|
ÖZET: Başvuru, Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından yapılan Ağustos ayı Hak Ediş ödemesindeki iki günlük kesintinin iadesi talebine ilişkindir. Başvuran, kesintinin hukuka aykırı olduğunu ve gerekçesinin belirtilmediğini öne sürerek, Anayasa’nın 13. maddesine atıfta bulunarak haklarının ihlal edildiğini ifade etmiştir. İdare ise, çalışılan gün sayısına göre ödeme yapıldığını ve başvuranın 29 gün çalıştığını belirterek, kesintinin gerekçesini açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini inceleyerek, yapılan kesintinin mevzuata uygun olduğunu belirtmiştir. Aile Hekimliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, ödemelerin çalışılan gün sayısına göre hesaplandığı ve başvuranın iki gün devamsızlığının hukuki bir dayanağı olmadığı ifade edilmiştir. Dolayısıyla, başvuranın talebinin reddi yönünde öneri sunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve Sağlık Bakanlığı’na tebliğ edilmesi sağlanmıştır. İlgili idarenin işlemine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/16586-S.23.26078
BAŞVURU NO : 2023/16140
KARAR TARİHİ : 27.12.2023
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek ödeme verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08.10.2023
I.BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, Ağustos ayı Hak Ediş ödemesinden 2 (iki) gün kesinti yapıldığı, kesintinin sebebi ile ilgili herhangi bir somut bilgi verilmediği, İdareden söz konusu kesintinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek iadesinin talep edildiği, temel hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasına ilişkin genel ilkelerin düzenlendiği Anayasa’nın 13. Maddesinde, hak ve özgürlüklerin ancak kanunla sınırlanabileceği temel bir ilke olarak benimsendiğini, hak ya da özgürlüğe müdahale eden kural belirli ölçülerdeki takdir alanını elbette uygulayıcıya bırakabileceğini, tarafından aile hekimlerine ödenecek Hak Edişler için Çalışılan Gün şeklinde bir çerçeve çizilmemesine rağmen, İdare tarafından yönetmelik ile işlem tesis edilerek Mülkiyet Hakkına keyfi müdahalede bulunulduğunu, Ülke genelinde de bazı il müdürlükleri tarafından da kesinti yapılmadığını belirterek yapılan Hak Ediş kesintinin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Çanakkale valiliği tarafından gönderilen 30.10.2023 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle; 01-31.08.2023 dönemine ait hakkedişte, her ay İlçe Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen çalışma cetvelinde belirtilen çalışma gününe göre hesaplama yapıldığı, personelin de
29 gün çalıştığı, bu nedenle de bu gün üzerinden hesaplama yapıldığı belirtilmiştir.
Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Aile Hekimliği Kanununun “Personelin Statüsü Hak ve Yükümlülükleri” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.
….
Kadroya bağlı olarak veya sözleşmeli personel pozisyonlarında görev yapan personelden Sağlık
Bakanlığınca aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı olarak görevlendirilenlere, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal
Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek
Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmaz. Bunlara, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak aşağıdaki fıkrada belirlenen miktarların yarısını aşmamak üzere tespit edilecek tutarda ödeme yapılır.
(Ek fıkra:15/11/2018-7151/26 md.) Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının yıllık izinleri, yıl içinde çalışılan süre ile orantılı olmak ve ait olduğu sözleşme döneminde kullanılmak üzere otuz gündür. Ayrıca beş gün kongre ve seminer izni ile yıllık izin bitiminden sonra mazeretleri nedeniyle beş gün idari izin verilebilir. Evlenme, ölüm, doğum ve emzirme hâllerinde, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personele ilişkin izin süreleri uygulanır. Hastalık durumunda, bir malî yılda en çok on günlük dönemler halinde toplam kırk güne kadar hekimin uygun görmesiyle hastalık izni verilebilir. Bir defada on günü aşan hastalık izni ancak sağlık kurulu raporu ile verilebilir. Sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olanlar, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılır.”
6. Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin “Aile Sağlığı Çalışanı Ödeme Esasları başlıklı
21 inci maddesinde de “ Sözleşme ile çalıştırılan aile sağlığı çalışanlarına çalışılan gün sayısına göre
ödeme yapılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, maaşına ek olarak yapılan ödemenin çalışılan gün sayısı üzerinden hesaplandığı, kanunda böyle bir kısıtlamaya gidilmediğini bu nedenle, kendisine 31 gün üzerinden ödeme yapıldığını, 31 gün üzerinden ödeme yapılmasını talep etmektedir.
9. Normlar hiyerarşisine ilkesine göre, bir alt sırada bulunan genel düzenleyici işlem, üst sırada yer alan genel düzenleyici işlemin kurallarına aykırı olamaz. Dolayısıyla yönetmelik hükümleri aynı konuda düzenleme yapan kanun hükümlerine aykırı olamaz. Ancak kanun hükümlerinde genel nitelikte düzenleme yapılır. Bu genel düzenlemelere aykırı olmayacak şekilde yönetmelik hükümlerinde daha ayrıntılı düzenleme yapılması işin doğası gereğidir.
10. Hukuk Devleti ilkesi anayasal bir ilke olup, hukukun üstünlüğünü, işlemlerin kurallara uygun tesis edilmesini ve bunun denetimini amaçlamaktadır. Danıştay’ın 17.09.2015 tarihli E. 2012/6879 K.2015/4223 sayılı kararında da hukuk devleti ilkesi “Bu noktada, Hukuk Devleti insan hak ve özgürlüklerini ön planda tutan, bu hakları koruyucu, adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm Devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yönetenlerin her türlü işlem ve eylemleri yargı denetimine tabi olan bir Devlettir.” Şeklinde tanımlanmıştır.
11. Mevzuat Hükümleri incelendiğinde; Aile Hekimliği Kanununun Personelin Statü Hak ve
Yükümlülükleri başlıklı 3 üncü maddesinde Sözleşmeli olarak çalışan aile sağlığı hekimlerine 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın Aile Hekimliği Kanunu hükümleri uygulanacağı, maaşa yapılan ek ödemelerde de 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon)
Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmayacağı, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak mevzuatta belirtilen katsayılara göre ek ödeme yapılacağı açıkça düzenlenmiştir. Gene aynı şekilde yönetmeliğin 21 inci maddesinde de çalışılan gün üzerinden hesaplama yapılacağı belirtilmiştir.
12.Ayrıca gene aynı kanunun 3 üncü maddesinin devam eden fıkrasında, Evlenme, ölüm, doğum ve emzirme hâllerinde, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personele ilişkin izin sürelerinin uygulanacağını ve yıllık izin sürelerinin de 30 gün olduğu belirtilmiştir. İzin hakkı çalışanın kanundan ve hatta T.C Anayasa’nın ilgili maddesine dayanan bir kavram olup, kanuni izin süreleri kullanılmasından dolayı çalışanların ücretlerinde kesintiye gidilemeyeceği de açıktır. Ancak söz konusu uyuşmazlıkta başvuranın hiçbir mazerete dayanmaksızın iki gün işe gelmediği dolayısıyla devamsızlığının kanuni bir hakka dayanmadığı anlaşılmaktadır.
13. Söz konusu düzenlemelere bakıldığında, Yönetmelik hükmünün Kanun hükümlerine aykırı olmadığı, çalışılan gün üzerinden hesaplama yapılması gerektiği başvuranın ağustos ayı çalışma puantaj listesine göre
29 gün çalıştığı, bu nedenle 29 gün üzerinden ek ödeme hesaplamasının mevzuata uygun olduğu
anlaşılmaktadır.
14. Netice olarak; Çalışılan gün üzerinden ek ödeme hesaplaması yapılmasının mevzuata aykırı olmadığı, dolayısıyla hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup idarenin söz konusu ilkelere aykırı davrandığı saptanamamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Çanakkale İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi