|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, Malatya ili Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Açık Lise öğrencisinin staj ücreti talebi incelenmiştir. Öğrenci, staj yaptığı dönemde ücret alırken, daha sonra açık liselere staj ücreti ödenmeyeceği belirtilerek ödemelerin kesildiğini ifade etmiştir. Anayasa’nın eğitim hakkı ve eşitlik ilkeleri çerçevesinde, açık lise ve örgün eğitim öğrencileri arasında ayrım yapılmaksızın, mesleki eğitim gören tüm öğrencilere ücret ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu’nun ilgili maddeleri, mesleki eğitim alan öğrencilerin ücret alması gerektiğini belirtmektedir. Bu bağlamda, açık lise öğrencilerinin de mesleki eğitim süreçlerinde aynı haklara sahip olduğu, dolayısıyla staj ücretlerinin ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Karar, Sağlık Bakanlığı ve Malatya Valiliği’ne, açık lise öğrencisinin hak ettiği ücretin ödenmesi için gerekli işlemlerin yapılması yönünde tavsiyede bulunulmasını içermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10894-S.16822
BAŞVURU NO : 2019/9775
KARAR TARİHİ : 30/10/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
MALATYA VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Açık Lise öğrencileirine staj ücreti ödenmesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 10/05/2019
I. BAŞVURANLARIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 10/5/2019 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda, başvuran, …
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Mesleki Açık Lise öğrencisi olduğunu, bu kapsamda Malatya
Eğitim ve Araştırma Hastanesinde staj yaptığını, 2019 yılı Şubat ayına kadar staj ücreti aldığını ancak daha sonra bu ücretin ödenmediğini, açık liselere staj ücreti ödenmeyeceğinin belirtildiğini ifade ederek, söz konusu staj ücretlerinin ödenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 13/6/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Milli
Eğitim Bakanlığı’nın … sayılı yazısı ve eklerinde, özetle; Mesleki Açık Öğretim Lisesi öğrencilerinin; Yönetmeliğin Madde 6 (i) bendinin “Mesleki Açık Öğretim Lisesinde örgün
Mesleki Orta Öğretim programları uygulanır.” hükmü doğrultusunda, yüz yüze eğitim derslerini örgün öğretim programları uygulayan örgün öğretim kurumlarında aldıkları ve örgün öğretim öğrencileri ile aynı statüye tabi oldukları, açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Kurumumuzun 13/6/2019 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Malatya
Valiliği’nin … sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
3.1) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesi (d) bendinde;
“Öğrenci: İşletmelerde, mesleki ve teknik eğilim okul ve kurumlarında örgün eğitim görenleri, ifade eder.;” hükmünün bulunduğu, staj/mesleki beceri eğilimi vb. yapan açık lise öğrencilerine ücret ödenip ödenmeyeceğine ilişkin görüş talep edildiği ve anılan mevzuat hükmü doğrultusunda açık lise öğrencilerine staj ücreti ödenemeyeceğinin mütalaa edildiği,
3.2) Açık lisede eğitim alan öğrencilerin de örgün eğitim alan öğrenciler gibi stajlarına devam
ettiği, ve Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı görüş yazısına kadar aynı ücreti aldıkları,
3.3) Başvuru yapan … Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Açık Lise öğrencilerinin 15/10/2018
tarihinden 27/05/2019 tarihine kadar haftada 3 (üç) gün staj yaptıkları,
3.4) Okulda Mesleki Açık Lise kapsamında 37 Öğrencinin Hasta ve Yaşlı Bakım alanında
öğrenim gördüğü, son sınıftaki öğrencilerin zorunlu staj ya da İşletmelerde Beceri Eğitimi dersini, işletmelerde uygulamalı olarak işlemeleri gerektiği, bu kapsamda Sağlık İl
Müdürlüğünün okula verdiği kontenjan kapsamında öğrencilerin stajlarını Malatya Eğitim ve
Araştırma Hastanesi, Yeşilyurt Hasan Çalık Devlet Hastanesi ve Malatya Sağlık İl Müdürlüğü
Aile Sağlık Merkezlerinde 15/10/2018-27/05/2019 tarihleri arasında stajlarını yaptıklarını, 31
Mayıs 2019 tarihinde öğrencilerin staj eğitimlerini tamamladığı,
3.5) Mesleki Açık Lise Öğrencilerinin 1 Şubat 2019 tarihine kadar staj ücretlerini aldıkları,
bu tarihten Sonra staj ücretinin ödenmeyeceğine dair Sağlık Bakanlığı Strateji Başkanlığının görüş yazısı gereği ödeme yapılmadığı,
3.6) Mesleki Açık Lise kapsamında tüm öğrencilerin 1 Şubat 2019 tarihinde itibaren stajyer
ücretlerinin kesildiği ve bu tarihten sonra ücret alan herhangi bir öğrencinin bulunmadığı,
3.7) Staj işlemlerinin 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre yürütüldüğü, stajyer
öğrencilere ücret ödemesinin staj yapılan işletme tarafından yapıldığı,
3.8) Mesleki Açık Lise ve Örgün Eğitim arasında herhangi bir farklılık bulunmadığı, ders
sayıları, içerikleri, staj iş ve işlemlerinin örgün eğitim ile aynı olduğu, eğitim, imkân, fırsat eşitliği ve diploma bakımından herhangi bir farklılık bulunmadığı, örgün eğitimde dersler
Eğitim-Öğretim yılı esasına göre işlenirken Mesleki Açık Lisesinde derslerin dönemlik işlendiği, Mesleki Açık lisede meslek derslerinin yüz yüze yapıldığı, kültür derslerinin sadece merkezi sınavlara girilerek yapıldığı,
3.9) Mesleki Açık Lise uygulaması hakkındaki tüm iş ve işlemlerin, 24/12/2005 tarih ve
26033 sayılı Millî Eğitim Bakanlığı Mesleki Açık Öğretim Lisesi Yönetmeliği’ne göre
yürütüldüğü, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
4.1) “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Herkes, dil, ırk, renk,
cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir… Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.”
4.2) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve
öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz.”,
4.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
6) 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun;
6.1) “Genel Amaçlar” başlıklı 2 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “Türk Milletinin
bütün fertlerini, … İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak”,
6.2) “Fırsat ve imkan eşitliği” başlıklı 8 inci maddesinde; “Eğitimde kadın, erkek herkese
fırsat ve imkan eşitliği sağlanır.”
6.3) “Planlılık” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Milli eğitimin gelişmesi
iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma hedeflerine uygun olarak eğitim – insan gücü istihdam ilişkileri dikkate alınmak suretiyle, sanayileşme ve tarımda modernleşmede gerekli teknolojik gelişmeyi sağlayacak mesleki ve teknik eğitime ağırlık verecek biçimde planlanır ve gerçekleştirilir.”,
6.4) “Ortaöğretim” başlığı altında yer alan 28 inci maddesinde; “Ortaöğretimin amaç ve
görevleri, Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, …, Öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda yüksek öğretime veya hem mesleğe hem de yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır.
Bu görevler yerine getirilirken öğrencilerin istekleri ve kabiliyetleri ile toplum ihtiyaçları arasında denge sağlanır.”,
7) 25/08/2011 tarihli Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında 652
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin (b) fıkrasında; “Eğitim ve öğretimin her kademesi için ulusal politika ve stratejileri belirlemek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve denetlemek…” ve (ç) fıkrasında; “Eğitime erişimi kolaylaştıran, her vatandaşın eğitim fırsat ve imkânlarından eşit derecede yararlanabilmesini teminat altına alan politika ve stratejiler geliştirmek, uygulamak, uygulanmasını izlemek ve koordine etmek.”,
8) 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununun;
8.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; çırak, kalfa ve ustaların
eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemektir.”
8.2) Kapsam başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, Yükseköğretim Kurulu ve Mesleki
Eğitim Kurulunun belirleyeceği mesleklerde, kamu ve özel sektöre ait kurum, kuruluş ve iş yerleri ile mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarındaki eğitim ve öğretimi kapsar.”
8.3) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde;
“”d) Öğrenci”, işletmelerde, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında örgün eğitim görenleri; h) “İşletmelerde Mesleki Eğitim”; mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde, teorik eğitimlerini ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme veya kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulamaları”, ifade eder,
8.4) “İşletmelerde Meslek Eğitimi” başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında; “On
ve daha fazla personel çalıştıran işletmeler, çalıştırdıkları personel sayısının yüzde beşinden az olmamak üzere mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumu öğrencilerine beceri eğitimi, mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumu öğrencilerine staj ve tamamlayıcı eğitim yaptırır…”
8.5) “Ücret ve Sosyal Güvenlik” başlıklı 25 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Aday
çırak ve çıraklar ile işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere işletmeler tarafından ödenecek ücret ve bu ücretlerdeki artışlar, düzenlenecek sözleşme ile tespit edilir. Ancak, işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının; yirmi ve üzerinde personel çalıştıran işyerlerinde yüzde otuzundan, yirmiden az personel çalıştıran işyerlerinde yüzde onbeşinden, aday çırak ve çırağa yaşına uygun asgari ücretin yüzde otuzundan aşağı ücret ödenemez. Bu amaçla kamu kurum ve kuruluşları gerekli tedbirleri alır…”
9) 07/09/2013 tarihli ve 28758 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Milli Eğitim
Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin “İşletmelerde Mesleki Eğitim” başlıklı 121 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Mesleki Eğitim Kurulunca 3308 sayılı
Kanun kapsamına alınan meslek alan/dallarında öğrenim gören öğrencilerin 12 nci sınıfta işletmelerde mesleki eğitim görmeleri esastır.”,
10) 24/12/2005 tarih ve 26033 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Meslekî Açık Öğretim Lisesi Yönetmeliği’nin;
10.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “İşletmelerde Meslekî Eğitim: Meslekî ve
teknik eğitim okul veya kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde, teorik eğitimlerini ise meslekî ve teknik eğitim okul ve kurumlarında ya da işletme ve kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulamalarını,” ifade eder.
10.2) “Amaçlar” başlıklı 5 inci maddesinde; “Lise’nin amacı, gelişmiş kitle iletişim
araçları ve yeni teknolojileri kullanarak; a) İlköğrenimini tamamlayan, ancak orta öğretime devam edemeyenler ile orta öğretimden ayrılan, mezun olan ve yüksek öğretimden ayrılan veya mezun olanlara farklı alanlarda öğrenim görme fırsatı vererek eğitim-öğretim imkânı sağlamak.
b) Orta öğretim düzeyinde fırsat ve imkân eşitliğine, toplumun kültür düzeyinin yükseltilmesine ve güçlendirilmesine katkı sağlamak.
c) Öğrencileri hayata ve yüksek öğretime hazırlamaktır.”
10.3) “Staj çalışması” başlıklı 31 inci maddesinde; “Uygulama dersi, işletmelerde beceri
eğitimi olarak verilir. Ancak uygun işletme bulunmaması durumunda okul/kurum atölyelerinde uygulamalı olarak yapılabilir.
Uygulamalı alan derslerinin eğitimini okulda gören öğrenciler, meslek liselerinde en az yapılması gereken süre kadar staj çalışması yapmak zorundadırlar.
Beceri eğitimini işletmelerde gören öğrenciler ile ustalık veya kalfalık belgesine sahip olanlar staj çalışmasından muaftır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11) Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya
kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12) Başvuranın, Malatya ili … Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Mesleki Açık Lise
öğrencisi olduğu, bu kapsamda Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesinde staj yaptığı, 2019 yılı Şubat ayına kadar staj ücreti aldığı ancak daha sonra bu ücretin ödenmediği, açık liselere staj ücreti ödenmeyeceğinin belirtildiği ve söz konusu staj ücretlerinin ödenmesini talep ettiği anlaşılmaktadır.
13) Anayasamızın 42 nci maddesinde kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun
bırakılamayacağı açıkça belirtilmiş, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu uyarınca, öğrencilerin istekleri ve kabiliyetleri ile toplum ihtiyaçları arasında denge sağlanarak, kişilerin hayata hazırlanması ve bir meslek sahibi olabilmeleri amacıyla gerekli eğitim ve öğretim hizmetlerinin planlanarak yürütülmesi gerektiği kural altına alınmıştır.
14) Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin planlaması yapılırken ulusal kalkınma hedeflerine
uygun politika ve stratejiler belirlenmesi; bu kapsamda gerekli teknolojik gelişmeyi sağlayacak mesleki ve teknik eğitime ağırlık verecek biçimde planlama yapılması gerekmektedir. Bu amaçla kurulan Mesleki ve Teknik Anadolu liselerinde öğrenim gören öğrencilere, iş ortamını tanımaları, mesleki bilgi, beceri ve görgülerini arttırmaları amacıyla öğrenimleri içerisinde işletmelerde mesleki eğitim verilmektedir.
15) 3308 sayılı Kanun’un 3 üncü maddesinden işletmede mesleki eğitimin “beceri eğitimi”
ve “teorik eğitim” olarak iki bölümden oluştuğu anlaşılmaktadır. Kanunun ilgili maddelerinde beceri eğitiminin işletmelerde, teorik eğitimin ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletmelerin eğitim birimlerinde yapılacağı belirtilmektedir.
16) Öğrencilerin yaptıkları beceri eğitimleri Mesleki ve Teknik Anadolu Liseleri Meslek
Programı meslek alanlarının çerçeve öğretim programlarında “işletmelerde beceri eğitimi / mesleki eğitim” adıyla haftada 3 günlük bir ders olarak yer almakta ve başarılması zorunlu dersler arasında bulunmaktadır. Diğer bir ifadeyle, öğrencilerin mesleki ve teknik bir liseden mezun olabilmeleri için işletmelerde mesleki eğitim almaları ve bu eğitimi başarıyla tamamlamaları zorunluluk arz etmektedir.
17) Hastaneler ve diğer sağlık kuruluşları tarafından anılan öğrencilere “mesleki eğitim”
verilirken; öğrencinin bu alanda verilen bilgiyi hayata geçirebilmesi, bilgisini pekiştirmesi amacıyla uygulama yapması da sağlanmakta, zaman içinde pratik beceri ve tecrübe kazanan öğrenciler uygulamada sağlık kurumunun iş yüküne ortak olmaktadır. Verilen eğitim sonucunda öğrencinin işgücüne katılmasıyla eğitimde de amaca ulaşılmaktadır.
18) Nitekim; 3308 sayılı Kanunda değişiklik yapan 6764 sayılı Kanunun gerekçesinde
“stajın öğrencilere okulda kazandıkları mesleki yeterlilikleri işletmede doğrudan üretim faaliyetlerine katılarak kullanma ve üretime katkı sağlama imkanı verdiği, bu durumda öğrencinin staj için aldığı ücretin karşılıksız olmadığının değerlendirildiği, öğrenciye ücret ödemesinin öğrencinin aldığı eğitim ve staja önem vermesine katkı sağlayacağı” belirtilmiştir.
Her ne kadar bu açıklamada sadece “staj” ifade edilmiş olsa da, bunun özü itibarıyla “mesleki eğitim” için de geçerli olduğu; her türlü “uygulamalı eğitim” alanını kapsadığı açıktır.
19) Yapılan mesleki beceri eğitiminin yasal dayanağını oluşturan 3308 sayılı Kanununun 25
inci maddesinin birinci fıkrasında ise mesleki eğitim gören öğrencilere işletmelerce ücret ödenmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Bu hüküm ile asıl amaçlananın öğrencinin mesleki alanda pratik eğitimi alması ve uygulama yaparak öğrenme ve gelişiminin sağlanması ve bunun karşılığında da belirtilen ücretin ödenerek öğrenciye bir hak sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.
20) Somut olayda uyuşmazlık konusunun açık lise öğrencilerine mesleki eğitim nedeniyle
ücret ödenip ödenmeyeceği hususunda olduğu anlaşılmaktadır. Mesleki ve teknik ortaöğretim kurumlarının yapısal olarak açık öğretim ve örgün öğretim şeklinde eğitim verebildiği ve bu iki tür eğitim bakımından eğitim, diploma, imkânlar bakımından hiçbir farklılığın bulunmadığı anlaşılmaktadır. Nitekim mesleki ve teknik öğretim öğrencileri için 3308 sayılı Kanun’la verilen bir hak olan işletmelerde yapılan mesleki eğitim karşılığında ücret ödenmesi bakımından ilgili
Kanunun ücret ödenmesi hükümlerini düzenleyen 8.5 numaralı paragrafta yer verilen 25 inci maddesinde de açık ve örgün öğretim öğrencileri bakımından herhangi bir farklılaşmaya yer verilmediği görülmektedir.
21) Nitekim 25 inci maddede yer verilen “işletmelerde mesleki eğitim gören, staj veya
tamamlayıcı eğitime devam eden öğrencilere işletmeler tarafından ödenecek ücret” ifadesi kullanılmak suretiyle bu madde kapsamında ücret ödenmesi için gerekli olan hususun söz konusu “mesleki eğitime” katılım olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca aynı maddede; “işletmelerde mesleki eğitim gören öğrenciler ile mesleki ve teknik ortaöğretim okul ve kurumlarında staj veya tamamlayıcı eğitim gören öğrencilere asgari ücretin net tutarının…” ifadelerine yer verilmek suretiyle de bu ücretin mesleki eğitim, staj yahut tamamlayıcı eğitim sebebiyle ödendiği, öğrencinin bağlı bulunduğu okulda örgün yahut açık öğretim olup olmadığı hususunun ücret ödenmesi bakımından bir önem teşkil etmediği açıkça anlaşılmaktadır.
22) 3308 sayılı Kanun’un amacının 8.1 numaralı paragrafta da yer verildiği üzere; “çırak, kalfa
ve ustaların eğitimi ile okullarda, yükseköğretim kurumlarında ve işletmelerde yapılacak mesleki eğitime ilişkin esasları düzenlemek” olduğu, Kanunun düzenlediği ve kullandığı terimleri, asıl düzenleme amacı olan “Mesleki Eğitim” kapsamında ele aldığı, buna göre
Kanunun 3 üncü maddesinde “Öğrenci: işletmelerde, mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında örgün eğitim görenler” tanımlamasında yer alan “örgün eğitim” ibaresinin okulda alınan eğitim şeklini (açık öğretim-örgün öğretim) değil, “beceri eğitimi” bakımından
“işletmelerde alınan eğitim” şeklini ifade ettiği anlaşılmaktadır.
23) Sözgelimi, Kanunun 3 üncü maddesinde; “İşletmelerde mesleki eğitimi; mesleki ve
teknik eğitim okul ve kurumları öğrencilerinin beceri eğitimlerini işletmelerde, teorik eğitimlerini ise mesleki ve teknik eğitim okul ve kurumlarında veya işletme veya kurumlarca tesis edilen eğitim birimlerinde yaptıkları eğitim uygulamalar” şeklinde tanımlanarak Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumları öğrencilerinin beceri eğitimi ve teorik eğitimi adı altında iki tür eğitim aldığı, beceri eğitiminin işletmelerde, teorik eğitimin ise belirtilen yerlerde yapılması gerektiği belirtilmiştir. Buna göre “öğrenci” tanımında yer verilen hususun, ilgili Kanun kapsamında beceri eğitimi alanların, “işletmelerde örgün olarak eğitim alması” gerektiği, yani eğitim öğretim hayatı süresince mezun olmak için ön koşul olarak işletmelerde yapması gereken beceri eğitimine örgün olarak devam etme yükümlülüğü şeklinde yorumlanması gerektiği izahtan varestedir.
24) Yukarıda yer verilen Kanun maddeleri hakkında Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme
Başkanlığı tarafından yapılan değerlendirme neticesinde varılan görüşe göre; zorunlu “mesleki eğitim” nedeniyle ücret ödenmesi için öğrencinin bağlı bulunduğu okulda örgün eğitim alması gerektiği, açık eğitim alan öğrenciler bakımından ücret ödenmeyeceği şeklinde yapılan değerlendirme ve yorumun, 3308 sayılı Kanun’un amacına, lafzına ve ruhuna uygun düşmeyeceği, T.C. Anayasasının 10 uncu maddesinde; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.” şeklinde yer verilen eşitlik ilkesine, objektif iyi niyet kurallarına ve eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanması ilkesine aykırılık teşkil edeceği değerlendirilmektedir.
25) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın eğitim öğretim
programı kapsamında yapmakla yükümlü olduğu beceri eğitimini Kanunda belirtildiği şekilde ilgili işletmelerde fiilen katılarak örgün bir biçimde tamamladığı, Kanun’da ücret ödenmesi için gerekli koşulları yerine getirdiği, 3308 sayılı Kanun gereği fiilen yapılan mesleki eğitim karşılığında ayrım yapılmaksızın öğrencilere ücret ödenmesi gerektiği değerlendirildiğinden, açık lise öğrencisi olması nedeniyle mesleki eğitimine fiilen devam etmiş olmasına rağmen ücret ödenmemesinin 3308 sayılı Kanun’a ve “kanun önünde eşitlik” ilkesine aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
27) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Malatya
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
28) Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
İlgili Kanun hükümlerinin yorumlanması noktasında yapılan yanlışlığın düzeltilerek konuyla ilgili yazının 81 İl Müdürlüğüne gönderilmesi yönünde SAĞLIK
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Başvuranın yaptığı mesleki eğitimin karşılığı olarak hak ettiği ücretin hesaplanarak en kısa sürede ödenmesi için MALATYA VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, SAĞLIK BAKANLIĞINA VE MALATYA VALİLİĞİNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, SAĞLIK BAKANLIĞI VE MALATYA VALİLİĞİ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi