve/veya faydalanılmasına izin verilmez, böyle bir durum tespiti durumunda madde 35’ e göre işlem tahsis edilir.”,
8.1) “Yaptırımlar Tarifesi” başlıklı beşinci bölüm 29’uncu maddesinde; “Suyu açık olan bir aboneliğe
yeni taşınanlar, ASAT’a müracaat ederek abone sözleşmesi yapmak zorundadır.”, 30’uncu maddesinde; “Aboneler ASAT ile yaptığı abone sözleşmesine ait ilişkisini kesmeden aboneliği terk ederse, başkaları tarafından kullanılacak suyun bedelinden sorumludurlar.”, 31’inci maddesinde; “Tahliye nedeni ile suyu kapatılan aboneler, kesme endeksine kadar tahakkuk edecek borçlarını ödemekle yükümlüdürler. Aksi halde yasal işlem yapılır.”,32’nci maddesinde; “ (22.11.2023 tarih ve 33 sayılı Genel Kurul Kararı )
Abone sözleşmesine ait ilişkisini kesmeden başka bir yere taşınan aboneler, yeni taşındıkları yer için, ASAT ile yeni /devir abone sözleşmesi imzalamak istediklerinde, tahliye ettikleri yerin ve ASAT Genel Müdürlüğü muhatap kaydında bulunan bütün borçlarını ödemek zorundadır.”
8.2) “Abone Olma Şartları ve Uygulama Esasları” başlıklı 48’inci maddesi birinci fıkrasında; “Özel
veya tüzel kişiler gayrimenkullerine su ve kanalizasyon bağlatmak için abone olmak zorundadır.”, ikinci fıkrasında; “Özel veya tüzel kişiler abone olmak için başvurduklarında hangi abone türüne göre hangi evrakın isteneceğine ve evrakları azaltıp çoğaltmaya Genel Müdürlük yetkilidir.” üçüncü fıkrasında; “(27.05.2021 tarih ve 13 sayılı Genel Kurul Kararı) Su bağlanması ve temin edilmesi için yasal, idari ve teknik yönden bir engel bulunmuyor ise başvuru sahibi yürürlükte olan tarifelere göre hizmet ve teminat bedellerini ödeyerek abone sözleşmesi imzalar. Sözleşmenin kurulduğu tarihten sonra su verilir.”, beşinci fıkrasında; “Su kullanılan yerde suyu fiilen tüketen özel veya tüzel kişiler, ASAT ile kendi adlarına abonelik sözleşmesi yapmak zorundadır.”, onuncu fıkrasında; “Daha önceden abone işlemi yapılmış bir aboneliğin el değiştirmesi halinde, abone sözleşmesinin yenilenmesi şarttır. Aksi halde, mevcut aboneliğin suyu kesilir ve yeni sözleşme yapılıncaya kadar su açılmaz.”
8.3) “Sayaçlar” başlıklı 57’inci maddesi birinci fıkrasında; “Abonelerin su tüketimi, sayaçlarla
belirlenir.”, on üçüncü fıkrasında; “ASAT Genel Müdürlüğünün fotoğraflı kimliğini taşıyan elemanları, çalışma saatleri içinde ve gerekli görülen diğer zamanlarda, su sayaçlarının bulunduğu yere kadar girip, abonelerin su tesisatını ve sayacını kontrol ederler.”
8.4) 61’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Abonenin binada bulunmaması, kapıyı açmaması, sayaç
yerinin kilitli olması veya herhangi bir nedenle ulaşılmayan su sayacının okunamaması durumunda, abone adresine bırakılan ikaz notunda su sayacının endeksini okuyup idareye bildirmesi istenir. Bir sonraki okuma döneminde de sayaca ulaşılamadığı zaman tüketimin birikmemesi için aboneye, önceki tüketimlerine göre kıyas almak suretiyle, bir tahakkuk verilebileceği gibi ikinci bir uyarıya gerek kalmaksızın abonenin suyu ana vanadan kesilir.”, ikinci fıkrasında; “Sayaca ulaşılmasına rağmen sayaç içi buharlı olması nedeniyle endeksin okunamaması durumunda tüketimin birikmemesi için aboneye, önceki tüketimlerine göre kıyas almak suretiyle, bir sonraki dönem tüketiminden mahsup edilmek kaydıyla, tahmini tahakkuk yapılır. Bu şekilde peş peşe iki defa tahmini tahakkuk yapılır. Üçüncü tahakkuk döneminde sayaç sökülerek yerine yeni sayaç takılır ve sökülen sayacın buharı giderilerek son endekse göre mahsubu yapılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, yargı kararları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran vekili tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı
bölümünde yer verildiği üzere özetle, müvekkilinin Antalya ili Kepez ilçesi Kültür Mahallesi 3825 Sokak
Pansiyon No: adresinde bulunan sayaç numaralı, no.lu aboneliğini 01.09.2022 tarihinde kiracı sıfatıyla devralması esnasında tarafına 10.06.2022-12.09.2022 okuma tarihli fatura tanzim edildiği, döneme ilişkin olan fatura bedelini (20.206,35-TL) 30.01.2023 tarihinde ödemek zorunda kaldığı iddia ve ifade edilerek öncelikle müvekkili aleyhine hukuka aykırı olarak tahakkuk ettirilen borcun/faturanın iptal edilmesi ve müvekkilinin fazlaca ödediği fatura tutarının (20.206,35-TL) tespit edilerek iade edilmesi talep edilmektedir.
11) Türkiye’de yerel yönetimler anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş ve Anayasanın 127’nci
maddesinde; ‘Mahalli idareler; il, belediye veya köy halkının mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak üzere kuruluş esasları kanunla belirtilen ve karar organları, gene kanunda gösterilen, seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzelkişileridir.’ olarak tanımlanmıştır. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye
Kanunu’nun 7’nci maddesinin birinci fıkrası (r) bendinde; Su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek, bunun için gerekli baraj ve diğer tesisleri kurmak, kurdurmak ve işletmek; derelerin ıslahını yapmak; kaynak suyu veya arıtma sonunda üretilen suları pazarlamak Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır. Ayrıca 2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunu’nun 2’nci maddesinde de görev ve yetkiler başlığı içerisinde “İçme, kullanma ve endüstri suyu ihtiyaçlarının her türlü yeraltı ve yer üstü kaynaklarından sağlanması ve ihtiyaç sahiplerine dağıtılması için; kaynaklardan abonelere ulaşıncaya kadar her türlü tesisin etüt ve projesini yapmak veya yaptırmak, bu projelere göre tesisleri kurmak veya kurdurmak, kurulu olanları devralıp işletmek ve bunların bakım ve onarımını yapmak, yaptırmak ve gerekli yenilemelere girişmek,”, olarak belirlenmiştir. Mezkur Kanunun ek 5’inci maddesinde bu Kanunun diğer büyükşehir belediyelerinde de uygulanacağı ve 23’üncü maddesinin ikinci fıkrasında ise tarifelerin tespiti ile tahsilatla ilgili usul ve esasların bir yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır.
12) Bu kapsamda, Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğine
https://www.asat.gov.tr/tr/1/mevzuat sitesi aracılığıyla ulaşılmıştır. Söz konusu yönetmelikte abone tanımının ASAT ile hizmet sözleşmesi yapan gerçek ve tüzel kişi olarak tanımlandığı, tarife çeşitleri, abone türleri ve abone gruplarına ilişkin bilgilere yer verildiği, iş yeri abonesinin gelir sağlamak amacıyla her çeşit meslek ve sanatın icra edildiği yerlerle, sanayi kuruluşları, ticarethaneler, yazıhaneler, bürolar, muayenehaneler, özel banka ve finans kurumları, eğitim kurumları, öğrenci yurtları ve sağlık kurumları ile diğer hizmet üreten yerlerdeki aboneler olarak tanımlandığı, ancak spesifik olarak devir ve devir sözleşmesi esnasında yapılması gereken iş ve işlemlere yönelik ayrıntılı hükümlerine yer verilmediği tespit edilmiştir.
13) Başvuru konusu somut olayda özetle; başvuran vekili tarafından 26.10.2023 tarihinde yapılan ilk
başvuruya Kurumumuzca Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun ilgili hükümleri gereği 23.11.2023 tarihinde Gönderme Kararı verilmiştir. Söz konusu başvuruda özetle; müvekkilinin Antalya ili Kepez ilçesi
Kültür Mahallesi 3825 Sokak Pansiyon No: adresinde bulunan sayaç numaralı, no.lu aboneliğini 01.09.2022 tarihinde kiracı sıfatıyla devraldığı, müvekkilinin abone olmadığı tarihlere ilişkin 18.207,17-TL su bedeli fatura edildiği, söz konusu fatura bedelinin (20.206,35-TL) 30.01.2023 tarihinde ödenmek zorunda kalındığı iddia ve ifade edilerek öncelikle müvekkili aleyhine hukuka aykırı olarak tahakkuk ettirilen borcun/faturanın iptal edilmesi ve müvekkilinin fazlaca ödediği fatura tutarının (20.206,35-TL) tespit edilerek iade edilmesi talep edilmektedir. Söz konusu başvuruya Antalya Su ve
Atıksu İdaresi (ASAT) Genel Müdürlüğü tarafından 29.11.2023 tarih ve sayılı cevabi yazı iletilmiştir. Bahse konu yazıda özetle, abone sözleşmesi esnasında İdareye sunulan kira kontratında bahse konu mülkün teslim tarihinin 15.08.2022 olduğu, açıklanan nedenlerden ve 01.09.2022 tarihinde şirket yetkilisi tarafından imzalanmış olan abone sözleşmesi gereği şirket adına 12.09.2022 tarihinde tahakkuk eden ve ödemesi yapılan 2022/9 dönemi borcunun düzeltilmesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir.
13.1) Başvuran vekili tarafından tarihinde ikinci defa ilk başvurusundaki talepler yinelenerek
İdarece başvurularının zımnen ret edildiği ifadesi eklenerek talepte bulunulmuştur. Bu noktada
Kurumumuzca idareden bilgi ve belge talep edilmiş olup, Antalya Su ve Atıksu İdaresi (ASAT) Genel
Müdürlüğünün 05.03.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; Kültür Mahallesi 3825 Sokak
No: Kepez adresinde bulunan no.lu aboneliğin 01.09.2022 tarihinde İnş. Tah. ve Tic.
Ltd. Şti. adına devir sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin kurulduğu tarihten itibaren Emlak
İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketinin yetkilisi tarafından 29215 endeks itibariyle tahakkuk edecek tüm borçları ödemeyi kabul ettiği ve tüm bilgilerin taraflarınca onaylandığı, abone sözleşmesi ve devir dilekçesinden de anlaşıldığı üzere 03.04.2012 tarih ve 28253 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye
Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik gereği kişinin yazılı ve 3 sözlü beyanları esas alındığından 12.09.2022 tarihinde 29215-29747 (532 m ) endeksleri arası tahakkuk eden 2022/Eylül dönem su faturasının, 10.06.2022-12.09.2022 tarih aralığında ne kadar kullanım yapıldığının tespit edilmesi mümkün olmadığından yeniden düzenlenmesinin de mümkün olmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
13.2) İdareden bilgi ve belge talepli yazı ekinde bulunmayan ve daha sonrasında Kurumumuzca temin
edinilen kira sözleşmesi, içme suyu abone sözleşmesi ve fatura incelendiğinde; Antalya ili Kepez ilçesi
Kültür Mahallesi 3825 Sokak Pansiyon No: adresinde bulunan taşınmazın kira başlangıcının
01.09.2022 tarihi olarak belirtildiği, ancak tadilat için 15 gün süre verilerek binanın 15.08.2022 de
teslim edildiği, 01.09.2022 de ASAT ile şirket yetkilisi arasında İçme Suyu Abone Sözleşmesi akdedildiği, sözleşme eki olarak sunulan taahhütnamede özetle; şirket yetkilisince 01.09.2022 tarih ve 29215 endeksi itibari ile aboneliği devir aldığı ve bu endeksten sonra tahakkuk edecek tüm borçları ödemeyi kabul ve 3 taahhüt ettiği yazılı dilekçenin imzalandığı, 12.09.2022 tarihinde ise şirkete 532 m ‘lük fatura numaralı 18.207,17 TL’lik fatura tanzim edildiği tespit edilmiştir. Su faturasına göre okuma tarihinde son endeksin 29747 olduğu anlaşılmıştır.
14) Abonelik sözleşmeleri tüketicinin belirli bir mal veya hizmeti sürekli veya düzenli aralıklarla
edinmesini sağlayan sözleşme olarak tanımlanmaktadır. Tüketiciler elektrik, su, doğal gaz ve elektronik haberleşme hizmetleri gibi zaruri ihtiyaçlarına ilişkin mal veya hizmetleri abonelik sözleşmeleriyle edinmektedir.
15) İdari işlemler yerine getirilirken bir sebebe dayanmaktadır. “İdare hukuku öğretisinde, idari işlemin
sebep unsuru, idareyi o işlemi yapmaya sevk eden bir etken olarak tanımlanmakta; hukuk kurallarınca önceden belirlenmiş olan sebebin, işlemden önce gelen ve işlemin dışında gerçekleşen maddi olay ve olguları ya da hukuksal durum veya işlemleri kapsadığı belirtilmektedir. Yine öğretide, idari işlemlerin mutlaka sebebe dayanması gerektiği, sebepsiz idari işlem olamayacağı hususu önemle vurgulanmaktadır.”(K. Burak ÖZTÜRK ,“İdari İşlemin Sebep Unsuru: Yeni bir Tanım Denemesi”, Ankara Üniversitesi, s.1033). Bu noktada idare tarafından şirket yetkilisinin tüm borçları ödemeyi kabul ettiği ve Belediye Su ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik gereği kişinin sözlü ve yazılı beyanları esas alınarak işlem yapıldığı gerekçesi sunulmuştur.
15.1) Ancak yukarıda belirtilen 03.04.2012 tarih ve 28253 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Belediye Su
ve Kanalizasyon Hizmetlerinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin belediyeler veya bağlı kuruluşlar tarafından yürütülen su ve kanalizasyon hizmetlerinin basitleştirilmesi, su ve kanalizasyon hizmetlerinde bürokrasiyi azaltıcı tedbirlerin alınması ve e-belediyecilik uygulamalarının yaygınlaştırılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemek amacıyla elektronik ortamda yapılan mesafeli sözleşmeleri kapsadığı, şikâyete konu sözleşmenin ise şirket yetkilisi ile idare arasında ıslak imzalı olarak gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
16) Ayrıca, Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği incelendiğinde su
aboneliğinde devir işlemleri esnasında yapılması gereken ayrıntılı düzenlemelere ulaşılamadığı, borçları eski ve yeni abonenin hangisinin ödeyeceğine ilişkin net bir sonuca varılamadığı, sadece geçici abonelik hakkında tanımlama yapıldığının görüldüğü, nitekim İdarenin cevabi yazısında da sözlü olarak bilgi verilmesinden ve beyan esasından bahsedildiği bu noktada sadece abone sözleşmesinin 6’ncı maddesinde; “Kuruma borcu olan abone borcunu ödemeden yerini terk ederse, adına kayıtlı bütün sözleşme adreslerinin sularını kesmeye Kurum yetkilidir. Yerine gelenlerden, sonraki dönemlere ait borç tahakkuklarını Kurum tahsil edebilir.” hükmüne yer verilerek taşınmazı 12.08.2022 tarihinde teslim alan şirkete geriye dönük (10.06.2022) ve kullanıma başlandıktan sonrasını da içeren (12.09.2022) tarihleri arasında fatura tanzim edildiği anlaşılmaktadır.
17) Abonelik sözleşmeleri ile düzenlemelere 6502 Sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 5809
Sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu gibi birçok kanunda yer verilmiştir. 6502 Sayılı Tüketicinin
Korunması Hakkında Kanunun “Abonelik sözleşmeleri” başlıklı 52’nci maddesinin beşinci fıkrasında; “…
Aboneliğin belirlenen süreler içinde sona erdirilmediği durumlarda, bu sürelerin bitiminden itibaren mal veya hizmetten yararlanılmış olsa dahi, tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemez…” hükmüne yer verilmiştir.
17.1) Kurumumuza yapılan benzer bir başvuruda; MESKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin
“Abone olma koşulları ve uygulama esasları” başlıklı 39’uncu maddesinin sekizinci fıkrasına göre “… aynı kullanım yerine ait önceki abonelerin borçlarından yeni abone sorumlu tutulamazlar…” hükümleri doğrultusunda işlem yapıldığından bahsedilmiş ve yargı kararları da her abonenin kendi borcundan sorumlu olması gerektiğini bu nedenle yeni aboneye zorluk çıkarılamayacağı vurgulanmıştır. (Kamu Denetçiliği
Kurumu, 24.05.2019, 2018/16434, Tavsiye Kararı)
18) Konu hakkında yargı kararları incelendiğinde; Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 25.09.2013
tarihli ve E.2013/104, K.2013/1393 Sayılı Kararında özetle; “ (…Davacı, dava dışı kooperatif ile yaptığı gayrimenkul satış vaadi ve arsa karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince 19.06.2007 tarihinde bir adet dükkanın maliki olduğunu, ancak dükkanın tapusu verilmeden önce 04.10.2006 tarihinde suyun kullanıma açıldığı ve … no.lu aboneliğin dava dışı kooperatif adına tesis edildiğini kendisinin hiç bir zaman su tüketmediğini belirterek davalıca tahakkuk ettirilen 12.159.50-TL fatura nedeniyle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir. Davaya konu abonelik sözleşmesinden kaynaklanan su tüketiminden, abone ile birlikte fiili kullanıcı da kullandığı miktar ile sorumludur. Bu bakımdan abone olmayan davacının, taşınmazı devraldığı 19.06.2007 tarihinden sonraki tüketimden sorumlu tutulması gerekir…”,
18.1) Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 23.02.2005 tarihli ve E.2015/90, K.2015/97 Sayılı Kararında
özetle; “Somut olayda davacı vekili, müvekkilinin elektrik aboneliği için davalı kuruma başvurduğunda eski abonenin borcu olduğunu, bu borcun kapatılmadan yeni aboneliğin verilmeyeceğinin bildirilmesi üzerine, eski abonenin elektrik borcu için verdiği bonolardan dolayı borçlu olmadığının tespitine ödediği
miktarın da istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkemece, davacının elektrik borcuna konu işyerini 01.09.2000 tarihinden geçerli kira sözleşmesiyle devraldığı, BK.nun 179. maddesi uyarınca devralınan şirketin borçlarından da sorumlu olacağı, kaldı ki davacının devrinden önce tüm elektrik aboneliğinden kaynaklanan borçlarını üstlenip, bu borçları ödemeyi taahhüt ettiği halde, davacının ödemeye yanaşmadığı gerekçesiyle davanın ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Dosya içerisinde mevcut kira sözleşmesinden … işyerini … A.Ş’den 01.06.2002 tarihinden itibaren 15 yıl süreyle kiralanmış olduğu açıktır. …Kural olarak, elektrik borcu abone sözleşmesi kimin adına ise tüketim bedelini onun ödemesi gerekir. Davacıdan, önceki abonenin elektrik borcunun istenmesi hatalıdır.”,
18.2) Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 15.02.2010 tarihli ve E.2009/11454, K.2010/1647 Sayılı Karar
ilamında; “Davacı, kiracı olduğu mecurda su abonesi olmak için davalıya müracaat ettiğini, birikmiş borç ödeninceye kadar abone yapılmayacağının bildirildiğini ileri sürerek, abone yapılmasına karar verilmesini istemiş, Mahkemece davanın reddine karar verilmiştir. Kural olarak, her abone kendi borcundan sorumludur. Davalı belediye dava dışı abonenin borcunu ancak kendi abonesinden isteyebilir. Abonenin borcunu ödemesi halinde aynı yerde abone olma talebini ilk abonenin borcunu ödemesi koşuluna bağlayamaz. Ancak davacı abone olmamakla birlikte fiili kullanıcı ise borçlu sorumlu olur. Bu durumda
Mahkemece verilen hükmün bozulması gerekir.” hükümlerinde eski abonenin borcunun yeni abone tarafından ödenmemesi içtihadı oluştuğu anlaşılmaktadır.
19) Antalya Su ve Atıksu İdaresi Genel Müdürlüğü ile Emlak İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited
Şirketi arasında imzalanan 01.09.2022 tarihli abone numaralı İçme Suyu Abone Sözleşmesi’nin 5’inci maddesinde, “Bu sözleşme taşınmazın sahibi tarafından yapılmış ise girip çıkan kiracıların bırakmış oldukları borçlardan kendisi mesuldür. Kurum dilerse borç bırakarak çıkan kiracılar hakkında alacak takibi yapabilir. Bu kişilerin gittikleri adreslere ait sularını kesebilir. Kiracı sözleşme yapmış ise taşınmazı terk ederken ilişiğini keserek borçlarını ödeyip sözleşmeyi kendi adına iptal ettirmeye veya yerine bırakacağı kişiye sözleşmeyi devretmeye mecburdur. Aksi takdirde yerine gelenlerin tahakkuk eden borçlarını ödemeyi ve yeni taşındığı adresteki suyunun bu borçtan dolayı kesilmesini kabul eder.
Taşınmazın satılması halinde eski malik için de bu hüküm geçerlidir.”; 6’ncı maddesinde, “Kuruma borcu olan abone borcunu ödemeden yerini terk ederse adına kayıtlı bütün sözleşme adreslerinin sularını kesmeye
Kurum yetkilidir. Yerine gelenlerden sonraki dönemlere ait borç tahakkuklarını Kurum tahsil edebilir.” şeklinde sözleşme hükümlerinin yer aldığı, aboneliği devralan şirket yetkilisi tarafından imzalanan
01.09.2022 tarihli dilekçede, “Aşağıda bilgileri bulunan mesken/işyeri/şantiye/bireysel şantiye/bahçe
sera’ya ait no.lu su abone sözleşmesini kendi adıma yaptırmak istiyorum. 01.09.2022 tarih ve
29215 endeksi itibariyle aboneliği devir alıyorum. Bu endeksten sonra tahakkuk edecek tüm borçları
ödemeyi ve vermiş olduğum tüm bilgilerin tarafımca onaylandığını ve gerçeği yansıttığını iş bu abonelik başvuru formumun ve bu bilgilere dayanarak imzaladığım abone sözleşmemin ayrılmaz bir parçası olarak işlem göreceğini kabul ve taahhüt ederim. Abonelik işlemlerinin yapılmasını arz ederim.” ifadelerinin yer aldığı anlaşılmaktadır.
19.1) Bu noktada İdare tarafından cevabi yazıda ifade edildiği üzere yeni kullanıcı tarafından kabul edilmesi
halinde abone sözleşmesi ve devir dilekçesi hazırlanarak abonelik sözleşmesi yapılabildiği, şirket yetkilisi tarafından 29215 endeks itibariyle tahakkuk edecek tüm borçların ödenmesinin kabul edildiği ve tüm bilgilerin taraflarınca onaylandığı durumda, bahse konu mülkün teslim tarihinin 15.08.2022 olduğu ancak şirket adına 10.06.2022-12.09.2022 tarih aralığında fatura tahakkuk edildiği ve İdarece eski aboneye ait borcun kabulünün yeni abone tarafından kabul edilmesi şartına bağlanarak abonelik sözleşmesi yapılabildiği anlaşılan işlemin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, 16/07/2022 ve 10/08/2022 tarihlerinde abonelik devri tarihinden önceki dönemde, sayaç okuması yapan personellerce “KİLİTLİ(DIŞ
KAPI) ENDEX İSTEDİ” notu düşülerek 29215 olan son endeks sonrasında yeni bir okuma
yapılamadığı, bu duruma yeni abone olan başvuranın değil eski abonenin davranışının yol açtığı, idarece devir öncesi abonelik adına kayıtlı olan kişi adına tahakkuk ve faturalandırma yapılması gerekirken önceki abonenin kullandığı su tüketiminden yeni abonenin sorumlu tutularak mağduriyete yol açıldığı, abonelik devri tarihinden önceki borcun önceki aboneden tahsil edilmesi gerekirken İdare tarafından kira kontratında bahse konu mülkün teslim tarihinin 15.08.2022 olduğu ve 01.09.2022 tarihinde şirket yetkilisi tarafından imzalanmış olan abone sözleşmesinde önceki borcun ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiğinden bahisle 12.09.2022 tarihinde tahakkuk eden ve ödemesi yapılan 2022/9 dönemi borcunun düzeltilmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle talebin reddedildiği, devir sözleşmesi talebi 01.09.2022 tarihinde yapılmasına rağmen önceki endekse ilişkin fatura tahakkuku 12 gün sonra gerçekleştirildiği görülmüştür.
20) Başvuran vekilinin iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri ve dosya
kapsamında tarafımıza sunulan bilgi ve belgeler ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde;
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7’nci maddesinin birinci fıkrasının (r) bendindeki hükme
istinaden büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılan su ve kanalizasyon hizmetlerini yürütmek amacıyla gerçekleştirilen su aboneliği işlemlerinin Antalya Su ve Atıksu İdaresi
Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğine istinaden gerçekleştirilmesi gerektiği, ancak bahse konu yönetmelikte spesifik olarak devir ve devir sözleşmesi esnasında yapılması gereken iş ve işlemlere yönelik ayrıntılı hükümlere yer verilmediğinin tespit edildiği, İdare tarafından yeni abonelik esnasında taahhütname alındığı ve eski abonenin borcunun yeni abone tarafından kabul edilmesi şartına bağlanarak yeni abonelik tesis edildiği, bu kapsamda şirket yetkisi tarafından abonelik sözleşmesi ve taahhütname imzalandığı, nitekim kira sözleşmesinin başlangıç tarihinin 01.09.2022 olmasına rağmen şirket adına 10.06.2022-
12.09.2022 tarih aralığında fatura tahakkuk ettirildiği ve ödemenin şirket tarafından gerçekleştirildiği,
böylece taşınmazı 12.08.2022 tarihinde teslim alan şirkete geriye dönük (10.06.2022) ve kullanıma başlandıktan sonrasını da içeren (12.09.2022) tarihleri arasında fatura tanzim edildiği, idarece 10.06.2022-
12.09.2022 tarih aralığında ne kadar kullanım yapıldığının tespit edilmesinin mümkün olmadığı ifade edilse
de, taşınmazın teslim alındığı 15.08.2022 tarihinde okumanın yapıldığı 12.09.2022 tarihine kadar olan kısmın, daha sonraki ayların tüketimine veya önceki kullanıcının aylık su tüketimine göre kıyasen tespit edilip önceki kullanıcının sorumlu olduğu bedelin tespit edilebileceği, nitekim yapılması gerekenin devir sözleşmesi yapıldığı 01.09.2022 tarihinde sayacın okunması veya bu yönde başvurandan bildirimde bulunmasının istenmesi gerektiği, bu noktada yukarıda bahsi geçen yargı kararları da göz önünde bulundurulduğunda yeni abonelik esnasında teslim tarihi öncesinde eski aboneye ait olması gereken hayatın olağan akışı içerisinde makul karşılanamayacak tutardaki borcun somut tespit yapılmadan yeni aboneden alınması işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdare tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak cevabi yazıda talep edilen açıklayıcı belgeler gönderilmediğinden bilgi ve belge talepli yazılarımıza daha ayrıntılı cevap verilmesi, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ‘kanunlara uygunluk’, ‘makul sürede karar verme’, ‘hesap verilebilirlik’, ‘şeffaflık’, ‘kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi’ ve idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle ‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya
Asliye Hukuk Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜ ile;
Emlak İnşaat Taahhüt ve Ticaret Limited Şirketi adına tahakkuk ettirilen ve ödemesi yapılan 10.06.2022-12.09.2022 tarih aralığındaki su bedelinin, aboneliğin başlangıç tarihinin veya taşınmazın başvurana teslim tarihinin esas alınması ile eski ve yeni abonelerin su tüketimlerine ilişkin kıyasen inceleme yürütülmesi suretiyle yeniden hesaplanması ve ortaya çıkacak farkın başvurana iadesinin sağlanmasına yönelik işlemlerin yapılması hususunda ANTALYA SU VE ATIKSU İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ANTALYA SU ve ATIK SU İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Diğer taraftan bilgi edinilmesi maksadıyla ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA iletilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından bu karar üzerine
tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi