|
ÖZET: Başvuru, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nda müfettiş olarak görev yapan bir kişinin, 14.10.2016 tarihinde açığa alınmasının ardından 17.04.2024 tarihinde göreve iade edilmesiyle ilgilidir. Başvuran, görevden uzaklaştırıldığı süre boyunca sistemde yer alan “açığa alınma” ibarelerinin silinmesini ve bu süre zarfındaki maaş ve terfi işlemlerinin düzenlenmesini talep etmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu, bu talebi 14.05.2024 tarihinde reddetmiştir.
Kurumun cevabi yazısında, başvuranın görevden uzaklaştırma sürecinin hukuki çerçevesi açıklanmış ve bu süreçteki kayıtların silinmesinin mümkün olmadığı belirtilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ve ilgili mevzuata atıfta bulunularak, görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasının ardından, ilgili kayıtların özlük dosyasında muhafaza edilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Ancak, başvurunun kabul edilmesi durumunda, başvuranın kayıtlarının İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi ve benzeri elektronik sistemlerden silinmesi gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına dair kayıtların özlük dosyasında saklanması gerektiğini, ancak bu kayıtların elektronik sistemlerden silinmesi gerektiğini tavsiye etmiştir. Ayrıca, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın bu karar doğrultusunda gerekli işlemleri 30 gün içinde gerçekleştirmesi gerektiği belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12899-S.24.19476
BAŞVURU NO : 2024/9061
KARAR TARİHİ : 26.11.2024
TAVSİYE KARARI
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Açığa alınma işlemine ilişkin kayıtların silinme talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24.07.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran dilekçesinde; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nda Müfettiş olarak görev yapmakta iken Kurum Başkanlık Makamı’nın 14.10.2016 tarihli ve sayılı Olur yazısı ile açığa alındığı ve yaklaşık 5 yıl sonra Kurum Başkanlık Makamı’nın 14.07.2021 tarihli ve sayılı
Olur yazısı ile göreve geri iade edildiği, Kurum Başkanlığı’ndan 17.04.2024 tarihli ve sayılı yazıyla “Görevden uzaklaştırıldığı tarihten tekrar göreve başladığı tarihe kadarki HİTAP hizmet dökümünde ve Personel Intra sisteminde yer alan ‘açığa alınma/görevden uzaklaştırılma, göreve iade edildi, açıkta geçirilen süre, açık süre’ ibarelerinin silinmesi, ayrıca söz konusu süreler içerisindeki maaşların ve kademe/derece terfilerinin bordroya ve hizmet dökümüne işlenmesi”ni talep ettiğini ancak 14.05.2024 tarihinde talebinin reddedildiğini ifade ederek mezkur talebinin yerine getirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Bilgi – belge isteme yazımıza binaen gönderilen Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın
11.10.2024 tarihli cevabi yazısında: “ Başvuran, Rehberlik ve Teftiş Başkanlığı Müfettiş kadrosunda
kazanılmış hak aylığı 3’üncü derecenin 1’inci kademesinde görev yapmakta iken 14.10.2016 tarihinde 657 sayılı Kanunun 137’nci maddesi uyarınca görevden uzaklaştırıldığı, bilahare 26.07.2021 tarihinde uzaklaştırma tedbirinin kaldırılması neticesinde kazanılmış hak aylığı 2’nci derecenin 2’nci kademesi ile görevine iade edildiği,
2.1 Kurum HITAP ana sayfasında 28.01.2019 tarihinde yapılan Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararnameleri ile Görevlerine Son Verilenlerden Daha Sonra Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde
Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kararı veya mahkeme kararı üzerine görevine başlatılanlar ile ilgili Duyuru’da; ” Devlet Personel Başkanlığının 27.07.2018 tarihli ve E.5044
sayılı, 02.11.2018 tarihli ve 31292642-622.02.E.7160 sayılı görüşlerinden bahisle, Olağanüstü Hal Kanun
Hükmünde Kararnameleri üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra Olağanüstü Hal
Kanun Hükmünde Kararnameleri, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kararı veya Yargı Kararı üzerine görevine iade edilenlerin görevden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye ait kayıtların, bu süreye tekabül eden tüm aylıkları ile görevlerine son verilme işlemleri ile bağlantılı olarak açığa alındıkları süreler bulunuyor ise bu sürelere ait aylıkların tamamının ödenmesi ve emeklilik keseneği ile kurum karşılıkları/primlerinin Kurumumuz hesabına gönderilmesi ve Kurumca uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden silineceği” belirtildiği, 2.2. Ancak, söz konusu duyuruda olağanüstü hal dönemi içerisinde açığa alınan ve kanun hükmünde kararname ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen personele ait açıkta geçen süre kayıtlarının
Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümünden silinip silinmeyeceği yönünde herhangi bir hüküm bulunmadığından konu hakkında Devlet Personel Başkanlığına 26.02.2019 tarihli ve
E.3225873 sayılı yazı ile görüş sorulmuş, anılan Başkanlığın 12.04.2019 tarihli ve E.2510 sayılı yazısında; “…Olağanüstü Hal Dönemi içerisinde görevden uzaklaştırılan ve Kanun Hükmünde Kararnameler ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilen Devlet memurlarına ait açıkta geçen süre kayıtlarının, Hizmet
Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümünden silinmesinin uygun olmadığı, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgelerin ilgililerin özlük dosyasında da bulundurulması gerektiği” bildirilmiştir.
2.3. Bu kapsamda, adı geçenin olağanüstü hal dönemi içerisinde açığa alınıp ve Kanun Hükmünde
Kararname ile kamu görevinden çıkarılmadan göreve iade edilmiş olması nedeniyle Kurum Personel
Uygulamaları ve Hizmet Takip Programındaki kayıtlarında yer alan açığa alınma ve göreve iade bilgileri ilgili görüş hükümleri çerçevesinde silinemediği,
2.4. Ayrıca yukarıda bahsi geçen görüş yazısında, “…Soruşturma esnasında veya sonrasında 657 sayılı
Kanun’a göre görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasını gerektiren durumların gerçekleşmesi sebebiyle haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılanların aylıklarından kesilmiş olan üçte birlik tutarın kendilerine ödenmesi ve görevden uzakta geçirdikleri sürelerin, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmının, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derece kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilmesi gerektiği mütalaa edilmiştir.” denildiğinden ilgilinin görevden uzaklaştırıldığı dönemdeki terfileri yeniden göreve başladığı 26.07.2021 tarihinde toplu olarak verildiği,
2.5. Adı geçenin görevden uzaklaştırıldığı tarihten tekrar göreve başladığı tarihe kadar geçen sürede ödenmeyen 1/3 maaşları ödenmiş, kesenekleri gönderilmiş, ilerleyen terfisi nedeniyle maaş farkları hesaplanarak ödemesi yapılmıştır.” ifadelerine ter verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi dinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
5.1. “Memur bilgi sistemi, özlük dosyası” başlıklı 109 uncu maddesinde; “Memurlar, Türkiye
Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar.
Her memur için bir özlük dosyası tutulur.
Özlük dosyasına, memurun mesleki bilgileri, mal bildirimleri; varsa inceleme, soruşturma, denetim raporları, disiplin cezaları ile ödül ve başarı belgesi verilmesine ilişkin bilgi ve belgeler konulur.
Memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde, hizmet gerekleri yanında özlük dosyaları göz önünde bulundurulur.
Özlük dosyalarının tutulma esasları ile özlük dosyalarında yer alacak belgelere ilişkin usûl ve esaslar Devlet
Personel Başkanlığınca belirlenir.”
5.2. “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137 nci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.”
5.3. “Görevden uzaklaştıran amirin sorumluluğu” başlıklı 139 uncu maddesinde; “Görevinden uzaklaştırılan Devlet memurları hakkında görevden uzaklaştırmayı izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlanması şarttır.”
5.4. “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı
141 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan
tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu
Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.
143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş olan üçte biri
kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.”
5.5. “Tedbirin kaldırılması” başlıklı 142 nci maddesinde; “Soruşturma sonunda disiplin yüzünden memurluktan çıkarma veya cezai bir işlem uygulanmasına lüzum kalmayan Devlet memurları için alınmış olan görevden uzaklaştırma tedbiri, 138 inci maddedeki yetkililerce (Müfettişler tarafından görevden uzaklaştırılanlar hakkında atamaya yetkili amirlerce) derhal kaldırılır.”
5.6. “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143 üncü maddesinde;
“Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce:
a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler; b) Yargılamanın men’ine veya beraatine karar verilenler; c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar; ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmayacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.”
5.7. “Süre” başlıklı 145 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır.”
6. 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde
Kararnamenin “Kamu görevlilerine ilişkin tedbirler” başlıklı 4 üncü maddesinde; (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; … f) 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinde belirtilenler hariç diğer mevzuata tabi her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil)
istihdam edilen personel, ilgili kurum veya kuruluşun en üst yöneticisi başkanlığında bağlı, ilgili veya ilişkili bakan tarafından oluşturulan kurulun teklifi üzerine ilgisine göre ilgili bakan onayıyla kamu görevinden çıkarılır.
g) Bir bakanlığa bağlı, ilgili veya ilişkili olmayan diğer kurumlarda her türlü kadro, pozisyon ve statüde (işçi dahil) istihdam edilen personel, birim amirinin teklifi üzerine atamaya yetkili amirin onayıyla kamu görevinden çıkarılır.”
7. 15/04/2011 tarihli ve 27906 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Personeli Genel Tebliği (Seri
No:2) “Özlük Dosyası Tutulmasına İlişkin Usul ve Esaslar” başlığı altında; “1- Memurlar, Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası esas alınarak kurumlarınca tutulacak personel bilgi sistemine kaydolunurlar. Burada memurun adı, soyadı, cinsiyeti, doğum tarihi ve yeri, öğrenimi, kadro unvanı ve derecesi, memuriyete başlama tarihi, memuriyetten ayrılma tarihi ve sebebi, sendika üyeliğine ilişkin bilgiler ile gerekli görülecek diğer mesleki bilgiler kaydedilir.
… 3- Her memur için bir özlük dosyası tutulur. Özlük dosyalarının itina ile doğru ve tarafsız bir şekilde tutulmasından personel birimleri sorumludur.
4- Özlük dosyaları memurların başarı, yeterlik ve ehliyetlerinin tespitinde, kademe ilerlemelerinde, derece yükselmelerinde, emekliye ayrılmalarında veya hizmetle ilişkilerinin kesilmesinde göz önünde bulundurulur.
5- Özlük dosyası sekiz bölümden oluşur: … Dördüncü bölümde; memur hakkında yapılan disiplin soruşturmalarına ilişkin evraklar ile verilen disiplin cezaları, yargı organlarınca memur hakkında verilmiş karar örnekleri, görevden uzaklaştırmaya ilişkin belgeler ile varsa inceleme, soruşturma ve denetim raporları … diğer mesleki bilgi ve belgeler saklanır.
… 7- Bakanlıklar ve diğer kamu kurum ve kuruluşları, özlük dosyasında yer alan bilgilerden istihdam politikalarının tespiti ve uygulanmasında gerekli gördüklerini merkezde elektronik ortamda tutarlar.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 14.10.2016 tarihli ve sayılı Olur yazısı ile açığa alındığı ve 17.04.2024 tarihinde göreve iade edildiğini ifade ederek görevden uzaklaştırıldığı tarihten tekrar göreve başladığı tarihe kadarki
HİTAP hizmet dökümünde ve Personel Intra sisteminde yer alan ‘açığa alınma/görevden uzaklaştırılma, göreve iade edildi, açıkta geçirilen süre, açık süre’ ibarelerinin silinmesi, ayrıca söz konusu süreler
içerisindeki maaşların ve kademe/derece terfilerinin bordroya ve hizmet dökümüne işlenmesi”ni talep etmektedir.
10. Bilindiği üzere, Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya
Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta
FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmış kamu görevlilerinin görevinden çıkarılmasına yönelik süreç içerisinde de kamu kurumlarınca farklı usuller benimsenerek, yapılan inceleme/soruşturmaya göre idari işlemle, inceleme ve soruşturma aşamasında görevden uzaklaştırma sonrasında KHK hükümleriyle veya doğrudan KHK yoluyla, kamu görevinden çıkarma gibi yöntemler uygulandığı görülmüştür.
11. Ancak, daha sonraki süreçte çalışanların bir kısmı hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri idarelerce kaldırılarak görevlerine iade edilmiş; diğer yandan, bazı çalışanlar ise, terör örgütlerine ait yapı, oluşum veya guruplara üyeliği olmadığı halde ihraç edilen kamu görevlilerinin mağduriyetlerini gidermek amacıyla yine KHK hükümleriyle doğrudan veya KHK hükümleri ile ihraç olup kamu görevine iadesine karar verilmeyenler için görevden ihraç kararlarına karşı itirazda bulunmak, hak arama hürriyetini kullanmak, varsa hataların düzeltilmesini sağlamak için kurulan Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme
Komisyonu kararıyla görevine iadesine karar verilmiş ve yapılan düzenlemelerle bu kişiler hakkında
KHK’larında belirtilen tüm hüküm ve sonuçların ortadan kalkacağı hüküm altına alınmış; bunun yanında bazı çalışanlar da idare mahkemelerinin verdiği iptal kararlarına istinaden görevlerine iade edilmiştir.
12. Somut olayda, başvuran Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nda müfettiş olarak görev yapmakta iken
14.10.2016 tarihli ve sayılı Olur yazısı ile açığa alındığı ve 17.04.2024 tarihinde göreve iade
edildiği, anlaşılmaktadır.
13. 657 sayılı Kanun’un 137 ila 145 inci maddelerinde, yetkili amir, organ veya müfettişlere, görevi başında kalmasında sakınca bulunanlar hakkında ihtiyati bir tedbir olarak görevden uzaklaştırma işlemi tesis edilmesi konusunda takdir yetkisi tanınmıştır. Ancak, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
14. KHK ile kamu görevinden çıkarılanlardan, yine KHK’yla veya OHAL Komisyonu Kararıyla görevine iade edilenler hakkında KHK hükümlerinin tüm sonuçlarıyla ortadan kaldırıldığına dair mevzuat düzenlemeleri bulunduğundan, ayrıca idare mahkemesi kararıyla görevine iade edilenler bakımından mahkeme kararlarıyla iptal edilen işlem hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kalktığından, bu kişilerin kamu görevinden çıkarıldıkları döneme ilişkin kayıtların HİTAP sisteminden çıkarılması konusunda bir tereddüt bulunmamaktadır. Mülga Devlet Personel Başkanlığının görüşleri de bu yöndedir.
15. Ancak, KHK ile kamu görevinden çıkarılan ve daha sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya idare mahkemesi kararıyla göreve dönen, ayrıca idari kararla kamu görevinden çıkarıldıktan sonra idare mahkemesi kararıyla göreve dönen bazı personel hakkında kamu görevinden çıkarılmanın öncesinde bir süre görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandığı görülmekte olup, söz konusu kişilerin ve somut olayımızda olduğu gibi OHAL gerekçeleriyle haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanıp kamu görevinden çıkarılma işlemi uygulanmadan görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananların görevden uzaklaştırıldığı
döneme ilişkin Kurumsal Kaynak Yönetimi (KYK), İnsan Kaynakları Yönetim Sistemi, Sosyal Güvenlik
Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP), Personel Bilgi Sistemi (PBS) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinip silinmeyeceği konusunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
16. Bu konuda, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 29/01/2019 tarihli Duyurusunda, Mülga Devlet Personel
Başkanlığının 27/07/2018 tarihli ve E.5044 ve 02/11/2018 tarihli ve E.7160 sayılı görüşlerine atıfta bulunarak, bu kararlarda sadece kamu görevinden çıkarılan dönemde açıkta geçirilen sürelere ilişkin kayıtların silinebileceği yönünde görüş verilmiş olmasına rağmen, genişletici bir yorum yapılarak, “OHAL
KHK’sı üzerine görevine son verilen kamu görevlilerinden daha sonra OHAL KHK’sı, Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kararı veya yargı kararı üzerine görevine iade edilenlerin görevden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden tüm aylıkları ile görevlerine son verilme işlemleri ile bağlantılı olarak açığa alındıkları süreler bulunuyor ise bu sürelere ait açıkta iken 2/3 oranındaki ve görevlerine iade edildiklerinde de daha önce noksan ödenen 1/3 oranındaki aylıklarının ödendiği ve emeklilik keseneği ve kurum karşılıklarının/primlerinin gönderildiğine ilişkin resmi yazının Kurumumuza gönderilmesine müteakiben ilgili kamu idaresince de uygun görülmesi halinde Hizmet Takip Programındaki hizmet belgesi ile açık süreler bölümlerinden kamu görevinden çıkarılmalarına ilişkin kayıtların kurumun yetkili personeli tarafından silinmesi mümkün olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.
17. Somut olayda olduğu gibi görevden uzaklaştırılan ve sonradan göreve iade edilenlerin KHK ile ihraç edildikten sonra KHK’yla, OHAL Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla milli güvenliğe tehdit oluşturan örgütlerle ilişkisi olmadığı için göreve iade edilenlerden esas itibariyle bir farkı bulunmamaktadır.
Buna rağmen, aynı gerekçelerle haklarında işlem uygulanan söz konusu personelden, ihraç edildikten sonra görevine iade edilenlerin ihraç öncesindeki dönemde gerçekleşen görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait kayıtların silinmesi karşısında, ihraç edilmeden görevine iade edilenlerin görevden uzaklaştıkları döneme ait kayıtlarının silinmeyerek farklı bir işleme tabi tutulması eşitliğe ve hakkaniyete aykırı bir durum ortaya çıkaracaktır.
18. Özellikle OHAL sürecinin ilk zamanlarında birçok personel hakkında ivedi bir tedbir olarak idarelerce görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanmış, sonrasında bunlar içerisinden haklarındaki bilgiler ciddi görülenler idari kararla veya KHK işlemi ile kamu görevinden çıkarılmış, diğerleri hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılmıştır. Bu noktada, Kurumumuzun değerlendirmesi önce haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulananlardan sonrasında ihraç edilenlerden temize çıkanlar ile idare tarafından yapılan inceleme sonucunda ihraç edilmeksizin görevine iade edilenlerin, aynı gerekçelere dayalı olarak görevden uzaklaştırmış olmaları nedeniyle ayrı muameleye tabi tutulmamaları esasına dayanmaktadır.
Buna göre, olağan şartlar altında gerçekleşen görevden uzaklaştırmalar için aynı durumun söz konusu olmadığı göz önünde tutulması gerekmektedir.
19. Nitekim Kurumumuz tarafından, haklarında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulandıktan sonra kamu görevinden çıkarma işlemi uygulanmaksızın idarece göreve iade edilenler tarafından yapılan başvurular üzerine başvuranların HİTAP kayıtlarındaki uzaklaştırma kaydının silinmesi yönünde karar verilmiştir.
(Bakınız, 20/02/2020 tarihli, 2019/14377 başvuru numaralı ve S.20.4375 sayılı karar; 20/07/2020 tarihli, 2020/1759 başvuru numaralı ve S.20.70780 sayılı karar; 23/09/2020 tarihli, 2020/68478 başvuru numaralı ve S.20.84526 sayılı karar; 02/11/2020 tarihli, 2020/93834 başvuru numaralı ve S.20.93951 sayılı karar; 03/12/2020 tarihli, 2020/97934 başvuru numaralı ve S.20.97271 sayılı karar; 05/08/2021 tarihli, 2021/3938 başvuru numaralı ve S.21.18150 sayılı karar; 06/09/2021 tarihli, 2021/6511 başvuru numaralı ve
S.21.20377 sayılı karar; 09/09/2021 tarihli, 2021/6237 başvuru numaralı ve S.21.20731 sayılı karar;
21/09/2021 tarihli, 2021/6512 başvuru numaralı ve S.21.21741 sayılı karar; 22/12/2021 tarihli, 2021/15361 başvuru numaralı ve S.21.28771 sayılı karar; 23/03/2022 tarihli, 2021/21229 başvuru numaralı ve
S.22.6026 sayılı karar )
20. Başvuru konusu olayda başvuranın, Olağanüstü Hal dönemi içerisinde görevden uzaklaştırıldığı, sonrasında ise görevine iade edildiği anlaşılmaktadır. Kamu görevine girişten bu görevden ayrılışa kadar kamu görevlisinin özel ve çalışma hayatına ilişkin tüm bilgilerinin yer aldığı özlük dosyasının yalnızca belirli kişilerce ve şartlarda erişilebilir olduğu, bu açıdan kamu görevlilerinin haklarının korunmasının da teminatı olan özlük dosyasında, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ve iadesine ilişkin bilgi ve belgelere yer verilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı değerlendirilmiştir. Mülga Devlet
Personel Başkanlığının ve Kurumumuzun kararlarında, ihraç edildikten sonra KHK’yla, OHAL
Komisyonu kararıyla veya yargı kararıyla göreve iade edilenlerin görevden uzaklaştıkları döneme ait kayıtların ilgilinin özlük dosyasında bulunması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
21. Ancak, haksız bir şekilde görevden uzaklaştırılanların açıkta geçen sürelerinin İnsan Kaynakları Bilgi
Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların görülmesi, ilgili/ilgisiz kişilerin bu bilgilere ulaşmasına sebep olabileceği gibi, bu durumun söz konusu resmi belgeleri kullanmak durumunda olan başvuran ve benzer durumdakiler hakkında olumsuz algılara yol açabileceği, böylece kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği değerlendirilmektedir.
22. Diğer yandan, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı’nın duyurusunda, Başkanlıkça kurumların yetki ve sorumluluğunda olan bir konu kendilerine hatırlatılmakta olup, hangi personelin durumunun duyuru kapsamına gireceği hususunda kurumların denetleyici kurumları ile yargı mercilerinin kararlarında yer alan hükümler doğrultusunda tasarrufta bulunmaları gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle, Sosyal Sigorta İşlemleri
Yönetmeliği uyarınca HİTAP’a elektronik ortamda aktarılan bilgilerin doğruluğundan kamu idarelerinin sorumlu olup, SGK’nın bu husustaki sorumluluğunun hangi sürelerin hizmet sayılacağının tespiti ve kesenek karşılıkların ödenmesinin takibi ile sınırlıdır.
23. Mülga Devlet Personel Başkanlığının sadece ihraç edildikten sonra görevine iade edilenlerin ihraç öncesindeki görevden uzaklaştırıldıkları döneme ait kayıtların ve ibarelerin hizmet belgelerinden silinmesi gerektiği, ancak kamu görevinden çıkarılmadan görevine geri dönen personelin aynı sebebe dayanan görevden uzaklaştırılmalarına ilişkin kayıtların silinmemesi gerektiği yönündeki görüşüne ise yukarıda yer verilen gerekçeler çerçevesinde katılmak mümkün değildir.
23.1. Aynı şekilde başvuranın hizmet belgesinde; derece / kademe ilerlemelerinin 26.07.2021 ve
31.07.2021 tarihlerinde, başvuranın açığa alındığı sürelerdeki derece/ kademe ilerlemelerini kapsayacak
şekilde, yapıldığı, maaş bordrosunda yine açığa alınma işleminin anlaşılmasına yönelik kayıtlar olduğu, bu hususun açık olarak maaş bordrosunda ve hizmet belgesinde görüldüğü ancak bu durumun, başvuran hakkında olumsuz algılara yol açabileceği, böylece kişinin maddi ve manevi zararına yol açabileceği anlaşılmıştır.
24. Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; kamu görevinden çıkarılmaksızın görevinden uzaklaştırılan ve idarece gerçekleştirilen soruşturma sonucunda görevine iade edilen başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ilişkin kayıtların özlük dosyasında muhafaza edilmesi gerekmekle birlikte, hakkaniyet gereğince İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu
Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma
tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi aynı şekilde maaş bordrolarında ve hizmet belgesinde gerekli düzeltmelerin yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın, başvuranın görevden uzaklaştırılmasına ilişkin kayıtların özlük dosyasında muhafaza edilmesi gerekmekle birlikte, hakkaniyet gereğince İnsan Kaynakları Bilgi Sistemi, Sosyal Güvenlik Kurumu
Hizmet Takip Programı (HİTAP) ve benzeri elektronik veri tabanlarında bulunan görevden uzaklaştırma tedbirine ilişkin kayıtların silinmesi aynı şekilde maaş bordrolarında ve hizmet belgesinde gerekli düzeltmelerin yapılması hususunda, SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın, BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi