|
ÖZET: Başvuru, Ankara’daki 41481 numaralı açık otobüs durağının kapalı hale getirilmesi talebine ilişkindir. Başvuran, EGO Genel Müdürlüğü’ne yaptığı başvurunun olumsuz yanıtlandığını belirterek, durak için kapalı kabin talep etmiştir. EGO Genel Müdürlüğü, durak çevresindeki dükkanların önünün kapanması ve mevcut kaldırımın dar olması gibi nedenlerle bu talebi reddetmiştir. Ayrıca, durak çevresinde kapalı kabin bulunan alternatif durakların mevcut olduğu da ifade edilmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, EGO Genel Müdürlüğü’nün başvurana yönelik işlemlerinin hukuka uygun olduğunu belirterek, başvurunun reddedilmesi gerektiği yönünde öneride bulunmuştur. İdarenin, durakların kapalı hale getirilmesi için belirli kriterleri göz önünde bulundurduğu ve bu kriterler doğrultusunda adil bir karar verdiği tespit edilmiştir. Ayrıca, EGO’nun sunduğu EGO CEP uygulaması sayesinde, yolcuların hangi otobüsün ne zaman durakta olacağını öğrenebildiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın talebinin yerine getirilememesi, kamu yararı ve mevcut koşulların dikkate alınmasıyla açıklanmıştır. İdarenin karar alma süreçlerinde, kamu hizmetinin etkinliğini sağlamak amacıyla belirli bir takdir yetkisine sahip olduğu vurgulanmıştır. Başvuru, ilgili yasal çerçeve içinde değerlendirilmiş ve red kararı verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3501-S.5052
BAŞVURU NO : 2018/16444
KARAR TARİHİ : 22/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA ELEKTRİK, HAVAGAZI VE OTOBÜS
İŞLETME MÜESSESESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Açık otobüs durağının kapalı hale getirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda şikayetçi özetle; Ankara ili, Altındağ ilçesi Aydınlıkevler Mahallesi, … Sokak’ta ikamet ettiğini, şehir içi ulaşımda belediyenin toplu taşıma araçlarını tercih ettiğini, toplu taşıma araçlarına biniş yeri olarak Şehit Ömer
Halisdemir Bulvarı üzerinde bulunan 41481 numaralı açık otobüs durağını kullandığını, söz konusu durağa kapalı durak kabini konulması yönünde EGO Genel Müdürlüğü’ne başvuruda bulunduğunu ancak anılan idarenin olumsuz cevap verdiğini iddia ederek 41481 numaralı otobüs durağına kabin konmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2.Şikayet konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 21/12/2018 tarihinde
Ankara Elektrik, Havagazı Ve Otobüs İşletme Müessesesi (EGO) Genel
Müdürlüğü’nden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. EGO Genel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 28/12/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1.Şikayete konu edilen 41481 numaralı otobüs durağın açık duraklardan olduğu, şikayete konu edilen durağın hemen yakınlarında kapalı kabin durakların da mevcut olduğu,
2.2 Şikayetçinin Kurumlarına yapmış olduğu kapalı kabin durak talebinin; 41481 numaralı
açık durağın yoğun bir şekilde kullanılan bir durak olmasına rağmen, dükkan önü ve otopark çıkışı olması nedeniyle olumsuz sonuçlandığı,
2.3. Diğer taraftan hizmet vermekte oldukları, mücavir alanlardaki tabela durakların kapalı hale getirilmesi, ana arterlerden ara arterlere doğru yolcu yoğunluğu, durakta bekleme süresi, kapalı durak istenen yerin kabin montajına uygun olup olmadığı gibi kriterler bakımından değerlendirildiği ve söz konusu açık durağın bulunduğu kaldırımın çok dar olduğu, ayrıca
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kabin montajına uygun olmaması ve anılan bölgede faaliyette bulunan esnaflara ait dükkanların önünün kapanması durumunun ortaya çıkabileceği, bu sefer de farklı mağduriyetlerin ortaya çıkabileceği, dolayısıyla mevcut şartlarda şikayetçinin talebinin yerine getirilemediği, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun;
4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
5. 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunun;
5.1. “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinin p bendinde; “Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek.”,
5.2. “Ulaşım Hizmetleri” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler
Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon
Merkezi kurulur… Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer.
Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır.” 6. Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ego Genel Müdürlüğü Kuruluş Görev ve
Çalışma Esaslarına İlişkin Yönetmelik’in; 6.1. Otobüs İşletme Dairesi Başkanlığı görev ve yetkileri başlıklı 18 inci maddesi 5 inci fıkrası; “ Kentsel gelişim de dikkate alınarak hat ve güzergâhlarda bulunan durak yerleri tespiti, durakların takılması, sökülmesi yer değiştirmesi, montajı vb. iş ve işlemleri yapmak.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6.2. Ulaşım Teknolojileri Dairesi Başkanlığının görev ve yetkileri başlıklı 22 nci maddesi
1 inci fıkrası; “Ankara Büyükşehir Belediyesi mücavir alan sınırları içinde EGO Genel
Müdürlüğüne ait tüm toplu taşıma araçlarında (otobüs, raylı ve kablolu sistemler) elektronik ücret toplama, akıllı durak sistemi, akıllı kart ve araç içi bilgilendirme, güzergâh, araç takip ve kamera sistemlerinin işletilmesini sağlamak, denetimini yapmak.”
7. 24/04/2011 tarihli Toplu Taşıma Hizmetleri Hakkında İçişleri Bakanlığı Genelgesi’nde; “Şehir içi otobüs durak yerlerinin ulaşılabilir güzergahta seçilmesi, otobüse biniş ve inişler için gerekli fiziksel koşulların sağlanması ve toplu taşımaya ait bilgilendirme için gerekli sesli ve görsel donanımların eklenmesi; diğer yandan özürlüler için ayrı otobüs, ayrı güzergah belirlenmesi gibi ayrımcılığa neden olacak uygulamalardan kaçınılması gerekmektedir.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Ankara Elektrik, Havagazı ve Otobüs İşletme Müessesesi Genel Müdürlüğü’nün başvurana yönelik gerçekleştirdiği idari iş ve eylemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; Şehit Ömer Halisdemir Bulvarı üzerinde bulunan 41481 numaralı açık otobüs durağının mevcut yolcu yoğunluğu da dikkate alınarak kapalı durak haline getirilmesini talep etmektedir.
10. Konuyla ilgili olarak idare tarafından yapılan açıklamalarda; , mücavir alanlardaki (tabela)
açık durakların kapalı hale getirilmesi, ana arterlerden ara arterlere doğru yolcu yoğunluğu, durakta bekleme süresi, kapalı durak istenen yerin kabin montajına uygun olup olmadığı gibi kriterler bakımından değerlendirildiği ve söz konusu açık durağın bulunduğu kaldırımın çok dar olduğu, ayrıca kabin montajına uygun olmaması ve anılan bölgede faaliyette bulunan esnaflara ait dükkanların önünün kullanılamaz hale gelebileceği, bu seferde farklı mağduriyetlerin ortaya çıkabileceği, dolayısıyla mevcut şartlarda şikayetçinin talebinin yerine getirilemediği, bildirilmiştir.
11. Büyükşehir Belediyesi bulunan illerde Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerindeki her türlü taşımacılık hizmetleri koordinasyon içinde, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında kurulacak Ulaşım Koordinasyon Merkezi (UKOME) tarafından yürütülmekte olup, büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri de ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılmaktadır. UKOME tarafından alınan toplu taşımayla ilgili kararlar; büyükşehir belediyesi, büyükşehir dâhilindeki diğer belediyeler ve büyükşehir sınırları içindeki kamu kurum ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
kişiler bakımından bağlayıcı niteliğe haiz bulunmaktadır. Toplu taşıma hizmet sunumuna ilişkin planlama, yapılan planlar doğrultusunda karar alma ve bu kararların uygulanmaya konulması gibi tanınan görevler doğrultusunda toplu taşıma araçlarının sayılarının, tarifelerinin, zamanlarının, güzergâhlarının ve durak yerlerinin belirlenmesi UKOME’ nin yetkisi ve takdiri dahilinde bulunmaktadır.
12. Takdir yetkisi, idareye, idari işlem ve eylemlerini tesis ederken belli ölçüde hareket serbestisi tanınması demektir. (ÇAĞLAYAN, Ramazan, “Türk Hukukunda İdarenin Takdir
Yetkisinin Yargısal Denetimi”, Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 7, S. 3-4, s. 173.) İdareye belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda serbesti tanınması ya da idarenin belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması idarenin takdir yetkisi olarak tanımlanmaktadır.
13. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2 nci maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları ve idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları idari dava türleri olarak belirtilmiş maddenin 2. Fıkrasında ise, idari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu, idari mahkemelerin; yerindelik denetimi yapamayacağı, yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremeyeceği düzenlenmiştir. Bu yasal düzenleme karşısında; idari yargı mercilerince idari eylem veya işlem niteliğinde yargı kararı verilemeyeceği açık olup nitekim Anayasa Mahkemesinin 25/11/2015 tarih ve
E.2015/50, K.2015/107 sayılı kararında, “…. İdarelerin, kanunlarla verilen görevleri yerine getirirken alacağı kararların, her türlü olay ve olgu göz önünde bulundurularak önceden hukuk kurallarıyla belirlenmesi mümkün olmadığı gibi kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiyaçların değişkenliği dikkate alındığında uygun bir yöntem de değildir. Bu nedenle, idarelerin karşılaştıkları farklı durumlar karşısında en uygun çözümü üretebilmeleri için takdir yetkisiyle donatılmaları zorunludur. Takdir yetkisinin amacı, idareye farklı çözümler arasından uygun ve yerinde olanı seçme serbestîsi tanımaktır. …” şeklinde açıklamada bulunmak suretiyle, idareye takdir yetkisi tanımasının gerekliliği hususunu vurgulamaktadır.
14. Büyükşehir belediye sınırları içinde, toplu taşıma hizmet sunumuna ilişkin planlama, yapılan planlar doğrultusunda karar alma ve bu kararların uygulanmaya konulması gibi görevleri bulunan kurumların bu yetkileri kullanırken, kamu hizmet gerekleri kapsamında nüfus kriteri, bölgede yer alan kamu kurum ve kuruluşları, iş merkezleri ve sosyal ünitelerin yoğunluğu gibi hususları göz önünde bulundurarak, kamu hizmetinin verimli ve etkin biçimde yürütülmesi gerekliliği ve kamu yararı gibi objektif kriterleri de dikkate almak suretiyle, adil, makul ve ölçülü davranması gerektiği ortadadır. Nitekim şikayet konusu edilen 41481 numaralı açık durağa kapalı durak yapılması talebinin EGO Genel Müdürlüğü’nce titizlikle incelendiği, kapalı durak konulacak kaldırımın dar olması, kapalı kabin konulması durumunda durak arkasında kalan dükkanların önlerinin kapanabileceği, mevcut kaldırımın standartların çok altında kalabileceği ve engelli vatandaşların kullanımının zorlaşabileceği gibi nedenlerle şikayetçinin talebinin yerine getirilemediği tespit edilmiştir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
15. Diğer taraftan şikayete konu edilen EGO Genel Müdürlüğü tarafından Kurum imkânlarıyla hayata geçirilen ve alanında Türkiye’de bir ilk olan EGO CEP’te uygulamasıyla
Ankara sınırları içinde ikamet eden ve toplu taşıma araçlarını kullanan vatandaşların, cep telefonlarına indirecekleri bir uygulamayla hangi otobüsün, ne zaman, hangi numaralı durakta olacağını, sadece durak numarasını EGO CEP’te uygulamasına girerek o duraktan hangi otobüslerin geçtiğini anında öğrenebildikleri dolayısıyla şikayetçinin iddia ettiği gibi dakikalarca durakta beklemeye gerek kalmadığı anlaşılmıştır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, Yukarıdan beri anlatılan hususlar, bilgi, belge, yasal mevzuat, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ve tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; idarenin şikayetçinin kapalı otobüs durağı talebini reddetmesi işleminde; kamu yararı gibi objektif kriterleri de dikkate almak suretiyle, adil, makul ve ölçülü davrandığı, dolayısıyla hukuka ve hakkaniyete aykırı davranmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurumun, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözeteceği düzenlenmiştir.
18. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak idarenin cevabi yazısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini şikâyetçiye göstermediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Kararın BAŞVURANA ve ANKARA ELEKTRİK, HAVAGAZI VE OTOBÜS İŞLETME
MÜESSESESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.