|
ÖZET: Başvuru, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu Denetçiliği Kurumu’na (Ombudsmanlık) yapılan bir şikayetle ilgilidir. Şikayetçi firma, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) ile gerçekleştirdiği çeşitli mefruşat alımları için ödemelerin yapılmadığını iddia etmektedir. Başvuran, 2016 yılında yapılan işlerin tamamlandığını, ancak “Bakan Odası” tefrişatı için ödenek yetersizliği nedeniyle ödemelerin geciktiğini belirtmiştir. Başvuru, 27 Ekim 2017 tarihinde yapılmış, ancak AFAD’dan alınan olumsuz yanıtlar üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na yönlendirilmiştir.
Kurum, AFAD’dan alınan belgeler ve bilirkişi raporları doğrultusunda, şikayetçi firmanın iddialarının yeterli kanıtla desteklenmediğini tespit etmiştir. Bilirkişi raporunda, AFAD ile firma arasında imzalanan sözleşmelere uygun olarak ödemelerin yapıldığı, ancak şikayetçinin belirttiği alacakların kanıtlanamadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesine ilişkin kararını, hukuka uygunluk ve iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde değerlendirmiştir. İlgili idarenin, başvuruya ilişkin işlemlerinin kanunlara uygun olduğu, ancak başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda bilgilendirilmediği tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine uyulmadığını göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6881-6881 |sayi|36311982-101.07.05-E.36311982-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12910 2017/ 12910
KARAR TARİHİ : 19/04/2018 |tarih|
RET KARARI
Adres : –
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı (AFAD)
BAŞVURUNUN KONUSU : İdareye yapılan çeşitli mefruşat alımları karşılığında ödeme alınamadığı iddiası hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 27/10/2017 27.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili tarafından Kurumumuza verilen dilekçede özetle; Ankara ilinde yeni yapılan
AFAD binasındaki ‘Bakan Katının’ iç dekorasyon ve mobilya işlerinin yapımı için ilgili Kurum yetkilileriyle proje başlama aşamasından onay ve bitim aşamasına kadar gerekli görüşmelerin yapıldığını, alternatifli projeler sunulduğunu, olurların alındığını ve sunulan projelerden birinin beğenilmesi üzerine bu projeye ait fiyat teklifinin 20/ 04/ 2016 tarihinde Kuruma sunulduğunu, 1.1. Fiyat tekliflerinin kabul edilmesi sonucu söz konusu işin kendi firması olan Halı
Mobilya ve İnşaat’a verildiğini, 10/ 07/ 2016 tarihinde kabul gören proje kapsamında işe başlanıldığını ve 30/ 07/ 2016 tarihinde işin eksiksiz, ayıpsız ve tam olarak teslim edildiğini, 1.2. Teslim edilmesine müteakip taraflarına kısmi ödemeler yapıldığını, bu ödemeler sonrasında
‘Bakan Odası’ tefrişatı yapımına ilişkin ödemenin, ‘ödenek yetersizliği sebep gösterilerek daha sonra yapılacağı’ hususunun taraflarına sözlü olarak bildirildiğini, Kuruma ve Devlete olan güvenlerinden ötürü bu süreci beklemeye razı olduklarını, ancak aradan geçen uzun süreye rağmen arta kalan
1 / 5249.416,60 TL’nin ödemesinin yapılmadığını, ödemesi yapılmayan ürün kalemlerinin adetleri,
fiyatları, cinslerinin dilekçe ekinde sunulduğunu ne var ki bu ürünlerin demirbaş kayıtlarının Kurum nezdinde bulunmadığını, 1.3. İş teslimi hakkında bilgileri olan Satın Alma Grup Başkanı ve Sivil Savunma Daire Başkanı ile iş tesliminden sonra gerekli ödemenin yapılması hususunda yapılan görüşme neticesinde, en kısa zamanda ödemenin yapılacağının belirtildiğini ancak, aradan geçen süreye rağmen bakiyeden geri kalan ödeme yapılmadığını, meblağın yüksekliği ve ekonomik şartlar sebebiyle ödeme alınmamasının, şirket adına maddi sıkıntılar doğurduğunu, 1.4. Kuruma 08.05.2017 tarihinde yapılan sözlü başvurudan cevap alınamadığını, 11.10.2017 tarihinde dilekçe ile yapılan başvuruya 23.10.2017 tarihinde olumsuz cevap verildiğini iddia ve ifade ederek şirketin mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunulmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 18/ 12/ 2017 tarihli sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’ndan alınan 21/ 12/ 2017 tarih ve sayılı yazıda özetle ;
“ 2.1. Adı geçen firmaya Başkanlığımız Yeni Hizmet Binasında Kullanılmak Üzere Mefruşat ve
Mobilya Alımı işi 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22 d. maddesine göre 15.06.2016 tarihinde firmaya yaptırılması uygun görülmüş ve firmanın 16.06.2016 tarihli faturasına istinaden 46.745,70
TL (KDV Dahil) tutar firmaya ödenmiş olup, ödemeye ilişkin evraklar yazımız ekindedir .
2.2. Adı geçen firmaya 15 Kalem Ofis ve Büro Malzemesi Alımı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 21-f maddesine göre ihalesi yapılmış ve 14.07.2016 tarihinde 159.000,00 TL bedel üzerinden sözleşme imzalanmış, 26.07.2016 tarihli firmanın faturasına istinaden 187.620,00 TL (KDV Dahil)
tutar firmaya ödenmiş olup, ödemeye ilişkin evraklar yazımız ekindedir .
2.3. Adı geçen firmaya Başkanlığımız Ana Hizmet Binası Makam Katına Ahşap Doğrama Kapı ve
Dolap Alımı İşi 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22.d. maddesine göre 22.08.2016 tarihinde firmaya yaptırılması uygun görülmüş ve firmanın 22.08.2016 tarihli faturasına istinaden 58.823,00
TL (KDV Dahil) tutar firmaya ödenmiş olup, ödemeye ilişkin evraklar yazımız ekindedir .
2.4. Yazımızda bahsedilen işlerden başka ‘la ( Halı Mobilya ve İnşaat)
Başkanlığımız arasında imzalanan başka bir sözleşme bulunmamaktadır .” açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla
2 / 5görevlidir .” , “Bilirkişi görevlendirilmesi ve tanık dinlenmesi ” başlıklı 19 uncu maddesinin
birinci fıkrası ; “İnceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya denetçiler bilirkişi görevlendirebilir .”, 5. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “ Tanımlar” başlıklı 4 ncü maddesinde “ İhale : Bu
Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri ” , “Temel ilkeler” başlıklı 5 nci maddesinin birinci fıkrasında “ İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde, saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur .” “İhale işlem dosyası” başlıklı 7 nci maddesinde “İhalesi yapılacak her iş için bir işlem dosyası düzenlenir . Bu dosyada ihale yetkilisinden alınan onay belgesi ve eki yaklaşık maliyete ilişkin hesap cetveli, ihale dokümanı, ilân metinleri, adaylar veya istekliler tarafından sunulan başvurular veya teklifler ve diğer belgeler, ihale komisyonu tutanak ve kararları gibi ihale süreci ile ilgili bütün belgeler bulunur .” , 6. 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Pazarlık usulü” başlıklı 2l/f maddesinde, “Aşağıda belirtilen hallerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir : … f) İdarelerin yaklaşık maliyeti ellimilyar
Türk Lirasına kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları .” , “Doğrudan temin” başlıklı 22/d maddesinde, “Aşağıda belirtilen hallerde ihtiyaçların ilân yapılmaksızın ve teminat alınmaksızın doğrudan temini usulüne başvurulabilir : … d) Büyükşehir belediyesi sınırları dahilinde bulunan idarelerin onbeş milyar, diğer idarelerin beşmilyar Türk Lirasını aşmayan ihtiyaçları ile temsil ağırlama faaliyetleri kapsamında yapılacak konaklama, seyahat ve iaşeye ilişkin alımlar .”, 7. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde , “Bu
Kanunun amacı, Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihalelere ilişkin sözleşmelerin düzenlenmesi ve uygulanması ile ilgili esas ve usulleri belirlemektir .”; “ Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “ Bu
Kanun, Kamu İhale Kanununa tabi kurum ve kuruluşlar tarafından söz konusu Kanun hükümlerine göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşmeleri kapsar .” “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “ Bu Kanunun uygulanmasında Kamu İhale Kanununda yer alan tanımlar geçerlidir .”;
“İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde, “ Bu Kanuna göre düzenlenecek sözleşmelerde, ihale dokümanında yer alan şartlara aykırı hükümlere yer verilemez . Bu Kanunda belirtilen haller dışında sözleşme hükümlerinde değişiklik yapılamaz ve ek sözleşme düzenlenemez . Bu Kanun kapsamında yapılan kamu sözleşmelerinin tarafları, sözleşme hükümlerinin uygulanmasında eşit hak ve yükümlülüklere sahiptir . İhale dokümanı ve sözleşme hükümlerinde bu prensibe aykırı maddelere yer verilemez . Kanunun yorum ve uygulanmasında bu prensip göz önünde bulundurulur .”, hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından dosya münderecatı kapsamında; şikayet konusu hakkında ilgili idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırı bir yön bulunmaması nedeniyle başvurunun reddi yönündeki önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
3 / 59. Şikayet konusu özetle, şikayetçi firma tarafından AFAD’a yapılan çeşitli mefruşat alımları
karşılığında ödeme alınamadığı iddiası hakkındadır .
10. Şikayet konusu somut olayda; firma ile AFAD arasında muhtelif tarihlerde imzalanan sözleşmelere bağlı olarak ihale ve doğrudan temin konusu işlerin şikayetçi firma tarafından yapıldığı ve sözleşmelerde öngörülen şekilde firmaya ödemelerin yapıldığı, ancak bu ödemeler sonrasında
‘Bakan Odası’ tefrişatı yapımına ilişkin ödemenin, ödenek yetersizliği sebep gösterilerek daha sonra yapılacağı hususunun firmaya sözlü olarak bildirildiği, ancak aradan geçen zaman zarfında taraflarına herhangi bir ödemede bulunulmaması nedeniyle 08.05.2017 tarihinde AFAD’a sözlü olarak başvuruda bulunulduğu ancak olumlu bir cevap alınamadığı, bunun üzerine 11.10.2017 tarihinde dilekçe ile yapılan başvuruya AFAD tarafından 23.10.2017 tarihinde olumsuz cevap verildiği hususları iddia ve ifade edilerek Kurumumuza şikâyet başvurusunda bulunulmuştur .
11. Şikayet konusu hakkında, özel ve teknik bilgiye ihtiyaç duyulması nedeniyle, Yıldırım Beyazıt
Üniversitesi Rektörlüğü’nden bilirkişi görevlendirilmesi talep edilmiş olup, Üniversitenin 01/ 03/ 2018 tarih sayılı yazısı ile görevlendirilen Siyasal Bilgiler
Fakültesi Öğretim Üyesi ve İşletme Fakültesi Öğretim Üyesinden oluşan bilirkişi heyeti tarafından 23/ 03/ 2018 tarihli ‘Bilirkişi Raporu’ hazırlanmıştır .
12. Söz konusu bilirkişi raporunun “TESPİTLER” başlıklı bölümünde; “ Şikayet konusu hususa dair tarafımıza iletilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, Başbakanlık Afet ve Acil Durum
Yönetimi Başkanlığı Yönetin; Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından Mobilya
İnşaat’tan; i) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre 15.06.2016 tarihinde imzalanan sözleşmeyle 46.745,70 TL bedelli mefruşat ve mobilya alımı işi, ii) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 2l/f maddesine göre 14.07.2016 tarihinde imzalanan sözleşmeyle 187.620 TL 15 kalem ofis ve büro malzemesi alımı, iii) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 22/d maddesine göre 22.08.2016 tarihinde imzalanan sözleşmeyle 58.823 TL ana hizmet binası makam katına ahşap doğrama kapı ve dolap alımı, gerçekleştirildiği tespit edilmiş ve söz konusu işler kapsamında sırasıyla firmanın 16.06.2016 tarihli faturasına istinaden 46.745,70 TL, firmanın 26.07.2016 tarihli faturasına istinaden
187.620 TL ve firmanın 22.08.2016 tarihli faturasına istinaden 58.823 TL ödemede bulunulduğu
tespit edilmiştir . Söz konusu alımlara ilişkin fatura ödemeleri yapılmadan önce mal ve hizmet alımı konusunu oluşturan malzemeler/işler Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yönetim
Hizmetleri Dairesi Başkanlığı tarafından oluşturulan Muayene ve Kabul Komisyonu tarafından kontrol edilerek teslim alınmıştır . Ancak ilgili komisyonun hazırlamış olduğu tutanaklarda şikâyetçi firmanın dile getirdiği hususlara dair bir ifadeye/metne rastlanılmamıştır . Ayrıca dosya kapsamında
Durum yapılan incelemede şikâyetçi firma ile alım işini gerçekleştiren Başbakanlık Afet ve Acil
Yönetimi Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Dairesi Başkanlığı arasında şikâyetçi firmanın dile getirdiği hususları ispata yönelik resmi bir belgeye rastlanılmamıştır .” şeklinde tespitlere yer verilmiştir .
13. Bilirkişi raporunun “SONUÇ” başlıklı bölümünde : “ Yapılan değerlendirmede şikayetçi firma tardından Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Dairesi
Başkanlığı’na yapılan doğrudan temin ve pazarlık usulü ile mal ve hizmet alımı işi kapsamında, sözleşmede öngörülen hususlar dışında mal teslimi olduğu ve bu kapsamda ilgili firmanın
Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Yönetim Hizmetleri Dairesi
Başkanlığı’ndan 249.416,60 TL tutarında bir alacağı olduğu iddiası tarafımıza iletilen bilgi ve belgeler ışığında yerinde bulunmamıştır .” yönünde değerlendirmelere yer verilmiştir .
4 / 514. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi
ve belgeler, şikayetçinin Kurumumuza sunduğu dilekçede iddia ettiği hususlar ve dilekçe ekinde sunduğu belgeler ile ‘Bilirkişi Raporu’nda belirtilen hususlarla birlikte, Türk Medeni Kanunu’nun 6 ncı maddesinde yer verilen “Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür .” genel ilke ve kuralı çerçevesinde ve dosya münderecatına göre; şikayetçi tarafından uyuşmazlık konusu yapılan ve İdareye teslim edildiği iddia edilen mallara ilişkin olarak, söz konusu malların İdareye teslim edildiğine dair teslim tutanağı veya bu malların idare nezdinde demirbaş kayıtlarının bulunduğu yönünde herhangi bir bilgi ve belgenin olmadığı tespit edilmiştir .
15. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ‘Bilirkişi Raporu’nda yer verilen tespit ve değerlendirmeler, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikayetçinin talebi hakkında Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine, 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığı’ndan istenilen bilgi ve belgelerin Kurumumuza süresi içinde gönderildiği, İdare tarafından başvuranla ilgili işlemlerde kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvurana hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini gösterilmediği anlaşıldığından, iyi yönetim ilkelerinden karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup
İdarenin bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu “Ret
Kararı”nın başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve BAŞBAKANLIK AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi