|
ÖZET: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Tıbbi Dökümantasyon ve Sekreterlik Bölümü öğrencisi olan başvuran, daha önce AÖF İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümünde aldığı derslerden muafiyet talep etmiştir. Ancak, üniversitenin Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin 23. maddesi gereğince, Türk Dili, Yabancı Dil ve Atatürk İlkeleri ile İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim programlarına kayıtlı öğrencilerin daha önce aldıkları derslerden muafiyet talep edemeyecekleri belirtilmiştir.
Bu düzenleme, açıköğretim sisteminin kendine has dinamikleri ve kuralları çerçevesinde, ders muafiyetinin yalnızca belirli ortak zorunlu derslerle sınırlı olduğunu ortaya koymaktadır. Başvuranın diğer derslerden muafiyet beklentisi, üniversitenin bilimsel özerkliği çerçevesinde değerlendirildiğinde, hukuken geçerli bir talep olarak kabul edilmemiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi, mevzuata uygun bir karar olarak değerlendirilmiş ve eğitim-öğretim kalitesinin artırılması amacıyla yapılan düzenlemelere aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durum, üniversitelerin kendi yönetmeliklerini belirleme yetkisi çerçevesinde hukuka uygun bir uygulama olarak ortaya çıkmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/4025-S.20.6434
BAŞVURU NO : 2019/18353
KARAR TARİHİ : 16/03/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın ders muafiyeti hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde yapılan başvuruda başvuran; Atatürk Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi (AÖF) Tıbbi Dökümantasyon ve Sekreterlik Bölümü’ne ikinci üniversite kapsamında kayıt olduğunu, AÖF İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümü’nden mezun olduğunu, Temel Bilgi Teknolojileri 1 ve 2, İşletme Bilimlerine Giriş, Çalışma İlişkileri ve Etik, Tıbbi Terminoloji, İlk Yardım ve Acil Sağlık Hizmetleri derslerini daha önce aldığını ve başardığını belirterek kredi, AKTS ve içerik yönünden aynı olan bu derslerden muaf tutulmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 01/11/2019 tarihli ve sayılı Gönderme Kararına cevaben
Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü Açıköğretim Fakültesi Dekanlığının 12/11/2019 tarih ve sayılı cevabi yazılarında; 2.1. Başvuranın zorunlu ortak (Türk Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Yabancı
Dil I-II) derslerden muafiyet talebinde bulunduğu ve ilgili derslerden muafiyet işleminin tamamlandığı, 2.2. Fakültede ders muafiyet işlemlerinin, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim
Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin 23.maddesinin 1.fıkrasında geçen “Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrencilerin, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorunda oldukları, daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar.” ve aynı yönetmeliğin 2. fıkrasında geçen “Daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olup önlisans veya lisans diplomasına sahip olanlar Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinden muaf sayılırlar. İkinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyetleri herhangi bir talebe bağlı olmadan Dekanlıkça yapılır.” hükümleri gereğince yapılmakta olduğu, 2.3. Bu hükümler gereğince başvuranın ancak ortak zorunlu derslerden (Türk Dili I-II, Yabancı
Dil I-II ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II) ders muafiyet işlemi yapılarak sistemine uyarlandığı ancak ortak zorunlu dersler dışında derslere dair muafiyet talebine işlem yapılamadığı, yönünde açıklamalara yer verildiği görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü yer almaktadır.
3.2. Anayasanın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz. Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir…” hükmü yer almaktadır.
3.3.Anayasanın “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur…” hükmü yer almaktadır.
4.14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü yer almaktadır.
5. 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” olarak tanımlanmıştır.
5.1. Kanunun 14 üncü maddesinde; Üniversitenin eğitim – öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak; Rektörün onayından sonra Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak; Üniversitenin yıllık eğitim – öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak; Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak, Senatonun görevleri arasında sayılmıştır.
5.2. Kanunun “Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18 inci maddesinin b/(5) bendinde; “Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek” Fakülte Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayılmıştır.
5.3. Kanunun 43 üncü maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, kuruluş özelliklerine ve ihtiyaçlarına göre yapılan eğitim – öğretim ve buna dayalı olarak verilen diplomalarla ilgili esaslar her üniversitece hazırlanacak öğretim ve sınav yönetmeliğinde belirtilir.” hükmü yer almaktadır.
6. 03/11/2017 tarihli 28104 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atatürk Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin, 6.1. “Kredi ve not transferi” kenar başlıklı 23 üncü maddesinde; “(Değişik:RG19/12/2013-28856) (1) Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar.(2) Daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olup önlisans veya lisans diplomasına sahip olanlar Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk
İlkeleri ve İnkılap Tarihi derslerinden muaf sayılırlar. Bu derslerden; a) İkinci üniversite kapsamında kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyetleri herhangi bir talebe bağlı olmadan
Dekanlıkça yapılır. b) ÖSYM tarafından merkezi yerleştirme yolu ile kayıt yaptıran öğrencilerin muafiyet işlemleri, yazılı taleplerine bağlı olarak Dekanlıkça belirlenecek tarihler arasında ve Yönetim Kurulu kararı ile gerçekleştirilir.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği hususunda hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Halen ikinci üniversite kapsamında kayıt olduğu Atatürk Üniversitesi Açıköğretim
Fakültesi Tıbbi Dökümantasyon ve Sekreterlik Bölümü öğrencisi olan başvuranın daha önce
AÖF İş Sağlığı ve Güvenliği Bölümünde almış ve başarılı olmuş olduğu derslerden muaf tutulmayı talep ettiği anlaşılmıştır.
11. Uyuşmazlığa konu mevzuat hükümlerine bakıldığında; Atatürk Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin, “Kredi ve not transferi” kenar başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1) Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar.” şeklinde düzenleme olduğu, muafiyet işlemlerinin yine Atatürk Üniversitesinin web sayfası (https://www.ataaof.edu.tr/SSS/SSS/1/9
) üzerinden Sıkça Sorulan Sorular bölümünün “Ders muafiyeti” başlığı altında “Daha önce herhangi bir yükseköğretim kurumundan mezun olan önlisans ve lisans öğrencileri ortak zorunlu derslerden (Türk Dili I-II, Yabancı Dil I-II ve Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi
I-II) muaf olabilirler. ” şeklinde öğrencilere internet sitesi üzerinden duyurulduğu görülmüştür.
12. Ülkemizde açıköğretim uygulaması ile eğitim-öğretim yapan diğer üniversitelerin mevzuatlarına bakıldığında, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim, İktisat ve İşletme
Fakülteleri Eğitim-Öğretim Ve Sınav Yönetmeliği’nin “Ders transferi ve muafiyeti” başlıklı onaltıcı maddesinin 1 inci fıkrasında; “(1) (Değişik:RG-5/9/2017- 30171) Anadolu
Üniversitesi Merkezî Açıköğretim ve Uzaktan Öğretim Sistemine göre öğretim yapan fakültelere kayıt yaptıracak öğrencinin ders transfer işlemlerinde; daha önceden almış ve başarmış olduğu Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi (I-II), Türk Dili (I-II) ve Yabancı Dil (I-II)
dersleri için MU harf notu verilir ve bu notlar Not Durum Belgesinde MU harf notu ile gösterilir. Bu derslere ilişkin ders transferi talebi, sadece bir kez olmak üzere kayıt tarihleri arasında yapılır.” düzenlemesine, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi
Eğitim Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’nin, on beşinci maddesinde, “ (1) Ders muafiyeti; Türk Dili, Yabancı Dil, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri için uygulanır, daha önce öğrenim görülen yükseköğretim programlarında alınıp başarılı olunan diğer dersler için muafiyet talebinde bulunulamaz.” şeklinde düzenlemelere yer verildiği görülmekle, açıköğretim uygulayan üniversitelerde aynı uygulamaya (üç ortak zorunlu ders muafiyeti)
geçildiği, ilgili derslerden başarılı olmak kaydı ile daha önce herhangi bir yükseköğretim programından mezun olan ve öğrenim görmekte olan tüm öğrencilere aynı işlem uygulanmakta olduğu ve bu konuda benzer düzenlemelerin mevcut olduğu görülmüştür. Ayrıca ülkemizdeki açıköğretim sistemini uygulayan üç üniversite olarak yapılan işlemlerde uygulama birliği oluşturmak, kaliteyi artırmak ve belirli standartlar çerçevesinde hizmet sunmak için işbirliği içinde çalışmaların devam etmekte olduğu, bu kapsamda AUDAK- Açık ve Uzaktan Öğretim
Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneğinin kurulduğu anlaşılmıştır.
13. Kurumumuza daha önce benzer konularda yapılan başvuruların incelenmesi sürecinde gelen bilgi ve belgelerden, Açıköğretim sisteminin kendine has dinamikleri ve kurallarının mevcut olduğu, belirtilen esneklik ve avantajlarının yanında örgün eğitimden farklı olarak kitlesel eğitim sunulması nedeniyle bazı kısıtlar ve zorunlu uygulamaları olduğu, sınavların merkezi sistemle çok merkezli eş zamanlı yapılabilmesi, ölçme değerlendirmede örgün eğitimde klasik sınav uygulanabilirken açıköğretim sisteminde test usulünün uygulanabilmesi, örgün eğitimde yapılabilen çeşitli mazeret sınavlarının açıköğretim sisteminde yapılamaması gibi farklı durumların söz konusu olduğu, öğrenci yoğunluğuna bağlı olarak en fazla öğrenciyi bünyesinde barındıran Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi bütünleme sınavlarını yapamıyorken, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi ve İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim
Fakültesinin Bütünleme Sınavlarını yapabilmekte olduğu, hali hazırda ülkemizde yükseköğretimde eğitim gören öğrencilerin yaklaşık yarısının açıköğretim sistemi ile öğrenim görmekte olduğu, 2018 yılı itibariyle açıköğretim sistemiyle yükseköğrenim gören aktif öğrenci sayısının 2 milyonu aşmış olduğu, muafiyet işlemlerinin kayıt döneminde yapılıp sonuçlandırılması gereken bir süreç olduğu, kitlesel eğitim veren açıköğretim fakültelerinde bu sürecin yürütülmesinin teknik olarak mümkün bulunmamakta olduğu, bu nedenle fakültelerinde ve diğer açıköğretim fakültelerinde Türk Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap
Tarihi I-II, Yabancı Dil I-II derslerinde muafiyet işlemleri yapılabilmekte olduğu, konu ile ilgili düzenlemeler eğitim öğretim yönetmeliğinde yer almakta olduğu, diğer alan derslerinde, daha önce alınmış ve başarılmış derslerin yerine, kredi, saat, içerik ve öğrenim kazanımlarının uyumuna göre gerekli akademik inceleme ve değerlendirmelerin kısa sürede yapılarak müfredatta bulunan derslerin denkliğinin kabul edilmesi ve bu sürecin yönetilmesinin mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
14. Somut olaya başvuranın iddiaları ve dosya kapsamındaki belgeler çerçevesinde bakıldığında; Anayasa ile Devlet tarafından kanunla kurulan üniversitelere kamu tüzelkişiliği ve bilimsel özerklik tanındığı ve her üniversitenin ayrı birer kamu tüzel kişisi olduğu, Anayasal olarak hiç kimsenin eğitim ve öğretim haklarından yoksun bırakılamayacağı ve yine anayasal olarak öğrenim hakkının kapsamının kanunla tespit edilip düzenleneceği, üniversitelere 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında Üniversitelerin yönetmelik yapma yetkilerinin olduğu ve kendilerine ilişkin yönetmelikleri hazırlama yetkisi verildiği, adı geçen Üniversitenin de bu yetkisini eğitim ve öğretime ilişkin yönetmelikler düzenlemek suretiyle kullanmış olduğu, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Eğitim-Öğretim ve
Sınav Yönetmeliği’nin, “Kredi ve not transferi” kenar başlıklı 23 üncü maddesinde; “(1)
Türk Dili, Yabancı Dil ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi dersleri hariç, açıköğretim veya uzaktan eğitim programlarına kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt yaptırdıkları programdaki derslerin tümünü almak zorundadırlar. Daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarında alıp, başarmış oldukları ders/dersler için kredi ve not transferi talebinde bulunamazlar.” şeklinde düzenlenen hükümle Türk Dili, Yabancı Dil, Atatürk İlkeleri ve
İnkılap Tarihi dersleri dışında muafiyet talebinde bulunulamayacağının açıkça belirtilmekte olduğu anlaşılmıştır.
16. Bu konuda verilen emsal yargı kararlarına bakıldığında;
16.1. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 23/10/2008 tarihli ve E. 2005/1988 ve K. 2008/1826 sayılı kararında, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 44. maddesinin 3.
fıkrasında, üniversite senatolarının ön lisans ve lisans düzeyi öğretimlerde sürdürülecek esasları, devam, ara sınav sayısı ve bunların başarı notuna katkısı, uygulama, sınav ve bütünleme gibi şartları yönetmeliklerle belirleyebilecekleri hükmünün yer aldığı ve davalı idare tarafından dava konusu Yönetmeliğin eğitim ve öğretimin kalitesini artırmak amacıyla çıkarıldığının belirtildiği, 2547 sayılı Yasa ve ilgili Yönetmeliklerin verdiği yetkiye dayanılarak üniversitenin eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini artırmak amacıyla ve tüm öğrencileri kapsayacak şekilde her zaman düzenleme yapabileceği, düzenleme yapabilme hususunun son derece açık olduğu, davalı idare tarafından eğitim öğretim kalitesini artırmak amacıyla yeni yönetmelikle yapılan düzenlemede hukuka ve kazanılmış haklara aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir.
16.2. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Yönetim
Organizasyon Tezsiz Yüksek Lisans Programına 2000-2001 öğretim yılında kaydını yaptırıp aldığı derslerden başarılı olan davacının, 10/12/2001 tarihli işlemle, 29/07/2001 tarihinde yürürlüğe giren yeni yönetmeliğin 4/c hükmü uyarınca 2 yarıyıl içerisinde (2001-2002 eğitim öğretim yılı güz ve bahar yarıyılı) ÜDS/eşdeğer yabancı dil başarı belgesi getirmesi aksi takdirde ilişiğinin kesileceğinin bildirilmesi üzerine, anılan işlemin ve 29/07/2001 tarihli
Yönetmeliğin ÜDS/eşdeğeri en az 40 puan olan başarı belgesi istenmesi ve getirmeyen adaylara ilk yarıyıl ek süre verilerek getirmeyen adayın ilişiğinin kesilmesini öngören 4/c ve yönetmelik değişikliğinin daha önce kaydını yaptırmış olan öğrencilere de uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe gireceğine ilişkin 54. maddesinin iptali istemiyle açtığı dava sonucunda, idare mahkemesince, eski yönetmelik hükmünün davacı yönünden kazanılmış hak oluşturduğu gerekçesiyle 12/10/2001 tarihli işlemin ve 54. maddenin iptaline karar verilmiştir. Danıştay
Sekizinci Dairesince temyizen verilen 09/04/2003 tarih ve 2003/1661 sayılı kararda; objektif hukuk dünyasında meydana gelen ve hukuki statüde değişiklik yapan düzenlemelerin eski düzenleme uyarınca statü kazanmış ve statüsü devam eden bireyleri de kapsayacağı, eğitim ve öğretim kalitesini arttırıp dünyadaki bilimsel gelişmeleri izlemeye yönelik olarak getirilen yabancı dil şartına, davacının devam eden öğrencilik statüsü nedeniyle tabi olacağından, kazanılmış haktan söz edilemeyeceği için yeni yönetmeliğin öğrencilik statüsünü kazanmış olanları da kapsamasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
16.3. Bir başka emsal teşkil eden yargı kararında; 5/2/2004 tarih ve 25364 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Karadeniz Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim, Sınav Değerlendirme ve Öğrenci İşleri Yönetmeliğinin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine ve
Ek Madde ve Geçici Madde Eklenmesine Dair Yönetmelik ile geçme notunun sınıfın genel başarı durumuna göre belirlenmesi ve harf sistemine göre daha önce (50-59) not aralığında olan
DD notunun başarısız kabul edilmesiyle, buna paralel düzenlemelerin iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemi iptal eden mahkeme kararının Danıştay Sekizinci Dairesince temyizen incelenmesi sonucunda verilen 23/03/2005 tarih ve 2005/1280 sayılı kararla; 2547 sayılı Yasanın verdiği yetkiye dayanılarak eğitim, öğretim ve sınav sisteminde eğitimin kalitesini ve verimini arttırmak amacıyla her zaman düzenleme yapılabileceği, bu düzenlemenin tüm öğrencileri kapsayacağı ve uygulanmasına engel bir durum yoksa hemen uygulamaya geçilebileceği, bu durumda eğitim öğretim kalitesini arttırmak amacıyla yapılan değişikliklere davacıların devam eden öğrencilik statüleri nedeniyle tabi olacağı ve kazanılmış haktan söz edilemeyeceği (geçici maddelerle 2003-2004 eğitim öğretim yılı için bir defaya mahsus eski uygulamanın devam etmesi dışında) gerekçesiyle yeni yönetmelikte hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.
17. Konu ile ilgili Kurumumuzca incelenerek sonuçlandırılan benzer başvuru örneklerine bakıldığında; Kurumumuzun 4/4/2019 tarih ve S.190 sayılı Ret Kararı ile 2018/16302 numaralı başvuruda “bilimsel özerkliği ve kamu tüzelkişiliğini haiz başvuruya konu İstanbul
Üniversitesi tarafından bu niteliklerinin tabii sonucu olarak lisans programında hangi derslerin transfere ve muafiyete konu olacağının açıkça belirtildiği, somut olayda başvuranın daha önceden aldığı ” Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II,” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmakta olduğu, öte yandan, başvuranın daha önce almış olduğu ve AUZEF Çocuk Gelişimi Açık Öğretim Lisans
Programının müfredatı ile uyuşan diğer derslerden muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin, kayıtlı olduğu programda muafiyet sağlanıp sağlanmaması hususunda koşullarını belirlemenin Üniversitenin bilimsel özerkliğinin bir gereği olduğu, açık öğretim sisteminin kendine has dinamikleri ve kurallarının mevcut olduğu, belirtilen esneklik ve avantajlarının yanında örgün eğitimden farklı olarak kitlesel eğitim sunulması nedeniyle bazı kısıtlar ve zorunlu uygulamaları olduğu, 2018 yılı itibariyle açık öğretim sistemiyle yükseköğrenim gören aktif öğrenci sayısının 2 milyonu aşmış olduğu, muafiyet işlemlerinin kayıt döneminde yapılıp sonuçlandırılması gereken bir süreç olduğu, kitlesel eğitim veren açık öğretim fakültelerinde bu sürecin yürütülmesinin teknik olarak zor olduğu, diğer tüm açık öğretim fakültelerinde de sadece Türk Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve
İnkılap Tarihi I-II, Yabancı Dil I-II derslerinden muafiyet işlemlerinin yapılabilmekte olduğu, ayrıca eğitimin şartları ve içeriği yönünden kazanılmış haktan söz etmenin mümkün olmadığı değerlendirmeleri ve gerekçeleri ile başvuruya konu olan ortak zorunlu dersler dışındaki derslerin muafiyetinin reddi işleminde, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvencenin temini açısından zorunlu ve gerekli olduğu değerlendirilen mevzuata uygun davranılması nedeniyle, hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.”gerekçeleri ile Ret Kararı verildiği tespit edilmiştir.
17.1. Yine 2015/453 şikayet numaralı dosyada benzer konunun incelendiği ve Kurumumuz tarafından; “…somut olayda şikayetçinin daha önceden aldığı ” Atatürk İlkeleri ve İnkılap
Tarihi I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II, Temel Bilgi Teknolojileri I – II” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmaktadır. Öte yandan, şikayetçinin aynı üniversitenin felsefe bölümünü bitirdikten sonra sosyoloji bölümünde verilen bölüm derslerinin daha önce alınmış olması sebebiyle muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı açıktır. Zira, söz konusu Yönetmeliğin 7’nci maddesi gereğince derslerle ilgili yapılacak her türlü tasarrufun
Birim Kurulunun Kararı ve Senatonun takdirine bırakılmıştır. Ayrıca, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin kayıtlı olduğu programda Üniversite tarafından muafiyet sağlanıp sağlanmaması koşulları Üniversitenin bilimsel özerkliği gereği yönetmelikte açıkça düzenlenmiştir. Böylelikle, şikayete konu olan bütün derslerin muafiyetinin yapılması talebinde hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvencenin temini açısından zorunlu ve gerekli olduğu değerlendirilen mevzuata uygun davranılması nedeniyle hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.” gerekçeleri ile Anadolu Üniversitesine karşı yapılan başvuru hakkında 10/07/2015 tarihli Ret Kararı’nın verildiği tespit edilmiştir.
18. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin, yargı kararlarının ve Kurumumuzca daha önce benzer başvurularda verilmiş olan kararların birlikte değerlendirilmesi neticesinde, bilimsel özerkliği ve kamu tüzelkişiliğini haiz başvuruya taraf Atatürk
Üniversitesi tarafından bu niteliklerinin tabii sonucu olarak lisans programında hangi derslerin transfere ve muafiyete konu olacağının açıkça belirtildiği, somut olayda başvuranın daha önceden aldığı ” Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I – II, Türk Dili I – II, Yabancı Dil I – II,” derslerinden anılan yönetmelik gereği muafiyet sağlanmakta olduğu, öte yandan, başvuranın daha önce almış olduğu diğer derslerden muafiyet beklentisinin haklı bir beklenti olmadığı, öğrencinin daha önce almış olduğu derslerin, kayıtlı olduğu programda muafiyet sağlanıp sağlanmaması hususunda koşullarını belirlemenin Üniversitenin bilimsel özerkliğinin bir gereği olduğu, Açıköğretim sisteminin kendine has dinamikleri ve kurallarının mevcut olduğu, belirtilen esneklik ve avantajlarının yanında örgün eğitimden farklı olarak kitlesel eğitim sunulması nedeniyle bazı kısıtlar ve zorunlu uygulamaları olduğu, diğer tüm açıköğretim fakültelerinde de sadece Türk Dili I-II, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi I-II, Yabancı Dil I-II derslerinden muafiyet işlemlerinin yapılabilmekte olduğu, ayrıca eğitimin şartları ve içeriği yönünden kazanılmış haktan söz etmenin mümkün olmadığı değerlendirmeleri ve gerekçeleri ile başvuruya konu olan ortak zorunlu dersler dışındaki derslerin muafiyetinin reddi işleminde, mevzuata uygun davranılması nedeniyle hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Erzurum İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın Başvurana ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi