|
ÖZET: Başvuran, Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi’nde 01/10/2019 tarihinden itibaren acil kadın doğum polikliniği nöbeti tutmasına rağmen, bu dönemdeki nöbetleri için %50 artırımlı ücret talep etmiştir. İdare, başvuranın bu taleplerini reddetmiş, gerekçe olarak nöbetlerin branş nöbeti olarak planlandığını belirtmiştir. Ancak, Danıştay kararları ve ilgili mevzuat çerçevesinde, acil servis ve benzeri birimlerde sunulan hizmetlerin niteliği dikkate alınarak, nöbet ücretinin artırımlı ödenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
657 sayılı Kanun’un ek 33. maddesi ve toplu sözleşme hükümleri, nöbet ücretinin artırımlı ödeneceği birimleri belirlemiş, ancak bu birimlerde geçici süreli hizmet sunan sağlık personelinin de bu haktan yararlanması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arasındaki nöbet hizmetleri için %50 artırımlı acil nöbet ücreti farkının ödenmesi gerektiği tavsiye edilmiştir. Bu durum, hukuka ve hakkaniyete uygun bir çözüm olarak değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/4533-S.21.7338
BAŞVURU NO : 2020/98376
KARAR TARİHİ : 22/03/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Artırımlı nöbet ücreti ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 12/10/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi bünyesinde 01/10/2019 tarihinde doğumhane ve acil kadın doğum poliklinik nöbet hizmetleri verilmeye başlandığını, daha önce
Yunus Emre Devlet Hastanesi bünyesinde doğumhane ve acil kadın doğum poliklinik nöbet hizmetlerinin bulunmadığını, hastanede acil kadın doğum polikliniği nöbet hizmeti verilmeye başlanması nedeniyle kadın doğum uzmanı hekimlere 01/10/2019 tarihinden itibaren %50 artırımlı acil nöbeti ücreti verilmesi talebi ile Eskişehir Yunus Emre Devlet Hastanesi
Başhekimliğine ve Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğüne dilekçeler yazdığını, dilekçeleri sonucunda 01/03/2020 tarihi itibari ile %50 artırımlı acil nöbeti ücreti verilmeye başlandığını, geriye dönük 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arası tuttuğu acil kadın doğum polikliniği nöbeti hizmetleri içinde %50 artırımlı acil nöbeti ücret farkının ödenmesini istediğini, Eskişehir
Yunus Emre Devlet Hastanesi yönetimince geriye dönük ödeme yapılmasının reddedildiğini, gerekçelerinde 01/03/2020 öncesinde kadın doğum branş nöbeti adı altında nöbet tutulduğunu ancak 01/10/2019 tarihinden itibaren acil kadın doğum polikliniğinde acil kadın doğum polikliniği nöbetinin tutulduğunu, nöbetlerin hastane bilgi sistem kayıtlarında da bu şekilde belirtildiğini, hastane faturalarının acil servis üzerinden fatura edildiğini belirterek Eskişehir
Yunus Emre Devlet Hastanesi Başhekimliğinden geriye dönük 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arası tuttuğu acil kadın doğum polikliniği nöbeti hizmetleri için %50 artırımlı acil nöbeti ücret farkının ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Eskişehir Valiliği
İl Sağlık Müdürlüğünün 19/11/2020 tarihli ve E. sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Başvuranın Asker Hastanelerinin Sağlık Bakanlığına devredilmesine ilişkin 669 sayılı
KHK ile 926 sayılı Kanuna tabi kalmak kaydıyla 26.08.2016 tarihinde hastanedeki görevine başladığı, halen Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzman Hekimi olarak görev yapmakta olduğu,
2.2. Hastanede 01.10.2019 tarihinde Doğumhane ve Acil Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniklerinin gerekli ruhsatlandırma yapıldıktan sonra aktif hale geldiği, ilk başlarda hasta gelişi az olması nedeniyle; acil hizmetleri acil serviste görevli ebeler tarafından değerlendirme sonrası ilgili branş hekimleri tarafından konsültasyon üzerine yapılmakta olduğu, kadın doğum branş hekimlerinin nöbetlerini nöbet tuttukları dönemde bağlı oldukları kliniğin servislerinde ya da doğumhane içinde bulunan hekim odalarında nöbetlerini yürütmekte olduğu, acilde görevli ebelerin danışmaları sonucunda hastaları değerlendirmekte ve gereğine göre hastayı servise alarak muayenesini yapmakta olduğu, Ekim 2019, Kasım 2019, Aralık 2019, Ocak
2020 ve Şubat 2020 nöbet ödemelerinin bu minvalde Branş Nöbeti olarak ödendiği, ilerleyen
süreçte hastanede görevlendirilen kadın doğum hekim sayısının artması ve hasta başvurularının artması sonrası acil kadın doğum hekim nöbetinin gerekliliğinin oluşması üzerine tüm kadın doğum hekimleri davet edilerek idare ile birlikte 06.03.2020 tarihinde yapılan toplantıda kendilerine hem branş nöbetçisi, hem de acil nöbetçisi planlanması gerekliliğinin bildirildiği, yapılan toplantı sonucu kadın doğum hekim sayısının azlığı, hastaneye başvuran hasta sayısının azlığı nedeniyle aynı branşta ikinci bir nöbet tutulmasının iş gücünün planlanmasında gereksiz işleme neden olacağı ve hekimleri çok yıpratacağı, hasta sayısının ve hastanede yapılan doğum sayılarının artması sonrası bu uygulamaya geçilmesinin uygun olacağı ve bu nedenle “Kadın
Doğum Branş Nöbeti”nin değiştirilerek “Kadın Doğum Acil Nöbeti”ne döndürülmesi ve bu nöbette acile paralel çalışan doğumhane ve ameliyathanede kadın doğuma ait iş ve işlemlerin bu nöbetçi hekimlerce yürütülmesine karar verilmesi sonrası 01.03.2020 tarihinden itibaren
Kadın Doğum Acil Nöbetinin başlanmasına karar verildiği ve Mart 2020 döneminde itibaren acil servisler için öngörülen nöbet ücretlerinin %50 artırımlı olarak ödenmeye başlandığı,
2.3. Hastanede Branş Nöbeti tutup aynı zamanda Yoğun Bakım, Ameliyathane, Acil Servis gibi birimlerin ihtiyacı olması halinde Konsültan Hekim olarak görev alan hekimlerin bulunmakta olduğu, Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Daire Başkanlığının 24.06.2016 tarih ve sayı ve barkod numaralı yazıları ile Branş
Nöbeti tutan hekimlere nöbet ücretinin %50 artırımlı olarak ödenmesinin mümkün olmadığının bildirildiği, ilgi sayılı yazıya istinaden %50 artırımlı ödenen branş nöbetleri için kurumca rızaen tahsili için girişimde bulunulmuş bir kısım hekimden iade alınmış, iade alınamayan hekimler için yargı yoluna gidilmiş mahkemenin davanın reddine karar verilmesi üzerine iadenin alınmadığı, bunun üzerine iade alınan hekimlere ödedikleri tutarların tekrar ödenip ödenmeyeceği ve bundan sonra Branş Nöbeti tutan aynı nöbetlerinde acil servis, ameliyathane, yoğun bakım gibi birimlere hizmet vermeleri halinde nöbet ücretlerinin artırımlı olarak ödenip ödenmeyeceği hakkında yazı ile Eskişehir İl Sağlık Müdürlüğünden ve Sağlık Bakanlığı
Strateji Başkanlığından görüş talep edildiği ancak halen cevap verilmediği,
2.4. Hastane bünyesinde gerekli ruhsatlandırma ve personel teminini müteakip 01.10.2019 tarihi itibariyle Acil Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniği hizmet vermeye başlandığı ve bu polikliniğe başvuran hastalara ait faturalandırmanın bu yönde gerçekleştiği, 01.10.2019-
28.02.2020 tarihleri arasındaki çalışma listelerinin Branş Nöbeti olarak planlandığı, hizmet
gereği 01.03.2020 tarihinden itibaren çalışma listeleri ise Acil Kadın Hastalıkları ve Doğum
Nöbet Listesi olarak planlandığı
belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir.
3. Danıştay 12. Dairesinin E:2018/4576 K:2019/2960 sayılı kararıyla iptal edilen Türkiye
Kamu Hastaneleri Kurumunun 23/06/2014 tarihli ve sayılı “Nöbet Ücretleri” konulu
Genel Yazısının “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti” başlıklı
2 nci maddesinde, “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti:
“Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2014 ve 2015 Yıllarım Kapsayan 2. Dönem Toplu Sözleşme ile, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü
maddesi uyarınca ödenen nöbet ücretlerinin yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve
112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için %50 artırımlı ödeneceği düzenlenmiştir.
Ancak bu düzenlemede veya nöbet ücretlerine ilişkin diğer mevzuat hükümlerinde özellik arz eden birimlere hizmet veren röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personellere farklı bir nöbet ücreti katsayısı uygulanacağına dair bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Hasılı, 657 sayılı Kanun ve Toplu Sözleşmede nöbet ücretlerinin %50 artırımlı ödeneceği birimler sayma yoluyla tek tek belirlenmiştir.
Öte yandan, mezkur Toplu Sözleşme’nin “Sağlık Ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu
Sözleşme” başlıklı bölümünün “özellik arz eden birimlerde çalışanların ek ödemesi” başlıklı
12 inci maddesinde ;
“Madde 12- (1) Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında görev yapan ve mesai saatleri dışında, acil servise hizmet veren röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personelden (sözleşmeli personel dahil) bu birimlerde fiilen çalıştıkları süreler özellik arz eden birimler için öngörülen katsayılar üzerinden değerlendirilir. ” hükmü getirilmiştir. Ancak bu hüküm sadece ek ödemeye ilişkin olup nöbet ücreti ödemesi ile ilişkilendirilememektedir. Dolayısıyla ek ödeme için konulmuş bir kuralın benzerlik iddiasıyla kıyas yoluna gidilerek nöbet için de uygulanmasına imkan bulunmamaktadır.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda, röntgen ve laboratuvar teknisyenlerinin mesai saatleri dışında yoğun bakım, acil servis, diyaliz ve ameliyathane birimlerine hizmet vermeleri halinde bu birimler için öngörülen katsayılardan yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır. Ancak röntgen ve laboratuvar ünitesi acil servis bünyesinde ve sadece bu birime münhasır hizmet veriyorsa %50 artırımlı katsayıdan yararlandırılması gerekmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu Başkanlığının 24/6/2016 tarihli ve sayılı
yazında, “1-Artırımlı Nöbet Ücreti Ödenecek Birimler:
657 sayılı Kanun’un ek 33 üncü maddesi ve toplu sözleşme hükmünün birlikte
değerlendirilmesinden; yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için artırımlı nöbet ücreti ödenmesi gerekmektedir. Başka bir deyişle Toplu Sözleşme ve 657 sayılı Kanunun ek 33’üncü maddesinde nöbet ücretinin %50 artırımlı olarak ödeneceği hizmet birimleri tek tek sayıldığından, bu kapsamda yapılan artırımlı nöbet ücreti ödemelerinde hizmetin yapıldığı birimin esas alınması ve yalnızca bu birimlerde ve belirtilen bölümler altında gerçekleşen nöbetler için nöbet ücretinin %50 artırımlı ödenmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, 14/02/2013 tarihli ve 28559 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına
Dair Yönetmelik’in 5’inci maddesinin (o) bendinde tanımlanan özellik arz eden birimler ile 657 sayılı Kanun’un ek 33 üncü maddesi ve toplu sözleşmede nöbet ücretinin artırımlı ödeneceği sayılan birimlerin birbirinden farklı olduğu unutulmamalıdır.
Ayrıca branş nöbeti hizmeti vermekte iken, ilgili uzman hekimin, acil servis, yoğun bakım vb.
birimlerde konsültasyon hizmeti vermesi halinde de nöbet ücretinin %50 artırımlı ödenmesi mümkün değildir.
…
3- Artırımlı Nöbet Ücreti Ödenecek Birimlere Kısmi Süre İle Hizmet Verenlerin Nöbet Ücreti:
Artırımlı nöbet ücreti, yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için öngörülmüştür. Röntgen ve laboratuvar üniteleri artırımlı nöbet ücreti ödenecek birimler arasında sayılmadığından, röntgen ve laboratuvar teknisyenlerinin mesai saatleri dışındaki çalışmaları Yataklı Tedavi Kurumlan İşletme
Yönetmeliğinin 42 nci maddesinde, “Normal Nöbet” olarak tanımlanan çalışma mahiyetinde olup; zikredilen normal nöbet esnasında yoğun bakım, acil servis, diyaliz ve ameliyathane gibi birimlere de hizmet verildiğinden bahisle bu birimler için öngörülen katsayılardan yararlandırılması mümkün bulunmamaktadır.
Ancak röntgen ve laboratuvar ünitesi acil servis bünyesinde ve sadece bu birime münhasıran hizmet veriyorsa %50 artırımlı katsayıdan yararlandırılması gerekmektedir….
7- Yürürlükten Kaldırılan Genel Yazı:
23/06/2014 tarihli ve 2014.5639.532/869 sayılı Genel Yazımız yürürlükten kaldırılmıştır.” ifadeleri yer almaktadır.
5. (Kurumumuzun 2016/89 sayılı dosyasında bulunan) Türkiye Kamu Hastaneleri
Kurumu Başkanlığının 09/03/2016 tarihli ve sayılı yazısında, “Esasen 657 sayılı
Kanun’un Ek 33 üncü maddesinin ve Toplu Sözleşmenin 7 nci maddesi ile; nöbet ücretleri, yoğun bakım, acil servis, 112 acil sağlık hizmetleri, ameliyathane ve diyaliz birimlerinde tutulan nöbetler karşılığı ödenecek ücretin %50 artırımlı olarak ödenmesi söz konusu olup; bu birimler Kanunla ve Toplu Sözleşme hükümleri ile verilen hizmetin kesintisizliği ve niteliği gereği yüklenilen sürekli, yoğun ve yüksek tıbbi, psiko-sosyal risk (enfeksiyon, sürekli ayakta kalmaya bağlı meslek hastalıkları, yorgunluk, stres, sıkça yaşanan çalışan darpları ve sair.)
dikkate alınarak, birim bazında ve tahdidi olarak belirlenmiş, yani; belirli bir hizmetin belirli bir birimde kesintisiz verilmesine paralel olarak artan risk gözetilmiş, amaçlanan da; verilen hizmetten kaynaklı yüklenilen risklere maruz kalan personelin teşviki ile üstlenilen külfet karşılığında maddi olarak ödüllendirilmesi olduğu, tahdidi olarak sayılan bu birimlerde fiilen çalışmayan personelin tutmuş olduğu nöbetlere karşılık ödenecek ücretin de %50 artırımlı olarak ödenmesine yönelik mevzuatta bir düzenleme de bulunmadığı ve parasal konuları düzenleyen kuralların yorum yolu ile kapsamının genişletilmesinin mümkün olmaması karşısında; ilgili personelin, normal mesai dışında branş nöbeti tuttuğu zamanlarda acil servisten veya yoğun bakımdan gelen işlere görevi gereği bakması, acil serviste veya yoğun bakımda görev yapması anlamına da gelmeyeceğinden, nöbet ücretlerinin %50 artırımlı olarak ödenmesine hukuken imkan bulunmadığı” değerlendirmelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
6.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6.2. 128 inci maddesinde, “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” hükmü amirdir.
7. 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir. Bu ücret yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı ödenir.” hükmü düzenlenmiştir.
8. 14/08/2013 tarihli ve 28735 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan ve 01/01/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren “Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu
Sözleşme”nin
8.1. Birinci Kısmının 1 inci maddesinde, “(1) Bu Toplu Sözleşme; kamu görevlilerinin geneline ilişkin mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü 4688 sayılı Kamu Görevlileri ve Toplu
Sözleşme Kanunu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının, her bir hizmet kolu kapsamına giren mali ve sosyal haklarla ilgili bölümü ise ilgili hizmet kolu kapsamına giren kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında istihdam edilen kamu görevlileri hakkında uygulanır. (2) Bu Toplu Sözleşmede düzenlenmeyen mali ve sosyal haklar hakkında ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.” hükmüne;
8.2. “Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklar” başlıklı üçüncü kısmının “Sağlık ve Sosyal Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı üçüncü bölümünün “Nöbet ücreti” başlıklı 7 nci maddesinde, “657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi uyarınca ödenen nöbet ücretleri dini bayram günleri için %20 artırımlı ödenir. Ayrıca yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için ödenen nöbet ücretleri de %50 artırımlı ödenir.” hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, kadın doğum branş nöbeti adı altında nöbet tutulmakta iken 01/10/2019 tarihinden itibaren acil kadın doğum polikliniğinde acil kadın doğum polikliniği nöbetinin tutulduğunu belirterek 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arası tuttuğu acil kadın doğum polikliniği nöbeti hizmetleri için %50 artırımlı acil nöbeti ücret farkının ödenmesini talep etmektedir.
11. Başvuruda başvuranın Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzman Hekimi olarak 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arasında branş nöbeti tuttuğu, bu nöbetleri esnasında acil servis hizmetlerinde görev yapmasına karşın ilgili idare tarafından ilgili mevzuatta yer verilen birimlerde görev yapmadığı ve branş nöbeti tuttuğundan artırımlı nöbet ücretinin ödenmediği anlaşılmaktadır.
12. İlgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerde, Hastane bünyesinde gerekli ruhsatlandırma ve personel teminini müteakip 01.10.2019 tarihi itibariyle Acil Kadın
Hastalıkları ve Doğum polikliniğinin hizmet vermeye başlandığı, acil hizmetlerinin acil serviste görevli ebeler tarafından değerlendirme sonrası ilgili branş hekimleri tarafından konsültasyon üzerine yapılmakta olduğu, kadın doğum branş hekimlerinin nöbetlerini branş nöbeti çerçevesinde yürüttükleri, 01.10.2019-28.02.2020 tarihleri arasındaki çalışma listelerinin de Branş Nöbeti olarak planlandığı, hasta sayısının ve hastanede yapılan doğum sayılarının artması sonrası 01.03.2020 tarihinden itibaren “Kadın Doğum Branş Nöbeti”nin değiştirilerek “Kadın Doğum Acil Nöbeti”ne dönüştürüldüğü ve çalışma listelerinin Acil Kadın
Hastalıkları ve Doğum Nöbet Listesi olarak planlandığı ve bu kapsamda Mart 2020 tarihinden itibaren acil servisler için öngörülen nöbet ücretlerinin %50 artırımlı olarak ödenmeye başlandığı belirtilmiştir.
13. Başvuru konusu olaya ilişkin 657 sayılı Kanunun ek 33 uncu maddesinin birinci fıkrasında
%50 artırımlı ödemenin yapılacağı hizmetlerin “yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri” olarak belirlendiği, 2014 ve 2015 Yıllarını Kapsayan 2. Dönem Toplu
Sözleşmesinin (9.2) numaralı paragrafta yer verilen hükmünün ikinci cümlesinde %50 artırımlı ödeminin kapsamının “diyaliz, ameliyathane” ifadeleri eklenerek genişletildiği görülmektedir.
14. Diğer taraftan, başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil eden ilgili mevzuatta belirtilen
“hizmetlerinde” ifadesi ile sunulan hizmetin içeriğinin mi yoksa bahsi geçen kurumların hizmet birimlerinin mi kastedildiği hususunda meri mevzuatta net bir tanım bulunmamakta, söz konusu ifadenin ilgili idare tarafından hizmet birimi olarak, yargı kararlarında ise sunulan hizmet olarak değerlendirildiği görülmektedir.
15. Diğer taraftan, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunun 23/06/2014 tarihli ve 869 sayılı “Nöbet Ücretleri” konulu Genel Yazısında “Özellik Arz Eden Birimlere Hizmet
Verenlerin Nöbet Ücreti” başlığı altında, artırımlı nöbet ücreti verilecek hizmet birimlerinin sayma yoluyla tek tek belirlendiğini, röntgen ve laboratuvarlarda çalışan personelin bu kapsamda değerlendirilemeyeceği düzenlenmiş olup, söz konusu düzenleme Danıştay 12.
Dairesinin E: 2018/4576, K:2019/2960 sayılı kararı ile iptal edilmiş bulunmaktadır.
16. Söz konusu Kararın gerekçesinde, diyaliz, ameliyathane, yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan söz konusu nöbetler için yüzde elli oranında artırımlı nöbet ücreti ödeneceği, bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı ve mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu görülmekte olup, nöbet ücretinin yüzde elli oranında artırımlı olarak ödenmesi konusunda getirilen kurala, münhasıran sayılan birimlerde görevli olanlara ödeneceği yolunda bir anlam yüklenemeyeceği gibi sağlık tesisinin tüm birimlerine hizmet veren birimlerde çalışan personelin özellikli birime hizmet verse bile öngörülen artırımlı nöbet ücretinden yararlandırılmayacağı yolunda bir düzenlemenin de bulunmadığı dikkate alındığında, artırımlı nöbet ücreti ödenmesinde nöbet hizmetinin verildiği birime bakılarak, bu birimlere hizmet veren sağlık personeline yüzde elli oranında artırımlı nöbet ücreti ödenmesi gerektiği belirtilmiş olup, laboratuvar ve röntgen birimlerinde çalışan personelin nöbet ücretleri kapsamında karar verilmiş olsa da, ilgili yargı kararı gereğince artırımlı nöbet ücretine hak kazanmada sunulan hizmetin niteliğinin esas alınması ve ilgili mevzuatta sayılan söz konusu birimlere hizmet sunan tüm personeli kapsayacak şekilde ödemenin yapılması gerektiği değerlendirilmektedir.
17. Benzer bir değerlendirme yapan Bursa Bölge İdare Mahkemesinin 10/11/2015 tarihli ve E: 2015/2449, K: 2015/2855 sayılı Kararında da, “…yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde tutulan nöbetler için %50 artırımlı nöbet ücreti ödenmesi öngörülmüş olup, söz konusu birimlerde (yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde) fiilen çalışmamalarına karşın, nöbetleri esnasında bu bölümlere geçici süreli hizmet sunan sağlık personelinin, bu hizmet süresiyle orantılı olarak, %50 oranında artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılmalarını engelleyen bir hüküm bulunmadığından, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan personelin, hakkaniyet gereği olarak, çalıştıkları süreyle kısıtlı olmak kaydıyla, bu birimlerde çalışan personelle aynı oranda nöbet ücretinden yararlanmaları gerektiğinden, davacının da acil servis veya yoğun bakımda nöbet tutmadığı, laboratuvar biriminde nöbet tuttuğu, ancak nöbetlerinde saat 17:00-08:00 arası acil servise hizmet verdiği anlaşıldığından, acil servise hizmet verdiği süreler kadar %50 oranında artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması gerektiği sonucuna varıldığı” ifadelerine yer verilmiştir.
18. Ayrıca ilgili idare tarafından başvuru konusuna benzer nitelikli olarak fazla ve yersiz ödemeye ilişkin personeli aleyhine açmış olduğu davalarda da “Anılan Yasa kuralı; yoğun bakım, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetleri tutulan nöbet karşılığı ödenecek nöbet ücretinin %50 artışlı olarak hesaplanacağını öngörmekte iken yukarıda belirtilen sözleşme kuralında, bu birimlere ek olarak diyaliz ve ameliyathane biriminde tutulan nöbet karşılığı ödenecek nöbet ücretinin de %50 artışlı olarak ödeneceği öngörülmüştür. Sağlık personelinin, %50 artışlı nöbet ücretine hak kazanabilmesi için anılan kurallarda belirtilen birimlerde nöbet tutması yeterli bulunmaktadır. Belirtilen kurallarda personelin nöbet hizmeti dışında da yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapıyor olması gerektiği yolunda bir ibareye yer verilmemiştir. Dosyadaki tüm delillere ve anılan mevzuat hükmüne göre davalı hekim tarafından yerine getirilen branş nöbetinin %50 artışlı olarak ödenecek nöbet türlerinden olmadığı, ne var ki davalı hekimin branş nöbeti tutarken başla acil serviste yatan hastalara ve aynı zamanda yoğun bakım ünitesinde yatarak tedavi gören hastalara da hizmet verdiği, bu açıdan bakıldığında davalının, hukukende bu şekilde hizmet veren hastanelerdeki benzer görevi yapan personel ile aynı işi aynı şekilde yaptığının sabit olduğu, bu durumda davalıya daha az ek ücret ödenmesi, hak ve adalete uygun olmayacağı, bu haliyle yersiz bir ödemenin yapılmadığı anlaşıldığından yerinde görülmeyen davanın reddine dair karar vermek gerekmiştir.” şeklinde benzer gerekçelerle davaların reddedildiği görülmektedir.
19. İlgili mevzuatta düzenlenen %50 artırımlı ödemenin amacı, verilen hizmetin niteliği gereği yüksek risklere maruz kalan personelin teşviki ile üstlenilen külfet karşılığında maddi olarak ödüllendirilmesi olmakla birlikte, ilgili mevzuatta bu ücretin artırımlı ödenebilmesi için bu birimlerde görevlendirilmiş olma koşulunun aranmadığı, mevzuatta sayılan birimlere hizmet verecek şekilde nöbet tutulmasının yeterli olduğu yönündeki Danıştay 12. Dairesinin kararında sunulan hizmetin niteliğinin esas alındığı göz önünde bulundurulduğunda, nöbetleri esnasında bahsi geçen bölümlere geçici süreli hizmet sunan ve bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin, hukuken ve hakkaniyet gereği, artırımlı nöbet ücretinden yararlanmaları gerektiği değerlendirilmiş, başvuranın talebine ilişkin aksi yönde yapılan işlemlerin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil edeceği sonucuna varılmıştır.
20. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvurunun kabulü ile nöbetleri esnasında bahsi geçen bölümlere geçici süreli hizmet sunan ve bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması amacıyla başvuranın 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arasında tuttuğu nöbet hizmetleri için %50 artırımlı acil nöbeti ücret farkının ödenmesi yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuruya konu nöbet ücretinin ödenmemesi işleminin hukuka aykırı olması ve başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenlerle
“kanunlara uygunluk” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Eskişehir
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Nöbetleri esnasında yoğun bakım, diyaliz, ameliyathane, acil servis ve 112 acil sağlık hizmetlerinde geçici süreli hizmet sunan, bu birimlerin risk ve hizmet şartlarını geçici süreyle paylaşan sağlık personelinin artırımlı nöbet ücretinden faydalandırılması amacıyla başvuranın 01/10/2019 ile 28/02/2020 tarihleri arasında tuttuğu nöbet hizmetleri için %50 artırımlı acil nöbeti ücret farkının ödenmesi yönünde ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL
SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Bu kararın BAŞVURANA ve ESKİŞEHİR VALİLİĞİ İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Sadettin KALKAN
Kamu Başdenetçisi V.