|
ÖZET: Başvuran, Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından Ağustos ayı hak ediş ödemesinden iki gün kesinti yapıldığını ve bu kesintinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek iade talebinde bulunmuştur. İdare, başvuranın belirtilen tarihlerde sendikal faaliyet nedeniyle işe gelmediğini ve bu nedenle kesinti yapıldığını açıklamıştır. Ayrıca, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği uyarınca, ödemelerin çalışılan gün sayısına göre yapıldığını belirtmiştir.
Sağlık Bakanlığı’nın gönderdiği yazıda, başvuranın Ağustos 2023 döneminde 29 gün çalıştığı ve bu süreye göre ödeme almasının mevzuata uygun olduğu ifade edilmiştir. Başvuranın, kesintinin gerekçesi hakkında yeterli bilgi verilmediği yönündeki iddiaları ise, idarenin açıklamalarıyla çelişmektedir. İlgili mevzuat, çalışılan gün üzerinden ödeme yapılmasını öngörmektedir ve başvuranın devamsızlığı hukuki bir mazerete dayanmamaktadır. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ve iyi yönetim ilkelerine aykırı bir durum tespit edilmediğini vurgulamıştır. Başvuran, bu karara karşı Çanakkale İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1579-S.24.2556
BAŞVURU NO : 2023/16181
KARAR TARİHİ : 13.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Hak ediş kesintisinin iadesi talebi hk
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından, Ağustos ayı hak ediş ödemesinden 2 (iki)
gün kesinti yapıldığı, kesintinin sebebi ile ilgili herhangi bir somut bilgi verilmediği, idareden söz konusu kesintinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek iadesinin talep edildiği ancak tarafına cevap verilmediği belirtilerek, hak ve özgürlükler ancak kanunla sınırlandırılmalıyken İdare tarafından yönetmelik ile işlem tesis edilerek Mülkiyet Hakkına keyfi müdahalede bulunulduğunu, Ülke genelinde ise bazı il müdürlükleri tarafından kesinti yapılmadığını iddia ederek yapılan hak ediş kesintisinin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen 09/01/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Genel Müdürlük tarafından konu hakkında yapılan çalışma neticesinde; Çanakkale İl Sağlık Müdürlüğü tarafından gönderilen belgeler tetkik edilmiş ve Çanakkale Merkez Toplum Sağlığı Merkezine bağlı
Aile Sağlığı Merkezinde görevli Aile Sağlığı Çalışanlarının Ağustos Dönemine Ait Çalışma
Puantajında başvuranın 01-02/08/2023 tarihinde sendikal faaliyet kapsamında işe gelmediğinin tutanakla tespit edildiği ve bu tespitten bahisle Ağustos ayındaki fiili hizmet karşılığı çalışılan gün sayısına göre ödeme yapıldığına dair bilginin iletildiği,
2.2. 30.06.2021 tarihli ve 31527 Sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme
Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin birinci fıkrasında “Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine çalışılan gün sayısına göre ödeme yapılır.” hükmü ile 21 nci maddesinin birinci fıkrasında “Sözleşmeyle çalıştırılan aile
/
sağlığı çalışanına, çalışılan gün sayısına göre ödeme yapılır.” hükmünün yer aldığı, il sağlık müdürlükleri tarafından her ay düzenli olarak düzenlenen aylık çalışma tablosuna göre aile hekimliği çalışanlarına ödemeler yapıldığı ve bu kapsamda başvurana Ağustos 2023 dönemine ait çalışma (işe gelme) gün sayısına göre ödeme yapıldığı başka bir kesinti yapılmadığı,
hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, VII. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. Aile Hekimliği Kanununun “Personelin Statüsü Hak ve Yükümlülükleri” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı çalışanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye veya aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren kurumlarla sözleşme yapmaya yetkilidir.
….
Kadroya bağlı olarak veya sözleşmeli personel pozisyonlarında görev yapan personelden Sağlık
Bakanlığınca aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı olarak görevlendirilenlere, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal
Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek
Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmaz. Bunlara, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak aşağıdaki fıkrada belirlenen miktarların yarısını aşmamak üzere tespit edilecek tutarda ödeme yapılır.
(Ek fıkra:15/11/2018-7151/26 md.) Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının yıllık izinleri, yıl içinde çalışılan süre ile orantılı olmak ve ait olduğu sözleşme döneminde kullanılmak üzere otuz gündür. Ayrıca beş gün kongre ve seminer izni ile yıllık izin bitiminden sonra mazeretleri nedeniyle beş gün idari izin verilebilir. Evlenme, ölüm, doğum ve emzirme hâllerinde, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personele ilişkin izin süreleri uygulanır. Hastalık durumunda, bir malî yılda en çok on günlük dönemler halinde toplam kırk güne kadar hekimin uygun görmesiyle hastalık izni verilebilir. Bir defada on günü aşan hastalık izni ancak sağlık kurulu raporu ile verilebilir. Sözleşmeli aile hekimi iken aile hekimliği uzmanlık eğitimi almakta olanlar, bu eğitimleri kapsamındaki hastane rotasyonu süresince izinli sayılır.”
/
6. Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin “Aile Sağlığı Çalışanı Ödeme Esasları başlıklı
21 inci maddesinde de “ Sözleşme ile çalıştırılan aile sağlığı çalışanlarına çalışılan gün sayısına göre
ödeme yapılır.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran başvurusunda özetle, Ağustos ayı hak ediş ödemesinden 2 (iki) gün kesinti yapıldığını ancak söz konusu kesintinin hukuka aykırı olduğunu belirtilerek yapılan kesintisinin iadesini talep etmektedir.
9. Normlar hiyerarşisi ilkesine göre, bir alt sırada bulunan genel düzenleyici işlem, üst sırada yer alan genel düzenleyici işlemin kurallarına aykırı olamaz. Dolayısıyla yönetmelik hükümleri aynı konuda düzenleme yapan kanun hükümlerine aykırı olamaz. Ancak kanun hükümlerinde genel nitelikte düzenleme yapılır. Bu genel düzenlemelere aykırı olmayacak şekilde yönetmelik hükümlerinde daha ayrıntılı düzenleme yapılması işin doğası gereğidir.
10. Hukuk Devleti ilkesi anayasal bir ilke olup, hukukun üstünlüğünü, işlemlerin kurallara uygun tesis edilmesini ve bunun denetimini amaçlamaktadır. Danıştay’ın 17.09.2015 tarihli E. 2012/6879 K.2015/4223 sayılı kararında da hukuk devleti ilkesi “Bu noktada, Hukuk Devleti insan hak ve özgürlüklerini ön planda tutan, bu hakları koruyucu, adaletli bir hukuk düzeni kuran ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm Devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve hukukun üstün kurallarıyla kendini bağlı sayan, yönetenlerin her türlü işlem ve eylemleri yargı denetimine tabi olan bir Devlettir.” şeklinde tanımlanmıştır.
11. Mevzuat Hükümleri incelendiğinde; Aile Hekimliği Kanununun Personelin Statü Hak ve
Yükümlülükleri başlıklı 3 üncü maddesinde Sözleşmeli olarak çalışan aile sağlığı hekimlerine 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın Aile Hekimliği Kanunu hükümleri uygulanacağı, maaşa yapılan ek ödemelerde de 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon)
Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmayacağı, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak mevzuatta belirtilen katsayılara göre ek ödeme yapılacağı açıkça düzenlenmiştir. Gene aynı şekilde yönetmeliğin 21 inci maddesinde de çalışılan gün üzerinden hesaplama yapılacağı belirtilmiştir.
12. Ayrıca aynı kanunun 3 üncü maddesinin devam eden fıkrasında, evlenme, ölüm, doğum ve emzirme hâllerinde, 657 sayılı Kanunun 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personele ilişkin izin sürelerinin
uygulanacağını ve yıllık izin sürelerinin de 30 gün olduğu belirtilmiştir. İzin hakkı çalışanın kanundan ve hatta T.C Anayasa’nın ilgili maddesine dayanan bir kavram olup, kanuni izin süreleri kullanılmasından dolayı çalışanların ücretlerinde kesintiye gidilemeyeceği de açıktır. Ancak söz konusu uyuşmazlıkta başvuranın hiçbir mazerete dayanmaksızın iki gün işe gelmediği dolayısıyla devamsızlığının kanuni bir hakka dayanmadığı anlaşılmaktadır.
13. Söz konusu düzenlemelere bakıldığında, Yönetmelik hükmünün Kanun hükümlerine aykırı olmadığı, çalışılan gün üzerinden hesaplama yapılması gerektiği başvuranın ağustos ayı çalışma puantaj listesine göre
29 gün çalıştığı, bu nedenle 29 gün üzerinden ek ödeme hesaplamasının mevzuata uygun olduğu
anlaşılmaktadır.
14. Netice olarak; Çalışılan gün üzerinden ek ödeme hesaplaması yapılmasının mevzuata aykırı olmadığı, dolayısıyla hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup idarenin söz konusu ilkelere aykırı davrandığı saptanamamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Çanakkale İdare
Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi