|
ÖZET: Başvuru, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen deprem sonrası Hatay ili Antakya ilçesinde yaşayan bir kişinin, Nüfus Müdürlüğü tarafından bilgisi dışında başka bir adrese kaydedilmesi nedeniyle kira ve taşınma yardımlarının yanlış bir şahsa ödendiğini iddia etmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, AFAD’a yaptığı başvuruların sonuçsuz kalması üzerine, kendisine ait belgelerle desteklenen adresine ait yardımların ödenmesini ve yanlış ödemelerin iadesini talep etmiştir.
Hatay İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, başvuranın iddialarına yanıt olarak, yardım ödemelerinin deprem tarihindeki resmi adres verileri ve hasar tespit sonuçlarına dayandığını belirtmiştir. Başvuranın, yardım almak için gerekli belgeleri sunması gerektiği, özellikle de depremden önceki son üç aya ait fatura ve resmi belgelerin talep edildiği ifade edilmiştir. Ancak, başvuranın gerekli belgeleri sunduğu ve AFAD’ın yanıtında, yanlış ödemelerin iadesi için gerekli adımların atılması gerektiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiğine ve AFAD’a, başvuranın durumunun yeniden değerlendirilmesi için tavsiyede bulunulmasına karar vermiştir. İdarenin, kararlarını gerekçeli bir şekilde sunması ve hesap verebilirlik ilkesine uygun hareket etmesi gerektiği de vurgulanmıştır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5620-S.24.8878
BAŞVURU NO : 2024/753
KARAR TARİHİ : 24.05.2024
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞI
Afetzedelere yapılan destek ödemeleri hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 16.01.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza gönderilmiş olan şikâyet başvurusunda; başvuran, 6 Şubat 2023 tarihinde yaşanan depremde Hatay ili Antakya ilçesi Esentepe Mah. Bulvarı No: Daire: da ikamet etmekte olduğunu, bilgisi dışında önceki bir tarihte Nüfus Müdürlüğünün kendisini bu adresten çıkartarak başka bir vatandaşı almış olduğunu, durumun tarafınca tespit edilip düzeltilerek AFAD’a bildirildiğini ancak AFAD’a yaptığı başvuruların sonuç vermediğini, deprem dolayısıyla ödenmekte olan kira ve taşınma yardımlarının evinde oturmamış ve tanımadığı bir şahsa ödendiğini, şahsı tarafından elektrik ve internet faturası, tapu senedi ve Belediyeden alınan adres tespitinin defalarca AFAD’a verildiğini, ancak konunun çözümü için herhangi bir girişimde bulunulmadığını, durumu Savcılığa ihbar ettiğini ancak kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini, AYDES sisteminde başvurusu halen göründüğü halde hiçbir işlem yapılmadığını belirterek sahibi olduğu ve ikamet ettiği ekteki belgelerle ispat edilen adres için ilgili kira ve taşınma yardımı ödeneklerinin tarafına ödenmesini ve bu adreste oturmamasına rağmen AFAD’ın ilgili ödemelerinden yararlanan şahsın aldığı ödemelerin iadesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun konuya ilişkin bilgi ve belge talep yazısına cevaben Hatay İl Afet ve Acil Durum
Müdürlüğünün – – sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Deprem sonrasında yapılan yardımlarda Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün deprem günündeki “adres no” verileri ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın “hasar tespit” verileri temel alındığı, 2.2. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hasar tespit ekiplerince konutları yıkık, acil yıkılacak, ağır hasarlı, orta hasarlı ve az hasarlı olarak tespit edilen afetzedelerin acil ihtiyaçlarının karşılanması için
“hane başına” 10.000-TL Hane Başı Destek Ödemesi yapılmakta olup deprem tarihinde hasarlı konutta ikametgâhı bulunan herhangi “bir kişiye” hasar hane ödemesi yapıldığı, 2.3. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı hasar tespit ekiplerince konutları yıkık, acil yıkılacak, ağır hasarlı ve orta hasarlı olarak tespit edilen afetzedelerin, Taşınma ve Barınma Destek Ödemeleri(15.000
TL – Kira) işlemlerinde; Deprem tarihinde hasarlı konutta ikametgâhı bulunan, herhangi bir kişinin edevletten başvurusunun değerlendirilmesi sonucu ödemeler yapıldığı, 2.4. Söz konusu başvuru işlemlerinde, İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının
12.06.2023 tarih ve sayılı yazısında geçen, “06.02.2023 tarihinde afetzedenin resmi ve fiilen ikamet
ettiği adresler farklıysa ve fiilen ikamet ettiği adresten yardım talep ediyorsa ikametini kanıtlayıcı belgeler (makul tutarda elektrik fatura ve muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği imzalı ve mühürlü tahkikat raporu) gerekmekte olup belgeler İl AFAD Müdürlüklerine teslim edilmelidir. Kanıtlayıcı belge olarak, tarihçeli yerleşim yeri ve KPS yerleşim yeri sorgu belgesi tek başına yeterli olmayacaktır” ve İçişleri
Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı’nın 07.08.2023 tarih ve sayılı yazısında geçen; “06.02.2023 tarihindeki resmi ikamet adresi ile fiili ikamet adresi farklı olan afetzedeler; fiilen ikamet ettiği adrese ait ikametini kanıtlayıcı belgeleri (depremden önceki son 3 aya ait olmak şartıyla makul tutarda fatura ve muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği imzalı ve mühürlü tahkikat raporu) teslim edilmesi,” gerektiğinin belirtildiği, 2.5. Bu nedenle, Esentepe Mah. Bul. No: İç Kapı No: Antakya / HATAY adresi için; başvuru sahibinin, İl Afet ve Acil Durum Müdürlüklerine giderek ” depremden önceki son 3 aya ait olmak şartıyla makul tutarda fatura (elektrik, su ve doğalgaz) ve muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği imzalı ve mühürlü tahkikat raporu” evrakları ile başvuru yapmasının gerektiği, Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5’inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 3.2. “Kanun önünde eşitlik” başlıklı 10’uncu maddesinin beşinci fıkrasında; “Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket zorundadırlar.”, 3.3. “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17’nci maddesinin birinci fıkrasında; “Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”, 3.4. “Devletin İktisadi ve Sosyal Ödevlerinin Sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek mali kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir”, 3.5. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun;
4.1. “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturmak suretiyle, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere Kamu Denetçiliği Kurumunu oluşturmaktır.”, 4.2. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun;
5.1 “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; korunmaya, bakıma veya yardıma ihtiyacı
olan aile, çocuk, engelli, yaşlı ve diğer kişilere götürülen sosyal hizmetlere ve bu hizmetleri yürütmek üzere kurulan teşkilatın kuruluş, görev, yetki ve sorumluluklar ile faaliyet ve gelirlerine ait esas ve usulleri düzenlemektir.”, 5.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Kanun, sosyal hizmetlerle ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek kişileri ve özel hukuk tüzelkişilerini, sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarında çalışan personeli, sosyal hizmetlerden faydalananları ve faydalanacak durumda olanları kapsar.
5.3. “Genel esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Sosyal hizmetlere ilişkin genel esaslar şunlardır:… m) Doğal afetlerde ulusal ve uluslararası sosyal hizmet kurum ve kuruluşlarıyla birlikte hareket edilmesi ve acil kurtarma ve yardım çalışmalarının etkili şekilde yürütülmesi amacıyla gerekli her türlü tertip ve tedbir alınır.”, 5.4. Ek 5 inci maddesinde; “Doğal afet bölgelerinde afetzedelere yönelik sosyal hizmet müdahaleleri için gerekli öncü, geçici ve sürekli ekipler, Kurum Genel Müdürünün onayıyla kurulur. Bu ekipler ile diğer
Kurum personelinin düzenli bir eğitim programından geçirilmesi için gerekli bütün önlemler alınır. Afet bölgesinde görevlendirilen personelin, hizmetin gerektirdiği ihtiyaçları karşılanır.”, 5.5. Ek 6 ncı maddesinde; “Doğal afet bölgelerindeki ilçe sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarının mütevelli heyetlerine, ilçe sosyal hizmetler müdürü, mütevelli heyeti üyesi olarak katılır. Bu vakıflarda afet çalışmaları süresince, sosyal hizmet uzmanları istihdam edilebilir.”, 6. 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun; 6.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; fakru zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan vatandaşlar ile gerektiğinde her ne suretle olursa olsun Türkiye’ye kabul edilmiş veya gelmiş olan kişilere yardım etmek, sosyal adaleti pekiştirici tedbirler alarak gelir dağılımının adilane bir şekilde tevzi edilmesini sağlamak, sosyal yardımlaşma ve dayanışmayı teşvik etmektir.”, 6.2.“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Fakrü zaruret içinde ve muhtaç durumda bulunan kanunla kurulu sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olmayan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir almayan (…)(1) vatandaşlar ile geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı hale getirilecek, üretken duruma geçirilebilecek kişiler bu Kanun kapsamı içindedir… (Ek fıkra: 4/7/2012-6353/17 md.) Her türlü acil durum ve afetten zarar görenler ve şehit yakınları ile gaziler ise, Fon Kurulu ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarınca belirlenecek kriter ve süreler çerçevesinde bu Kanun ile sağlanacak haklardan yararlandırılır”, 7. 5902 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanununun; 7.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) Bu Kanunun amacı, afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetleri yürütmek üzere, Başbakanlığa bağlı Afet ve Acil Durum Yönetimi
Başkanlığının kurulması, teşkilatı ile görev ve yetkilerini düzenlemektir. Başbakan, Başkanlıkla ilgili yetkilerini bir bakan aracılığı ile kullanabilir.
(2) Bu Kanun; afet ve acil durumlar ile sivil savunmaya ilişkin hizmetlerin ülke düzeyinde etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve olayların meydana gelmesinden önce hazırlık ve zarar azaltma, olay sırasında yapılacak müdahale ve olay sonrasında gerçekleştirilecek iyileştirme çalışmalarını yürüten kurum ve kuruluşlar arasında koordinasyonun sağlanması ve bu konularda politikaların üretilmesi ve uygulanması hususlarını kapsar.”, 8. Afet ve Acil Durum Müdahale Hizmetleri Yönetmeliğinin; 8.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı; afet ve acil durumlara müdahalede ihtiyaç duyulacak tüm güç ve kaynakları ulusal ve yerel düzeyde planlamak, bu güç ve kaynakların olay bölgesine hızlı ve etkin bir şekilde ulaştırılmasını sağlamak, müdahale hizmetlerini ve bu hizmetlerin koordinasyonundan sorumlu ana ve destek çözüm ortaklarının ve yerel düzeyde sorumlu birimlerin görev ve sorumlulukları ile planlama esaslarını belirlemektir.” 8.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, afet ve acil durumlarda müdahale hizmetlerini yürütecek bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, valilikler, kaymakamlıklar, özel ve özerk kuruluşlar, sivil toplum kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişileri, bunların görev ve sorumlulukları ile bunlar arasındaki işbirliği, koordinasyon ve karşılıklı yardımlaşmaya dair iş ve işlemleri kapsar.” 8.3. “Türkiye Afet Müdahale Planı” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Bakanlık tarafından, bakanlıklar ile kurum ve kuruluşlarının katılımıyla afet ve acil durumlara ilişkin Türkiye Afet Müdahale Planı hazırlanır. TAMP afet öncesi, sırası ve sonrasına ait müdahale planlamasının temel prensiplerini içerir.
TAMP’ta afet ve acil durumlardaki müdahale çalışmalarında görev alacak çalışma grupları ve koordinasyon birimlerine ait görev ve sorumluluklar tanımlanır. TAMP, Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe girer ve
Resmî Gazete’de yayımlanır.
(2) TAMP kapsamında, ulusal ve yerel düzeyde müdahale organizasyon sistemi oluşturulur ve bu sistem; a) Operasyon, b) Bilgi planlama, c) Lojistik ve bakım, ç) Finans ve idari işler, olmak üzere servisler şeklinde yapılandırılır. Servislerin altında, müdahale hizmetlerinin yürütülmesi amacıyla çalışma grupları oluşturulur ve bu çalışma gruplarından sorumlu ana çözüm ve destek çözüm ortaklarının sorumlulukları ve görevleri TAMP’ta belirlenir. Ulusal düzey çalışma gruplarının koordinasyonundan, ana çözüm ortağı olan bakanlıklar ile kurum veya kuruluşlar sorumludur. Çalışma gruplarının ana çözüm ortakları, hizmetin yürütülmesinde yarar sağlayacak destek çözüm ortaklarını belirler.
(3) TAMP dikkate alınarak, ulusal ve yerel düzey çalışma grubu planları ve olay türü planları hazırlanır.
Hangi afet türleri için olay türü planı hazırlanacağı, Afet ve Acil Durum Kurulu tarafından belirlenir.” 8.4. “Afet ve Acil Durum Hali” başlıklı 17 nci maddesinde; “(1) Afet ve acil durum hallerinde hem ulusal hem de yerel düzeyde hazırlanan planlar çerçevesinde hareket edilir. Afet ve acil durum hallerinde düzenli ve sürekli raporlama yapılması esastır. Tüm çalışmalar Başkanlık ile iletişim halinde yürütülür.
(2) Afet Yönetim Merkezi yöneticileri ve teşkil edilen koordinasyon ekipleri, afet haberi ile birlikte ivedilikle görevli oldukları Afet Yönetim Merkezinde toplanır ve çalışmalarını Başkanlık AFAD Merkezi ile iletişim halinde yürütür.
8.5. “Acil yardımlarda ihtiyaç duyulan kaynaklar ” başlıklı 18 inci maddesinde; “(1) Acil yardımlar için ihtiyaç duyulan kaynaklar, öncelikle yerel olanaklar ile sağlanır. Yerel kaynakların yetersiz olması durumunda valiliğin talebi üzerine veya gerektiğinde re’sen Başkanlık bütçesinin afet ve acil durum faaliyetleri ödeneğinden valilikler adına açılacak afet ve acil durum hesaplarına kaynak aktarımı yapılır.
Afet ve acil durum hesabından yapılacak harcamalarda, Afet ve Acil Durum Harcamaları Yönetmeliği hükümleri uygulanır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde başvuru konusuna ilişkin hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bahse konu şikâyet başvurusunda özetle; başvuran, bilgisi dışında depremden önceki bir tarihte Nüfus
Müdürlüğünün kendisini belirtmiş olduğu adresten çıkartarak başka bir vatandaşı almış olduğunu, bu nedenle deprem dolayısıyla ödenmekte olan kira ve taşınma yardımlarının evinde oturmamış ve tanımadığı bir şahsa ödendiğini belirterek ikamet ettiği ekteki belgelerle ispat edilen adres için ilgili kira ve taşınma yardımı ödeneklerinin tarafına ödenmesini ve bu adreste oturmamasına rağmen AFAD’ın ilgili ödemelerinden yararlanan şahsın aldığı ödemelerin iadesinin yapılmasını talep etmektedir.
11. Bilindiği üzere, 06 Şubat 2023 günü merkez üssü Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde ülkemiz açısından “asrın felaketi” olarak nitelendirilen 7,7 ve 7,6 büyüklüğünde iki farklı depremin gerçekleşmesi nedeniyle yaklaşık 13,5 milyon vatandaşın bulunduğu 10 ilde büyük bir yıkım yaşanmış,
08.02.2023 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararı ile Anayasa’nın 119. maddesi
ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu’nun 3’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendine göre
Kahramanmaraş, Adana, Adıyaman, Diyarbakır, Gaziantep, Hatay, Kilis, Malatya, Osmaniye ve
Şanlıurfa’da 8 Şubat 2023 gününden itibaren 90 gün süreyle olağanüstü hal ilan edilmiştir.
12. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında devletimizin nitelikleri sayılırken “sosyal devlet” ilkesine açıkça vurgu yapılmış olup, bu ilkeye göre devlet; muhtaç durumda olan kişiler için sosyal hizmet ve yardım faaliyetlerini yürütmek, bu alanda ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile gönüllü kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamayı asli görevlerinden biri olarak kabul etmiştir. Bu kapsamda, yaşanan depremler ve sonrasındaki artçı sarsıntılar sonucu Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi kabul edilen 11 ilimizde afetten etkilenen hanelerin acil ve temel ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla sosyal yardımlara ihtiyaç duyulduğundan devletimiz; tüm kurumları, sivil toplum kuruluşları ve milleti ile beraber deprem bölgesinde insanüstü faaliyetler yürüterek ilk günden itibaren vatandaşlarımıza her türlü desteği sağlamak için ciddi ve kapsamlı tedbirler almıştır.
13. AFAD Başkanlığı tarafından afete maruz kalan vatandaşların ihtiyaçlarının internet üzerinden de karşılanabilmesi için “AFAD Yardım Market” uygulamasının hayata geçirildiği, Çevre Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı Hasar Tespit Ekipleri tarafından yıkık, acil yıkılacak, ağır ve orta hasarlı ile az hasarlı olarak tespit edilen hanelere acil ihtiyaçlarının karşılanması için 10 bin TL “hane başı destek ödenmesi” yapıldığı, bu ödeme için Afet Bölgesi kabul edilen 11 ilimizdeki afetzedelerin il ve ilçelerde kurulan AFAD müracaat noktalarına başvurmaları, afet bölgesi dışında olan afetzedelerin ise İl AFAD Müdürlüklerine başvurmaları gerektiği, İl AFAD Müdürlükleri tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra ödemelerin
T.C Ziraat Bankası hesabı bulunan vatandaşların doğrudan hesabına, hesabı bulunmayan vatandaşların ise
TC kimlik numaraları üzerinden PTT’ye yatırıldığı, kişilere SMS ile bilgi verildiği, bununla birlikte konutları yıkık/acil yıkılacak/ağır veya orta hasarlı olarak tespit edilen ev sahiplerine aylık 5 bin TL, kiracılara ise aylık 3 bin TL barınma yardımı, evini taşıyacak depremzedelere ise 15 bin TL taşınma yardımı yapılacağı, başvuruların e-devlet üzerinden AFAD “Afetzede Barınma Desteği” ekranından yapılabileceği belirtilmiştir.
14. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde; deprem tarihinde hasarlı konutta ikametgâhı bulunan herhangi “bir kişiye” hasar hane ödemesi yapıldığı, bunun için başvuranların depremden önceki
son 3 aya ait olmak şartıyla makul tutarda fatura (elektrik, su ve doğalgaz) ve muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği imzalı ve mühürlü tahkikat raporu” evrakları ile başvuru yapmasının gerektiği belirtilmiştir.
15. Kurumumuz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; afetzedenin resmi ve fiilen ikamet ettiği adresler farklıysa ve fiilen ikamet ettiği adresten yardım talep ediliyorsa ikameti kanıtlayıcı belgelerin (depremden önceki son 3 aya ait olmak şartıyla makul tutarda fatura ve muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği imzalı ve mühürlü tahkikat raporu) İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğüne teslim edilmesi gerektiği, başvuranın depremden önceki son 3 aya ait olan Kasım 2022, Aralık 2022 ile Ocak 2023 aylarına ait elektrik faturaları ile bahsi geçen muhtar ile kolluk kuvvetinin birlikte düzenlediği tahkikat raporunu AFAD’a teslim edip Kurumumuza da göndermiş olduğu, ancak başvuru adresinden bir başka şahsın ödeme almaya devam ettiği, AFAD tarafından e-devlet sistemi üzerinden verilen cevapta ödemeleri alan şahıstan para iadesinin talep edilmesi gerektiği ve ödemeleri iade etmediği takdirde Emniyet
Müdürlüğü ve Savcılığa suç duyurusunda bulunulması gerektiğinin ifade edildiği, başvuranın bunun üzerine Hatay Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğu ancak kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, bu karara itirazının da sonuç vermediği, bahsi geçen evrakların AFAD tarafından adreste fiilen ikamet edildiğinin kanıtı olarak istendiği, başvuranın kendisinden istenen kanıtlayıcı tüm evrakları ibraz ederek gereken işlemleri yerine getirmiş olduğunun tespit edildiği, dolayısıyla başvuranın ilgili ödemeleri alamamasının İdarenin sorumluluğunda bulunduğu, tüm bu açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın bahse konu talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Afet ve
Acil Durum Yönetimi Başkanlığının benzer yöndeki taleplerle yapılan başvurular bakımından Kurumumuz tarafından talep edilen Bilgi ve Belge taleplerine verdiği cevabi yazılarda, genel ifadeler içeren yanıtlar verdiği, somut olay bakımından detaylı açıklamalar içerecek şekilde bilgi ve belge sunmadığı görülmüştür.
İdarelerden, kararlarını verirken dayanaklarını dikkatli, özenli ve doğru şekilde belirlemeleri, kararların içeriklerini ve gerekçelerini açık bir biçimde sunmaları beklenmekte olup, bu açıdan ilgili idareye bundan böyle, “hesap verebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup görevli ve yetkili İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın depremzede olarak hak ettiği ödemelerin tarafına yapılması talebinin, deprem tarihinde hanede ikamet edip etmediği konusunda yapılacak inceleme ve tahkikatların sonucuna göre yeniden değerlendirilmesi konusunda AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tavsiyede bulunulmasına,
Kararın BAŞVURANA ve AFET VE ACİL DURUM YÖNETİMİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğunun idareye hatırlatılmasına, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi