Acil eczane biriminde çalışan eczacının artırımlı nöbet ücreti talebi ve mevzuatta belirtilen birimler dışındaki personele ödeme yapılmaması değerlendirmesi (KDK)

  • Kamu Kurumları ve Şirketleri | Mevzuat ve Hukuk

ÖZET: Bu karar, bir eczacının nöbet ücretinin acil üzerinden artırımlı ödenmesi talebinin reddine ilişkin bir hukuki değerlendirme içermektedir. Başvuran, Sağlık Bakanlığına bağlı bir hastanede acil eczane biriminde çalıştığını ve Covid-19 hastalarına hizmet verdiğini belirterek, nöbet ücretinin artırımlı olarak ödenmesini istemiştir. Ancak, Sağlık Bakanlığı’nın düzenlemeleri gereği, acil servis eczanesi gibi birimlerin artırımlı nöbet ücreti ödemesine tabi olmadığı ve başvuranın bu kapsamda değerlendirilmediği belirtilmiştir.

Danıştay, artırımlı nöbet ücretinin yalnızca mevzuatta açıkça belirtilen birimlerde görev yapan personele ödenebileceğine hükmetmiştir. Başvuranın çalıştığı acil eczane biriminin bu birimler arasında yer almadığı ve dolayısıyla artırımlı nöbet ücreti talebinin hukuka uygun olarak reddedildiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı değerlendirilmiştir.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/13084-S.21.20998

BAŞVURU NO : 2021/6949

KARAR TARİHİ : 13/09/2021

RET KARARI

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Nöbet ücreti hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 31/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Kurumumuza yapılan başvuru ve eklerinde, başvuran Sağlık Bakanlığına bağlı Kozan Devlet

Hastanesinde sicil numarası ile eczacı olarak görev yaptığını, Hastanede Acil servisin içerisinde kurulan Acil Eczane biriminde periyodik olarak nöbet tuttuğunu, bu Acil Eczane birimi Covid-19 hastalarına müdahale edilen yeşil alanın içinde yer aldığını ve aynı yerden giriş yaptıklarını, bununla beraber Sarı alan (acil hastalara müdahale edilen birim) ‘da kabul edilen hastaların ilacı ile yeşil alanda müdahale edilen covidli veya covid şüphesi bulunan hastaların ilaçlarını verdiklerini, Acil Eczane biriminin sarı alan ve yeşil alan bir arada bulunduğunu, bir arada bulunmanın risk taşıdığını, ayrıca hastaların ellerinde tuttukları hasta takip formları ile bir nöbette ortalama 300- 400 temasının olduğunu, bu riskin kabul edilmeyerek nöbet ücretinin acil üzerinden ödenmediğini, diğer hastanelerde acil eczane birimleri risk taşımayan bir alanda olsa da kendilerinin risk altında olduklarını ifade ederek nöbet ücretinin acil üzerinden ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Adana Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 01/06/2021 tarihli ve – sayılı yazısında,

2.1. Acil servis biriminde oluşturulan Eczane birimi Sağlık Bakanlığı Sağlıkta Kalite Standartları ve

Verimlilik Yerinde DeğerIendirme Rehberleri doğrultusunda; Acil Servis işleyiş ve İlaç Yönetimi

Bölümlerinde istenilen standartlar doğrultusunda; hastalara uygulanan ilaç ve sarf malzemelerin daha güvenilir ve hata oranı minimal seviyede tutulması, Sağlık Bakanlığı veri sistemine girilmesi ve kamu zararı oluşmaması adına idare tarafından alınan tasarruf tedbirleri kapsamında olduğu, bu nedenle Acil servis

eczane biriminin hizmet verdiği alan, tamamen hasta yararına en uygun pozisyon ve koşulun sağlandığı alanda oluşturulduğu, hastane idaresi tarafından Acil Eczane hizmetleri denetimleri rutin aralıklarla sağlandığı, bu kapsamda hastane İdaresi tarafından yapılan denetimlerde de Acil eczane biriminin hizmet verdiği alanın riskli birimde olmadığı hatta barkod okuyucu sistemle ilaç girişlerinin sağlandığı ve hatta hasta ile birebir asla yakın temasın söz konusu olmadığı, Sağlıkta Kalite Standartları/ilaç Yönetimi

Bölümünde söz konusu ilaç teminlerinin; tedaviyi uygulayacak sağlık personeli tarafından elden alınması standartı da düşünüldüğünde şikayette belirtilen hususların gerçeği yansıtmadığı,

2.2. Hastane Acil eczane biriminde hizmet vermekte olan Ecz. belirli periyotlarla tuttuğu

Acil Eczane nöbetlerinde sadece Acil Eczane nöbeti değil tüm hastanenin (Dâhiliye, çocuk, yoğun bakımlar, ortopedi vs. yataklı servislerin) mesai saatleri dışında ihtiyaç duyulan; ilaç ve sarf malzemelerini temin etmek amacıyla kurulmuş olan Nöbetçi Eczanede görevlendirildiğini, hatta bazı durumlarda diğer yataklı servislerden talep edilen ilaç ihtiyaçlarını karşılamak maksadıyla nöbetçi memur ile işleyen Acil eczane birimine uğramak mecburiyetinde dahi olmadığı düşünüldüğünde, başvurusunda belirtiği Acil

Servis Eczane Biriminin riskli alan olarak değerlendirmesinin tam anlamıyla mümkün olmadığı,

2.3. Bakanlık Ek Ödeme Dairesi Başkanlığının 17.03.2021 tarih ve 188 sayılı Acil Servis ve Ameliyathane

Eczanesindeki Görevli Personelin Tıbbi Hizmet Sunum alanı hesaplaması konu yazısı içeriğinde; ” 16/10/2009 tarih ve 27378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan. Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis

Hizmetinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğinde “Acil servis eczanesi” Acil servis bünyesinde bulunan birimler ve alanlar yer almamaktadır. Bu yüzden adı geçen personelin acil servis çalışanı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu kapsamda adı geçen sağlık tesisinde görev yapan personelin acil servis ve ameliyathane eczanesi adı altında oluşturulan hizmet biriminde görev yapması durumunda.

“Eczane Hizmetleri İçin %2” oranında kadro-unvan katsayı artışı yapılarak ek ödeme hesaplaması yapılması gerekmektedir” denildiği,

2.4. Acil servisler basamak olarak ayrılıp (l .Seviye, 2.Seviye,3.Seviye), triyaj (hasta muayene ve tedavi önceliği)alanları acil servis birimlerinde sarı (Geciktirilebilir vaka), yeşil (Minimal Aciliyet gerektiren vaka

) ve kırmızı (çok acil/bekletilemez vaka ) şeklinde tedavi ve işleyişi kolaylaştırmak ve hasta güvenliğini sağlamak amaçlanarak uluslar arası bir uygulama olduğu, risk gruplanması tanımlanması için yapılmış olan bir uygulama değildir. Buradan da anlaşılacağı üzere acil servis birimindeki hastaların alan ayrımlarının (sarı alan, yeşil alan kırmızı alan) yapılmasındaki ana neden tedavi ve aciliyet önceliği hedeflenerek ve

Acil Servis Usul ve Esaslarının doğrultusunda yapılan uygulama olduğu, aynı yönetmelikte belirtilen Acil

Servis Fiziki alanlar içerisinde söz konusu Acil Eczane yer almadığı,

2.5. Covid temas ve şüphesi olan hastaların tüm Hastanenin eczane nöbetçisi ile birebir teması ve ilaç temini gibi bir durum söz konusu olmadığı, Hastanemizde Covid şüphesi olan hastaların giriş iş ve işlemleri hastanemizde görevli personellerce sağlanmakta olup, covid tedavisine yönelik ilaç temini de görevli sağlık personeli ve hekimler üzerinden sağlandığı,

2.6. Tüm bu gerekçeler ve ek ödeme yönetmeliğinin dayanakları doğrultusunda; Ecz. ‘ın talep etmiş olduğu ek ödeme isteği olumsuz olarak değerlendirmeye alın açıklamalarına yer verilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair

Yönetmeliğin Geçici 2 nci maddesinde; “1/8/2020 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere üç ay süreyle yer ve/veya personel yönünden kapsamı ve oranı Bakan tarafından belirlenmek kaydıyla, personele ek ödeme yapılabilir. Bu şekilde yapılacak ödeme tutarı toplamı mesai içi tavan ek ödeme tutarını geçemez.” 6. 13/01/1983 tarihli ve 17927 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yataklı Tedavi Kurumları İşletme

Yönetmeliği’nin 14 üncü maddesinde; “Acil hizmetleri, acil polikliniği veya acil servisi, bunlar yoksa nöbetçi tabibi tarafından yürütülür. Bu hizmetler 24 saat süre ile kesiksiz olarak yürütülür.”, “Eczane hizmetleri” başlıklı 17 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Kurum eczaneleri yatan hastalarla, kanun, tüzük, yönetmelik ve emirler gereğince yatırılmadan ilaç verilmesine lüzum görülen hastalara ilaç ve sıhhi malzeme sağlanan yerlerdir. Eczane hizmetleri: Yataklı tedavi kurumunun yıllık ilaç ihtiyaçlarının ve bunların muhammen bedellerinin tesbitini ve idareye bildirilmesini, İlaç ve tıbbi malzemenin evsafına uygun olarak kuruma kabulünü, Bunların uygun şekilde ve Ayniyat Yönetmeliği hükümlerine göre depo edilmesini, Günlük ihtiyaçların karşılanması için özel dağıtım yerinde hazır bulundurulmasını, Yıl içinde miktarı azalan ilaç ve tıbbi malzemenin zamanında alınması için ihtiyaçların idareye iletilmesini, Hastaların verilecek ilaçların usulüne uygun olarak hazırlanıp ilgililere teslimini, Uzmanlarla görüşerek aynı maksat için kullanılacak veya aynı tertipte olan ilaçların daha az kaleme indirilmesini, İmkân ölçüsünde majistral ilaçlarla ekonomik ve standart tedavi uygulanmasına yardımcı olunmasını, Az kullanılan eşdeğer ilaçların sarfını sağlamak için eczane mevcutlarını sık sık servislere duyurarak, bu ilaçların kullanılmalarının teminini, Miadının dolması yaklaşan ilaçların tüketimini, imkan olmadığı takdirde başka kurumlara devrini, sağlamak gibi hizmetleri kapsar.”, 7. Ek Ödeme Dairesi Başkanlığının 17.03.2021 tarih ve 188 sayılı Acil Servis ve Ameliyathane

Eczanesindeki Görevli Personelin Tıbbi Hizmet Sunum alan hesaplaması konu yazısı içeriğinde; ” 16/10/2009 tarih ve 27378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan. Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil servis

Hizmetinin Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğinde “Acil servis eczanesi” Acil servis bünyesinde bulunan birimler ve alanlar yer almamaktadır. Bu yüzden adı geçen personelin acil servis çalışanı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir. Bu kapsamda. adı geçen sağlık İçsisinde görev yapan personelin acil

servis ve ameliyathane eczanesi adı altında oluşturulan hizmet biriminde görev yapması durumunda:

“Eczane Hizmetleri için %2” oranında kadro-unvan katsayısı artışı yapılarak ek ödeme hesaplaması yapılması gerekmektedir” 8. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü’nün 24/09/2020 tarihli ve 49022165-010.99 sayılı yazısının birinci maddesinin (b) fıkrasında; “b) Tabip dışı sağlık hizmetleri sınıfı personelden; Covid-19 için ayrılmış poliklinik, servis, yoğun bakım, görüntüleme ve acil servis alanları ile Covid-19

PCR testi yapılan mikrobiyoloji laboratuvarına görevlendirilenlere göre yaptıkları süreler için %100’ü, bu

alanlarda çalışmayan sağlık hizmetleri sınıfı personel ile tabip dışı diğer personele Ek tabloda belirlenen oranlar esas alınarak ek ödeme hesaplanması… gerekmektedir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran nöbet ücretinin acil üzerinden artırımlı ödenmesini talep etmektedir.

11. Sağlık Bakanlığına Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair

Yönetmelik’te yer ve/veya personel yönünden kapsam ve oranı Bakan tarafından belirlenmek üzere personele ek ödeme yapılabileceği düzenlenmiştir. Bu yetki kapsamında hazırlanan Sağlık Bakanlığı Kamu

Hastaneleri Genel Müdürlüğü’nün 24/09/2020 tarihli ve 49022165-010.99 sayılı yazısında tabip ve tabip dışı personel arasında bir ayrıma gidildiği, bu ayrıma göre unvanlar bazında da ek ödeme oranlarını belirlendiği görülmektedir. Tabip dışı personelden Covid-19 için ayrılmış poliklinik, servis yoğun bakım, görüntüleme ve acil servis alanları ile PCR testi yapılan mikrobiyoloji laboratuvarına görevlendirilenlere ek ödeme oranın %100 oranında, bu alanlarda çalışmayan sağlık hizmetleri sınıfı personeli ile diğer personele yazı ekindeki tabloda belirlenen oranlarda ek ödeme yapılmasının bu kapsamda, eczacılara ödenecek oranın %70 üzerinden hesaplanmasının öngörüldüğü anlaşılmaktadır.

12. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nde ise, “Acil hizmetleri, acil polikliniği veya acil servisi, bunlar yoksa nöbetçi tabibi tarafından yürütülür” olarak açıklanmaktadır. Yönetmelik’te eczane ilaç verilmesine lüzum görülen hastalara ilaç ve sıhhi malzeme sağlanan yerler olarak ifade edilmekte ve eczacılık hizmetlerinin hastaların verilecek ilaçların usulüne uygun olarak hazırlanıp ilgililere teslimini de içerdiğine yer verilmektedir.

13. Başvuru konusu olayda, eczacı olarak pandemi için oluşturulmuş eczanede çalışan başvuranın tabip dışı personel olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, başvuranın Sağlık Bakanlığının mezkur yazısında belirtildiği şekilde poliklinik, servis, yoğun bakım, görüntüleme ve acil servis alanları ile Covid-19 PCR testi yapılan mikrobiyoloji laboratuvarına görevlendirilmediği belirlenmiştir. Başvuran, hastanede Covid-19 pozitif, şüpheli ayaktan veya yatan hastalara klinik eczacılık uygulamaları yapılmaya başlandığını, kendisinin de klinik eczacılık hizmeti verdiğini belirtmekte ise de, bu işlemlerin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme

Yönetmeliği’nde belirtildiği şekilde muayene, tetkik, teşhis ve tedavi hizmetlerinin bir arada yürütüldüğü poliklinik hizmetlerinden sayılamayacağı, başvuranın verdiği hizmetlerin Yataklı Tedavi Kurumları

İşletme Yönetmeliği’nde belirtilen eczane hizmetleri kapsamında olduğu değerlendirilmektedir.

14. Öte yandan riskli birim olarak atfedilen birimlere artırımlı nöbet ücreti ödenmesi hususu 657 sayılı

Devlet Memurları Kanununun Ek 33. Maddesinde düzenlenmekte olup anılan mevzuat hükmü kapsamında yargıya taşınan uyuşmazlıklar hakkında farklı Bölge İdare Mahkemelerinde farklı kararların verilmesi üzerine Konu Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca görüşülmüş ve Danıştay İDDK Esas No : 2020/152 Karar

No : 2020/160 kararı ile nihai sonuca bağlanmıştır. Anılan kararda: “Açıklanan nedenlerle; Bölge İdare Mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari Dava Dairesinin 13/03/2019 tarih ve

E:2019/122, K:2019/223 sayılı kararı doğrultusunda giderilmesine kesin olarak, 23/11/2020 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.” İfadelerine yer verilmiştir. İş bu kararın atıfta bulunduğu Ankara Bölge İdare Mahkemesi 7. İdari

Dava Dairesinin 13/03/2019 tarih ve E:2019/122, K:2019/223 sayılı kararında ise: “artırımlı nöbet ücretinin sayma yoluyla belirlenen diyaliz, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri birimlerinde tutulan nöbetler ile sınırlandırıldığı, mali haklarla ilgili düzenlemelerin yorum ve kıyas yoluyla genişletilmesinin hukuka uygun olmadığı, bu sebeplerle mevzuatta sayılmayan bir birimde sağlık teknisyeni olarak görev yapan ve bu birimde nöbet tutan davacının burada ifa ettiği nöbet nedeniyle acil servis birimine de hizmet verdiğinden bahisle

%50 artırımlı nöbet ücretinden yararlanamayacağı sonucuna varıldığı, Bu durumda, mevzuatta açıkça sayılan birimlerde görev yapmayan davacının bu konudaki başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yönündeki mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.”

15. Yukarıda bahsedilen nihai karardan anlaşılacağı üzere Danıştay artırımlı nöbet ücreti ödenmesi hususunu:

“mevzuatta açıkça sayılan birimlerde görev yapma” koşuluna bağladığı anlaşılmaktadır.

16. Bu noktada başvuranın çalışmakta olduğu acil servis eczanesi biriminin artırımlı nöbet ücreti ödenmesi gereken birimler arasında olup olmadığının değerlendirilmesi gerektiği anılan hususun 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun Ek 33. Maddesinde düzenlediği, söz konusu hükümde sayma yoluyla belirlenen (diyaliz, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri) birimlerinde görev alma ile sınırlandırıldığı başvuranın çalışmakta olduğu “acil servis eczane biriminin” Ek Ödeme Dairesi

Başkanlığının 17.03.2021 tarih ve 188 sayılı Acil Servis ve Ameliyathane Eczanesindeki Görevli

Personelin Tıbbi Hizmet Sunum alan hesaplaması konulu yazısı içeriğinde; ” 16/10/2009 tarih ve

27378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan. Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil servis Hizmetinin Uygulama

Usul ve Esasları Hakkında Tebliğinde “Acil servis eczanesi” Acil servis bünyesinde bulunan birimler ve alanlar yer almamaktadır. Bu yüzden adı geçen personelin acil servis çalışanı olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.” ifadelerinden başvuranın acil servis çalışanı olmadığı bu bağlamda artırımlı nöbet ücreti alınmasını gerektiren ve madde metninde sayılan birimlere de hizmet vermediğinden başvuranın verdiği hizmetin ek ödemesinin hesaplanmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu Ret Kararının, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi