|
ÖZET: Bu karar, Kastamonu İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nde çalışan bir mühendis tarafından yapılan yiyecek yardımı talebinin reddine ilişkindir. Başvuran, 6. dönem toplu sözleşme gereğince AFAD personeline sağlanan yemek yardımından yararlanmak istemiştir. Ancak, başvuranın mühendis kadrosunda görev yaptığı ve arama kurtarma faaliyetlerine doğrudan katılmadığı gerekçesiyle talebi reddedilmiştir. İdare, yalnızca arama ve kurtarma teknisyeni kadrosunda bulunanlar ile sahada bu personelle birlikte görev yapanların bu yardımdan yararlanabileceğini belirtmiştir.
İdarenin bağlı yetki çerçevesinde hareket ettiği ve başvuranın talebinin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın görev tanımı ve sahada yürüttüğü hizmetler, toplu sözleşmede belirtilen şartları karşılamadığından, yiyecek yardımı ödemesinden yararlanması mümkün olmamıştır. Bu durum, idarenin hukuki çerçevede belirlediği sınırların dışına çıkmadığını göstermektedir. Dolayısıyla, başvurunun reddi hukuka aykırı bulunmamıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8802-S.23.14272
BAŞVURU NO : 2023/1084
KARAR TARİHİ : 17/07/2023
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KASTAMONU İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜ
Yiyecek yardımı ödenmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 20/01/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Kastamonu İl Afet Ve Acil Durum Müdürlüğünde çalıştığını 6. dönem toplu sözleşme ile AFAD personeline yemek yardımı ödemesinin öngörüldüğünü, yaptığı başvuruya istinaden tarafına verilen sayılı cevabi yazıda müdahale hizmetlerinde görev alan kurtarma personeli ve bunlara yardım eden personellere bu ödemenin yapılacağının iletildiğini hâlbuki sözleşmede arazide fiilen görev yapan personele bu ödemenin yapılmasının belirtildiğini ifade ederek, kurumda çalışan ve fiilen arazide çalıştığı belirlenen teknik hizmet sınıfına mensup personellerin (kendisinin) de bu ödemeden yararlandırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Kastamonu İl Afet ve
Acil Durum Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın talebiyle ilgili Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına görüş sorulduğu ve Başkanlığın
06.01.2023 tarih ve E- – – cevabı doğrultusunda kişiye cevap verildiği,
2.2. Başvuranın Mühendis kadrosunda görev yaptığını ancak arama kurtarma faaliyetlerine direkt olarak
Arama Kurtarma Teknisyenleriyle afet ve acil durumlara katılmamakla beraber kendi görev ve yetkileri kapsamında (Jeoloji Mühendisi) afet ve acil durum sonrası arazi çalışmalarına iyileştirme çalışmaları kapsamında katıldığı,
2.3. 25/08/2021 tarihli ve 31579 savılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline Hizmet
Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu
Sözleşmenin Yedinci Bölümünün 18.Maddesinde “Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında arama ve kurtarma teknisyeni kadro ve pozisyonunda bulunanlar ile sahada bunlarla birlikte afet ve acil durumlara müdahale hizmetlerini yürütmekle görevli diğer personele, sahada fiilen görev yapmaları nedeniyle Devlet
Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinden yararlanamadıkları günler için aylık 2100 gösterge rakamını geçmemek üzere, günlük 100 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır” hükmünün yer aldığı, bu hüküm sebebiyle ilgili personelin mühendis kadrosunda görev yapması ve kendi görev ve yetkileri kapsamında afet ve acil durumlar sonrası afet bölgelerinde veya muhtemel afet bölgelerinde yürütülen (Yer Seçimi, Jeolojik Etüt Raporları, Geçici Kabul İşlemleri v.b.)
iyileştirme ve risk azaltma faaliyetleri kapsamında görev alması sebebiyle kişiye ödeme yapılmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 3.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 11/12/1986 tarihli ve 19308 sayılı resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurları Yiyecek Yardımı
Yönetmeliği’nin 5.1. “Yardım Şekli” başlıklı 3 üncü maddesinde “Yiyecek yardımı sadece yemek verme şeklinde yapılır.
Bu yardım, nakten veya kupon, kart, fiş, bilet ya da bu mahiyette bir ödeme aracı verilmek suretiyle yapılamaz.
Yiyecek yardımı haftalık çalışma süresi 40 saati aşmayan yerlerde öğle yemeği olarak verilir. Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan memurlara, görevlerinin diğer yemek saatlerinde de devam etmesi şartıyla üç öğüne kadar yemek verilebilir.
5.2. Geçici Madde 2– (Ek:RG-8/4/2022-31803-C.K-5418/1 md.) “25/8/2021 tarihli ve 31579 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal
Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşme’nin Üçüncü Kısmının Dördüncü
Bölümünde yer alan Yerel Yönetim Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme’nin “İtfaiye ve zabıta personeline yiyecek yardımı” başlıklı 12 nci maddesinde ve “Yerel yönetimlerde çalışan kamu görevlilerine yemek yardımı” başlıklı 16 ncı maddesinde belirtilen kumanya yardımı; bu Yönetmeliğin uygulanamayacağı durumlarda ve 2022 ve 2023 yılları ile sınırlı olarak, günlük 100 gösterge rakamını geçmemek üzere belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılması şeklinde uygulanabilir. Bu şekilde yapılan ödeme aylık 2100 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçemez.” 6. 25/8/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollama Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem
Toplu Sözleşmesinin 7. Bölümünde yer alan “AFAD personeline ilave ödeme” başlıklı 18.
Maddesinde; “ (1) Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığında arama ve kurtarma teknisyeni kadro veya pozisyonlarında bulunanlar ile sahada bunlarla birlikte afet ve acil durumlara müdahale hizmetlerini yürütmekle görevli diğer personele, sahada fiilen görev yapmaları nedeniyle Devlet Memurları Yiyecek
Yardımı Yönetmeliğinden yararlanamadıkları günler için, aylık 2100 gösterge rakamını geçmemek üzere, günlük 100 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, fiilen arazide çalıştığı belirlenen teknik hizmet sınıfına mensup personellerin 6. dönem toplu sözleşme ile AFAD personeline verilen yemek yardımı ödemesinden yararlandırılmasını talep etmektedir.
9. Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği kapsamındaki kamu idarelerinde yiyecek yardımının sadece yemek verme şeklinde yapılacağı düzenlenmekle birlikte geçici 2. maddesi kapsamında bu yönetmeliğin uygulanamayacağı durumlarda toplu sözleşme süresince sınırlı olmak şartıyla günlük 100 gösterge rakamını geçmemek üzere belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılması şeklinde uygulanabileceği ancak bu şekilde yapılan ödemenin aylık
2100 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçemeyeceği
belirtilmektedir.
10. Bu kapsamda 2022 ve 2023 Yıllarını Kapsayan 6. Dönem Toplu Sözleşmesinin AFAD personelini ilgilendiren ödemeler bölümünde arama ve kurtarma teknisyeni kadro veya pozisyonlarında bulunanlar ile sahada bunlarla birlikte afet ve acil durumlara müdahale hizmetlerini yürütmekle görevli diğer personele, sahada fiilen görev yapmaları nedeniyle Devlet Memurları Yiyecek Yardımı
Yönetmeliğinden yararlanamadıkları günler için ödeme yapılacağı düzenlenmiş olup, yardımı almanın şartları belirlenmiştir.
11. Kurumumuza sunulan bilgi ve belgelerden başvuranın kadrosunun mühendis (Jeoloji Mühendisi)
olduğu ve saha görevlendirmelerinin kendi görev ve yetkileri kapsamında yapıldığı, arama kurtarma faaliyetlerine direkt olarak Arama Kurtarma Teknisyenleriyle katılmadığı, afet ve acil durum sonrası afet bölgelerinde veya muhtemel afet bölgelerinde yürütülen (Yer Seçimi, Jeolojik Etüt Raporları, Geçici Kabul
İşlemleri v.b.) iyileştirme ve risk azaltma faaliyetleri kapsamında arazi çalışmalarına katıldığı bu nedenle toplu sözleşmede belirtilen arama ve kurtarma teknisyeni kadrosunda/pozisyonunda olmadığı veya sahada bunlarla birlikte afet ve acil durumlara müdahale hizmetlerini yürütmekle görevli diğer personel kapsamında da sayılmadığı için anılan ödemeden yararlandırılmadığı görülmektedir.
12. İdarenin nasıl işlem tesis edeceğinin sınırları önceden bir hukuk kuralıyla kesin olarak belirlenmişse, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki söz konusudur. İdarenin bağlı yetki içinde tesis ettiği işlemlerde, sebep ve konu unsuru açısından takdir yetkisi söz konusu değildir. İdare, bağlı yetki durumunda, kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun öngördüğü işlemi yapmak zorundadır.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; açıklanan madde hükmü ile bağlı yetki içinde olan İdare, kanunun öngördüğü sebebi tespit ettiğinde yine kanunun öngördüğü işlemi yapmak zorundadır.
Somut olayda başvuranın gerek kadrosu gerekse sahada yürüttüğü hizmeti dikkate alındığında başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Bu ilkelere göre yapılan değerlendirmede, başvurana idarece verilen cevabi yazıda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili İdarenin “Karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. İdarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KASTAMONU İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi