|
ÖZET: Başvuran, Ankara’da bulunan 28 numaralı afet konutunun, yol kotunun altında inşa edilmesi nedeniyle su basma riski taşıdığını belirterek, su gideri ve istinat duvarı yapılması talebinde bulunmuştur. Başvuru, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından, talebin projede yer almaması gerekçesiyle reddedilmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde konutun yol kotunun altında olduğu ve bu durumun şiddetli yağışlarda tahliye borusunun yetersiz kalmasına yol açabileceği tespit edilmiştir.
İlgili idareler, konutun inşaatı sırasında yürürlükte olan kamu ihale kanunları ve yönetmeliklerine uygun hareket ettiklerini belirtmişlerdir. Ancak, başvuranın taleplerinin projede yer almaması nedeniyle işleme alınmadığı ifade edilmiştir. Bununla birlikte, başvuranın konutundaki eksikliklerin giderilmesi için yapılan başvurulara rağmen, gerekli önlemlerin tam olarak alınmadığı anlaşılmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olmadığını değerlendirerek, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’na, konutun bulunduğu alanda gerekli önlemlerin alınması için tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, başvuranın talebinin dikkate alınarak, su basma riskinin azaltılması amacıyla gerekli imalatların yapılmasını öngörmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5157-S.20.8220
BAŞVURU NO : 2019/19235
KARAR TARİHİ : 01/04/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI
ANKARA İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, afet konutunun kotun altında inşa edilmesi nedeniyle su basma tehlikesine karşı gerekli imalatın yapılması talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 06/11/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Ankara İli … İlçesi TOKİ … Konutları … ada … parselde yer alan 28 numaralı konutun
maliki olduğunu, konutunun çukur içerisine yapıldığını iddia etmektedir. Başvuran, su gideri ve istinat duvarının yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 14/11/2019 tarih ve … sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden
Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 29/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1) TOKİ Başkanlığı’nca yaptırılan afet konutlarının 19/12/2011 tarihinde İdarelerince kurası
çekilerek dağıtımlarının yapıldığı, ayrıca anılan tarihte … ada … parselde bulunan konutun …’e teslim tutanağı ile ibraz edildiği, adı geçen tarafından 28/03/2012 tarihinde konuttaki eksikliklerin giderilmesi için başvuru yapıldığı, söz konusu eksikliklerin tespit edildiği ve kesin kabul öncesinde bu eksikliklerin giderilmesi için ilgili Kurumlar ve yükleniciye yazı yazıldığı, yapılan tadilatların yetersiz olduğu hususunda adı geçen tarafından yeniden dilekçe yazılması üzerine belirtilen eksiklikler ile alakalı yeniden ilgili Kurum ve yükleniciye bildirimde bulunulduğu,
2.2) … Kaymakamlığı’nın yazısı ile adı geçenin konutundaki eksikliklere ilişkin dilekçesinin İl
Müdürlüğü’ne tebliğ edildiği, İl Müdürlüğü personelince tekrardan yerinde inceleme yapıldığı ve bahsi geçen talepler için … Kaymakamlığı, … Belediye Başkanlığı ve adı geçene bilgi verildiği, Belirtilmiştir.
3) Kurumumuzun 14/11/2019 tarih ve … sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Toplu
Konut İdaresi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 29/11/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1) İdareleri tarafından 07/08/2008 tarihinde ihalesi yapılan ve 41.160.000,00 TL + KDV bedel ile
Yüklenici Firma “… İnş. Turz. San Ve Tic. Ltd. Şti.” uhdesinde olan “Ankara-… … Adet Afet
Konutu İnşaatı İle Ada İçi, Genel Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi” nin 05/09/2008 tarihinde sözleşmesi imzalanmış ve süre uzatımlı son iş bitim tarihinin 01/06/2011 olarak belirlenmiş olup 10/09/2008 tarihinde yer teslimi yapılarak; Müşavir Firma “… Mühendislik Müşavirlik Ve
Müteahhitlik A.Ş.” denetiminde 24/11/2011 tarihinde geçici kabul tutanağı onaylanarak tamamlandığı,
3.2) Yapılan tüm iş ve işlemlerin söz konusu işin ihale yılı olan 2008 yılında geçerli olan “4734
sayılı Kamu İhale Kanunu”, “4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu” ve İhale Uygulama
Yönetmeliği kapsamında hazırlanan “Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği” ve eki olan
“Yapım İşleri Genel Şartnamesi” ve İdareleri ile Yüklenici Firma arasında imzalanan 05/09/2008 tarihli “Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme” ve ekleri olduğu,
3.3) Şikâyete konu işlemin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri
Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve İdareleri ile Yüklenici Firma arasında imzalanan 05/09/2008 tarihli Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme hükümlerine tabi olduğu,
3.4) Şikâyete konu işlem sözleşme kapsamında bulunmayan talepler olduğu için yapılacak iş ve
işlem bulunmadığı,
3.5) Dostane çözüm kapsamında söz konusu projenin yapı denetimi ve kontrollük hizmetlerini
yürüten müşavir firma … Müh.Müş.ve Müt.A.Ş. & … Müh.Müş.A.Ş. Ortak Girişimi’ ne şikâyetin yerinde tespit edilerek proje ve sözleşme kapsamında inceleme yapılması, teknik rapor hazırlanması ve bu kapsamda eksik ve/veya kusurlu imalat tespit edildiği takdirde ivedi olarak yüklenici firması tarafından yapılması için gerekli talimat verilmiş olup; müşavir firmanın İdarelerine gönderdiği teknik rapora göre;
3.5.1) “Danışmanlık (Müşavirlik) hizmetleri yükümlülükleri altında bulunan ve Meda İnş.
Turz.San. ve Tic.Ltd.Şti. ‘nin taahhüdü altında olan ‘Ankara … … Adet Afet Konut İnşaatı İle Ada
İçi, Genel Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İnşaatı İşi’ne ilişkin olarak;
3.5.2) Söz konusu işin, geçici kabulünün 24/11/2011 tarihinde onaylanmış olup, kesin kabul
işlemleri ve onayının henüz nihayete ermediği,
3.5.3) …’e ait şikâyetlerin giderilmesi hususunda yükleniciye talimat verilmiş olup, yüklenicinin
mali acze düşmesi nedeniyle söz konusu şikayetlerin giderilemediği,
3.5.4) 12/01/2016 tarih ve 164 sayılı Başkanlık Makam Olur’u ile geçici kabul sonrası eksik ve
kusurlu işlerin tamamlanması için … Grup İnşaat Dış Tic.San.Ltd.Şti. ile nam ve hesap sözleşmesi imzalanmış olup, müteferrik işlerin tamamlanmasına müteakip kesin kabul işlemlerinin sonuçlandırılacağı,
3.5.5) Bu bağlamda, …’ e ait şikâyet konularının kesin kabul eksiklerinin giderilmesi esnasında
değerIendirmeye alınabileceği,
3.6) İdareleri tarafından ihalesi yapılan ‘Ankara-… … Adet Afet Konutu İnşaatı İle Ada İçi, Genel
Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi’ kapsamında bulunan … İlçesi … Mahallesi … ada … parselde yer alan 28 numaralı konut ve ilgili iş kapsamında yapılan tüm afet konutlarının, Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından hasar tespiti yapılan ve taleplere göre ihtiyaç duyulan yerlere
İdarelerince inşa edildiği,
3.7) Söz konusu proje kapsamındaki tüm imalatların onaylı projesine, teknik şartnamelere vs. uygun
olarak, ilan ve taahhüt edildiği biçimde yapılarak hak sahiplerine teslim edildiği, İdarelerince yaptırılan ve bugüne kadar sosyal konut anlayışı ile projelendirilen ve belli bir kalite standardı ile yapılan söz konusu konutu, alıcının tip projesine göre beğenmiş ve kabul edip almış olduğu, kullanılan malzemelerin TSE belgeli olup, önce müşavir firma, bilahare İdareleri tarafından onaylandıktan sonra imalata girmekte ve konutların yapımı yapım yıllarında yürürlükte olan ilgili kuruluşların şartname ve yönetmeliklerine uygun olarak yapılmakta olduğu,
3.8) Söz konusu afet konutları İdarelerinden talep edilen ve projesinde gösterilen alanlara yapılmış
olması sebebiyle; projesinde bulunmayan taleplere konu imalatlar ile ilgili İdarelerince yapılabilecek iş ve işlem bulunmadığı,
3.9) Her ne kadar başvuranın talepleri söz konusu işin mahal listesinde ve projelerde bulunmuyor
olsa da, söz konusu projenin yapı denetimi ve kontrollük hizmetlerini yürüten müşavir firma …
Müh.Müş.ve Müt.A.Ş. & … Müh.Müş.A.Ş. Ortak Girişimi’ ne şikâyetin yerinde tespit edilerek proje ve sözleşme kapsamında inceleme yapılması ve bu kapsamda eksik ve/veya kusurlu imalat tespit edildiği takdirde ivedi olarak yüklenici firması tarafından yapılması için gerekli talimat verildiği, bunun üzerinde …’ e ait şikayet konuları kesin kabul eksiklerinin giderilmesi esnasında değerIendirmeye alınabileceğinin müşavir firma tarafından İdarelerine bildirildiği,
3.10) İmzalanan Gayrimenkul Satış Sözleşmesinin “Gayrimenkulün Teslimi ve Kullanılması”
başlıklı 3’ üncü maddesinde “ALICI, Gayrimenkul Tespit ve Teslim Tutanağında belirtilen hususlar çerçevesinde GAYRİMENKUL’ü mevcut durumuyla görmüş ve kabul etmiş sayılır ve bu duruma ilişkin herhangi bir değişiklik, tamirat, onarım, tadilat ve ilave isteyemez veya hak ve alacak talebinde bulunamaz.” hükmünün yer aldığı, Belirtilmiştir.
4) Kurumumuzun 21/01/2020 tarih ve … sayılı “Dostane çözüme davet” konulu yazısında;
4.1) Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nden alınan yazı ve ekleri doğrultusunda, ilgili
Müdürlüğün teknik elemanlarınca yapılan keşif sonucu düzenlenen inceleme raporunda; söz konusu afet konutunun yol kotundan aşağıda inşa edilmiş olduğu, dolayısıyla şiddetli yağışlarda tahliye borusunun yetersiz kalmasına bağlı olarak, yağmur suyunun tahliye edilemeyebileceği hususuna değinilmiş olup; Bununla birlikte başvuranın Kurumumuza göndermiş olduğu dilekçe ekinde yer alan fotoğraflardan ve İdarelerden alınan cevabi yazıların ekinde yer alan evraklardan; söz konusu konutun yol kotundan aşağı inşa edilmiş olduğu, dolayısıyla başvuranın iddiaları da göz önünde bulundurulduğunda, şiddetli yağışta tahliye borusunun ve istinat duvarının yetersiz kalabileceği ihtimalinin bulunduğu düşünülmekte olduğundan, başvuranın talebinin dostane çözüme kavuşturulup kavuşturulmayacağı sorulması üzerine, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından
Kurumumuza gönderilen 29/01/2020 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
4.2) İdareleri tarafından 07/08/2008 tarihinde ihalesi yapılan ve 41.160.000,00 TL + KDV bedel ile
Yüklenici Firma “Meda İnş. Turz. San Ve Tic. Ltd. Şti.” uhdesinde olan “Ankara-… … Adet
Afet Konutu İnşaatı İle Ada İçi, Genel Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi” nin 05/09/2008 tarihinde sözleşmesi imzalanmış ve süre uzatımlı son iş bitim tarihinin 01/06/2011 olarak belirlenmiş olup 10/09/2008 tarihinde yer teslimi yapılarak; Müşavir Firma “… Mühendislik Müşavirlik Ve
Müteahhitlik A.Ş.” denetiminde 24/11/2011 tarihinde geçici kabul tutanağı onaylanarak tamamlandığı,
4.3) Yapılan tüm iş ve işlemlerin söz konusu işin ihale yılı olan 2008 yılında geçerli olan “4734
sayılı Kamu İhale Kanunu”, “4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu” ve İhale Uygulama
Yönetmeliği kapsamında hazırlanan “Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği” ve eki olan
“Yapım İşleri Genel Şartnamesi” ve İdareleri ile Yüklenici Firma arasında imzalanan 05/09/2008 tarihli “Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme” ve ekleri olduğu,
4.4) Bahse konu iş kapsamında bulunan … İlçesi … Mahallesi … ada … parselde yer alan 28 numaralı
konutun ve ilgili iş kapsamında yapılan tüm afet konutlarının; “Ankara Valiliği İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğü” tarafından hasar tespiti yapılan ve taleplere göre ihtiyaç duyulan yerlere
İdarelerince inşa edildiği,
4.5) Ayrıca “Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü” tarafından İdarelerince talep edilen
ve projesinde gösterilen alanlara afet konutu yapılmış olması sebebiyle; projesinde bulunmayan talebe konu istinat duvarı gibi imalatlar ile ilgili yapılabilecek iş ve işlem bulunmadığı, Belirtilmiştir.
5) Kurumumuzun 31/01/2020 tarih ve … sayılı “Teknik görüş talebi” konulu yazısında;
5.1) Başvuranın “evi çukurda bulunması nedeniyle şiddetli yağışta evinin su basma tehlikesi ile
karşı karşıya bulunduğu” iddiasının da bulunduğu, bu iddianın doğru olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerektiği, dolayısıyla bu hususun açıklığa kavuşturulması için “teknik” bilgiye ihtiyaç duyulduğu, bu kapsamda başvuranın, söz konusu iddiasının doğru olup olmadığı hususunun tespiti için, konunun uzmanlarınca söz konusu yerde inceleme yapılarak, başvuranın iddiası çerçevesinde o yerin güncel durumuna ilişkin teknik bilgi içeren görüşün ve varsa önerilerin
Kurumumuza iletilmesi gerektiği belirtilmesi üzerine, Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 27/02/2020 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
5.2) İl Müdürlükleri personelince 26/02/2020 tarihinde yerinde yapılan inceleme sonucu hazırlanan
raporun yazıları ekinde bulunduğu; Bahsi geçen raporda;
5.2.1) TOKİ Başkanlığı tarafından yaptırılan afet konutlarının 19/12/2011 tarihinde Ankara İl Afet
ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından noter kurası çekilerek dağıtımlarının yapıldığı, anılan tarihte … ada/… parseldeki konutu …’ e eksiksiz aldığı beyanı ile teslim edildiği, adı geçenin 28/03/2012 tarihinde konutlardaki eksikliklerin giderilmesi için başvuru yaptığı, İl Müdürlüğünce kesin kabul öncesi adı geçene ait konuttaki eksikliklerin tespit edilerek TOKİ Başkanlığına bildirildiği, TOKİ tarafından bahsi geçen eksiklikleri gidermek adına yağmur suyu tahliye bacası ve şev taşından duvar yapıldığı,
5.2.2) 26/02/2020 tarihinde saat 11.50 civarında …’e ait … Sokak ve … Sokak kesişiminde, … ada/…
parselde bulunan konutun İl Müdürlükleri personeli ve Mahalle Muhtarı … eşliğinde yerinde incelendiği, yapılan yazışmalarda istinat duvarı olarak ifade edilmişse de şev ve bordür taşlarından bahçe duvarının yapılmış olduğu ve hali hazırda zaman içerisinde fazla deformasyona uğramadan mevcut durumunu koruduğu,
5.2.3) Topografık olarak eğimli arazide inşa edilen konut ve diğer komşu parseldeki konutların
temelinin düzgün zemine oturtulması için yapılan kazıdan dolayı kot farkının oluştuğu, 7269 sayılı
Kanun kapsamında afet riski teşkil edebilecek toprak kaymasına rastlanmadığı, 10/08/2018 tarihli tespitte 1 tane olan yağmur suyu tahliye bacasının 3 adet olarak tespit edildiği,
5.2.4) Bahsi geçen konutta sadece hafta sonu ikamet edildiği, yağmur suyunun konut bahçesinde
biriktiği tespit edilemese de mahalle muhtarı tarafından ifade edildiği, diğer afet konutunda ikamet eden hak sahiplerinin bahçe duvarı, bahçe bakımına ait öngörülemeyen diğer işleri kendi imkanları doğrultusunda yaptığı ve/veya yaptırıldığının anlaşıldığı, talep edilen istinat duvarı yapılıp yapılmaması ve diğer işlerin hak sahibinin kendi inisiyatifi doğrultusunda olduğu görüş ve kanaatine varılmakla birlikte Kurumlarının ilgili 7269 Sayılı Kanun kapsamında yapılabilecek herhangi bir iş ve işlem bulunmadığı, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6) Anayasamızın;
6.1) “Cumhuriyetin nitelikleri” başlıklı 2’ nci maddesinde; “Türkiye Cumhuriyeti, toplumun
huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk
Devletidir.”,
6.2) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’ inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve
görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”,
6.3) “Temel hak ve hürriyetlerin niteliği” başlıklı 12’ nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Herkes, kişiliğine bağlı, dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir.”,
6.4) “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Temel hak ve
hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”,
6.5) “Konut hakkı” başlıklı 57’ nci maddesinde; “Devlet, şehirlerin özelliklerini ve çevre
şartlarını gözeten bir planlama çerçevesinde, konut ihtiyacını karşılayacak tedbirleri alır, ayrıca toplu konut teşebbüslerini destekler.”,
6.6) “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74’üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6.7) “Yargı yolu” başlıklı 125’ inci maddesinin son fıkrasında; “İdare, kendi eylem ve
işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”,
7) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci
maddesinin birinci fıkrasında; Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
8) 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanunun “Amaç ve kapsam” başlıklı birinci maddesinin ikinci fıkrasında; “Bu Kanun; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu konularda politikaların üretilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar.”,
9) 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak
Yardımlara Dair Kanunun birinci maddesinde; “Deprem (Yer sarsıntısı), yangın, su baskını, yer kayması, kaya düşmesi, çığ,tasman ve benzeri afetlerde; yapıları ve kamu tesisleri genel hayata etkili olacak derecede zarar gören veya görmesi muhtemel olan yerlerde alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlar hakkında bu kanun hükümleri uygulanır.”,
10) 2985 sayılı Toplu Konut Kanununun “Amaç ve kapsam” başlıklı birinci maddesinde;
“Konut ihtiyacının karşılanması konut inşaatını yapanların tabi olacağı usul ve esasların düzenlenmesi, memleket şart ve malzemelerine uygun endüstriyel inşaat teknikleri ile araç ve gereçlerin geliştirilmesi ve Devletin yapacağı desteklemeler bu Kanun hükümlerine tabidir.”,
10.1) 2985 sayılı Kanunun ek birinci maddesinde; Toplu Konut İdaresi Başkanlığının görevleri
belirtilmiş olup, l bendinde; “Doğal afet meydana gelen bölgelerde gerek görüldüğü takdirde konut ve sosyal donatıları, alt yapıları ile birlikte inşaa etmek, teşvik etmek ve desteklemek,”
11) 4123 sayılı Tabii Afet Nedeniyle Meydana Gelen Hasar ve Tahribata İlişkin Hizmetlerin
Yürütülmesine Dair Kanunun birinci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, tabii afete maruz kalan yörelerde normal hayatın devamını sağlayacak hizmetlerin yürütülmesi, hasar ve tahribatın giderilmesi ile 2.2.1981 tarihli ve 2380 sayılı Kanuna göre kurulmuş fonlardan yapılacak yardıma ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.”,
12) 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanunun “Amaç”
başlıklı birinci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; afet riski altındaki alanlar ile bu alanlar dışındaki riskli yapıların bulunduğu arsa ve arazilerde, fen ve sanat norm ve standartlarına uygun, sağlıklı ve güvenli yaşama çevrelerini teşkil etmek üzere iyileştirme, tasfiye ve yenilemelere dair usul ve esasları belirlemektir.”
13) 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun “Sözleşme yapılmasında idarenin görev ve
sorumluluğu” başlıklı 45’ inci maddesinin birinci fıkrasında; “İdare, 42 ve 44 üncü maddede yazılı süre içinde sözleşme yapılması hususunda kendisine düşen görevleri yapmakla yükümlüdür.”,
13.1) Aynı Kanunun “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 46’ ncı maddesinde; “Yapılan
bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşmeler idarece hazırlanır ve ihale yetkilisi ile yüklenici tarafından imzalanır.”,
13.2) Aynı Kanunun “İdarelerce uyulması gereken diğer kurallar” başlıklı 62’ nci maddesinin
c bendinde; “Yapım işlerinde arsa temin edilmeden, mülkiyet, kamulaştırma ve gerekli hallerde imar işlemleri tamamlanmadan ve uygulama projeleri yapılmadan ihaleye çıkılamaz. İhale konusu yapım işinin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ön veya kesin proje üzerinden ihaleye çıkılabilir. Uygulama projesi bulunan yapım işlerinde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur….”
14) 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek
ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 24’ üncü maddesinde; “Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan iş; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10’una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 ‘sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir.
14.1) Aynı Kanunun “Yasak fiil ve davranışlar” başlıklı 25’ inci maddesinin c bendinde;
“Sözleşme konusu işin yapılması veya teslimi sırasında hileli malzeme, araç veya usuller kullanmak, fen ve sanat kurallarına aykırı, eksik, hatalı veya kusurlu imalat yapmak.
14.2) Aynı Kanunun “Yapım işlerinde yüklenicilerin ve alt yüklenicilerin sorumluluğu”
başlıklı 30’ uncu maddesinde; “Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de onbeş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir…”
14.3) Aynı Kanunun “Danışmanlık hizmeti sunucularının sorumluluğu” başlıklı 32’ nci
maddesinde; “Danışmanlık hizmetlerinde; tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, hatalı yaklaşık maliyet tespiti, işlerin yürürlükteki mevzuata uygun olarak yapılmaması, meslek ahlakına uygun davranılmaması, bilgi ve deneyimin idarenin yararına kullanılmaması ve benzeri nedenlerle meydana gelen zarar ve ziyandan hizmet sunucusu doğrudan, yapı denetimi hizmetinin sunulduğu durumda ise yapım işini üstlenen yüklenici ve alt yüklenicilerle birlikte onbeş yıl süre ile müteselsilen sorumludur.…”
14.4) Aynı Kanunun “Hizmet sunucularının sorumluluğu” başlıklı 34’ üncü maddesinde;
“Hizmet sunucuları taahhütleri çerçevesinde kusurlu veya standartlara uygun olmayan malzeme seçilmesi, verilmesi veya kullanılması, tasarım hatası, uygulama yanlışlığı, denetim eksikliği, taahhüdün sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirilmemesi ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan doğrudan sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre hizmet sunucusuna ikmal ve tazmin ettirilir….”,
15) 04/03/2009tarih ve 27159 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Yapım
İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “İhalelerde uyulması zorunlu hususlar” başlıklı 5’inci maddesinin c bendinde; “Uygulama projesi bulunan işlerde anahtar teslimi götürü bedel teklif alınmak suretiyle ihale yapılması zorunludur.”,
15.1) Aynı Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti”
başlıklı 9’ uncu maddesinin b bendinde; “Proje zorunluluğu; bina işlerinde uygulama projesi, diğer işlerin uygulama projesi yapılabilen kısımları için uygulama projesi, yapılamayan kısımları için kesin proje; doğal afetler nedeniyle uygulama projesi yapılması için yeterli süre bulunmayan işler ile ihale konusu işin özgün nitelikte ve karmaşık olması nedeniyle teknik ve malî özelliklerinin gerekli olan netlikte belirlenemediği durumlarda ise ön ve/veya kesin projenin hazırlanması ve yaklaşık maliyetin söz konusu projelere dayanılarak hesaplanması gerekir.”,
15.2) Aynı Yönetmeliğin “Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktarların tespiti”
başlıklı 9’ uncu maddesinin e bendinde; “Anahtar teslimi götürü bedel işlerde; uygulama projeleri ve mahal listelerine dayalı olarak imalat iş kalemleri veya iş gruplarının teknik tarif ve özellikleri belirlenir.”, Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
16) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın talebinin
reddedilmesine ilişkin idari işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı değerlendirildiğinden, İdareye
Tavsiye Kararı verilmesi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
17) Başvuran; 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, maliki olduğu konutunun çukur içerisine
yapıldığını iddia etmektedir. Başvuran, su gideri ve istinat duvarının yapılması talebiyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur
17.1) Başvuranın talebinin, projesinde bulunmayan imalatlardan olduğu gerekçesiyle reddedildiği
görülmektedir.
17.2) Üst paragrafta bahsedilen duruma göre, başvuruda yer alan talebin reddedilmesinin yasal
dayanağının bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
18) Somut olaya baktığımızda;
18.1) ‘Ankara-… … Adet Afet Konutu İnşaatı İle Ada İçi, Genel Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi
İşi’nin Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihalesinin yapıldığı,
18.2) Bahsi geçen işin, yukarıda mevzuat kısmında belirtildiği üzere 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama
Yönetmeliği, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve İdareleri ile Yüklenici Firma arasında imzalanan 05/09/2008 tarihli Anahtar Teslim Götürü Bedel Sözleşme hükümlerine tabi olarak yapıldığı,
18.3) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından ihalesi yapılan ‘Ankara-… … Adet Afet Konutu
İnşaatı İle Ada İçi, Genel Altyapı Ve Çevre Düzenlemesi İşi’ kapsamında bulunan … İlçesi …
Mahallesi … ada … parselde yer alan 28 numaralı konutun ve ilgili iş kapsamında yapılan tüm afet konutlarının, Ankara Valiliği İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından hasar tespiti yapılan ve taleplere göre ihtiyaç duyulan yerlere yine Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından inşa edildiği,
18.4) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yaptırılan afet konutlarının 19/12/2011 tarihinde
Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü tarafından noter kurası çekilerek dağıtımlarının yapıldığı, anılan tarihte … ada/… parseldeki konutun …’ e teslim edildiği, adı geçenin 28/03/2012 tarihinde konutlardaki eksikliklerin giderilmesi için başvuru yaptığı, İl Müdürlüğünce kesin kabul öncesi adı geçene ait konuttaki eksikliklerin tespit edilerek Toplu Konut İdaresi Başkanlığına bildirildiği, adı geçen İdare tarafından bahsi geçen eksiklikleri gidermek adına yağmur suyu tahliye bacası ve şev taşından duvar yapıldığı,
18.5) Akabinde yapılan tadilatların yetersiz olduğu hususunda adı geçen tarafından yeniden dilekçe
verilmesi üzerine belirtilen eksiklikler ile alakalı Toplu Konut İdaresi Başkanlığı tarafından yeniden ilgili Kurum ve yükleniciye bildirimde bulunulduğu, … Kaymakamlığı’nın yazısı ile adı geçenin konutundaki eksikliklere ilişkin dilekçesinin İl Müdürlüğü’ne tebliğ edildiği, İl Müdürlüğü personelince tekrardan yerinde inceleme yapıldığı ve bahsi geçen talepler için … Kaymakamlığı, …
Belediye Başkanlığı ve adı geçene bilgi verildiği, İlgili İdareler ile yapılan yazışmalardan alınan cevabi yazı ve eklerinden anlaşılmaktadır.
19) Başvuranın, Kurumumuza vermiş olduğu dilekçesinde, şiddetli yağmur ve kışın yağan kar
sonucu konutunun su basma tehlikesiyle karşı karşıya olduğu iddiasıyla, bu sorunu çözecek gerekli imalatın yapılmasını talep etmektedir.
20) Söz konusu hususta İlgili İdareler ile yapılan yazışmalar neticesinde, başvuranın talebinin,
projesinde bulunmayan imalatlardan olduğu gerekçesiyle reddedildiği görülmekte ise de;
20.1) Topografık olarak eğimli arazide inşa edilen konut ve diğer komşu parseldeki konutların
temelinin düzgün zemine oturtulması için yapılan kazıdan dolayı kot farkının oluştuğunun İdare tarafından ifade edildiği, dolayısıyla buradan “arazinin eğimli olduğunun önceden bilindiği” hususunun anlaşıldığı,
20.2) Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’nden alınan yazı ve ekleri doğrultusunda, ilgili
Müdürlüğün teknik elemanlarınca yapılan keşif sonucu düzenlenen inceleme raporunda; söz konusu afet konutunun yol kotundan aşağıda inşa edilmiş olduğu, dolayısıyla şiddetli yağışlarda tahliye borusunun yetersiz kalmasına bağlı olarak, “yağmur suyunun tahliye edilemeyebileceği” tespitinin yapıldığı,
20.3) Tarafımızca Ankara İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü’ne yaptırtılan inceleme neticesinde
de; yağmur suyunun konut bahçesinde biriktiği tespiti yapılamasa da, bu hususun mahalle muhtarı tarafından da ifade edildiği, (İncelemeyi yapan teknik personelle yapılan şifahi görüşmede
“inceleme yapılan gün yağış olmadığı, bu nedenle konut bahçesinde su birikip birikmediğine ilişkin tespitin yapılamadığı ancak şiddetli yağışta su birikmesi ihtimalinin olabileceği ifade edilmiştir)
20.4) …’ e ait şikâyet konularının kesin kabul eksiklerinin giderilmesi esnasında değerIendirmeye
alınabileceğinin, Danışmanlık (Müşavirlik) hizmetleri yükümlülükleri altında bulunan firma tarafından ifade edildiği, Anlaşılmaktadır.
21) 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun “Yapım işlerinde yüklenicilerin ve alt
yüklenicilerin sorumluluğu” başlıklı 30’ uncu maddesinde; “Yapım işlerinde yüklenici ve alt yükleniciler, yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyandan, yapının tamamı için işe başlama tarihinden itibaren kesin kabul tarihine kadar sorumlu olacağı gibi, kesin kabul onay tarihinden itibaren de onbeş yıl süreyle müteselsilen sorumludur. Bu zarar ve ziyan genel hükümlere göre yüklenici ve alt yüklenicilere ikmal ve tazmin ettirilir.” hükmü yer almaktadır.
22) Somut olayda, başvuranın 2012 yılından beri yapıdaki eksikliklerin giderilmesi talebiyle pek
çok kez başvuruda bulunduğu, idarenin bu başvurulara karşı kayıtsız kalmayıp bazı imalatlar yapmış olmasına rağmen eksikliklerin tam olarak giderilememiş olması, bu durumun İl Afet ve Acil
Durum Müdürlüğünün 13/08/2018 tarihli yazısı ekinde yer alan İnceleme Raporunda “Konutun yol kotundan aşağı kalması sebebiyle şiddetli yağışlarda tahliye borusunıın da yetersiz kalmasına bağlı olarak, yağmur suyunu tahliye edilebilmesi için dren kanalları yapılarak ana gidere bağlaması gerektiği düşünülmektedir.” Şeklinde ifade edildiği, bu durumda zararın “yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmamış olması” ndan kaynaklandığı sonucuna varılabileceği, değerlendirilmektedir.
23) Yapılan değerlendirmede, söz konusu işin, geçici kabulünün 24.11.2011 tarihinde onaylandığı,
kesin kabul işlemleri ve onayı henüz nihayete ermediği, 12.01.2016 tarih ve 164 sayılı Başkanlık
Makam olur’u ile geçici kabul sonrası eksik ve kusurlu işlerin tamamlanması için … Grup İnşaat Dış
Tic.San.Ltd.Şti. ile nam ve hesap sözleşmesi imzalandığı, müteferrik işlerin tamamlanmasını müteakip kesin kabul işlemlerinin sonuçlandırılacağı, hususları göz önünde bulundurulduğunda, idarenin kesin kabul tarihinde kadar bu eksiklikleri yüklenici firmaya (yüklenicinin mali acze düşmesi nedeniyle 12.01.2016 tarih ve 164 sayılı Başkanlık Makam olur’u ile geçici kabul sonrası eksik ve kusurlu işlerin tamamlanması için … Grup İnşaat Dış Tic.San.Ltd.Şti. ile nam ve hesap sözleşmesi imzalanmış olduğu dikkate alınarak) tamamlattırması gerektiği, sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; her iki İdareden de istenilen bilgi ve belgelerin makul süre içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca Ankara İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğü’nün başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın talebine yönelik olarak, söz konusu konutun bulunduğu yerde yeterli önlem alınacak şekilde imalat yaptırılması hususunda makul sürede işlem tesisi için TOPLU KONUT İDARESİ
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURAN ve TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA, bilgi için ANKARA
VALİLİĞİ İL AFET VE ACİL DURUM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğ edilmesine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Toplu Konut İdaresi
Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi