|
ÖZET: Başvuru, 11 Temmuz 2023 tarihinde CİMER aracılığıyla yapılmış olup, başvuran, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem sonrası tahliye edilen vatandaşlara yol masrafı ödenmediğini iddia etmektedir. Başvuran, 10 Şubat 2023’te yola çıktığını ve 12 Şubat’ta Aydın’daki bir otele yerleştiğini belirtmiş, yol masrafının ödenmesi talebinde bulunmuştur. Ancak, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı, başvuranın 16 Şubat 2023 tarihinden önceki afet bölgesinden ayrıldığını ve bu nedenle ödeme yapılamadığını açıklamıştır.
İdare, yol masrafı ödemelerinin, İçişleri Bakanlığı’nın 15 Şubat 2023 tarihli yazısına göre düzenlendiğini belirtmektedir. Bu yazıya göre, 16 Şubat 2023 tarihinden önceki tahliyeler için afetzedelere ödeme yapılmamaktadır. Başvuranın, gerekli belgeleri temin edememesi ve başvurusunda belirtilen tarihler nedeniyle talebinin reddedilmesi yönünde hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddi yönünde karar almış ve bu karar, başvurana ve ilgili idareye tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/6328-S.24.9919
BAŞVURU NO : 2023/20718
KARAR TARİHİ : 10.06.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
Afet bölgesindeki illerden tahliye edilen vatandaşlara verilen yol
BAŞVURUNUN KONUSU :
masrafı hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza T.C. Kimlik Numaralı tarafından yapılan başvuruda, başvuran özetle; 11.07.2023 tarihinde CİMER aracılığıyla yaptığı başvurusuna 5 ay geçmesine rağmen cevap verilmediğini iddia ve ifade ederek yol masrafının ödenmesini talep etmektedir.
1.1. Şikâyet başvurusuna konulan ek evrakların tetkikinden, başvuranın CİMER başvurusunda özetle; 6
Şubat depreminden sonra 10 Şubat’ta yola çıktığını, 12 Şubat’ta Aydın te otele yerleştiğini, yol masraflarına ilişkin belgenin Kaymakamlığınca oluşturularak 23.03.2023 tarihli ve sayılı yazı ile Malatya Valiliği tarafından Malatya AFAD Müdürlüğüne gönderildiğini ancak yol masrafını alamadığını belirterek yol masrafı talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi-belge isteme yazısına istinaden Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığından alınan 02/02/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazıda ve 21/05/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazıda;
2.1. Malatya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (Yönetim Hizmetleri Şube Müdürlüğü)’nün 15.01.2024 tarihli ve sayılı yazısı kapsamında Malatya İl AFAD Müdürlüğü ile yapılan görüşmeler neticesinde T.C. Kimlik Numaralı nin 16.02.2023 tarihinden önceki afet bölgesinden ayrıldığı ve tahliye.afad.gov.tr sistemi üzerinden herhangi bir kaydına rastlanılmaması nedeniyle ödeme gerçekleştirilemediği bilgisi alındığı,
2.2. 15.02.2023 tarih öncesi, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında faaliyet gösteren
Ulaştırma Hizmet Grubu vasıtasıyla afet bölgelerinden tahliye edilen afetzedelerin otobüs, tren ve uçak ile tahliye işlemleri ücretsiz karşılandığı,
2.3. Yol masrafı ödemesi için 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler sonrasında 16.02.2023 tarihi itibari afet bölgesinden ayrılan afetzedeler için tahliyeyi gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlıkların Ek1’de örneği gönderilen belgeyi düzenledikten sonra mühürleyerek afetzedeye verileceği, sevk yapılan yerdeki Valilik/Kaymakamlıklar tarafından sevk edilen afetzedenin kimliği ve araç plakasının kontrol edileceği,
2.4. Ek-1’deki belgenin alt kısmında yer alan taralı kısmın kontrolünü yapan Valilik/Kaymakamlık tarafından sevki gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlığa günlük olarak gönderilmesi durumunda afetzedeye tahliye ödemesi gerçekleştirildiği,
2.5. Varış yerindeki Valilik/Kaymakamlıklar Yol Masrafı Belgesi’nin sıhhati konusunda tereddüde düşerlerse https://tahliye.afad.gov.tr/tr/Tahliye/login adresinden kontrolün sağlanabileceği,
2.6. Başvuranın 10.02.2023 tarihinde yola çıktığını belirtiği üzere 16.02.2023 tarihi öncesi afet bölgelerinden ayrılan afetzedeler için Bakanlıklarınca tahliye ödemesi gerçekleştirilemediği,
2.7. Başvuranın, İçişleri Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 15.02.2023 tarihli ve sayılı yazısı ile yol masrafı almak için belirttiği kriterleri taşımadığının tespit edildiği,
2.8. Yol masrafı ödemelerinin 16.02.2023 tarihi itibari afet bölgesinden ayrılan afetzedeler için tahliyeyi gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlıklar ile sevk yapılan yerdeki Valilik/Kaymakamlıkların görev ve yetkisi kapsamında yapıldığı,
2.9. Afet bölgesinden ayrılmak isteyen afetzedelerin tahliye.afad.gov.tr sistemi üzerinden kayıt oluşturması için deprem bölgelerinden ayrılmadan önce Ek-2 de bulunan tahliye noktalarına başvuru yaparak ilgili personeller tarafından kayıtlarının oluşturulması gerektiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devletidir.” 3.2. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi;
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. İçişleri Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 15.02.2023 tarihli ve 10171 sayılı yazısında;
06.02.2023 tarihli deprem sonrasında afet bölgesindeki illerden tahliye edilen vatandaşlarımızın yol
masrafları tahliyeyi gerçekleştiren valiliklerce ödenecektir. Bu ödemelerin yapılması aşağıdaki usullere göre yapılacaktır: 1. Tahliyeyi gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlıklar Ek’te örneği gönderilen belgeyi düzenledikten sonra mühürleyerek afetzedelere verecektir. 2. Sevk yapılan yerdeki Valilik/Kaymakamlıklar tarafından sevk edilen afetzedelerin kimliği ve araç plakası kontrol edilecektir.(Ek), 3. Ek’teki belgenin alt kısmında yer alan taralı kısmın kontrolünü yapan Valilik/Kaymakamlık tarafından, sevki gerçekleştiren
Valilik/Kaymakamlığa günlük olarak gönderilecektir. 4. Varış yerlerindeki Valilik/Kaymakamlıklar yol masraf belgesinin sıhhati konusunda tereddütte düşerlerse, https://tahliye.afad.gov.tr/tr/Tahliye/login adresinden kontrol sağlayabilecektir. 5. Yukarıdaki kontrol 16.02.2023 tarihinden sonra düzenlenen belgeler için yapılacak, sistemin kullanımına ilişkin ortaya çıkabilecek aksaklıklar için 0312 258 24 99/21 numaralı telefondan AFAD Çağrı merkezi ile irtibat kurulabilecektir. Tahliye İşlemlerinin yürütümünden vatandaşlarımızın mağduriyetine sebep olmaksızın işlemlerin ivedilikle yerine getirilmesini önemle rica ederim.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ C. ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; şikâyete konu edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle; 6 Şubat depreminden sonra 10 Şubat’ta yola çıktığını, 12 Şubat’ta Aydın otele yerleştiğini ancak yol masrafını alamadığını belirterek yol masrafı almayı talep etmektedir.
8. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerde özetle; yol masrafı ödemelerinin İçişleri Bakanlığı Strateji
Geliştirme Başkanlığının 15.02.2023 tarihli ve sayılı yazısına istinaden yapıldığı, 06.02.2023 tarihinde meydana gelen depremler sonrasında 16.02.2023 tarihi itibari ile afet bölgesinden ayrılan afetzedeler için tahliyeyi gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlıkların belge düzenledikten sonra mühürleyerek afetzedeye verdiği, sevk yapılan yerdeki Valilik/Kaymakamlıklar tarafından sevk edilen afetzedenin kimliği ve araç plakasının kontrol edildiği, kontrolü yapan Valilik/Kaymakamlık tarafından sevki gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlığa belgenin gönderilmesi durumunda afetzedeye tahliye ödemesi gerçekleştirildiği ve başvuran tarafından da belirtildiği üzere başvuran 10.02.2023 tarihinde yola çıktığından 16.02.2023 tarihi öncesi afet bölgelerinden ayrılan afetzedeler için tahliye ödemesi gerçekleştirilemediği, 15.02.2023 tarih öncesi, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP) kapsamında faaliyet gösteren Ulaştırma Hizmet Grubu vasıtasıyla
afet bölgelerinden tahliye edilen afetzedelerin otobüs, tren ve uçak ile tahliye işlemleri ücretsiz karşılandığı, belirtilmektedir.
9. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; afetzedelere yol masrafı verilmesi hususunun
İçişleri Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 15.02.2023 tarihli ve 10171 sayılı yazısı ile düzenlendiği, bahse konu yazıda afetzedeler için tahliyeyi gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlık tarafından mühürlü belge düzenlenmesi ve sevk yapılan yerdeki Valilik/Kaymakamlık tarafından sevk edilen afetzedelerin kimliğinin ve araç plakasının kontrol edilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.
9.1. Başvuranın şikâyet başvurusuna eklediği evrakların tetkiki neticesinde; başvuranın CİMER başvurusunda bulunduğu ve başvurusunda Kaymakamlığı tarafından belge düzenlendiğini belirttiği görülmüş, 24/05/2024 tarihinde başvuran telefonla aranarak bahse konu belgenin Kurumumuza gönderilmesi istenmiştir, başvuran elinde evrak olmadığını belirtmiştir. 24/05/2024 tarihinde
Kaymakamlığı Yazı İşleri Müdürü ile telefon görüşmesi yapılarak başvurana ait kayıtlar sorulmuştur.
Kaymakamlığı tarafından Kurumumuza başvuranın 09/03/2023 tarihli yol masrafı talep dilekçesi gönderilmiştir.
9.2. Yol masrafı verilmesine ilişkin usullerin düzenlendiği yazıda; bahse konu belgenin hem tahliyeyi gerçekleştiren Valilik/Kaymakamlık tarafından mühürlü olması hem de sevk yapılan yerdeki
Valilik/Kaymakamlık tarafından sevk edilen afetzedelerin kimliğinin ve araç plakasının kontrol edilmesi gerektiği belirtildiğinden ve geçmişte yapılması gerekli kontrollerin yapılıp yapılmadığına ilişkin şikâyet başvurusu ve eklerinde herhangi bir belgeye rastlanılmadığından başvuranın talebinin ilgili idaresince “16.02.2023 tarihi öncesi afet bölgelerinden ayrılan afetzedeler için tahliye ödemesi gerçekleştirilemediği” gerekçesiyle reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiş ve başvurunun reddine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 10. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
11. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret
Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi