|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın UYAP Bilişim Sistemi’ndeki kayıtların silinmesi talebi incelenmiştir. Başvuran, adli sicil kaydında yer alan karşılıksız çek keşide etme mahkumiyetinin, 6273 sayılı Kanun ile adli ceza kapsamından çıkarılması nedeniyle hukuka aykırı olarak kayıtlı olduğunu ve bu nedenle silinmesi gerektiğini savunmuştur. Ancak, Adalet Bakanlığı’nın açıklamaları doğrultusunda, UYAP sistemindeki kayıtların, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Mahkeme, başvuranın mahkumiyetine ilişkin kararların, hukuka uygun olarak sistemde tutulduğunu ve bu kayıtların silinmesinin mümkün olmadığını vurgulamıştır. Ayrıca, mahkumiyet kararının düşmesi durumunda, ilgili mahkeme tarafından gerekli güncellemelerin yapılabileceği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu karar, kişisel verilerin korunması ve adli sicil bilgileri üzerindeki yasal düzenlemelerin önemini ortaya koymaktadır. |
bilgilerinin mevzuat gereği kolluk birimleri ile sistem üzerinden paylaşıldığı…” gerekçesi ile silinemeyeceğinin bildirildiğini, 6273 sayılı Kanun’un 3. Maddesinin 1. Fıkrası ile değişik 5941 sayılı Kanun’un 5. Maddesinin 1. Fıkrası ile karşılıksız çek keşide etme eylemi için adli ceza kaldırıldığından UYAP’ ta yapılan sorgulamada söz konusu mahkeme kararlarının suç kaydı olarak çıkmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını, kolluk birimleri ile paylaşılması gereken mahkumiyet bilgilerinin mevcut yasalara göre suç olan ve yaptırımı adli ceza olan eylemlere verilen mahkumiyet kararları olması gerektiğini, yine söz konusu durumun Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesi’nin 8. Maddesine Anayasa’nın 20 ve 13. Maddelerine aykırılık teşkil ettiğini belirterek; işlemin düzeltilerek tutulan UYAP kaydının silinmesini ve 3. Kişiler ile kolluk birimleri tarafından bu verilere erişimin engellenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 05/ 10/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 26/ 10/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1 T.C Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2014/ 2832 şikayet nolu ve 03.12.2014 karar tarihli
Tavsiye Kararı uyarınca 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanunun 2, 4/A, 13, ek 6., 5682 sayılı Pasaport Kanunun 22., Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin 16., Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğin 11. maddeleri kapsamında, emniyet birimince yapılan entegrasyonda sadece kovuşturması devam eden dosyaların kapak bilgileri ile mahkûmiyet ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarına ilişkin dosyaların kapak bilgilerinin görüntülemesine ilişkin düzenleme yapıldığı ve bu kararlar dışındaki karar bilgilerinin emniyet birimlerince görüntülenmesinin engellendiği,
2.2 Söz konusu düzenlemeye geçildikten sonra bir vatandaşın 07.03.2016 tarihinde Başkanlığa
yaptığı başvuruda , hakkında 5 yıl süre ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiği,
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231/ 13.bendinde “hükmün açıklanmasının geri
bırakılması kararı bunlara mahsus bir sistemde kaydedilir . Bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet Savcısı, Hakim veya Mahkeme tarafından İstenmesi halinde, bu madde de belirtilen amaç için kullanılabilir” düzenlemesinin açık ve net bir biçimde belirtildiği, yine aynı yasanın 231/ 5 maddesinde “…hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder” hükmünün yer aldığı, buna rağmen bu karar bilgilerine Emniyet Teşkilatının ülke genelindeki tüm birimlerinde görevli bulunan herhangi bir emniyet mensubu sadece isim veya vatandaşlık numarası ile UYAP sistemine girmek suretiyle bu bilgileri ayrıntılı biçimde gördüğünün tespit edildiği, kanunda açıkça belirtildiği halde kovuşturmayla bağlantılı olan Cumhuriyet Savcısı, Hakim veya Mahkemeler haricinde görülmemesi gereken ve kendilerine mahsus bir sistemde kaydedilmesi gereken bu kayıtlar, UYAP Sisteminde diğer kayıtlardan farksız olarak mağduriyete sebebiyet vereceği şekilde erişime açıldığı , kanun hükmüne ve amacına aykırı bulunan bu durumun kanunda açıkça belirtilmesine rağmen diğer yetkili kurumlarla paylaşıldığı belirtilerek, kanun hükümlerine uygun olarak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak
Cumhuriyet Savcısı, Hakim veya Mahkeme tarafından istenmesi halinde görülebilmesi, diğer
2 / 13kurum ve makamların ise bu kayıtları göremeyecek bir şekilde sistemde ivedi olarak bir
düzenleme yapılmasını talep ettiği, ve konu ile ilgili Ceza İşleri Genel Müdürlüğü’ne 14.03.2016 tarih ve sayılı yazı ile hukuki görüş sorulduğu, Ceza İşleri Genel
Müdürlüğü’nün 22.03.2016 tarih ve sayılı yazıları ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının kolluk görevlilerince görülmesinin mümkün olmadığına ilişkin verilen görüşü üzerine 23.03.2016 tarihinde yapılan yazılım güncellemesi ile hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının da emniyet birimlerince görülmesinin engellendiği,
2.3 Yapılan bu düzenlemeler sonucunda, UYAP Bilişim Sisteminde kovuşturması devam eden
dosyaların kapak bilgileri ile mahkumiyet kararı verilen (mahkumiyet kararında kesinleştirme türü ortadan kaldırma girilmiş olan kayıtlar hariç) dosyaların kapak bilgilerinin mevzuat gereğince emniyet birimlerince paylaşılmakta olup; bunun dışındaki kararların paylaşılmadığını,
2.4 UYAP Bilişim Sistemi’nde bulunan kayıtların, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun
38/A ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 445/ 1 maddeleri gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlar olduğunu, UYAP Bilişim Sistemi’nden önce verilen kararlara dair dosya bilgilerinin fiziki arşivlerde saklandığı gibi UYAP Bilişim Sistemi’nde tutulan kayıtların ve dosya bilgilerinin de ihtiyaç duyulması halinde yeniden görülebilmesi amacıyla saklandığını, bu nedenle UYAP Bilişim Sistemindeki kayıtların silinemeyeceğini,
2.5 Bu bilgiler ışığında şikayet başvurusunda bulunan hakkında Konya 4. Asliye
Ceza Mahkemesinin Karar sayılı dosyası ile İzmir (Kapatılan) 22. Asliye
Ceza Mahkemesinin Karar sayılı dosyasında karşılıksız çek keşide etme suçlarından mahkumiyet kararları bulunduğu belirtilmiş ise de UYAP Bilişim Sisteminde 20/ 10/ 2017 tarihinde yapılan araştırma ile söz konusu dosyalarda düşme kararı kayıtlı bulunduğu tespit edilmiş olup, düşme kararı kayıtlı bulunan dosyaların dosya kapak bilgilerinin emniyet birimleri ile paylaşılmadığı,
2.6 Yine UYAP Bilişim Sisteminde yapılan araştırmada Malatya 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin
Karar sayılı dosyasında karşılıksız çek keşide etme suçundan mahkumiyet karan bulunduğu ve dosya kapak bilgilerinin emniyetle paylaşıldığı tespit edilmiş olup, mahkumiyet kararı bulunan dosyalarda dosya inceleme yetkisinin ilgili mahkemede olması nedeniyle ilgili mahkemeye başvurularak, mahkemenin ek karar ile düşme kararı vermesi halinde söz konusu dosya kapak bilgilerinin de emniyet ile paylaşılmasının engelleneceğini,
2.7 Yine şikayet başvurusunda bulunan ’ nin aynı konu ile ilgili 08/ 08/ 2017
tarihinde Başkanlığa dilekçe ile başvuruda bulunduğu ve karşılıksız çek keşide etme ile ilgili kayıtların UYAP Bilişim Sisteminden silinmesini talep ettiği, talebe, “UYAP Bilişim Sistemi’nde bulunan derdest dosyaların kapak bilgileri ile mahkumiyet kararı verilen dosyaların kapak bilgileri mevzuat gereğince kolluk birimleri ile sistem üzerinden paylaşılmaktadır . Yine UYAP Bilişim
Sistemi’nde bulunan kayıtlar, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 38/A maddesi gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlardır . UYAP Bilişim Sistemi’nden önce verilen kararlara dair dosya bilgileri fiziki arşivlerde saklandığı gibi UYAP Bilişim Sistemi’nde tutulan kayıtlar ve
.
3 / 13dosya bilgileri yeniden ele alınma ya da ihtiyaç duyulma halinde yeniden görülebilmesi amacıyla
saklanmaktır . Bu nedenle UYAP Bilişim Sisteminde bulunan kayıtlar silinmemektedir . Yine UYAP
Bilişim Sisteminde bulunan karşılıksız çek keşide etme suç kayıtlarıyla ilgili olarak verilen cezaların ortadan kaldırılması için ilgili mahkemelere başvurulması gerekmektedir .” şeklinde cevap verildiği ifade edilmiştir .
3. Kurumumuzun 30/ 11/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ile şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur . Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından gönderilen 05/ 12/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
3.1 hakkında yapılan araştırmada Malatya l . Asliye Ceza Mahkemesi’nin
Karar sayılı dosyasında mahkumiyet kararı bulunduğu ve bu kararın Emniyet
Birimleri ile paylaşıldığının tespit edildiği, ilgili dosyaya yapılan düzeltme işleminin dosyanın sistemde kapalı hale getirilmesi olduğunun anlaşıldığı, bu işlemin dosyanın Emniyet Birimleri tarafından görüntülenmesini engelleyecek bir işlem olmadığı, mahkumiyet kararının düşme/ortadan kaldırma kararı ile güncellenmesi halinde ilgili kararın bilgilerinin Emniyet Birimlerince görüntülenmeyeceği,
3.2 Söz konusu talep üzerine 01/ 12/ 2017 tarihinde Malatya Adliyesi Bilgi İşlem Müdürlüğü
uzman kullanıcısına söz konusu durumun telefonla iletildiği, kendisine ilgili Mahkeme ile görüşülerek dosyada düşme/ortadan kaldırma kararı varsa UYAP Bilişim Sisteminde de bu karar bilgisinin güncellenmesinin nasıl yapılacağı hususunda yardımcı olunmasının talep edildiği, gerekli düzeltme işleminin de hemen yapıldığının anlaşıldığı, 3.3. 01/ 12/ 2017 tarihinde saat 16:10 da yapılan araştırmada ise Malatya 1. AsIiye Ceza
Mahkemesi’nin Esas ve Karar sayılı dosyasının kolluk birimleri tarafından görüntülenmediğinin tespit edildiği,
3.4 Ayrıca ilgilinin Malatya 2.Ağır Ceza Mahkemesi ile Bursa 6. Asliye Ceza Mahkemelerinden de
kayıtlarının bulunduğu ve bu bilgilerin Kolluk Birimleri ile paylaşıldığı belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Cumhuriyetin Nitelikleri” kenar başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı İçinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir .”,
4.1 “Özel Hayatın Gizliliği” kenar başlıklı 20 nci maddesinin üçüncü fıkrasında; “…Herkes,
kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir . Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar . Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla işlenebilir . Kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir…”,
4.2 “Dilekçe, Bilgi Edinme Ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
.
4 / 13“… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” , 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası ; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” , 6. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun “Kişisel verilerin kaydedilmesi” kenar başlıklı 135 inci maddesinde; “…Hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydeden kimseye bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir . Kişilerin siyasi, felsefi veya dini görüşlerine, ırki kökenlerine; hukuka aykırı olarak ahlaki eğilimlerine, cinsel yaşamlarına, sağlık durumlarına veya sendikal bağlantılarına ilişkin bilgileri kişisel veri olarak kaydeden kimse, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır…”, 6.1. “Verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” kenar başlıklı 136 ncı maddesinde; “…Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır…”, 7. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun “Kişisel Verilerin İşlenme Şartları” başlıklı 5 inci maddesinde “Kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez .
Aşağıdaki şartlardan birinin varlığı hâlinde, ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın kişisel verilerinin
işlenmesi mümkündür :
a) Kanunlarda açıkça öngörülmesi .
b) Fiili imkânsızlık nedeniyle rızasını açıklayamayacak durumda bulunan veya rızasına hukuki geçerlilik tanınmayan kişinin kendisinin ya da bir başkasının hayatı veya beden bütünlüğünün korunması için zorunlu olması .
c) Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan doğruya ilgili olması kaydıyla, sözleşmenin taraflarına ait kişisel verilerin işlenmesinin gerekli olması .
ç) Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması .
d) İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması .
e) Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması .
f) İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için veri işlenmesinin zorunlu olması .”,
7.1 “Özel Nitelikli Kişisel Verilerin İşlenme Şartları” başlıklı 6 ıncı maddesi “Kişilerin ırkı,
etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir . Özel nitelikli kişisel verilerin , ilgilinin açık rızası olmaksızın işlenmesi yasaktır .
5 / 13Birinci fıkrada sayılan sağlık ve cinsel hayat dışındaki kişisel veriler, kanunlarda öngörülen
hâllerde ilgili kişinin açık rızası aranmaksızın işlenebilir… ”, 8. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun, “Elektronik İşlemler” başlıklı 38/A maddesinde
“ Her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) kullanılır . Bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve karar, UYAP vasıtasıyla işlenir, kaydedilir ve saklanır . Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP’tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir . Bu Kanun kapsamında fiziki olarak hazırlanması öngörülen her türlü belge ve karar elektronik ortamda düzenlenebilir, işlenebilir, saklanabilir ve güvenli elektronik imza ile imzalanabilir . Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlar diğer kişi veya kurumlara elektronik ortamda gönderilir . Güvenli elektronik imza ile imzalanarak gönderilen belge veya kararlar, gerekmedikçe fiziki olarak ayrıca düzenlenmez ve ilgili kurum ve kişilere gönderilmez . Elektronik imzalı belgenin elle atılan imzalı belgeyle çelişmesi halinde UYAP’ta kayıtlı olan güvenli elektronik imzalı belge geçerli kabul edilir . Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz . Zorunlu nedenlerle fiziki olarak düzenlenmiş belge veya kararlar, yetkili kişilerce taranarak UYAP’a aktarılır ve gerektiğinde ilgili birimlere elektronik ortamda gönderilir . Elektronik ortamdan fiziki örnek çıkartılması gereken hallerde tutanak veya belgenin aslının aynı olduğu belirtilerek hâkim, Cumhuriyet savcısı veya görevlendirilen yetkili kişi tarafından imzalanır ve mühürlenir . Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter . Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu nüfus, tapu, adlî sicil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasıtasıyla temin edilen bilgi, belge ve kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca fiziki olarak istenilmez . UYAP’tan dış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler ayrıca zorunlu olmadıkça fiziki ortamda gönderilmez . Ceza muhakemesi işlemlerinin UYAP’ta yapılmasına dair usul ve esaslar, Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir .”, 9. 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun, “Adli Sicile Kaydedilecek Bilgiler” kenar başlıklı 4 üncü maddesinde; “Türk mahkemeleri tarafından vatandaş veya yabancı hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri adlî sicile kaydedilir .”, 9.1. “Adlî sicil ve arşiv bilgilerinin silinmesi” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrası; “Fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması halinde, bu suçtan mahkûmiyete ilişkin adlî sicil ve arşiv kayıtları, talep aranmaksızın tamamen silinir” , 10. Cumhuriyet Başsavcılıkları İle Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Yazı İşleri
Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin “UYAP’ın Kullanım Esasları” başlıklı 5 inci maddesinde “Cumhuriyet başsavcılığı ve mahkemelerin iş süreçlerindeki veri, bilgi ve belge akışı ile dokümantasyon işlemleri, bu işlemlere ilişkin kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme ile entegrasyon sağlanmış dış birimlerle yapılacak bütün işlemler UYAP ortamında gerçekleştirilir .
Tüm veriler eksiksiz ve doğru bir şekilde UYAP’ a kaydedilir . Tutanak, belge ve kararlar elektronik ortamda düzenlenir ve güvenli elektronik imza ile imzalanır . Bu evrak, UYAP kapsamındaki birimlere elektronik ortamda gönderilir . Zorunlu olmadıkça ayrıca fizikî olarak gönderilmez . Yargı birimlerinin ihtiyaç duyduğu nüfus, tapu, adlî sicil kaydı gibi dış bilişim sistemlerinden UYAP vasıtasıyla temin edilen bilgi, belge ve kayıtlar, zorunlu olmadıkça ayrıca
6 / 13fizikî olarak istenilmez . UYAP’ tan dış bilişim sistemlerine gönderilen bilgi ve belgeler zorunlu
olmadıkça ayrıca fizikî ortamda gönderilmez . Zorunlu nedenlerle fizikî olarak düzenlenen tutanak, belge ve kararlar, engelin ortadan kalkmasından sonra derhâl elektronik ortama aktarılır . Yetkili kişilerce güvenli elektronik imza ile imzalanarak UYAP’ a kaydedilir ve gerektiğinde UYAP üzerinden ilgili birimlere iletilir . Bu şekilde elektronik ortama aktarılarak ilgili birimlere iletilen tutanak, belge ve kararların asılları mahallinde saklanır, ayrıca fizikî olarak gönderilmez . Ancak, tutanak, belge ve kararın aslının incelenmesinin zorunlu olduğu hâller saklıdır . Elektronik ortama aktarılması imkânsız olan belgeler ise fizikî ortamda saklanır ve gerektiğinde fizikî olarak gönderilir . UYAP üzerinden hazırlanarak güvenli elektronik imza ile imzalanmış evrakın elektronik ortamda gönderilememesi hâlinde; tutanak, belge ve kararın fizikî örneği alınıp, güvenli elektronik imza ile imzalanmış aslının aynı olduğu belirtilerek Cumhuriyet savcısı, hâkim veya görevlendirdiği yazı işleri müdürü tarafından imzalanmak suretiyle gönderilir . Cumhuriyet başsavcılığı ve mahkemelere fizikî olarak verilen veya gönderilen her türlü evrak, UYAP’ a aktarılarak kaydedilir ve ilgili birime gönderilir . Gelen evraktan sorumlu personel, UYAP üzerinden iş listesine gelen evrakı derhâl ilgilisine aktarır . Cumhuriyet savcısı veya hâkimin onayını gerektiren evrak ilgilinin iş listesine yönlendirilir . Cumhuriyet başsavcısı, Cumhuriyet başsavcıvekili, Cumhuriyet savcısı, hâkim, yazı işleri müdürü, zabıt kâtibi ve diğer personel iş listesini kontrol etmek ve işin gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür . Kanunlarda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, dosyalar güvenli elektronik imza kullanılarak UYAP’ tan incelenebilir ve her türlü ceza muhakemesi işlemi yapılabilir . Mağdur, şikâyetçi, suçtan zarar gören, katılan, şüpheli, sanık, müdafii, vekil ve bilirkişi ile diğer ilgililer güvenli elektronik imza ile imzalamak suretiyle Cumhuriyet başsavcılığı ve mahkemelere UYAP’ tan bilgi ve belge gönderebilirler . Elektronik imzalı belgenin elle atılan imzalı belgeyle çelişmesi halinde UYAP’ ta kayıtlı olan güvenli elektronik imzalı belge geçerli kabul edilir . Güvenli elektronik imza ile imzalanan belge ve kararlarda, mühürleme işlemi ile kanunlarda birden fazla nüshanın düzenlenmesini öngören hükümler uygulanmaz . Süre; elektronik ortamda yapılan işlemlerde gün sonunda, fizikî ortamda yapılan işlemlerde mesai saati sonunda biter .”, 11. Cumhuriyet Başsavcılıkları İle Adli Yargı İlk Derece Ceza Mahkemeleri Yazı İşleri
Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin “ Kayıtlar” başlıklı 56. Maddesinde
“Mahkemelerce, aşağıda gösterilen kayıtların UYAP’ta tutulması zorunludur :
…
ı) Karar kaydı…” ,
11.1 “Karar kaydı” başlıklı 67 inci maddesinde” Mahkemece verilen karara ilişkin işlemlerin
safahatının işlendiği kayıttır . Bu kayıt; sıra numarası, esas numarası, karar tarihi, sanığın kimlik bilgileri, suçun türü, kararı veren mahkemenin başkan ve üyeleri ile hâkim ve Cumhuriyet savcısı, karar türü, tarafların kanunî temsilcileri ile vekil ve müdafiin kimlik bilgileri, karar sonucu ile düşünceler sütunlarını içerir .” hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
12. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin UYAP Bilişim Sistemindeki kayıtların silinemeyeceğine
.
7 / 13Birimlerince görüntülenmeyeceği, 01/ 12/ 2017 tarihinde Malatya Adliyesi Bilgi İşlem
Müdürlüğü uzman kullanıcısına söz konusu durumun telefonla iletildiği, kendisine ilgili
Mahkeme ile görüşülerek dosyada düşme/ortadan kaldırma kararı varsa UYAP Bilişim
Sisteminde de bu karar bilgisinin güncellenmesinin nasıl yapılacağı hususunda yardımcı olunmasının talep edildiği, 01/ 12/ 2017 tarihinde saat 16:10 da yapılan araştırmada ise Malatya 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin Esas ve Karar sayılı dosyasının kolluk birimleri tarafından görüntülenmediğinin tespit edildiği belirtilmiştir .
18. Kesinleşmiş ceza ve güvenlik tedbirlerine, mahkûmiyete ilişkin bilgilerin otomatik işleme tâbi bir sistem kullanılarak toplanmasına, sınıflandırılmasına, değerlendirilmesine, muhafaza edilmesine ve gerektiğinde en seri ve sağlıklı biçimde ilgililere bildirilmesine dair usul ve esasları düzenleyen
5352 sayılı Adli Sicil Kanununda da Adlî sicil ve arşiv bilgilerinin gizli olduğu, bu bilgilerin,
görevlilerce açıklanamayacağı ve bu Kanun hükümlerine göre verilen kişi, kurum ve kuruluşlarca veriliş amacı dışında kullanılamayacağı, bir suça ilişkin soruşturma ve kovuşturma kapsamında adlî sicil ve arşiv kayıtlarında; mahkeme, hâkim, askerî hâkim, Cumhuriyet Başsavcılığı ve askerî savcılık doğrudan doğruya, kolluk ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarının ise Adalet Bakanının onayı ile sorgulama yapabileceği, gerçek kişilerin de kendileriyle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarını, Adalet Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ve güvenli kimlik doğrulama araçlarını kullanarak sorgulayabilecekleri ve sonucu fiziki veya elektronik ortamda merciine verebilecekleri, kamu kurum ve kuruluşlarının ise, mevzuatın adli sicil ve arşiv kaydı alınmasını öngördüğü hallerde, Adalet Bakanlığının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde ilgili kişiler hakkında adli sicil ve arşiv kayıtlarında sorgulama yapabileceği belirtilerek; adlî sicildeki bilgilerin, ceza mahkûmiyetini bütün sonuçlarıyla ortadan kaldıran şikayetten vazgeçme veya etkin pişmanlık halinde Adlî Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğünce silinerek, arşiv kaydına alınacağı, arşiv bilgilerinin ise; fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması halinde, suçtan mahkûmiyete ilişkin adlî sicil ve arşiv kayıtlarının, talep aranmaksızın tamamen silineceği, hüküm altına alınmıştır .
19. Başvuru hakkında da Malatya l . Asliye Ceza Mahkemesi’nin Esas ve
Karar sayılı dosyasında karşılıksız çek keşide etme suçundan mahkumiyet kararı bulunduğu, ancak 23/ 05/ 2008 tarihinde ilgili mahkeme tarafından verilen Ek Karar ile ceza davasının tüm neticeleri ile birlikte ORTADAN KALDIRILMASINA karar verildiği anlaşılmıştır . Davanın düşmesi kararı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 223 üncü maddesi gereğince; hüküm ve duruşmayı sona erdiren bir sebep olup 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu’nun “adli sicile kaydedilecek bilgiler” başlıklı 4 üncü maddesi gereğince adli sicile kaydedilecek bilgilerden değildir . Nitekim başvuran da dilekçesinde söz konusu suçtan kaynaklanan mahkeme kararlarının adli sicil ve arşiv kaydında bulunmadığını belirtmiştir .
20. T .C Anayasasının 141 nci maddesinin son fıkrasının; “Davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması, yargının görevidir .” hükmü ve 15/ 05/ 2001 tarih ve 4674 Sayılı Adalet
Bakanlığının Teşkilât Ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek
Kabulü Hakkında Kanun İle Genel Kadro Ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Eki
Cetvellerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 7. maddesi ile eklenen 2992 Sayılı Kanunun 22/A maddesi hükmü gereğince bilgi ve belge alış verişini elektronik ortama taşımak, idarî ve yargısal süreçte mükerrer yapılan işlemlerle gereksiz uygulamaları, ara süreçleri ortadan kaldırmak, sürat ve
9 / 13kolaylıklar sağlayarak, iş yoğunluğunu azaltmak, personel açığından kaynaklanan sıkıntıları en aza
indirmek, posta ve kırtasiye gibi masraflardan tasarruf sağlamak, elektronik ortamda haberleşme sayesinde haftalar süren yazışmaları kısa sürede yapabilmek, elektronik dosyalama sayesinde adli bilgi ve belgeleri güvenli ortamda saklayabilmek dolayısı ile adalet hizmetlerinin en iyi şekilde yürütülmesi için, Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP)’ın uygulamaya geçirilmesi kararı verilmiş olup bu kapsamda 2008 yılında Adalet Bakanlığı’nın bir genelgesi ile adli yazışmaların elektronik ortamda yapılması zorunlu hale getirilmiş, diğer kurum ve kuruluşların bilgi sistemleriyle entegrasyonlar gerçekleştirilmiş olup Bugün itibariyle sistem yargı birimlerinin yaklaşık % 100’ünde işletimde olup, her türlü yargısal ve idari faaliyetler elektronik ortamda yürütülmektedir . Elektronik imza alt yapısına uygun olarak geliştirilen bu sistemde yargı ve yargı destek birimleri arasında tam entegrasyon ve merkezi elektronik ortamda tutulan arşiv sayesinde , doğru ve tutarlı bilgilerin, mevzuatın tanıdığı yetkiler çerçevesinde bilgi ve belgelerin son hali, değişmez ve güvenli bir şekilde veri tabanında saklanmakta, başta hâkim ve savcılar ile yargı personeli olmak üzere tüm kullanıcıların paylaşımına açılmış, Kullanıcılar bu bilgilere ihtiyaç duyduklarında hızlı ve
kolayca ulaşırken yetkisiz erişimlere izin verilmemektedir . ( http : //www .uyap .gov.tr/ erişim tarihi :
09/ 11/ 2017)
21. Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 13/ 092017 tarih ve sayılı yazıda; vatandaşların adliyelere gitmeden Vatandaş Portal
Bilgi Sistemi’ne Elektronik İmza, E-DevIet Şifresi ve GSM numarasına tanımlanmış Mobil İmza ile giriş yapabildiği, Vatandaş Portala e-devlet şifresi ile girilmesi halinde ilgili alanlara Mahkeme bilgilerinin girilmesi sonucunda dosya kapak bilgilerine, elektronik imza veya mobil imza ile giriş yapılması halinde ise vatandaşların haklarında açılan tüm davaların içerik bilgilerine ulaşabildiği, söz konusu hizmetlerin verilmesinin, hem vatandaşlar açısından adliyelere gelmeden işlem yapma imkânı sağlayarak zaman kayıplarının önüne geçilmesine hem de Mahkemeler açısından iş yükü yoğunluğunun azalmasına, zaman kayıplarının önüne geçilmesine olumlu etki sağladığı belirtilmiştir .
22. Adalet Bakanlığı “5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunun 38/A maddesinin her türlü ceza muhakemesi işlemlerinde Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sisteminin (UYAP) kullanılacağı, bu işlemlere ilişkin her türlü veri, bilgi, belge ve kararların UYAP’a kaydedilerek saklanacağı ve bu işlemlerin
UYAP’ta yapılmasına dair usul ve esasların ise Adalet Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenleneceği, bu kapsamda çıkarılan Cumhuriyet Başsavcılıkları ile Adli Yargı İlk Derece Ceza
Mahkemeleri Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasının Cumhuriyet başsavcılığı ve mahkemelerin iş süreçlerindeki veri, bilgi ve belge akışı ile bu işlemlere ilişkin kayıt, dosyalama, saklama ve arşivleme işlemlerinin, ayrıca entegrasyon sağlanmış dış birimlerle yapılacak bütün işlemlerin UYAP ortamında gerçekleştirileceği, 56 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; mahkemelerce verilen kararların UYAP’ta tutulmasının zorunlu olduğu, 67 nci maddesinin ikinci fıkrasında ise; UYAP’ta tutulacak karar kaydının; sıra numarası, esas numarası, karar tarihi, sanığın kimlik bilgileri, suçun türü… . Hususlarını içereceği, 5320 sayılı
Ceza Muhakemesi Kanununun Yürürlük ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunun 16 ncı maddesinde;
Şüpheli ve sanıkla ilgili olarak verilen soruşturma ve kovuşturmayı sona erdiren kesinleşmiş kararların, soruşturmada görev alan kolluk birimlerine bildirileceği , 2559 sayılı Polis Vazife ve
Salahiyet Kanununun 2/ 1, 4/A, 13/ 1son ve Ek 6 ncı maddelerine göre önleyici kolluk faaliyetleri ile
10 / 13Muhakemesi Kanunu’nun 38/A ve Hukuk Muhakemeleri Kanununu 445/ 1 maddeleri
gereğince tutulması ve saklanması zorunlu olan kayıtlar olduğu, UYAP Bilişim Sistemi’nden önce de verilen kararlara dair dosya bilgilerinin fiziki arşivlerde saklandığı gibi UYAP Bilişim
Sistemi’nde tutulan kayıtların ve dosya bilgilerinin de ihtiyaç duyulması halinde yeniden görülebilmesi amacıyla saklandığı , bu bilgi ve belgelere mevzuatın tanıdığı yetkiler çerçevesinde, ihtiyaç duyduklarında başta hâkim ve savcılar ile yargı personeli olmak üzere tüm kullanıcıların hızlı ve kolayca ulaşımının sağlanması, yetkisiz erişimlere izin verilmemesi, Vatandaşların Adliyelere gitmeden Vatandaş Portal Bilgi Sistemi’ne Elektronik İmza, E-DevIet
Şifresi ve GSM numarasına tanımlanmış Mobil İmza ile giriş yapabildiği, Vatandaş Portala e-devlet şifresi ile girilmesi halinde ilgili alanlara Mahkeme bilgilerinin girilmesi sonucunda dosya kapak bilgilerine, elektronik imza veya mobil imza ile giriş yapılması halinde ise vatandaşların haklarında açılan tüm davaların içerik bilgilerine ulaşabildiği, söz konusu hizmetlerin verilmesinin, hem vatandaşlar açısından adliyelere gelmeden işlem yapma imkânı sağlayarak zaman kayıplarının önüne geçilmesine hem de Mahkemeler açısından iş yükü yoğunluğunun azalmasına, zaman kayıplarının önüne geçilmesine olumlu etki sağladığı, Vatandaş Portal’a girişlerde istenilen imza ve şifrelerin şahısların kendilerine ait olan imza ve şifreler olması ve bu imza ve şifrelerin vatandaşlar tarafından üçüncü kişilerle paylaşılmadığı sürece portala kendileri dışında üçüncü şahısların giriş yapamadığı , yine vatandaş portaldan dava bilgilerine davanın tarafları dışında üçüncü kişilerin erişiminin de mümkün olmadığı değerlendirilerek; idarenin UYAP Bilişim
Sistemindeki kayıtların silinemeyeceğine yönelik işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderildiği, bu bakımdan kanunlara uygunluk ilkesine uygun davranıldığı, ancak idarenin, başvurana yönelik 15/ 08/ 2017 tarihli cevabi yazısında, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, bu ilkeye uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren , ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURAN VEKİLİNE ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
12 / 13Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi