TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/1072-S.1637
BAŞVURU NO : 2018/12574
KARAR TARİHİ : 18/04/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın mülakat sınavının incelenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: ); 2004 -2011 yılları arasında ortaokul mezunu olarak Konya adliyesinde olarak görev yaptığını, 2011 yılında gerçekleştirilen görevde yükselme sınavıyla kadrosuna atandığını halen Batman 2. Asliye Ceza Mahkemesinde olarak görevini sürdürdüğünü, engelli olduğunu, Kamu Yönetimi mezunu olduğunu, 2016 yılında yapılan Yazı İşleri Müdürlüğü Görevde
Yükselme sınavının yazılı kısmını 82 puanla, akabinde ise 2017 yılında tekrardan açılan
Görevde Yükselme Sınavının yapılan yazılı sınavını 74 puanla kazandığı halde 2018 yılı Nisan ayında gerçekleştirilen mülakat aşamasında başarısız olduğunu, yaptığı itiraz başvurusunun reddedildiğini ifade ederek, mülakat sınavlarının kaldırılarak daha adil bir sınav tekniği getirilmesi ile 2016 ve 2017 yıllarında gerçekleştirilen sınavlarının incelenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına cevaben Adalet Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğü tarafından gönderilen 25.02.2019 tarih ve sayılı cevabi yazıda; Kurumda görevde yükselme sınavlarının Adalet Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Yönetmeliği’nde belirtilen usül ve esaslara göre yapıldığı,
2.1. 2016 yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı sözlü aşaması için sınav kurulu tarafından önceden belirlenen 880 soru kayıt altına alınarak sözlü sınav esnasında bu sorulardan kurul tarafından belirlenen soruların adaylara sorulduğu, aynı şekilde 2017 yılı Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı sözlü aşaması için sınav kurulu tarafından önceden belirlenen 825 soru kayıt altına alınarak sözlü sınav esnasında bu sorulardan kurul tarafından belirlenen soruların adaylara sorulduğu, dolayısıyla adaylara “hangi soruların sorulduğu” kayıt
altına alınmakla beraber “adaylar tarafından verilen cevapların kaydedilmesi, sözlü sınavlarda yapılan değerlendirmelerin gerekçelerin kaydedilmesi ile sınavın sözlü veya görüntülü olarak kaydedilmesi” hususlarında mevzuatta bir düzenleme olmaması nedeniyle kayıt altına alınmadığı,
2.2. 2016 yılı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Adli Yargı Yazı İşleri Müdürlüğü
Sınavında 540 asıl 140 yedek olmak üzere 680 adayın başarılı olduğu, 2017 yılı Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Adli Yargı Yazı İşleri Müdürlüğü Sınavında ise 710 adayın asıl 57 adayın yedek olmak üzere 767 adayın başarılı olduğu,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 25413 sayılı 25.03.2004 tarihli Resmî Gazetede yayınlanan Adalet Bakanlığı Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin;
5.1. “Hizmet Grupları” başlıklı 5 inci maddesinde; Bu Yönetmelik kapsamında görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi kadrolar aşağıda belirtilmiştir: Görevde yükselmeye tâbi kadrolar: a) Yönetim Hizmetleri Grubu; 1)…Yazı İşleri Müdürü, İdari İşler Müdürü…
5.2. “Sözlü Sınav” başlıklı 15/A maddesinde; “Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının dört katı aday sözlü sınava alınır.
Son adayla aynı puana sahip olan personelin tamamı sözlü sınava alınır.
İlgili personel, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (15 puan), c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (15 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı (15 puan), esas alınarak yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.”
5.3 “Başarı Sıralaması” başlıklı 15/B maddesinde; ”Görevde yükselme suretiyle ilan edilen
boş kadro sayısı kadar atama yapılmasında başarı puanı esas alınır. Başarı puanı yazılı ve sözlü
sınav puanlarının aritmetik ortalaması esas alınmak suretiyle tespit edilir ve Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir…”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; “mülakat sınavlarının kaldırılarak daha adil bir sınav tekniği getirilmesi ile 2016 ve 2017 yıllarında gerçekleştirilen sınavlarının incelenmesi”ne yönelik İdarenin işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığından başvuranın talebinin reddi; bununla birlikte sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan
“nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adayların cevaplarının kayıt altına alınarak adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde ADALET BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE BULUNULMASI’NA gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran; 2016 ve 2017 yıllarında gerçekleşen Adalet Bakanlığı Yazı İşleri Müdürlüğü
Görevde Yükselme sınavının sözlü kısmında başarısız olduğunu ifade ederek mülakat sınavlarının kaldırılarak daha adil bir sınav tekniği getirilmesi ile 2016 ve 2017 yıllarında gerçekleştirilen sınavlarının incelenmesini talep etmektedir.
7.1. Başvuranın mezkur sınavların yazılı kısmından başarılı olması göz önünde bulundurulduğunda; başvurunun Yazı İşleri Müdürlüğü Görevde Yükselme sınavının sözlü kısmına yönelik olduğu anlaşılmıştır.
8. İdarenin cevabi yazısı ekinde bulunan sözlü sınav tutanaklarından, Başvuranın; 24.04.2018 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda 63, 30.03.2017 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınavda
67 puan alarak, ilgili mevzuatta sözlü sınavda 70 puan alma şartını karşılamaması gerekçesiyle,
başarısız sayıldığı,
8.1. İlgili mevzuata göre; Yazılı sınavda en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere ilan edilen kadro veya pozisyon sayısının dört katı adayın sözlü sınava alındığı, ilgili personelin sözlü sınav aşamasında, sınav kurulunun her bir üyesi tarafından değerlendirildiği, her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanının tespit edildiği, sözlü sınavda yüz üzerinden yetmiş ve üzeri puan alanların sözlü sınavda başarılı sayıldığı, her iki sınav sonucunun ortalamasına göre nihai başarı listesinin belirlendiği görülmekte, puanlamaya ilişkin takdir hakkının kullanılmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı davranıldığına, sübjektif bir değerlendirme yapıldığına ilişkin somut bir veri sunulmadığından başvuranın sınav sonucunda hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilememiştir.
8.2. İdarenin kurumumuza gönderdiği cevabi yazıda; İlgili mevzuatta “sözlü sınavın ilgili kayıt altına alınması” hususunda bir hüküm olmaması nedeniyle sınavın sözlü kısmının kayıt altına alınmadığını belirtmiştir.
8.3. Diğer taraftan, Danıştay 2. Dairesinin 01/12/2016 tarihli ve E:2016/3609, K: 2016/5341 sayılı kararının, “Sözlü sınava ilişkin Görevde Yükselme Sözlü Sınavı Değerlendirme
Formunda yer alan kriterlerden bir kısmı gözlem ve kanaate dayalı olmakla birlikte, söz konusu kriterler çerçevesinde bir bütün olarak yapılan değerlendirme sonucunda adayın başarılı ya da başarısız olduğunun belirlendiği dikkate alındığında; gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerektiği” yönünde olduğu,
8.4. Kamu Başdenetçisi tarafından benzer konuya dair pek çok başvuruya ilişkin; sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adayların cevaplarının kayıt altına alınarak adaylara verilen puanın gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde tavsiye olmak üzere Kısmen Ret Kısmen
Tavsiye Kararı verildiği,
8.5. Başvuranın “mülakat sınavlarının kaldırılarak daha adil bir sınav tekniği getirilmesi” hususundaki talebinin genel işleyişe yönelik olarak bir talep olduğu, bu bağlamda talebe istinaden yapılacak bir işlem olmadığı, anlaşılmıştır.
9. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuran tarafından 7 nolu paragrafta belirtilen hususların gerçekleştirilmesi talep edilmiş olsa da, yukarıda belirtilen gerekçelerle idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
10. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
11. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın “mülakat sınavlarının kaldırılarak daha adil bir sınav tekniği getirilmesi ile 2016 ve
2017 yıllarında gerçekleştirilen sınavlarının incelenmesi” taleplerinin REDDİ;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adayların cevaplarının kayıt altına alınarak adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde ADALET BAKANLIĞI’NA
TAVSİYEDE BULUNULMASI,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
ADALET BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için ADALET BAKANLIĞI tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi