TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 7539-7539
BAŞVURU NO : 2018/11513
KARAR TARİHİ : 20/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Çobanlar Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın açıktan memur alımına ilişkin yapmış olduğu başvurunun reddi işleminin iptali talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26/09/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle Afyonkarahisar Çobanlar Belediye
Başkanlığınca yapılan açıktan atama ile memur alımı ilanı doğrultusunda tekniker kadrosu için başvuruda bulunduğunu; ancak sağlık beyanı olmadığı gerekçesi ile başvurusunun reddedildiğini belirtmektedir. İlanda sağlıkla ilgili bir belge sunulacağına ilişkin bir bilgi yer almadığını ifade eden başvuran, başvurusunun kabul edilmesi ve atamasının gerçekleştirilmesi talepleriyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Çobanlar Belediye
Başkanlığının 16/11/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Belediye Başkanlığı bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak istihdam edilmek üzere Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama
Yönetmeliği hükümlerine göre unvanı, sınıfı, derecesi, adedi, nitelikleri, KPSS türü, KPSS taban puanı ve şartları taşımak kaydıyla açıktan atama yoluyla memur alımı yapıldığı, 2.2. Alım için yapılan ilanın, Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü ilan sitesinde, Belediye
Başkanlıklarının Web Sitesinde, Türkiye genelinde ulusal yayın yapan Cumhuriyet
Gazetesinde, Afyonkarahisar genelinde yayın yapan Türkeli gazetesinde ve internet üzerinden yayın yapan Memurlar.net adlı sitede yayımlandığı, 2.3. Ayrıca, şikâyet başvurusuna ilişkin olarak Çobanlar Belediyesi Memur Alım Sınavı
Başvuru Alındı Formu Fotokopisinin, başvuru esnasında adaylardan istenen belgeleri gösterir şartname fotokopisinin, alım için başvuruda bulunanlara ilişkin sonuç gösterir listelerin ekte gönderildiği, 2.4. Memur alım ilanına ilişkin olarak yargı organlarında görülen ya da sonuçlanan bir davanın bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT 3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk
Devletidir.”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”, 3.3. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Genel ve özel şartlar” başlıklı 48 inci maddesinde; “Devlet memurluğuna alınacaklarda aşağıdaki genel ve özel şartlar aranır. A) Genel şartlar: … 7. 53 üncü madde 2 hükümleri saklı kalmak kaydı ile görevini devamlı yapmasına engel olabilecek (…) akıl 2 hastalığı (…) bulunmamak…”, 5.2. “Sınav şartı:” başlıklı 50 nci maddesinde; “Devlet kamu hizmet ve görevlerine Devlet memuru olarak atanacakların açılacak Devlet memurluğu sınavlarına girmeleri ve sınavı kazanmaları şarttır. Sınavların yapılmasına dair usul ve esaslar ile sınava tabi tutulmadan girilebilecek hizmet ve görevler ve bunların tabi olacağı esaslar Devlet Personel
Başkanlığınca hazırlanacak bir genel yönetmelikle düzenlenir.” 5.3. “Kurumların memur ihtiyaçlarını karşılama şekli:” başlıklı 52 nci maddesinde;
“Kurumların memur ihtiyaçları yayınlanan sınav sonuçlarında belirlenen başarı sırasına göre ilgili kurumlarca atama yapılmak suretiyle karşılanır.” , 6. 3/5/2002 tarihli ve 24744 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlerine İlk
Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmeliğinin “İl Özel
İdareleri ve Belediye Kadrolarına Atanacakların Seçilmesi” başlıklı beşinci bölümünün altında yer alan; 6.1. “Seçme duyurusu” başlıklı 27/A maddesinin birinci fıkrasında; “İl özel idareleri ve belediyeler, bunlara bağlı kuruluşlar ile kurdukları birlikler ve döner sermayeli kuruluşlar, atama yapılacak kadro ve pozisyonların sayı, sınıf, unvan ve dereceleri ile KPSS taban puanı ve türünü Türkiye genelinde yayın yapan gazetelerin en az birinde ve bir mahalli gazetede ilan vermek suretiyle adaylara duyurur.”, 6.2. “Seçme” başlıklı 27/C maddesinin ikinci fıkrasında; “Sınava başvuru şekli, sınav konuları, sınav komisyonunun teşkili, komisyonun çalışma usul ve esasları ile sınava ilişkin diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığınca yürürlüğe konulacak yönetmelikle belirlenir.”, 7. 14/11/2017 tarihli ve 30240 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Mahalli İdarelere İlk
Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliğinin; 7.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik; il özel idareleri, belediyeler ve bunlara bağlı kuruluşlar ile mahalli idare birlikleri ve döner sermayeli kuruluşlarda boş bulunan memur kadrolarına ilk defa atanacakları kapsar.”, 7.2. “Atama izni ve sınav duyurusu” başlıklı 5 inci maddesinde; “İdare tarafından, atama yapılacak kadro unvan ve sayıları için İçişleri Bakanlığından izin alınır. İzin verilmeyen kadrolar için duyuru ve sınav yapılamaz.
İdare, atama yapılacak kadro sayıları ile bu kadroların sınıf, unvan, derecelerini; sıralamaya esas olacak KPSS puan türü ile asgari puanı; başvuru tarihleri ile başvuru yöntemini; başvuru yapacak adayda aranılacak nitelikler ile istenilen belgeleri; yapılacak sınavın yeri, zamanı, türü, sınav konuları ve değerlendirme yöntemi ile gerekli görülen diğer hususları son başvuru tarihinden en az 15 gün önce Türkiye genelinde yayın yapan gazetelerin en az birinde ve bir mahalli gazetede ilan vermek suretiyle adaylara duyurur.
Ayrıca idarenin, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ve DPB’nin kurumsal internet adreslerinde de son başvuru tarihinden en az 15 gün önce duyuru yapılır.” 7.3. “Sınava kabul için ön şart” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Sınava katılmak isteyenlerin, sınava son başvuru tarihi itibariyle; a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel şartları taşımaları, b) Geçerlilik süresi dolmamış KPSS puan türünden, sınav duyurusunda belirtilmiş olan asgari puanı almış olmaları, c) Alım yapılacak kadro unvanları için duyuruda belirlenen asgari niteliklere sahip olmaları, gerekir.” 7.4. “Başvuru” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Başvurular, şahsen veya iadeli taahhütlü posta yoluyla yapılır. Duyuruda belirtilmesi durumunda elektronik ortamda da başvuru yapılabilir.
Başvuru sırasında; adaylardan bu Yönetmeliğin Ek-1’indeki başvuru formunun yanı sıra nüfus cüzdanı veya kimlik kartı, mezuniyet belgesi, KPSS sonuç belgesi, sürücü belgesi ve benzeri belgelerin aslı veya sureti istenir. Elektronik ortamda yapılan başvurularda yukarıdaki belgeler duyuruda belirtilen tarihe kadar ibraz edilir.
Postadaki gecikmeler ve duyuruda belirtilen süre içerisinde yapılmayan başvurular dikkate alınmaz.
Giriş sınavına katılmak isteyenlerden istenilen belgelerin aslı ibraz edilmek kaydıyla suretleri
Kurumca tasdik edilebilir.”, hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; ilanda sağlık beyanı şartına yer verilmemesi karşısında ilgilinin başvurusunun sağlık beyanı bulunmadığı ‘hukuki güvenlik’, ‘belirlilik’ ve ‘öngörülebilirlik’ ilkelerine aykırı olduğu yönünde hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına
Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere özetle; Çobanlar Belediye
Başkanlığınca ilan edilen açıktan atama ile memur alımı kapsamında yapmış olduğu başvurusunun sağlık beyanı olmadığı gerekçesi ile reddedildiğini, bununla birlikte söz konusu ilanda sağlıkla ilgili bir belge sunulacağı bilgisinin yer almadığını belirterek başvurusunun kabul edilmesi ile atamasının gerçekleştirilmesini talep etmektedir.
10. Uyuşmazlığa konu edilen ana husus, ilanda yer almadığı belirtilen bir şarta bağlı olarak ilgilinin başvurusunun reddi olduğundan, anılan idare tarafından yapılacak alımda uyulması gerekli usul ve esasların neler olduğunun tespiti önem arz etmektedir. Söz konusu ilan, adı geçen Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirilecek açıktan atama ile memur alımına yönelik olduğundan, somut uyuşmazlıkta uygulama alanı bulan mevzuatın Devlet Memurları
Kanunu, Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel
Yönetmeliği ve Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliği olduğu tespit edilmiştir.
11. 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesinde, devlet memurluğuna atanacaklar için aranan genel ve özel şartlara yer verilmiş olup anılan maddenin A) bendinin 7 numaralı alt bendinde, Kanunun 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla görevini devamlı yapmasına engel olabilecek akıl hastalığı bulunmama şartının genel bir şart olarak düzenlendiği görülmektedir.
(bkz. 5.1. no’lu prg.) Somut olayda uygulanacak Mahalli İdarelere İlk Defa Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliğinin 6 ncı maddesinde de anılan Kanunun 48 nci maddesine atıf yapıldığı görülmüştür. (bkz. 7.3. no’lu prg.)
12. İdare tarafından Kurumumuza ulaştırılan ve söz konusu alım için düzenlenmiş şartname nüshasında, başvuru için aranan özel şartlar başlığı altında, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesine atıf yapıldığı görülmektedir. Aynı şartname nüshasının “Başvuru Esnasında
Adaylardan İstenilen Belgeler” başlığı altında, “Başvuru sırasında…Görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığına dair beyanı” ifadeleriyle, adayın başvuru esnasında sağlık beyanında bulunması gerektiğinin ifade edildiği anlaşılmıştır.
13. Böylece, 657 sayılı Kanunun 48 inci maddesine ve Mahalli İdarelere İlk Defa
Atanacaklara Dair Sınav ve Atama Yönetmeliğine aykırı olmayacak şekilde, başvuru esnasında sağlık beyanına ilişkin belge sunulması gerektiğinin idare tarafından oluşturulan şartnamede yer aldığı açık olsa da, hukuki öngörülebilirlik ve belirlilik ilkeleri doğrultusunda, hususun ilgili ilanda da yer alması gerektiği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, idare tarafından gerçekleştirilen ilanın, ilgili mevzuatta belirlenmiş usul ve esaslara uygun olup olmadığı, bu usul ve esaslara uygun olarak yayımlanmak suretiyle hukuken geçerlilik kazanmış ilanda da söz konusu şartın bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir.
14. Belediye Başkanlığı tarafından yapılacak olan açıktan atama ile memur alımında uyulması gerekli usul ve esaslar ilk olarak 6 numaralı paragrafta anılan Kamu Görevlerine İlk
Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelikte düzenlenmiştir. Söz konusu Yönetmeliğin 27/A maddesinde, gerçekleştirilecek alımın Türkiye genelinde yayın yapan gazetelerin en az birinde ve bir mahalli gazetede ilan edilmesi gerektiği emredici hüküm olarak düzenlenmiştir. (bkz. 6.1. no’lu prg.)
15. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda, söz konusu ilanın Belediye
Başkanlıklarının Web Sitesinde, Türkiye genelinde ulusal yayın yapan Cumhuriyet
Gazetesinde, Afyonkarahisar genelinde yayın yapan Türkeli Gazetesinde ve internet üzerinden yayın yapan Memurlar.net adlı sitede yayımlandığı belirtilmiştir. İdare tarafından gönderilen cevabi yazı doğrultusunda Kurumumuzca yapılan araştırmada söz konusu ilanın; 23/08/2018 tarihinde Çevre ve
Şehircilik Bakanlığının resmi internet sitesinde (https://yerelyonetimler.csb.gov.tr/cobanlar-belediyesine-ilk-defa-atanmak-uzere-memuralim-ilaniduyuru-359536 ), 27/08/2018 tarihli Cumhuriyet Gazetesinde, 27/08/2018 tarihli
Türkeli Gazetesinde ve 27/08/2018 tarihinde Memurlar.net internet sitesinde (https://ilan.memurlar.net/ilan/43051/cobanlar-belediyesi-21-memur-alacak.html; erişim tarihi: 19/02/2019) yayımlandığı anlaşılmıştır. Böylece idare tarafından, 6.1.
numaralı paragrafta yer verilen Yönetmelik hükmüne uygun davranıldığı anlaşılmıştır.
16. Yukarıda bahsedilen tüm ilanların birbiriyle aynı olduğu görülerek, söz konusu ilanda başvuru esnasında istenen belgeler kapsamında nelere yer verildiği incelenmiştir.
İlanın “3. Başvuru Esnasında Adaylardan İstenilen Belgeler” başlığı altında “Görevini devamlı olarak yapmaya engel bir durumu olmadığına dair beyanı” şartına yer verildiği tespit edilmiştir. 17. İdare tarafından Kurumumuza ulaştırılan cevabi yazı eklerinin incelenmesinden, inşaat teknikerliği için başvuruda bulunan 9 kişinin bulunduğu (1 kişinin karşısında gireceği sınav bölümü hanesi boş olduğu için inşaat teknikerliği için başvuran sayısı 10 değil 9 kişi olarak değerlendirilmiştir), bu 9 kişiden 4 kişinin başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır. Başvurusu kabul edilmeyen 4 kişiden yalnızca başvuranın “sağlık beyanı yok” gerekçesiyle başvurusunun reddedildiği, kalan 3 kişi hakkında ise diploma uyuşmazlığı ve başvuru belgesinde imzasının bulunmamasının gerekçe gösterildiği görülmüştür.
18. Dolayısıyla idare tarafından, memur alım sürecinin başından itibaren, başvuru esnasında istenen belgeler kapsamında sağlık beyanının arandığı ve alıma ilişkin yapılan ilanlarda da hususa açıkça yer verildiği tespit edilerek, idare tarafından anılan Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırı davranıldığına ilişkin bir veriye rastlanılamamıştır.
19. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; anılan mevzuat hükümlerine uygun olarak gerçekleştirilen ilanlarda başvuru esnasında istenen belgeler kapsamında sağlık beyanına yer verildiği ve başvuru kabul işlemlerinin ilana uygun olarak gerçekleştirildiği görüldüğünden, idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunamamıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir. Ayrıca başvuranın iadeli taahhütlü olarak yaptığı başvurusunda sağlık beyanına ilişkin belgesinin bulunmadığının tespiti halinde başvuru sayısının az oluşu da gözetilerek iyi yönetim ilkelerinden “nezaket” ve
“katılım” ilkelerine uygun olarak başvuran ile iletişime geçilip eksikliğin tamamlatılması yolunun denenmesi ve söz konusu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu
Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Afyonkarahisar İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvurunun REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇOBANLAR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi