TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2733-2733 18745356- 101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2016/5017 2016/ 5017
KARAR TARİHİ : 31/03/2017
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
BAŞVURUNUN KONUSU : Aday memur olan başvuranın aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirme talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 21/11/2016 21.11.2016
I. USUL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru, Kurumumuza elektronik ortamda gönderilen ve 22/ 11/ 2016 tarih ve sayı ile kayıt altına alınan, gerçek kişiler için başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 3/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesi’nin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına geçilmiş olup, 2016/ 5017 başvuru sayılı “Ret Karar Önerisi”yle Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
B. Ön İnceleme Süreci 2. Yapılan ön inceleme neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
.
1 / 8II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 3. Diyarbakır Lice Toplum Sağlığı Merkezine 08/ 09/ 2016 tarihinde ilk defa kamu görevine atanan ve ebe olarak çalışmakta olan başvuran özetle; kamu görevlisi olmayan eşinin Gaziantep’te çalışıyor olmasından dolayı aile birliği mazeretiyle görev yerinin değiştirilmesi talebiyle İdareye 19/ 09/ 2016 tarihinde başvuruda bulunduğunu, İdarenin ise talebinden sonraki 30/ 09/ 2016 tarihinde Sağlık
Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına
Dair Yönetmelik’in adaylık süresince memurların atama talebinde bulunamayacağı şeklinde değiştirilmiş olan hükmü uyarınca 12/ 10/ 2016 tarihinde talebini reddettiğini ifade etmekte, İdareye başvuru tarihi göz önünde bulundurulduğunda aile birliği mazeretiyle görev yerinin değiştirilmemesinin kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırılık ile kazanılmış hak ihlali olduğu iddiasıyla, tayinin yapılmasını talep etmektedir .
B. İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları 4. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden Türkiye Halk Sağlığı Kurumu
Başkanlığının 27/ 01/ 2016 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle :
4.1. Aile birliği mazeretiyle yer değiştirmeye ilişkin esasları düzenleyen Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in aday memurluk sürecindekiler hakkında uygulanamayacağının Yönetmelik’te belirtildiği, 4.2. 30/ 09/ 2016 tarih ve 29843 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin adaylık süresince memurların aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talebinde bulunamayacağını düzenleyen 30’uncu maddesinin 4’üncü fıkrası gereği başvuranın yer değiştirme talebinin reddedildiği, 4.3. Bir üst paragrafta zikredilen Yönetmelik, 30/ 09/ 2016 tarihinde değiştirilmişse de, Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik kapsamında başvuranın talebinin yerine getirilemeyeceği, açıklamalarına yer verilmiştir .
C. Olaylar
Başvuru formu ve ekleri ile idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde
olaylar özetle şöyledir :
5. Diyarbakır Lice Toplum Sağlığı Merkezinde 08/ 09/ 2016 tarihinde ilk defa kamu görevine atanmak suretiyle ebe olarak çalışmaya başlayan başvuran; 19/ 09/ 2016 tarihinde kamu görevlisi olmayan eşinin iki yılı aşkın bir süredir Gaziantep’te çalışmakta olduğunu gösterir belgeleri de sunarak
İdareden aile birliği mazeretiyle görev yerinin değiştirilmesini talep etmiştir .
6. İdare ise; 12/ 10/ 2016 tarihinde ise, aile birliği mazeretiyle yer değiştirme esaslarını düzenleyen
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin adaylık sürecindeki memurlar için uygulanamayacağı ile bu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak
.
2 / 830/ 09/ 2016 tarih ve 29843 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin belirli koşullar dışındaki aday memurların adaylık sürecinde atanma talebinde bulunamayacağına ilişkin hükmü çerçevesinde başvuranın yer değiştirme talebini reddetmiştir .
7. 19/ 10/ 2016 tarihinde başvuran, başvurusunu yaptığı tarihte Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin yürürlükte olmadığından bahisle kanunların geriye yürümezliği ilkesi gereği görev yeri değişikliği talebinin yeniden incelenmesini İdareden talep etmiştir .
8. Yaptığı itiraz üzerine, İdare, başvurana gerekli cevabın önceden verildiğinden bahisle, talebi hakkında yapılacak başka bir işlem bulunmadığını 16/ 11/ 2016 tarihinde başvurana iletmiştir .
D. Kamu Denetçisi Mustafa ÖZYAR’ın İnceleme ve Araştırma Bulguları 9. Başvurunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 17/ 01/ 2017 tarihli ve sayılı yazı ile
Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup, ilgili İdarece konuya ilişkin belgelerin örnekleri gönderilerek 4 numaralı paragraf ve alt bentlerinde değinilen açıklamalara yer verilmiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 10. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, “ Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, ailenin huzur ve refahını… korumak için gerekli tedbirleri alır” , 11. Birleşmiş Milletler “İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensipleri’nde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler…
…Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar…” , 12. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, .
3 / 813. 25/ 28/ 1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in “ Kapsam” başlıklı ikinci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde “ Aday memurlar,… bu Yönetmelik hükümlerine tabi değildir” ; “Aile
Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun … Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere…atanması suretiyle yapılabilir .”, aynı maddenin üçüncü fıkrasında ise; “Genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli hakkında özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla birinci fıkranın (d) bendine ilişkin farklı usul ve esaslar belirlenebilir .”, 14. 04/ 04/ 2015 tarihli ve 29316 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik’in “Temel ilkeler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde ; “Bu
Yönetmelik tüm atama ve yer değiştirmelerde;… personelin başvuru tarihinde yürürlükte olan usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılması .” ilkelerini esas alır .” (Bu hüküm 30/ 09/ 2016 tarihinde yapılan değişiklik sonrası da aynen korunmuştur .), “ Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 20 inci maddesinin ikinci fıkrasının beşinci bendinde; “Kamu görevlisi olmayan eşinin, atanma talep edilen yerde kesintisiz üç yıl sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde, personelin yer değişikliği suretiyle ataması yapılır .”, “ Müracaat sınırlamaları” başlıklı 30 uncu maddenin beşinci fıkrasında; “…20 nci…maddeler kapsamındaki atanma talepleri hariç, aday memur olan personel atanma talebinde bulunamaz .” 15. 30/ 09/ 2016 tarih ve 29843 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sağlık Bakanlığı ve Bağlı
Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair
Yönetmelik’in 4’üncü maddesinde; “Aynı Yönetmeliğin 30’uncu maddesinin beşinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir . ( 5) 16’ncı maddenin ikinci fıkrasının (d) bendi ile 19 uncu ve 21 inci maddeler kapsamındaki atama talepleri hariç, 17 inci maddenin birinci fıkrasına göre atanalar bir yıl, aday memurlar ise adaylık süresince atanma talebinde bulunamaz” , hükümleri yer almaktadır .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar 16. Anayasa Mahkemesinin 08/ 04/ 2008 tarih ve E:2005 / 38, K :2008 / 53 sayılı kararı;
“Kazanılmış haklara saygı ilkesi, hukukun genel ilkelerinden birisini oluşturmaktadır . Kazanılmış hak, özel hukuk ve kamu hukuku alanlarında genel olarak, bir hak sağlamaya elverişli nesnel yasa kurallarının bireylere uygulanmasıyla onlar için doğan öznel hakkın korunmasıdır . Kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş olması gerekir . Kazanılmış hak, kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş haktır .” şeklindedir .
4 / 817. Anayasa Mahkemesinin 27/ 04/ 2007 tarih ve E:2005 / 51, K :2007 / 12 sayılı kararı;
“Anayasanın 2 nci maddesinde açıklanan hukuk devletinin temel unsurları arasında ‘kazanılmış haklara saygı’ yer almaktadır . Bu nedenle yapılacak tüm düzenlemelerin, memurların ve kamu görevlilerinin kazanılmış haklarını koruması gerekir . Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan uygulamalar, Anayasanın 2 nci maddesinde açıklanan ‘Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir .’ hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi, toplumsal kararlılığı ve hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez .” şeklindedir .
18. Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 03/ 07/ 1989 tarih ve E:1988 / 5, K : 1989/ 3 sayılı kararı; “Kanunların geriye yürümezliği ilkesi, bir hukuki eylem ya da davranışın, bir hukuki ilişkinin vuku bulduğu ya da meydana geldiği dönemdeki kanunun hükümlerine tabi kalmakta devam edeceğini ifade eder . Sonradan çıkan kanun, kural olarak, yürürlüğünden önceki olaylara ve ilişkilere uygulanmaz… .” ve “geçmişte tamamlanmış ve hukuki sonuçları oluşmuş geçmişteki hukuksal ilişkilere uygulanan yasalar ‘gerçek geriye yürüyen’ …. yasalardır . İlke olarak, gerçek önceye yürümenin anayasal kurallara aykırıdır .” şeklindedir .
C. Kamu Denetçisi Mustafa ÖZYAR’ Kamu Başdenetçisi’ne Önerisi
19. Aday memur olan başvuranın aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talebinin, aday memurların bu mazeretle yer değişikliklerinin yapılamayacağına ilişkin Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükmü gerekçe gösterilerek reddedilmesinde, kanunların geriye yürümezliği ilkesine aykırılık ve kazanılmış hak ihlali bulunmadığı değerlendirilerek şikâyetin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
D. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 20. “Konuya İlişkin Açıklamaları ve İddiaları” bölümünde yer verilen başvurunda; Diyarbakır Lice
Toplum Sağlığı Merkezine 08/ 09/ 2016 tarihinde ilk defa kamu görevine atanmak suretiyle ebe olarak çalışmakta olan başvuran, 19/ 09/ 2016 tarihinde kamu görevlisi olmayan eşinin Gaziantep’te çalışıyor olmasından dolayı aile birliği mazeretiyle görev yerinin değiştirilmesi talebiyle İdareye yaptığı başvurusunun 30/ 09/ 2016 tarihinde Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliği’nin adaylık süresince memurların atama talebinde bulunamayacağı şeklinde değiştirilmiş olan hükmü uyarınca reddedilmesinin kanunların geriye yürümezliği ilkesini ve başvuranın kazanılmış hakkını ihlal ettiğinden bahisle tayinin yapılmasını talep etmektedir .
21. Hukuk devleti olmanın doğal bir sonucu olan hukuki güvenlik ilkesi, kişilerin içinde bulundukları hukuki statünün getirdiği haklara sahip olmalarını ve bu statüye bağlı şartlarda yapılan bir işlemin sonuçlarını öngörmelerini gerektirmektedir . Hukuki güvenlik ilkesinin sacayaklarını ise kazanılmış hakların korunması ile kanunların geriye yürümezliği oluşturmaktadır . Hukuka uygun olarak kişi lehine oluşmuş bir hakkın, hukuk kuralarında sonradan yapılan bir değişiklik karşısında korunma altında olması olarak tanımlanabilecek ve sosyal bir hukuk devleti olmanın bir gereği olan kazanılmış hakkın korunması, 16 ncı ve 17 nci paragraflardaki Anayasa Mahkemesi kararlarında da belirtildiği üzere, “kişinin bulunduğu statüden doğan”, “yeni yasadan önce yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş” hakların güvence altına alınmış olmasını ifade etmektedir . Kanunların geriye yürümezliği ilkesi ise; 18 inci paragraftaki Danıştay İçtihadı
Birleştirme Kurulu kararında da ifade edildiği üzere, kişinin içinde bulunduğu statüye ilişkin bir
.
5 / 8norm değişikliğinin, geçmişte tamamlanıp hukuki sonuç doğurmuş işlemler yerine, ilerde
gerçekleşecek hukuki ilişkilere etkide bulunmasını gerektirmektedir .
22. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik (bundan sonra
“Devlet Memurları Yönetmeliği” olarak anılacaktır) çatı yönetmelik olmakla birlikte, Sağlık
Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği (bundan sonra “Sağlık
Bakanlığı Yönetmeliği” olarak anılacaktır) usulüne uygun olarak yürürlüğe girmiş bir Yönetmelik olup ebe olarak çalışmakta olan başvuranın bu Yönetmeliğe tâbi olduğu açıktır .
23. Sağlık Bakanlığı Yönetmeliğinin, Yönetmeliğin değişiklik öncesinde ve sonrasında da mevcut olan 5 inci maddesi hükmünde açıkça “personelin başvuru tarihinde yürürlükte olan usul ve esaslar çerçevesinde işlem yapılması” temel alınacak ilke olarak düzenlenmiştir . Dolayısıyla, başvuranın
İdareye başvuruda bulunduğu 19/ 09/ 2016 tarihinde yürürlükte olan ( 30/ 09/ 2016 tarihli değişiklik öncesindeki) hükümlerin başvurana uygulanması gerekmektedir .
24. Başvuranın İdareye başvuruda bulunduğu 19/ 09/ 2016 tarihinde yürürlükte olan Sağlık Bakanlığı
Yönetmeliğinin 20 nci maddesi “aile birliğine mazeretine bağlı yer değiştirme” hususu düzenlemiştir .
25. Bu tarihte yürürlükte olan aynı Yönetmeliğin 30 uncu maddesinde ise “… 20 nci…maddeler kapsamındaki atanma talepleri hariç, aday memur olan personel atanma talebinde bulunamaz .” ifadesine yer verilmek suretiyle, açıkça aday memurların aile birliğine dayalı olarak yer değiştirebilmelerine cevaz verilmiştir . Ayrıca, 20 nci madde düzenlemesinde bu husus idarenin takdir yetkisine bırakılmamış, “bağlı yetki” olarak düzenlenmiştir . Bu açıklama dolayısıyla, aday memur olan başvuranın İdareye başvurduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri gereğince, aile birliğine dayalı olarak yer değiştirme talep etme hakkının kesin olarak mevcut olduğu değerlendirilerek, kamu görevlisi olmayan eşi Yönetmelikteki diğer şartı sağlıyorsa başvuranın yer değiştirme talebinin İdarece yerine getirilmesi gerekmektedir .
26. Bu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümlerine göre başvuranın eşinin, kesintisiz olarak üç yıl boyunca Gaziantep’te sosyal güvenlik primi ödeyerek çalıştığı ve hâlâ orada çalıştığını gösteren hizmet döküm belgesi karşısında ise, talebin kabul edilerek atamanın yapılması gerekmektedir .
27. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, İdarenin aday memur olduğundan bahisle, başvuranın aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği işlemini reddetmesinde hukuka aykırılık tespit edilerek başvuranın aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi hususunda Tavsiye Kararı vermek gerekmiştir .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 28. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
6 / 8E. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
30. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen “Avrupa Doğru
İdari Davranış Yasası”nda da yer verilmiştir .
31. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 32. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu 33. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı
40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında “Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve
mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden varsa arta kalan süre içinde Diyarbakır Bölge İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır .
.
7 / 8V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
İdareye başvurduğu tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri çerçevesinde, başvuranın aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi için yeni bir işlem tesis edilmesi hususunda TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMUNA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Türkiye Halk Sağlığı Kurumunca
bu karar üzerine tesis edilecek işlem ya da tavsiye edilen çözümün uygulanabilir nitelikte görülmediği takdirde gerekçesinin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna;
Kararın BAŞVURANA, TÜRKİYE HALK SAĞLIĞI KURUMUNA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.