|
ÖZET: Başvuran, 30/06/2021 tarihinde doğalgaz kartına yükleme yapmak istediğinde, Başkent Doğalgaz’ın doğalgaz satışını durdurduğunu öğrenmiştir. Başvuru sahibi, müşteri hizmetleriyle yaptığı görüşmede, sayacının 20 yılı doldurduğu gerekçesiyle ön ödemeli sayacının faturalı sayaçla değiştirilmesi gerektiği yönünde bilgi almıştır. Ancak, ilgili yönetmelikte mekanik sayaca geçişin zorunlu olduğuna dair bir düzenleme bulunmadığına dikkat çekmiştir. Başvuran, 2013 yılında sayacının değiştirildiğini ve dolayısıyla 20 yıl kullanılmadığını belirtmesine rağmen, şirketin bu durumu kabul etmediğini ifade etmiştir.
Başkent Doğalgaz, başvuranın abone olduğu adreste 29/12/1999 tarihinde sayaç tesis edildiğini ve 16/03/2013 tarihinde değiştirildiğini bildirmiştir. Şirket, 20 yılını doldurmuş sayaçların değiştirilmesi gerektiği konusunda abonelere yazılı bildirimde bulunmuş ve gerekli başvurunun yapılmaması halinde doğalgaz arzının durdurulacağını belirtmiştir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, sayaçların üretim yılına göre değerlendirileceğini ve 20 yılını doldurmuş sayaçların değişiminin zorunlu olduğunu ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, sayaç değişimi sürecinde abonelerin makul bir süre içinde bilgilendirilmesi gerektiğine ve başvuranın talebine uygun işlem yapılması yönünde Başkent Doğalgaz’a tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, doğalgaz arzının sağlanması ve abonelerin haklarının korunması açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1721-S.22.2623
BAŞVURU NO : 2021/13603
KARAR TARİHİ : 07/02/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BAŞKENT DOĞALGAZ DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sayacını ön ödemeli olarak kullanma ve doğalgaz satışının tekrar başlatılması talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 12/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran 30/06/2021 tarihinde doğalgaz kartına doğalgaz yükletmek istemesi üzerine Başkent Doğalgaz’ın kendisine doğalgaz satışını durdurduğunu öğrendiğini, bunun üzerine aynı gün Başkent Doğalgaz müşteri hizmetlerini arayıp durumu sorduğunu ve kendisine sayacının 20 yılı doldurduğu söylenerek ön ödemeli sayacını faturalı sayaçla değişmediği takdirde kendisine doğalgaz satılmayacağının bildirildiğini belirtmektedir. İlgili yönetmelikte mekanik sayaca geçişin zorunlu olduğuna dair bir ibare olmamasına rağmen şirketin yönetmelikteki ilgili maddeyi mekanik sayaca geçişin zorunlu olduğu şekilde anlattığını, ilgili yönetmelikte sayacın ömrü hesaplanırken imal yılının esas alınacağına dair bir hüküm bulunmadığını, şirketin sayacın ömrünü hesaplarken sayacın kullanım süresini değil imal yılını esas aldığını, Şirketle 30/06/2021’de yaptığı telefon görüşmesinde 2013’te sayacının değiştiğini, dolayısıyla sayacının 20 yıl kullanılmadığını belirttiğini ancak müşteri hizmetleri görevlisinin kayıtlarında sayaç değişiminin görünmediğini söylediğini, bu hususu EPDK’ya ilettiğini ve şirketin kaydı bulduğunu, Şirketin yeni sayaç takmakla yükümlü olmadığını söylediğini ve 2013’te takılan sayacın 2000 yılında imal edildiğini iddia ettiğini ve bu sebeple 20 yılını doldurduğu gerekçesiyle sayacının değiştirilmeye zorlandığını belirterek, sayacını elektronik ve ön ödemeli olarak kullanmaya devam etmeyi ve doğalgaz satışının tekrar başlatmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Başkent Doğalgaz Dağıtım Anonim
Şirketi Genel Müdürlüğü’nün 12/11/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1. Başvuruya konu olan adres için 27/12/1999 tarihinde başvuranın doğal gaz abonesi olduğu ve adrese numaralı sayaç 29/12/1999 tarihinde tesis edildiği, 16/03/2013 tarihinde ise, sayacın 2000 model numaralı sayaç ile periyodik değişim kapsamında değişiminin tamamlandığı,
2.2. Abonelik sonrasında takılan sayacın yeni sayaç olma zorunluluğunun bulunmadığı, elektronik cihazların sorunsuz bir şekilde kullanımı bakımından 20 yıllık sürenin oldukça uzun bir zaman aralığı olduğu, uzun süre kullanılan ön ödemeli elektronik sayaçların sık sık arıza yaptığı ve memnuniyetsizliğe yol açtığı, ya da ölçüm hassasiyetini kaybettikleri için hatalı tahakkuklara sebebiyet verebildiği,
2.3. Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliğine göre 10 yıllık kullanım süresi sonunda söz konusu sayaçlara teknik destek sağlanmasında güçlüklerle karşılaşıldığı, ATEX ve MID standartlarına uygun olmayan ön ödemeli elektronik sayaçların ekranda görüntüsünün kaybolması, doğal gaz geçmemesi, kredi yüklenememesi, sayacın kendini kontrolsüz bir şekilde kapatması, hava sıcaklığındaki ani düşüş ve yükselişlerde pillerin etkilenmesi sonucu otomatik olarak gaz akışını kesmesi gibi arızaların yanı sıra, eksik veya fazla şekilde hatalı ölçüm yapabildiği ve hatalı tahakkuklara yol açarak abonelerin mağdur olmalarına sebebiyet verebildiği, 14 yılını tamamlamış arızalı ve her halükarda 20 yılını tamamlamış eski ön ödemeli elektronik sayaçların, 29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esasların “Sayaçların değişimi” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi) yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir. (…).” hükmüne uygun olarak mekanik sayaçlarla değişiminin sağlandığı,
2.4. 20 yılını doldurmuş sayaçların değişimi hususunda, yazılı bilgilendirme yapılan müşterinin Şirkete bilgilendirmede belirtilen süre içinde müracaat etmemesi durumunda; yukarıda anılan mevzuat düzenlemesinin amacına uygun şekilde işlem tesisini mümkün kılmak üzere, doğal gaz satışı yapılmadığı,
2.5. Başvuruya konu adrese 13/01/2021 tarihinde sayaç değişimi hakkında bilgilendirme yapıldığı ve mevzuat düzenlemesinin amacına uygun şekilde işlem tesisini mümkün kılmak üzere abonenin doğal gaz kartının, doğal gaz alımına 02/03/2021 tarihinde kapatıldığı,
2.6. Başvuruya konu adreste bulunan sayacın 20 yıl ve üzeri olması sebebiyle değişmesi gerekliliği ile ilgili bilgilendirmenin adrese 13/01/2021 tarihinde yapıldığı, 20 yılını tamamlamış eski ön ödemeli elektronik sayaçların, 29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esasların “Sayaçların değişimi” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi) yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir.” hükmünün bulunduğu,
2.7. Adreste bulunan sayacın değişim gerekliliğinin, teknik ve ekonomik ömrünü doldurmuş olmasından kaynaklandığı, başvuranın 27/12/1999 tarihinde Şirket abonesi olduğu, abonelik işlemleri sonrasında adrese numaralı sayacın 29/12/1999 tarihinde adrese takıldığı, sayacın dağıtım şirketinin
mülkiyetinde olduğu ve abonelik sonrasında hangi tür sayacın takılacağının mevzuatın dağıtım şirketine bıraktığı,
2.8. Şirket tarafından 2009 yılından beri yalnızca sonradan ödemeli tip mekanik sayaç kullanıldığı, bu nedenle bildirim sonrasında müşterilerin sayacı mekanik sayaçla değiştirildiği, şirketin gerek yurtiçi gerekse yurtdışından ön ödemeli elektronik sayaç temin etme noktasında birçok girişimlerde bulunduğu, ancak numune sayaçlar üzerinde yapılan testler sonucunda kalite onayından geçemediklerinin tespit edildiği, dünya ölçeğinde yaygın üretimi bulunan kaliteli, güvenilir sayaç temininin mümkün olmadığı, mekanik sayaçların ise halen dünyanın gelişmiş ülkelerinde yaygın olarak kullanıldığı ve arızaya neden olmaması sebebiyle tercih edildiği,
2.9. Doğal gazın önce kullanılması ve ödemenin sonradan yapılmasına imkân vermesi bakımından abonelere ödeme avantajı sağladığı ve eğer bankaya otomatik ödeme talimatı verilirse, ödemelerin kolaylıkla yapılmasının sağlandığı, ATEX ve MID standartlarına uygun olmayan ön ödemeli elektronik sayaçların ekranda görüntünün kaybolması, doğal gaz geçmemesi, kredi yüklenememesi, sayacın kendini kontrolsüz bir şekilde kapatması, hava sıcaklığındaki ani düşüş ve yükselişlerde pillerin etkilenmesi sonucu otomatik olarak gaz akışını kesmesi gibi arızaların yanı sıra, eksik veya fazla şekilde hatalı ölçüm yapabildiği ve hatalı tahakkuklara yol açarak abonelerin mağdur olmalarına sebebiyet verebildiği,
2.10. Mevcut durumda söz konusu ön ödemeli elektronik sayaçların teknolojisinin de internet aracılığı ile gaz alımına uygun olmadığı, bu mağduriyetlerin önüne geçmek üzere Şirket tarafından ilk aboneliklerde
2009 yılından beri yalnızca sonradan ödemeli tip mekanik sayaç kullanıldığı,
2.11. 6807 sayılı Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esasların
“Sayaçların değişimi” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan hükümlerine göre işlem yapıldığı, değişim işlemleri öncesinde müşterinin adresine yazılı bildirim bırakıldığı, bildirimde sayacın değişmesi gerektiği ve müracaat edilmemesi durumunda doğal gaz kartının gaz alımına kapatılacağı hususunun yazdığı,
2.12. ABD Doları olarak ifade edilen bedel bir güvence bedeli/depozito olmayıp, abone bağlantı bedeli olduğu, bu bedele ilişkin olarak, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin ”
Tanımlar ve Kısaltmalar” başlıklı 4 üncü maddesinde “5) Abone bağlantı bedeli: Dağıtım şebekesinin abone iç tesisatına bağlantısı için gereken proje, işçilik, malzeme, kontrol ve onay harcamaları ile sayaç, sayaç bağlantı malzemeleri ve sayaç montaj bedelleri toplamının abone başına düşen payını ifade eden sabit bedeli ifade eder.” ifadesinin yer aldığı, buna göre, söz konusu bedelin ilk abonelik esnasında doğal gaz şebekesinin ilgili binaya, konuta veya işyerine ulaştırılması ve bağlantısının yapılması için dağıtım şirketi tarafından gerçekleştirilen alt yapı ve üst yapı yatırımlarının her bir abone payına düşen karşılığı olarak tahsil edildiği,
2.13. Yönetmeliğin 36 ncı maddesinin 4 üncü fıkrasında “Abone bağlantı bedeli, bağlantı anlaşmasının imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere tahsil edilir ve servis hattının imalatına başlandıktan sonra bu bedelin iadesi yapılamaz.” hükmü gereğince, binaya doğal gaz dağıtım şebeke bağlantısı ile ilgili yatırımların yapılması ve doğal gazın binaya ulaştırılması ile birlikte bu bedelin iade edilmesinin söz konusu olmadığı,
2.14. Amerikan doları olarak geçmişte Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğü tarafından tahsil edilen abone bağlantı bedelinin iadesi, açıklanan nedenlerle mümkün olmadığı, bu bedelin mahiyeti
ve iade edilmemesi gereken bir bedel olduğuna ilişkin 07/05/1996 tarihli EGO İdare Encümeni Kararının bulunduğu,
2.15. Ölçü ve Ölçü Aletleri Damga Yönetmeliğinde belirtildiği şekilde damgalandığı, Ölçü Ve Ölçü
Aletleri Muayene Yönetmeliği Madde 9 da “(…) damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır. Kalan süre, damgalandığı yılı takip eden yıldan itibaren hesaplanır.” Hükmünün bulunduğu, ayrıca; 14 yılını tamamlamış arızalı ve her halükarda 20 yılını tamamlamış eski ön ödemeli elektronik sayaçların, 29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Doğal Gaz Dağıtım Sektörü
Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esasların “Sayaçların değişimi” başlıklı 11 inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi)
yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir. (…).” hükmüne uygun olarak mekanik sayaçlarla değişiminin sağlandığı, Şirket tarafından ilk aboneliklerde 2009 yılından beri yalnızca sonradan ödemeli tip mekanik sayaç kullanıldığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
3. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Enerji Piyasası Düzenleme
Kurumu’nun 27/10/2021 tarihinde Kurumumuza ulaşan – sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
3.1. 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.” hükmünün bulunduğu ve 4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun
Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 5/A maddesinde; ” Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu, doğal gaz piyasası ile ilgili olarak aşağıda belirtilen hususlardaki görevleri de yerine getirir: (…) c) Doğal Gaz
Piyasası Kanunu ile Kuruma yetki verilen konularda, doğal gaz piyasa faaliyetlerine ilişkin her türlü düzenlemeleri onaylamak ve bunların yürütülmesini sağlamak. (…) ı) Doğal Gaz Piyasası Kanununun uygulanması ile ilgili olarak tüzel kişiler veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında çıkacak ihtilafları çözmek.” hükmünün bulunduğu,
3.2. Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu tarafından alınan 26/12/2016 tarihli ve 6807 sayılı Kurul Kararı kapsamında, müşteri talebinin bulunması ve dağıtım şirketinin talebi uygun bulması halinde mekanik sayaçların ön ödemeli sayaçlar ile veya ön ödemeli sayaçların mekanik sayaçlar ile değiştirilmesinin mümkün olduğu,
3.3. 6807 sayılı Kurul Kararının ilgili hükümleri kapsamında, 14 yılını doldurmuş olmak şartıyla bir mekanik veya ön ödemeli sayacın, teknik arıza nedeniyle kullanılamaz durumda olması halinde müşteri talebine gerek bulunmaksızın dağıtım şirketi tarafından mekanik veya ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilmesinin mümkün olduğu, aynı düzenleme uyarınca 20 yılını doldurmuş olmak şartıyla, bir mekanik veya ön ödemeli sayacın, teknik arıza durumu oluşmamış olması halinde de, müşteri talebine ihtiyaç duyulmaksızın dağıtım şirketi tarafından mekanik veya ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilmesinin mümkün olduğu,
3.4. İlgili mevzuat hükümlerince; ilk doğal gaz bağlantısı esnasında dağıtım şirketleri sayaç bedeli dâhil müşterilerinden abone bağlantı bedeli tahsil edildiği, bağlantı bedelinin iadesinin mümkün olmadığı, ilk abone olurken ödenmiş olan ücretlerin 4646 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel alınmış kanuni bir hak, belge, izin veya yetkilendirmeye müsteniden doğal gaz dağıtım faaliyeti yapan şehir içi doğal gaz dağıtım tüzel kişilerince, 31/12/2003 tarihinden önce bağlantıyı oluşturan unsurlar için alınan bedel olduğu, bağlantıyı oluşturan unsurlara ilişkin olan bedelin “Abone Bağlantı Bedeli” olduğu ve Yönetmelik’in
“Bağlantı” başlıklı 36 ncı maddesi hükmü gereğince söz konusu bedelin abonelik sonlandığında iadesinin mümkün olmadığı,
3.5. Dağıtım şirketlerinin müşterilerine mekanik sayaç tesis etmeleri durumunda alacaklarını tahsil edebilmelerini güvence altına almaları amacıyla güvence bedeli talep etmeleri yönünde hak ve yetkilerinin bulunduğu,
3.6. Başvuranın doğalgaz sayacının üretim tarihi ve başvuranın konutuna bağlanma tarihine ilişkin bilgi ve belgelere yönelik olarak; Başvuru sahibi adına 27/12/1999 tarihinde ön ödemeli elektronik sayaç kullanımını ihtiva eden abonelik sözleşmesinin imzalandığı ve adrese seri numaralı (1999 yılı imalatı) sayacın takıldığı, ilerleyen süreçte 16/03/2013 tarihinde söz konusu sayacın periyodik değişim kapsamında seri numaralı (2000 yılı imalatı) aynı tür bir sayaç ile değiştirildiğinin Başkent
Doğalgaz Dağıtım G.Y.O. A.Ş. tarafından 06/08/2021 tarih ve tarihli yazıda bildirildiği,
3.7. 14 yılını tamamlamış arızalı ve her halükârda 20 yılını tamamlamış eski ön ödemeli elektronik sayaçların, 29/12/2016 tarih ve 29933 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 26/12/2016 tarih ve 6807 sayılı Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esasların
“Sayaçların değişimi” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi) yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir. (…).” hükmü kapsamında sayaç değişimini sağlamak adına başvuru sahibine yazılı bildirim yapıldığı bildirimde belirtilen süre içerisinde müracaat edilmemesi nedeniyle doğal gaz satışının durdurulduğunun anlaşıldığı,
3.8. Arıza tespiti olmaksızın 20 yılını doldurmuş sayaçlar ilgili mevzuat kapsamında dağıtım şirketi tarafından değiştirildiği, söz konusu sayacın da 20 yılını doldurmuş sayaç olduğu ve bu çerçevede değişim işleminin gerçekleştirildiği,
3.9. Başvuru sahibi adına 27/12/1999 tarihinde ön ödemeli elektronik sayaç kullanımını ihtiva eden abonelik sözleşmesinin imzalandığı ve adrese seri numaralı (1999 yılı imalatı) sayacın takıldığı, ilerleyen süreçte 16/03/2013 tarihinde söz konusu sayacın periyodik değişim kapsamında seri numaralı (2000 yılı imalatı) aynı tür bir sayaç ile değiştirildiği,
3.10. Doğal gaz kullanımına ilişkin tüketici şikayetlerinin büyük çoğunluğunun, ön ödemeli sayaçların farklı sebeplerle arıza durumuna düşmesi, ön ödemeli sayaç pillerinin bitmesi, doğal gaz alım ve tüketim miktarları arasında fark bulunması, eksi tüketim sebebiyle vasati olarak hesaplanan borcun hesaplanma ve tahakkuk şekli, oluşan borcun usulsüz kullanım nedeniyle ev sahibinden mi yoksa kiracıdan mı tahsil edileceği vb. nedenlerden oluştuğu,
3.11. Başkentgaz tarafından ön ödemeli sayaç sorunlarına ilişkin iletilen muhtelif yazılarda, özetle, “1994 yılında üretimine başlanarak yıllar itibariyle abonelere takılan ve ön ödemeli sistemde kullanımı gerçekleştirilen ortalama bir milyon ön ödemeli sayacın devre ve kartlarının günümüz itibariyle gerekli
teknolojik revizyonlara uyum sağlayamadığı, özellikle 57 devre tanımı altında kullanılan 6 Volt’luk smart kartların günümüzde üretilmediği, bu kartların formatlanarak sisteme geri kazandırıldığı, 57 ve 74 devre tanımı ile kullanılan kartlara ait devrelerin bilgi getirebilme özelliği olmadığı, bu kartların yedek parça imkanı bulunmadığı ve sistem revizyonları kapsamında sınırlı imkana sahip olduğu, eski devrelere sahip sayaçların yenilemesinin yapılamaması nedeniyle kalibrasyon yapılmak suretiyle sisteme geri kazandırıldığı, ancak bu sayaçların sıklıkla tüketim ölçümünde hata yapması ve/veya arızaya geçmesi nedeniyle aboneleri maddi anlamda mağdur ettiği, ön ödemeli sayaç arızalarının dağıtım şirketine ilave maliyet yarattığı, ayrıca ön ödemeli sayaçların usulsüz doğal gaz kullanımını beraberinde getirdiği, usulsüz doğal gaz kullanımı sonucu ev sahibi-kiracı ilişkilerinde ön ödemeli sayacın arızalanması veya hatalı ölçüm yapması halinde doğal gaz bedelinin tahakkukunun problem yarattığı, ön ödemeli sayaçlarda fiili tüketim gerçekleşmediği için adil faturalandırma yapılamadığı, doğal gazın satıldığı dönemdeki K Katsayısı ile doğal gazın kullanıldığı dönemdeki K Katsayısı farklı olduğu için dağıtım şirketince kendisine ödemesi hiçbir zaman yapılmayacak olan gazın bedelinin ilgili kurumlara ödenmek zorunda kalındığı ifade edilmiştir. Abonelere mekanik sayaç takmaya başlaması ve abonelerden de ön ödemeli sayaç takılmasına yönelik yoğun talep olması nedeniyle Kurumumuzca, Başkentgaz’a arıza nedeniyle yapılan sayaç değişimlerinde müşteri muvafakati yoksa, ön ödemeli sayaçların yine ön ödemeli sayaçlar ile değiştirilmesi; tedarik edilememesi halinde ise mekanik sayaçların tesis edilerek arızanın giderilmesi halinde yeniden ön ödemeli sayaç tesis edilmesi hususunda uyarıda bulunulmuş olup müşteri muvafakati dışında yapılan değişimler ve alınan güvence bedeli nedeniyle ihtar cezası verilmiştir. Bu durum üzerine Başkentgaz tarafından hem yeni üretim sayaç temini hem de eski sayaçların bakım ve onarımdan geçirilerek tekrar kullanılması yönünde çalışma yapıldığı, buna karşın aynı sorunlarla hem yeni hem de eski sayaçlarda tekrar karşılaşıldığı” hususlarının iletildiği,
3.12. Sayıştay Başkanlığının 2011 yılı Raporu’nda konuya ilişkin olarak, “… Ön ödemeli sayaçların mekanik sayaçlardan daha pahalı olması, abone bağlantı fiyatının yüksek olması, bakım masrafının yüksek olması, saatlerin sık arızalanması, saatlerin hata oranının yüksek olması, eksik sayma /sayamama, kart kayıpları, vana kapatma gibi nedenler, abonelerle şirketin arasında arızalı saatler nedeniyle çok fazla hukuki sorun ön ödemeli sayaç abonelerine yansıyan maddi dezavantajlardır. …” şeklinde görüş bildirildiği,
3.13. Yeni tesis edilecek sayacın ön ödemeli sayaç olması ve söz konusu sayaca ilişkin maliyetin dağıtım şirketi tarafından karşılanması halinde doğal gaz tarifesine olumsuz etkide bulunarak doğal gaz fiyatını artıracağı, abone tarafından karşılanması halinde ise aboneye güvence bedelinden daha fazla bir bedele mal olacağının değerlendirildiği,
3.14. İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde; abonelerce adrese ön ödemeli sayaç takılmasının talep edilebileceği ancak bunun dağıtım şirketinin onayı çerçevesinde gerçekleşebileceğinin hüküm altına alındığı, Başkentgaz tarafından ön ödemeli sayaçla ilgili belirtilen sıkıntılar sebebiyle, ön ödemeli sayaç takılması yönünde yapılan taleplerin karşılanamadığı,
3.15. Dağıtım şirketleri tarafından sayaç değişimi öncesinde tüketicilerin ilgili adreslerine bildirim bırakıldığı, başvuru sahibine ait adreste takılı bulunan ön ödemeli elektronik sayacın 20 yılını doldurmuş olması sebebiyle 13/01/2021 tarihinde yazılı bildirim yapıldığı,
3.16. İlgili sürenin belirlenmesi ve sayaçların üretim yıllarının mı yahut kullanılmaya başlandığı yılın mı esas alındığına noktasında; 6807 sayılı Kurul Kararının 11’inci maddesinde yer alan hükümde yer alan süreler sayaçların kullanım ömrü göz önünde bulundurularak hesaplandığı ve sayaçların üretim yılının esas alındığı, kullanım yılının esas alınması teknik açıdan mümkün görünmediği, dağıtım şirketleri tarafından, dağıtım bölgelerinde bulunan tüketici sayılarına ve projeksiyonlarına göre ihtiyaç doğrultusunda sayaç
alımları yapıldığı ve sisteme entegre edildiği, ancak, sayaçların Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mevzuatı gereğince laboratuvarlarda yapılan sayaç kalibrasyonları, arıza yapan sayaçlar ve benzeri sayaç söküm-takım işlemleri esnasında sayaçların yerlerine yeni (sıfır) sayaç takılmasının mümkün olmaması ve kalibrasyondan ve tamirden dönen sayaçların tekrar kullanıma alınması sonrasında tüketicilere üretim tarihi farklı sayaçların tahsis edilmesinin mümkün olabildiği,
3.17. Tüm tüketicilere her bir kalibrasyon veya tamir işlemi sonrasında sıfır sayaç tesis edilmesi halinde, tekrar işletmeye alınamayan sayaçların kullanılamaması ve milli servet niteliği taşıyan bu sayaçların çöpe atılması gerekeceği, bunun da gerek ülke menfaatlerine aykırı olarak değerlendirildiği gerekse uzun vadeli olarak dağıtım şirketlerinin tarifelerini artıracak bir unsur olarak görüldüğü, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, hükmü,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, hükmü,
6. 4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; doğal gazın kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin sağlanmasıdır.” hükmü,
6.2. “Tarifeler” başlıklı 11’inci maddesinde; “Bu Kanun kapsamında Kurulca onaylanmak üzere düzenlenen tarifeler, tarifelerin belirlenmesi ve uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar şunlardır: 1) Bağlantı
Tarifeleri: Kurumca belirlenecek bağlantı tarife esasları, ilgili bağlantı anlaşmalarına dâhil edilecek olan ve iletim sistemi ya da bir dağıtım sistemine bağlantı için eşit durumda olan serbest tüketiciler arasında ayrım yapılmaması esasına dayalı hükümleri ve şartları içerir. Fiyatlar, bu esaslar dâhilinde taraflarca serbestçe belirlenir. Abonelere Kurum ve dağıtım şirketi arasında belirlenen sabit bağlantı tarifeleri uygulanır.” hükmü,
7. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun;
7.1. “Satıştan kaçınma” başlıklı 6’ncı maddesinin 3’üncü fıkrasında; “Ticari veya mesleki amaçlarla hareket edenler; aksine bir teamül, ticari örf veya adet ya da haklı bir sebep yoksa; bir mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin, kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı, ebat gibi koşullara ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınması şartına bağlayamaz.” hükmü,
7.2. “Abonelik sözleşmeleri” başlıklı 52’nci maddesinin yedinci fıkrasında; “Sözleşmenin zorunlu içeriği, tüketici ile satıcı ve sağlayıcının hak ve yükümlülükleri ile diğer uygulama usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.” hükmü,
8. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun “Sözleşme Özgürlüğü” başlıklı 26. maddesinde; “Taraflar, bir sözleşmenin içeriğini Kanunda öngörülen sınırlar içinde özgürce belirleyebilirler.” hükmü,
9. 03/11/2002 tarih ve 24925 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Doğal Gaz
Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin; 10.1. “Tanım ve Kısaltmalar” başlıklı 4’üncü maddesinin beşinci bendinde; “Abone bağlantı bedeli: Dağıtım şebekesinin abone iç tesisatına bağlantısı için gereken proje, işçilik, malzeme, kontrol ve onay harcamaları ile sayaç, sayaç bağlantı malzemeleri ve sayaç montaj bedelleri toplamının abone başına düşen payını ifade eden sabit bedeli… ifade eder.” hükmü,
9.2. “Bağlantı” başlıklı 36’ncı maddesinin dördüncü fıkrasında ; “Abone bağlantı bedeli, bağlantı anlaşmasının imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere tahsil edilir ve servis hattının imalatına başlandıktan sonra bu bedelin iadesi yapılamaz.” hükmü,
9.3. “Müşteri Sözleşmeleri” başlıklı 38’inci maddesinin birinci fıkrasında; “İlk abonelik esnasında yapılacak abonelik sözleşmesi; iç tesisat proje onayını müteakip gerekli belgelerin dağıtım şirketine ibrazından ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenmiş güvence bedelinin tahakkukundan ve/veya tahsilinden sonra imzalanır veya mesafeli sözleşme yapılır. Abonelik sözleşmesi, doğal gazı fiilen kullanacak olan gerçek veya tüzel kişi veya bunların yetkili temsilcileriyle yapılır.” hükmü,
9.4. “Güvence Bedeli” başlıklı 39’uncu maddesinde; “Dağıtım şirketi, alacaklarını garanti altına alabilmek amacıyla, mekanik sayaç kullanan abonelerden abonelik sözleşmesinin imzalanması sırasında bir defaya mahsus olmak üzere güvence bedeli alabilir. Ancak ön ödemeli sayaç kullanan abonelerden güvence bedeli alınmaz. Güvence bedeli, doğal gazı fiilen kullanmak üzere sözleşme yapan kişilerden veya bunların yetkili temsilcilerinden alınır.
Güvence bedelleri ile bunların hesaplanmasına ilişkin usul ve esaslar, her yıl tarife önerisi ile birlikte dağıtım şirketi tarafından Kuruma önerilir ve Kurul tarafından belirlenir.
Mal ve/veya hizmet üretim amaçlı doğal gaz kullanan aboneler ile serbest tüketiciler güvence bedeli olarak nakit yerine banka kesin teminat mektubu da verebilir.
Abonelik sözleşmesi sona eren veya müşterinin muvafakati ile mekanik sayacı ön ödemeli sayaç ile değiştirilen abonenin, dağıtım şirketinde bulunan güvence bedeli, tüm borçların ödenmiş olması ve nakit olarak alınan güvence bedellerinin ise ilgili mevzuat çerçevesinde güncelleştirilmesi kaydıyla, abonelik sözleşmesinin sona ermesine ilişkin talep tarihinden itibaren en geç on beş gün içerisinde aboneye veya onun yetkili temsilcisine iade edilir. Serbest tüketicilerden güvence bedeli alınıp alınmayacağı ve koşulları imzalanacak sözleşmeler kapsamında serbestçe belirlenir. ” hükmü,
9.5. “Sayaç” başlıklı 40’ıncı maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bağımsız bölüm maliki, binanın veya tesisin sahibi ya da bunların yetkili temsilcilerinin yazılı talebi ve dağıtım şirketinin onayı ile dağıtım şirketi tarafından mevcut mekanik sayaç ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilir. Dağıtım şirketi, mevcut mekanik sayacın ön ödemeli sayaç ile değişimi hususunda müşterilerine hiçbir şekilde zorlamada bulunamaz.
Sayacın değiştirilmesi durumunda alınacak bedel Kurul Kararıyla belirlenir.” hükmü,
9.6. Geçici 7’nci maddesinde; “4646 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten evvel alınmış kanuni bir hak, belge, izin veya yetkilendirmeye müsteniden doğal gaz dağıtım faaliyeti yapan şehir içi doğal gaz dağıtım tüzel kişilerince, 31/12/2003 tarihinden önce bağlantıyı oluşturan unsurlar için her ne ad altında ve tutarda olursa olsun bir bedel alınmış ise aynı bağımsız bölüm, bina veya tesis için bağlantı bedeli
alınamaz. Bu hüküm abone bağlantı bedelinin unsurlarından olan sayaç ve sayaç bağlantı elemanları için de uygulanır.” hükmü,
10. Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinin 9 uncu maddesinde; “(…) damgalandığı yıl esas alınır ve yıl içerisinde hangi tarihte damgalanmış olursa olsun damgalandığı yıl birinci yıl olarak sayılır.
Kalan süre, damgalandığı yılı takip eden yıldan itibaren hesaplanır.” hükmü, 11. Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın; “Sayaçların değişimi” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bağlantı bedeli 5 inci madde uyarınca tahakkuk ettirilen müşterilerin yazılı talepte bulunması ve dağıtım şirketinin bu talebi onaylaması koşuluyla mevcut mekanik sayaç ön ödemeli sayaç ile değiştirilebilir ya da mevcut mekanik sayaca ön ödemeli sayaç dönüşüm kiti takılabilir. Bu kapsamda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilere sadece
Kurulca belirlenen ön ödemeli sayaç değişim bedeli tahakkuk ettirilir. Müşterilerin yazılı talepte bulunması ve dağıtım şirketinin bu talebi onaylaması koşuluyla mevcut ön ödemeli sayaç, mekanik sayaç ile değiştirilebilir. Bu durumda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilerden sayaç ve sayaç değişim bedeli alınmaz. Dağıtım şirketi tarafından müşteri talebi olmaksızın; teknik arıza sebebiyle kullanılamaz durumda olan sayaçlar için 14 (ondört) yılını doldurmuş olmak, diğer hallerde ise 20 (yirmi) yılını doldurmuş olmak kaydıyla; mekanik sayaç ön ödemeli veya mekanik sayaçla ya da ön ödemeli sayaç mekanik veya ön ödemeli sayaçla değiştirilebilir. Bu kapsamda dağıtım şirketi tarafından ilgili müşterilerden sayaç ve sayaç değişim bedeli alınmaz.” hükmü bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Kurumumuza e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran 30/06/2021 tarihinde doğalgaz kartına doğalgaz yükletmek istemesi üzerine Başkent Doğalgaz’ın kendisine doğalgaz satışını durdurduğunu öğrendiğini, bunun üzerine aynı gün Başkent Doğalgaz müşteri hizmetlerini arayıp durumu sorduğunu ve kendisine sayacının 20 yılı doldurduğu söylenerek ön ödemeli sayacını faturalı sayaçla değişmediği takdirde kendisine doğalgaz satılmayacağının bildirildiğini belirtmektedir. İlgili yönetmelikte mekanik sayaca geçişin zorunlu olduğuna dair bir ibare olmamasına rağmen şirketin yönetmelikteki ilgili maddeyi mekanik sayaca geçişin zorunlu olduğu şekilde anlattığını, ilgili yönetmelikte sayacın ömrü hesaplanırken imal yılının esas alınacağına dair bir hüküm bulunmadığını, şirketin sayacın ömrünü hesaplarken sayacın kullanım süresini değil imal yılını esas aldığını, Şirketle 30/06/2021’de yaptığı telefon görüşmesinde 2013’te sayacının değiştiğini, dolayısıyla sayacının 20 yıl kullanılmadığını belirttiğini ancak müşteri hizmetleri görevlisinin kayıtlarında sayaç değişiminin görünmediğini söylediğini, bu hususu EPDK’ya ilettiğini ve şirketin kaydı bulduğunu, Şirketin yeni sayaç takmakla yükümlü olmadığını söylediğini ve 2013’te takılan sayacın 2000 yılında imal edildiğini iddia ettiğini ve bu sebeple 20 yılını doldurduğu gerekçesiyle sayacının değiştirilmeye zorlandığını belirterek, sayacını elektronik ve ön ödemeli olarak kullanmaya devam etmeyi ve doğalgaz satışının tekrar başlatmasını talep etmektedir.
14. Başvuruya konu olan adres için 27/12/1999 tarihinde başvuranın doğal gaz abonesi olduğu ve adrese numaralı sayaç 29/12/1999 tarihinde tesis edildiği, 16/03/2013 tarihinde ise, sayacın 2000 model numaralı sayaç ile periyodik değişim kapsamında değişiminin tamamlandığı, söz konusu ön ödemeli elektronik sayacın 20 yılını doldurmuş olması sebebiyle de 13/01/2021 tarihinde yazılı bildirim yapıldığı ve gerekli başvurunun yapılmaması üzerine doğalgaz arzının durdurulduğu anlaşılmaktadır.
15. Adrese 16/3/2013 tarihinde takılan ön ödemeli sayacın daha önceden kullanılmış bir sayaç olduğu, bu sebeple 20 yıllık kullanım ömrünün dolması sebebiyle 13/1/2021 tarihinde değişim yapılacağı hususunun bildirildiği görülmektedir. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Başkanlığı tarafından ifade edilen; “6807 sayılı Kurul Kararının 11’inci maddesinde yer alan hükümde yer alan süreler sayaçların kullanım ömrü göz önünde bulundurularak hesaplandığı ve sayaçların üretim yılının esas alındığı, kullanım yılının esas alınması teknik açıdan mümkün görünmediği, dağıtım şirketleri tarafından, dağıtım bölgelerinde bulunan tüketici sayılarına ve projeksiyonlarına göre ihtiyaç doğrultusunda sayaç alımları yapıldığı ve sisteme entegre edildiği, ancak, sayaçların Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı mevzuatı gereğince laboratuvarlarda yapılan sayaç kalibrasyonları, arıza yapan sayaçlar ve benzeri sayaç sökümtakım işlemleri esnasında sayaçların yerlerine yeni (sıfır) sayaç takılmasının mümkün olmaması ve kalibrasyondan ve tamirden dönen sayaçların tekrar kullanıma alınması sonrasında tüketicilere üretim tarihi farklı sayaçların tahsis edilmesinin mümkün olabildiği, tüm tüketicilere her bir kalibrasyon veya tamir işlemi sonrasında sıfır sayaç tesis edilmesi halinde, tekrar işletmeye alınamayan sayaçların kullanılamaması ve milli servet niteliği taşıyan bu sayaçların çöpe atılması gerekeceği, bunun da gerek ülke menfaatlerine aykırı olarak değerlendirildiği gerekse uzun vadeli olarak dağıtım şirketlerinin tarifelerini artıracak bir unsur olarak görüldüğü” şeklindeki açıklamalar göz önünde bulundurulduğunda, sayaç değişimlerinin kullanılmamış yeni sayaçlarla yapılmamasının makul olarak değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır.
16. Doğal Gaz Dağıtım Sektörü Bağlantı ve Hizmet Bedellerine İlişkin Usul ve Esaslar’ın; “Sayaçların değişimi” başlıklı 11’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer verilen hüküm çerçevesinde sayaçların arızalı olup olmadığına bakılmaksızın 20 yılını doldurması durumunda değiştirildiği, abonelere yazılı bildirim yapılmak suretiyle 14 gün içerisinde Şirkete yeni sözleşme yapmak üzere başvurmaları gerektiği aksi halde doğal gaz arzının durdurulacağı yönünde bilgilendirme yapıldığı göz önünde bulundurulduğunda, her ne kadar başvuranın kullanmakta olduğu sayacının 20 yılını doldurmuş olması sebebiyle değişiminin yasal olduğu değerlendirilse de, takılacak sayaç konusunda abonelerin kartlı veya mekanik sayaç tercihlerinin alınmadan, mevzuatta yer almamasına karşın Şirketin tüketicilere mekanik sayaç takma tercihinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
17. Söz konusu sayaç değişim sürecindeki esas sıkıntının, vatandaşa önceki abonelik sözleşmesi koşullarından farklı bir sözleşmenin sunularak, ön ödemeli sayacının yerine farklı tip bir sayaç olan mekanik(faturalı) sayaç bağlantısını gerektiren, farklı koşullarla yeni sözleşme yapmak durumunda bırakılması olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim vatandaş ile Şirket arasında var olan abonelik ilişkisi ön ödemeli (kartlı) sayaç üzerinden kurulmuş olması nedeniyle, sözleşme koşullarının değiştirilebilmesi bakımından vatandaşın da iradesinin esas alınması gerektiği değerlendirilmektedir.
18. İdarelerin, sayaç seçimi (ön ödemeli veya mekanik) hususunda aboneye tercih etme hakkı tanıması gerekmekte olup, bu hususun göz ardı edilmesi ve abonelerin mevzuata göre olmasa da uygulamada mekanik (faturalı) sayaç kullanmaya zorlanmasının, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununa, 6502 sayılı
Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanununun lafzına, ruhuna, düzenleme amaçlarına ve temel tüketici hakları ile hukukun genel ilkelerine aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir.
19) Mevcut mevzuat düzenlemeleri incelendiğinde, abonelerin sayaç değişimi sürecinde sayaçlarını
mekanik sayaçla değiştirmek gibi bir zorunluluğunun bulunmadığı, bu nedenle idarenin abonelere karşı
“mekanik sayacın kullanımının şart olduğu” yaklaşımı yerine, söz konusu sayacın kullanımının özellikle tüketiciye faydalarını, mevcut koşullara uygunluğunu ve teknik avantajlarını ortaya koymasının, mekanik sayaç kullanımının gönüllü olarak tercih edilmesinde olumlu sonuçlar ortaya çıkaracağı değerlendirilmektedir.
20. Şirket tarafından Kurumumuza mekanik sayaç kullanımının gerekli olduğuna ilişkin makul gerekçelerin ileri sürüldüğü, ancak bu konuda görsel ve yazılı iletişim kanallarıyla mekanik (faturalı) sayaç uygulamasının abonelere sağladığı avantajların ve faydaların dile getirilerek, mevcut abonelerin gönüllü olarak mekanik sayaç seçmesini teşvik edecek daha çok faaliyet ve tanıtımlara yer vermesinin iyi niyet kurallarına, temel tüketici haklarına, iyi yönetim ilkelerine ve hakkaniyete uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
21. Ayrıca, sayaçların değiştirilmesi gerekliliğinin ortaya çıktığı durumlarda yapılan uygulamalar değerlendirildiğinde; abonelere sayaçlarının değiştirilmesi gerektiği bilgisinin 14 gün öncesinde ve yazılı olarak yapıldığı, ancak abonelerin mevcut sözleşme hükümleri çerçevesinde aboneler açısından değişikliğin hukuki öngörülebilirlik ilkesine uygun olmadığı, belirlilik ve öngörülebilirlik ilkesi gereği işlemlerin açık, anlaşılır, uygulanabilir ve öngörülebilir olması gerektiği, bu süreçte mevsim koşullarının, abonelerin ekonomik ve fiziksel koşullarının uygun olmaması nedeniyle haberdar olmayacağı ihtimallerinin göz önünde bulundurulması gerektiği ve bu nedenlerle, daha geniş sürelerde gerekli bilgilendirmelerin yapılarak sayaç değişimlerinin gerçekleştirilmesi sisteminin benimsenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirilmesi neticesinde; Başkent Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’nin bir tercih hakkı tanımadan başvuranı mekanik sayaç kullanmaya zorlamasının, hukuka, hakkaniyete, temel tüketici hakları ile hukukun genel ilkelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. İlgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre(varsa) kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Sayaçların değiştirilmesi sürecinde abonelerin makul zaman aralığında bilgilendirilmesi ve başvuranın sayaç değişimi sürecinde talebine uygun işlem yapılarak doğalgaz arzının sağlanması yönünde BAŞKENT
DOĞALGAZ DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, ENERJİ PİYASASI DÜZENLEME KURUMUNA VE BAŞKENT
DOĞALGAZ DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
BAŞKENT DOĞALGAZ DAĞITIM ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi