|
ÖZET: Başvuru, Adana’da ikamet eden bir velinin, çocuğunun deprem nedeniyle Kozan Fen Lisesine yapılan nakil işleminin geri alınmasına itirazını içermektedir. Velinin talebi üzerine yapılan nakil işlemi, öğrencinin deprem bölgesinde eğitim gören bir öğrenci olarak değerlendirilmiş ve bu kapsamda gerçekleştirilmiştir. Ancak, daha sonra yapılan incelemede öğrencinin, afet bölgesi olmayan Kayseri ilinden geldiği tespit edilmiştir. Bu durum, yapılan nakil işleminin sehven yapıldığını ortaya koymuştur.
Danıştay, idarenin, hukuka aykırı bir işlemi geri alma yetkisini kullandığını ve bu işlemin mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, eğitim hakkının güvence altına alınması amacıyla, afet bölgesindeki öğrencilerin nakil işlemlerinin kolaylaştırıldığına dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kısmen kabulü ve kısmen reddi ile idarenin geri alma işleminin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir. Eğitimde çocukların üstün yararının gözetilmesi gerektiği vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/12458-S.23.19757
BAŞVURU NO : 2023/5906
KARAR TARİHİ : 29/09/2023
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurucunun çocuğunun deprem gerekçesiyle gerçekleştirilen okul nakil işleminin geri alınması işlemine itirazı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1.Kurumumuza çocuğu ’ın (TCKN: haklarını korumak amacıyla başvuruda bulunan başvurucu, Adana ili ilçesinde ikamet ettiğini; oğlu Develi
Fen Lisesi 9. sınıfta eğitim-öğrenim görürken Adana’nın deprem bölgesi olması ve olağanüstü hal ilan edilen illerden biri olması nedeniyle, ailesine ulaşımının daha kolay olması amacıyla naklinin Kozan
Fen Lisesine yapılması talebiyle başvuruda bulunduklarını; Kozan Milli Eğitim Müdürlüğü Nakil
Komisyonu kararı ile dilekçesinin kabul edilerek Kozan Fen Lisesine ve okul yurduna yerleştirildiğini; oğlunun, okul kıyafetleri vb. ihtiyaçlarını aynı gün temin ederek eğitimine aralıksız devam etmesi için gerekli işlemleri tamamladığını, oğlunun 2 hafta boyunca Kozan Fen lisesinde eğitim aldığını, ancak, 22/03/2023 tarihinde Kozan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden bir memur tarafından aranarak “Biz yanlış yaptık öğrencinizin naklini tekrar iptal edeceğiz, çocuğunuzu okuldan alın” şeklinde bilgilendirildiğini, oğlunun okul kaydını kontrol etmek amacıyla e-okul sistemine giriş yaptığında, “veli isteği ile” ilgili öğrencinin kaydının Develi İMBK Fen Lisesine nakil işleminin gerçekleştirildiği bilgisi ile karşılaştığını; halbuki kendisinin okul kaydının Develi İMBK Fen Lisesine nakil edilmesi için hiçbir yazılı başvuruda bulunmadığını, oğlunun sistem üzerinden yapılan nakil işleminin bilgisi dışında ve usulsüz bir şekilde gerçekleştirildiğini, Öğrenci Yerleştirme Ve Nakil Komisyonu 23/6 (Ek:RG5/9/2019-30879) maddesinde “öğrenci veya ailesi deprem bölgesinde olması” hükmünün açık bir şekilde belirtildiğini, oğlunun nakil işleminin komisyonca onaylanmış olması sonucu yasal olarak
Kozan Fen Lisesine kaydının yapıldığını ve kazanılmış hakkı olduğunum iddia etmekte ve Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından talebi ve onayı olmadan gerçekleştirilen Develi İMBK Fen Lisesine yapılan idari işlemin usulsüz olmasından dolayı iptal edilmesi talebinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Söz konusu başvuru hakkında Kurumumuzun 02/06/2023 tarih ve sayılı yazı ile Milli
Eğitim Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Genel
Müdürlüğünün konuya ilişkin 15/06/2023 tarih ve sayılı yazısında özetle;
2.1. Kayseri ili ilçesi Develi Borsa İstanbul Fen Lisesi 9 uncu sınıf öğrencisi
‘ın velisinin talebi üzerine, Adana ili İlçesi Öğrenci Yerleştirme Nakil Komisyonunca
Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 23 üncü maddesi altıncı fıkrasında yer alan; “Komisyon; temel eğitimden ortaöğretime geçiş sistemi ile yerleşen öğrenciler de dâhil olmak üzere; öğrencinin veya velisinin can güvenliği, doğal afet, (…) bu durumunu belgelendirmesi kaydıyla kontenjan şartı aranmaksızın, ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde; merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullardan gelen öğrencilerin ise öncelikle aynı türden merkezi sınav puanıyla yerleşebileceği okula, aynı türden okula yerleşememesi durumunda puanının yeterli olduğu okula, yine yerleşememesi durumunda ise öğrencinin puanına en yakın taban puanı bulunan okula nakil ve geçiş işlemlerini yapar.” hükmü kapsamında adı geçen öğrencinin Adana ili ilçesi Kozan Fen Lisesine naklinin yapıldığı,
2.2.Nakilden sonra yapılan evrak incelemesinde öğrencinin deprem bölgesi olarak ilan edilmeyen
Kayseri ilinden nakil geldiğinin anlaşılması üzerine sehven yapılan bu nakil işleminin iptali için bu durumun resmi yazı ile Adana İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bildirildiği, Valiliğin 22.03.2023 tarihli ve
E-91216907- 210.01 -72826391 sayılı yazısı ile Bakanlığa bildirildiği,
2.3. Buna göre ilgili Valilik yazısı doğrultusunda sehven yapılan naklinin eOkul Yönetim Bilgi Sistemi üzerinden iptal edildiği ve öğrencinin naklinin önceki okulu olan Kayseri ili ilçesi Borsa İstanbul Fen Lisesine yapıldığı bilgisinin Ortaöğretim Genel Müdürlüğünün
24.03.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile ilgili Valiliklere bildirildiği; söz
konusu öğrencinin sehven yapılan nakil işleminin iptal edilerek öğrencinin önceki okuluna naklinin yapılması işleminin Yönetmeliğe uygun olduğu,
Açıklamaları yapılmıştır.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41’inci maddesinde; “Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”
3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse eğitim ve öğrenim hakkından mahrum bırakılamaz.”
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “Vatandaşlar ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir. Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu gecikmeksizin, dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir. Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”
4.Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesinin:
4.1.Sözleşmenin 3’üncü maddesinde, Kamusal ya da özel sosyal yardım kuruluşları, mahkemeler, idari makamlar veya yasama organları tarafından yapılan ve çocukları ilgilendiren bütün faaliyetlerde, çocuğun yararının temel düşünce olduğu, 4.2. 4’üncü maddesinde düzenlenen, Taraf Devletlerin, bu Sözleşme’de tanınan hakların uygulanması amacıyla gereken her türlü yasal, idari ve diğer önlemleri alacağı, 4.3. 6’ncı maddesinde düzenlenen, Taraf Devletlerin, çocuğun hayatta kalması ve gelişmesi için mümkün olan azami çabayı göstereceği, 4.4. 28 ve 29’uncu maddelerinde düzenlenen, çocuğun eğitim hakkının fırsat eşitliği temelinde sağlanması ve çocuk eğitiminin çocuğun kişiliğinin, yeteneklerinin, zihinsel ve bedensel yeteneklerinin mümkün olduğunca geliştirilmesi amaçlarına yönelik olacağı taahhütleri ile ilgili olduğu; dolayısıyla, eğitim hizmetlerinin sunumunda çocuğun/çocukların üstün yararının gözetileceği,
5. Milli Eğitim Temel Kanununun;
5.1.“Genel amaçlar” başlıklı 2’nci maddesinde; “Türk Milli Eğitiminin genel amacı,Türk Milletinin bütün fertlerini, […] 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek; İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların, kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak; […].”
6.6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun: “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
/
7. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “Şikâyet Hakkı” başlıklı 7’nci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarına karşı, Kanun ve bu Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde menfaati ihlal edilen gerçek ve tüzel kişiler Kuruma şikâyet başvurusunda bulunabilir. Ancak, şikâyetin insan hakları, temel hak ve özgürlükler, kadın hakları, çocuk hakları ve kamuyu ilgilendiren genel konulara yönelik olması hâlinde menfaat ihlali aranmaz.”
8. Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin; “Öğrenci yerleştirme ve nakil komisyonu” başlıklı 23’üncü maddesinin altıncı fıkrasında; (6) (Ek: RG-5/9/2019-30879)
Komisyon; temel eğitimden ortaöğretime geçiş sistemi ile yerleşen öğrenciler de dâhil olmak üzere; öğrencinin veya velisinin can güvenliği, doğal afet, velinin kamu görevi nedeniyle iller arası zorunlu yer değişikliği yapması hâlinde bu durumunu belgelendirmesi kaydıyla kontenjan şartı aranmaksızın, ortaöğretim kayıt alanı içinde tercihe bağlı olarak öğrenci alan okullara dengeli bir şekilde; merkezi sınav puanıyla öğrenci alan okullardan gelen öğrencilerin ise öncelikle aynı türden merkezi sınav puanıyla yerleşebileceği okula, aynı türden okula yerleşememesi durumunda puanının yeterli olduğu okula, yine yerleşememesi durumunda ise öğrencinin puanına en yakın taban puanı bulunan okula nakil ve geçiş işlemlerini yapar.
9.08/02/2023 tarih ve 32098 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6785 sayılı Cumhurbaşkanı
Kararı’nda; “Anayasanın 119’uncu maddesi 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye ve Şanlıurfa illerinde 08/02/2023 Çarşamba günü saat 01.00’dan itibaren üç ay süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiştir.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
10. Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Komitesi, 29’uncu madde ile ilgili 2001 tarihli “Eğitimin
Amaçları” adlı 1 Numaralı Genel Yorumunda, Madde 29’un Sözleşme’nin hükümleri arasındaki vazgeçilmez ilişkiyi ve bütünlüğü vurguladığı; maddenin, başka maddelerden sonuçlar çıkardığı, bu maddeleri pekiştirdiği, tamamladığı; dolayısıyla, çocukların eğitim haklarının fırsat eşitliği temelinde sağlanması ve çocuk eğitiminin çocuğun kişiliğinin, yeteneklerinin, zihinsel ve bedensel yeteneklerinin mümkün olduğunca geliştirilmesinin diğer maddeleri destekleyici prensipler içermesi açısından oldukça önemli olduğu, açıklamasını yapmıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
/
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvurucu, Adana ili ilçesinde ikamet ettiğini; oğlu Develi Fen Lisesi 9. sınıfta eğitimöğrenim görürken Adana’nın deprem bölgesi olması ve olağanüstü hal ilan edilen illerden biri olması nedeniyle, ailesine ulaşımının daha kolay olması amacıyla naklinin Kozan Fen Lisesine yapılması talebiyle başvuruda bulunduklarını; Kozan Milli Eğitim Müdürlüğü Nakil Komisyonu kararı ile dilekçesinin kabul edilerek Kozan Fen Lisesine ve okul yurduna yerleştirildiğini; oğlunun, okul kıyafetleri vb. ihtiyaçlarını aynı gün temin ederek eğitimine aralıksız devam etmesi için gerekli işlemleri tamamladığını, oğlunun 2 hafta boyunca Kozan Fen lisesinde eğitim aldığını, ancak, “kaydının Develi
İMBK Fen Lisesine nakil işleminin gerçekleştirildiği bilgisi ile karşılaştığını; oğlunun sistem üzerinden yapılan nakil işleminin bilgisi dışında ve usulsüz bir şekilde gerçekleştirildiğini iddia ederek, talebi ve onayı olmadan gerçekleştirilen Develi İMBK Fen Lisesine yapılan idari işlemin iptal edilmesi talebinde bulunmaktadır.
13. İdare tarafından ise, başvurucunun talebi üzerine, Adana ili ilçesi Öğrenci Yerleştirme Nakil
Komisyonunca Milli Eğitim Bakanlığı Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğinin 23 üncü maddesi uyarınca, adı geçen öğrencinin Adana ili ilçesi Kozan Fen Lisesine naklinin yapıldığı, ancak, nakilden sonra yapılan evrak incelemesinde öğrencinin deprem bölgesi olarak ilan edilmeyen Kayseri ilinden nakil geldiğinin anlaşılması üzerine sehven yapılan söz konusu nakil işleminin iptal edildiğini ve öğrencinin önceki okuluna naklinin yapılması işleminin Yönetmeliğe uygun olduğu açıklamalarının yapıldığı görülmektedir.
14. Başvuru konusu, doğal afet gerekçesiyle başvurucunun talebi üzerine oğlunun okul naklinin, ikamet ettikleri il olan Adana ili Kozan Fen Lisesine alınması ve akabinde nakil işleminin idare tarafından sehven yapılması nedeniyle geri alınarak kaydının önceki eğitim-öğrenim gördüğü okula alınması işlemlerinin mevzuata uygun olup olmadığının tespiti noktasında toplanmaktadır.
15. Bu bağlamda öncelikle belirtilmesi gerekir ki, 06 Şubat 2023 günü ülkemizde arka arkaya meydana gelen depremler sonrasında, depremlerden etkilenen 11 ilde 8 Şubat tarihinden itibaren 3 ay süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)
Genel Kurulu’nun 9 Şubat tarihli 61. birleşiminde onaylanmış ve olağanüstü hal ilan edilmesine ilişkin
TBMM kararı, Resmi Gazete’de yayımlanmış ve akabinde, deprem bölgesinde yaşayan çocukların eğitim hakkının güvence altına alınması amacıyla, deprem bölgesindeki okullara kayıtlı öğrencilerin
“yerleşim yeri adresine bakılmaksızın” ve “hiçbir şart aranmadan” Türkiye’nin her yerinde eşdeğer okul türüne nakillerinin yapılmasına olanak sağlandığı anlaşılmaktadır.
16. Öğrencilerin hangi durum ve şartlarda nakil işlemlerinin yapılabileceğini ayrıntılı olarak düzenleyen
Yönetmelik incelendiğinde, (Bknz:8.para), başvuru konusu özelinde, öğrencinin veya velisinin can güvenliği, doğal afet gibi zorunlu yer değişikliği yapılmasının gerekli olduğu hallerde, bu durumunu belgelendirmesi kaydıyla öğrencinin nakil ve geçiş işlemlerinin milli eğitim müdürlükleri bünyesinde oluşturulan komisyon tarafından gerçekleştirileceği anlaşılmaktadır.
17. Dolayısıyla, ilgi Yönetmelik ve depremden etkilenen 11 ilde 8 Şubat tarihinden itibaren 3 ay süreyle olağanüstü hal ilan edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı bir arada değerlendirildiğinde, afet bölgesi ilan edilen 11 ilde (Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa ve sonradan dâhil edilen Elazığ) eğitim-öğrenim gören öğrencilerin eğitim haklarının güvence altına alınması amacıyla adrese dayalı kayıt sistemine bakılmaksızın mücbir sebeplerle (doğal afet) başka illere nakil işlemlerinin gerçekleştirilebildiği anlaşılmaktadır.
18. Başvuruya konu somut olayda ise, öğrenci velisinin afet bölgesi olmayan Kayseri ili Develi Fen
Lisesinde eğitim-öğrenim gören çocuğunun okul nakil işleminin, afet bölgesi iller arasında ilan edilen ikamet ettikleri Adana ili ilçesinde bulunan Fen Lisesine yapılması talebinde bulunduğu; hâlbuki söz konusu düzenlemenin afet bölgesinde eğitim-öğrenim gören öğrencileri kapsadığı tespit edildiğinden, yapılan geri alma işlemi, hukuk devleti ilkesi ile bir arada değerlendirildiğinde, açıkça hukuka aykırı tesis edilmiş olan bir idari işlemin geri alınması idarenin görevleri arasında yer aldığından, idare tarafından mevzuata aykırı olarak gerçekleştirilen işlemin geri alınması işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
19. Diğer taraftan, bilimsel çalışmalar ve saha gözlemleri incelendiğinde, afet zamanlarında çocukların daha fazla riskle karşı karşıya kalabildikleri anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, afet yönetiminin gerek afeti doğrudan yaşayan gerekse de dolaylı olarak afetten etkilenen çocuklara duyarlı bir yaklaşımla ele alınması gerekmektedir. Nitekim ülkemizde yaşanan 06 Şubat 2023 tarihli afet sonrasında eğitim hakkının güvence altına alınmasına ilişkin olarak alınan önlemlerin, çocukların üstün yararı çerçevesinde, fiziksel, zihinsel ve ruhsal bütünlükleri korunarak alınması amacını taşıdığı görülmektedir.
20. Başvuruya konu talep açısından Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; idare tarafından gerçekleştirilen geri alma işlemi her ne kadar ulusal mevzuata ve çocuğun öncelikle yaşam hakkının korunması amacına uygun olsa da, depremden doğrudan etkilenen iller olmak üzere ülkemizdeki tüm öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik yürütülecek psikososyal destek çalışmalarına ilişkin tüm süreçlerin gösterildiği ‘Milli Eğitim Bakanlığı Psikososyal Destek Eylem Planı’ da dâhil olmak üzere çocuğa uygun bir rehberlik çalışmasının yapılıp yapılmadığının idare tarafından
Kurumumuza gönderilen cevabi yazıdan anlaşılamadığı, hâlbuki deprem akabinde, ailesi deprem bölgesinde yaşayan çocuğun sürece uyumuna ilişkin rehberlik çalışması yapılmış olsaydı söz konusu hatalı idari işlemin gerçekleşmeyebileceği, bununla birlikte, idari işlemin geri alınması sürecinde, Çocuk
Haklarına Dair Sözleşmeye uygun bir şekilde çocuğa gerekli açıklamaların yapılıp yapılmadığı, ailesinden uzak bir şehirde yurt ortamında barınan çocuğa gerek deprem nedeniyle gerekse de okul ve yurda uyum sürecinde ne gibi destek mekanizmalarının sunulduğu anlaşılamadığından, Çocuk Hakları
Komitesi Genel Yorumunda vurgulanan eğitimin koruyucu ve önleyici rolünün gerçekleşebilmesi için ilgili okulda, çocuğun iyi olma hâlinin ve gereksinimlerinin her koşulda merkeze alınması ve tüm çocukların nitelikli eğitime erişiminin aksamadan devam etmesi için başvuruya konu çocuğun eğitim-öğenim gördüğü okuldaki destek mekanizmasının güçlendirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin
“İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, dolayısıyla, İdarenin, makul sürede karar verme’ilkesine uygun davrandığı, diğer taraftan, idare tarafından Kurumumuz incelemelerine esas olmak üzere talep edilen bilgi ve belgeleri yeterli açıklamaları içerecek şekilde açık ve eksiksiz şekilde Kurumumuza sunulması hususunda daha hassas davranılması; dolayısıyla kararların gerekçeli olması ilkesine uygun davranılması gerektiği, işlemlerin gerekçeli ve ayrıntılı açıklanmasının, yapılan işlemin hukuka uygun olduğunun ispat edilmesi bakımından idareye kolaylık sağlayan bir unsur olduğu dikkate alınarak idarenin bundan sonra bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Mezkûr Kanun’un 21. maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine kararın idareye tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecektir. Buna göre; (varsa) dava açma süresinden kalan süre içerisinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun kısmen kabulü kısmen reddiyle;
Mevzuat gereği, afet bölgesi ilan edilen 11 ilde (Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Malatya, Osmaniye, Şanlıurfa ve sonradan dâhil edilen Elazığ) eğitim-öğrenim gören öğrencilerin eğitim haklarının güvence altına alınması amacıyla adrese dayalı kayıt sistemine bakılmaksızın mücbir sebeplerle (doğal afet) başka illere nakil işlemlerinin gerçekleştirilebildiği; hâlbuki başvuruya konu öğrencinin afet bölgesi olmayan Kayseri ilinden afet bölgesi iller arasında ilan edilen Adana iline nakil edilmesi işleminin idare tarafından geri alınması işleminin ulusal mevzuata ve çocuğun öncelikle yaşam hakkının korunması amacı ile hukuk devleti ilkesine uygun olduğu değerlendirildiğinden, başvurucunun talebin Reddine,
Diğer taraftan, deprem akabinde, ailesi deprem bölgesinde yaşayan çocuğun sürece uyumuna ilişkin rehberlik çalışması yapılmış olsaydı söz konusu hatalı idari işlemin gerçekleşmeyebileceği, bununla birlikte, idari işlemin geri alınması sürecinde, Çocuk Haklarına Dair Sözleşmeye uygun bir şekilde çocuğa gerekli açıklamaların yapılıp yapılmadığı, ailesinden uzak bir şehirde yurt ortamında barınan çocuğa gerek deprem nedeniyle gerekse de okul ve yurda uyum sürecinde ne gibi destek mekanizmalarının sunulduğu anlaşılamadığından, Çocuk Hakları Komitesi Genel Yorumunda vurgulanan eğitimin koruyucu ve önleyici rolünün gerçekleşebilmesi için ilgili okulda, çocuğun iyi olma hâlinin ve gereksinimlerinin her koşulda merkeze alınması ve tüm çocukların nitelikli eğitime erişiminin aksamadan devam etmesi için başvuruya konu çocuğun eğitim-öğenim gördüğü okuldaki
/
destek mekanizmasının güçlendirilmesi gerektiği yönünde Milli Eğitim Bakanlığına Tavsiyede
Bulunulmasına,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurucuya ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi