|
ÖZET: Başvuru, Çankaya Belediyesi’ne ait Ahmet Tunç Parkı’ndaki köpek gezdirme alanının kaldırılması talebiyle yapılmıştır. Şikâyetçi, bu alanın konutuna yakın olması nedeniyle köpeklerin havlama seslerinden rahatsız olduklarını, uyku ve ders çalışma gibi günlük aktivitelerinin olumsuz etkilendiğini belirtmiştir. Ayrıca, köpeklerden korkan çocukların parka giremediği ifade edilmiştir. Başvuru, Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından incelenmiş ve ilgili idareden bilgi talep edilmiştir. Çankaya Belediyesi, köpek gezdirme alanının çevre halkının talepleri doğrultusunda kurulduğunu ve belirlenen saatler içinde kullanılması için gerekli uyarı levhalarının bulunduğunu açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, yapılan yerinde incelemede, köpek gezdirme alanının mevcut durumunu ve parkın genel kullanımını değerlendirmiştir. İnceleme sonucunda, köpek gezdirme alanının kaldırılmasının, köpeklerin park içinde serbest dolaşmasına yol açacağı ve bu durumun şikâyetçinin iddialarını daha da artırabileceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, köpeklerin gürültüsü nedeniyle parkın kullanımının daha da kısıtlanacağı belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuru sürecinde idarenin bazı iyi yönetim ilkelerine uymadığını tespit etmiş ve gelecekte bu ilkelere uygun hareket edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Başvuranın, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/3332-S.22.5041
BAŞVURU NO : 2021/15479
KARAR TARİHİ : 10/03/2022
RET KARARI TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, park içerisinde bulunan köpek gezdirme alanının kaldırılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza tarafından yapılan başvuruda özetle;
Çankaya Belediyesinin Caddesi No: adresinde bulunan Ahmet Tunç Parkı içerisinde kurduğu köpek gezdirme alanının ikamet ettiği konuta çok yakın mesafede bulunduğu, bu alana gezdirmek amacı ile getirilen köpeklerin havlama seslerinden rahatsız oldukları, dış ortam sesi ile birleşen köpek havlama seslerini kendi imkânları ile ölçtüğünde ses düzeyinin 75-85 desibel civarında olduğu, köpek gezdirme alanının 08:00- 22:00 saatleri arasında kullanılabileceğinin belirtilmesine rağmen bu kısıtlamaya hayvan sahiplerince riayet edilmediği, yoğun gürültü nedeni ile uyuyamadıkları, çocuklarının ders çalışamadığı, hayat kalitelerinin olumsuz etkilendiği, bunlara ek olarak parka köpeklerden korkan çocukların ve yetişkinlerin giremedikleri belirtilerek, söz konusu köpek gezdirme alanının kaldırılarak parkın eski haline getirilmesi ve bu alan yerine parka spor aletleri konularak mağduriyetlerinin ivedilikle giderilmesi talep edilmiş olup Kurumumuzca söz konusu başvuruya 03/06/2021 tarihinde Gönderme Kararı verilmiştir.
Başvuranın tarihli ikinci başvurusunda ise; yukarıda belirtilen talebini yineleyerek, Gönderme Kararı verilen başvurusuna idare tarafından herhangi bir cevap verilmediği, köpek gezdirme alanının faal olduğu, köpek seslerinden rahatsızlık duyulduğu, bu sebeple mağdur olunduğu, köpeklerden korkanların korkudan parka giremediği ifade ve iddia edilerek Ahmet Tunç Parkı içerisinde bulunan köpek gezdirme alanının kaldırılarak mağduriyetlerinin giderilmesi talep edilmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kamu Denetçiliği Kurumunca verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan talebin
karşılanabilmesi ve eğer mümkünse ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma
gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanun’un “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü uyarınca 03/11/2021 tarihli ve S.21. sayılı yazımız ile Çankaya Belediye Başkanlığından bilgi ve belge talep edilmiş olup ilgili idarenin 24/01/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Şikâyete konu köpek gezdirme alanının çevre halkından gelen talepler doğrultusunda yapıldığı, alanın
08:00- 22:00 saatleri arası kullanımı için gerekli uyarı levhasının bulunduğu, bu nedenle söz konusu alanın kaldırılmasının uygun görülmediği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74’üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi”
başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde, “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. Bu süre içinde inceleme ve araştırmanın sonuçlandırılamaması hâlinde şikâyetçiye sonuçlandırılamama gerekçesi ve dava açma süresinin işlemeye başladığı hususu bildirilerek inceleme ve araştırmaya devam edilir; ancak 29’ uncu madde hükümleri saklıdır.”,
6) 10/07/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3’üncü
maddesinde, “Bu Kanunun uygulanmasında, (Değişik: 12/11/2012-6360/4 mad.) Büyükşehir belediyesi:
Sınırları il mülki sınırı olan ve sınırları içerisindeki ilçe belediyeleri arasında koordinasyonu sağlayan; idarî ve malî özerkliğe sahip olarak kanunlarla verilen görev ve sorumlulukları yerine getiren, yetkileri kullanan; karar organı seçmenler tarafından seçilerek oluşturulan kamu tüzel kişisini, ifade eder”,
6.1) Anılan Kanun’un “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7’nci
maddesinin birinci fıkrasının (m) bendinde, “Büyükşehrin bütünlüğüne hizmet eden sosyal donatılar, bölge parkları, hayvanat bahçeleri, hayvan barınakları, kütüphane, müze, spor, dinlence, eğlence ve benzeri yerleri yapmak, yaptırmak, işletmek veya işlettirmek; gerektiğinde amatör spor kulüplerine nakdî yardım yapmak, malzeme vermek ve gerekli desteği sağlamak, amatör takımlar arasında spor müsabakaları düzenlemek, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara, teknik yönetici, antrenör ve öğrencilere belediye meclis kararıyla ödül vermek”, ikinci fıkrasının (d) bendinde, “Birinci fıkrada belirtilen hizmetlerden; 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri
kullanmak, (…) spor, dinlenme ve eğlence yerleri ile parkları yapmak; yaşlılar, engelliler, kadınlar, gençler ve çocuklara yönelik sosyal ve kültürel hizmetler sunmak; mesleki eğitim ve beceri kursları açmak; mabetler ile sağlık, eğitim, kültür tesis ve binalarının yapım, bakım ve onarımı ile kültür ve tabiat varlıkları ve tarihî dokuyu korumak; kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin geliştirilmesine ilişkin hizmetler yapmak; bölge otoparkı, kapalı ve açık otoparklar yapmak, yaptırmak, işletmek, işlettirmek veya ruhsat vermek. ”
7) 24/06/2004 tarihli ve 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nun “İlkeler” başlıklı 4’üncü
maddesinde; “Hayvanların korunmasına ve rahat yaşamalarına ilişkin temel ilkeler şunlardır:
a) Bütün hayvanlar eşit doğar ve bu Kanun hükümleri çerçevesinde yaşama hakkına sahiptir.
b) Evcil hayvanlar, türüne özgü hayat şartları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir.
Sahipsiz hayvanların da, sahipli hayvanlar gibi yaşamları desteklenmelidir.
c) Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
d) Hiçbir maddî kazanç ve menfaat amacı gütmeksizin, sadece insanî ve vicdanî sorumluluklarla, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanlara bakan veya bakmak isteyen ve bu Kanunda öngörülen koşulları taşıyan gerçek ve tüzel kişilerin teşviki ve bu kapsamda eşgüdüm sağlanması esastır…
g) Hayvanların korunması ve rahat yaşamalarının sağlanmasında; insanlarla diğer hayvanların hijyen, sağlık ve güvenlikleri de dikkate alınmalıdır.
h) Hayvanların türüne özgü şartlarda bakılması, beslenmesi, barındırılma ve taşınması esastır.
ı) Hayvanları taşıyan ve taşıtanlar onları türüne ve özelliğine uygun ortam ve şartlarda taşımalı, taşıma sırasında beslemeli ve bakımını yapmalıdırlar…
j) (Değişik:9/7/2021-7332/2 mad.) Yerel yönetimler, gönüllü kuruluşlarla iş birliği içerisinde, sahipsiz ve güçten düşmüş hayvanların korunması için hayvan bakımevleri kurarak onların bakımlarını ve tedavilerini sağlar ve eğitim çalışmaları yapar. Ayrıca yerel yönetimler, ilgili karar organının uygun görmesi halinde hayvan hastanesi kurar”,
7.1) Söz konusu Kanun’un “Hayvanların sahiplenilmesi ve bakımı” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrasında; “Bir hayvanı, (…) sahiplenen veya ona bakan kişi, hayvanı barındırmak, hayvanın türüne ve üreme yöntemine uygun olan etolojik ihtiyaçlarını temin etmek, sağlığına dikkat etmek, insan, hayvan ve çevre sağlığı açısından gerekli tüm önlemleri almakla yükümlüdür”, dördüncü fıkrasında; “(Değişik dördüncü fıkra:9/7/2021-7332/3 mad.) Ev hayvanı ve kontrollü hayvanları bulundurma ve sahiplenme şartları, hayvan bakımı ve korunması konularında verilecek eğitim ile ilgili usul ve esaslar ile sahiplenilerek bakılan hayvanların çevreye verecekleri zarar ve rahatsızlıkları önleyici tedbirler, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir”,
8) 03/07/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları”
başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır…” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; söz konusu dosya hakkında hazırlanan Ret Karar Önerisi
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Şikâyetçi tarafından iş bu Kararın “I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ” başlıklı bölümünde
ifade edildiği üzere, özetle Ahmet Tunç Parkı içerisinde bulunan köpek gezdirme alanının kaldırılması talep edilmektedir.
11) Başvuru konusu somut olayda; şikâyetçi tarafından özetle, köpek gezdirme alanının faal olduğu,
köpek seslerinden rahatsızlık duyulduğu, bu sebeple mağdur olunduğu, korkudan parka girilemediği iddiası ve Ahmet Tunç Parkı içerisinde bulunan köpek gezdirme alanının kaldırılarak mağduriyetlerinin giderilmesinin talep edildiği başvuru kapsamında idareden bilgi ve belge talep edildiği, idarenin cevabi yazısında özetle, köpek gezdirme alanının çevre halkından gelen talepler doğrultusunda yapıldığı, söz konusu alanın 08:00- 22:00 saatleri arasında kullanılması için gerekli uyarı levhasının bulunduğu, bu nedenle söz konusu alanın kaldırılmasının uygun görülmediği açıklamalarına yer verildiği anlaşılmaktadır.
Kurumumuzca, şikâyete konu hususa yönelik 10/02/2022 tarihinde yerinde inceleme yapılmıştır.
11.1) Kamu Denetçiliği Kurumumuzca yapılan yerinde inceleme neticesinde; Cad.
No: , 06690 Çankaya/Ankara adresinde yer alan Ahmet Tunç Parkı’nın, şikâyetçinin mukim bulunduğu adres ile aynı lokasyonda bulunduğu, söz konusu parkın Caddesinden başlayarak, Sokağı ile ayrılıp toplamda üç bölümden oluştuğu, Caddesi girişinde sol kısımda dört tarafı tellerle kaplı ve kapısı bulunan şikâyete konu köpek gezdirme alanı, sağ taraftan aşağı doğru inildikçe dinlenme alanları, karşı sokağı geçince spor aletleri, dinlenme alanı ve basketbol sahası bulunduğu, parkta kalınan süre boyunca çok yoğunluk gözlemlenmediği, sadece 2 adet köpek gezdiren kişi ile karşılaşıldığı, şikâyete konu parkın Çetin Emeç Bulvarı üzerinde ve cadde kenarında olması sebebiyle yoğun bir trafik sesi bulunduğu, köpek gezdirme alanının zemininin hava şartları nedeniyle çamur halinde olmasından mevcut durumda alan içerisinde köpek gezdirilebilmesinin mümkün olmadığı, söz konusu alanın girişindeki levhalarda köpek gezdirme alanı olduğunun belirtildiği ve levhalara göre köpek serbest gezdirme alanı kullanım saatlerinin 08:00-22:00 olduğu hususları tespit edilmiştir.
12) Türk hukukunda hayvan hakları konusundaki en önemli kaynaklar, 5199 sayılı Hayvanları Koruma
Kanunu ve Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği’dir. Hayvanları Koruma Kanunu’na göre bütün hayvanlar eşit doğar ve yaşama hakkına sahiptir. Evcil hayvanlar türüne özgü hayat şartları içinde yaşama özgürlüğüne sahiptir. Sahipsiz hayvanların da sahipli hayvanlar gibi yaşamları desteklenmelidir. Hayvanların korunması, gözetilmesi, bakımı ve kötü muamelelerden uzak tutulması için gerekli önlemler alınmalıdır.
13) Türkiye’de anayasal yapı içerisinde oluşturulmuş olan yerel yönetimlerden biri de belediyelerdir. Yerel
yönetimlerin, günümüzde gönüllü kuruluşlarla iş birliği içerisinde olmasına özen gösterilmiş ve özellikle sahipsiz hayvanların korunması, kısırlaştırılması, kayıt altına alınması hatta ev hayvanlarının da kayıt altına alınması, bakımevleri kurulması ile ilgili birçok yükümlülüğü bulunduğu görülmektedir. Bu bağlamda idare tarafından vatandaş talepleri doğrultusunda Ahmet Tunç Parkı içerisinde köpek gezdirme alanı inşa edilmiştir.
14) Yerinde incelemede, kış ayı nedeniyle köpek gezdirme alanının çamurlu olmasından dolayı hem
basketbol sahası içerisinde hem de parkın geri kalanında köpek gezdirildiğine şahit olunmuştur. Başvuranın köpeklerin gürültü yaptığı gerekçesiyle yaptığı talebi yerine getirilerek köpek gezdirme alanının kaldırılması durumunda, aynı köpeklerin sahiplerince parkın içinde gezdirilmesi söz konusu olacaktır. Bu
durumu engelleyen yasal bir mevzuat mevcut değildir. Asıl köpeklerin gezdirme alanında değil parkta dolaşmaları durumunda, köpeklerden korkan kişilerin parktan yararlanamama iddiası daha fazla gerçekleşecek ve parkı kullanan vatandaşların kullanım alanlarının daha çok etkileneceği değerlendirilmiştir. Köpek parkının etrafında leylandi bitkisi tarzı sık bitkiler dikilerek sesin azaltılması değerlendirilmişse de yapılan yerinde incelemede ilgi yerde yoğun bir trafik sesinin söz konusu olduğu tespit edilmiştir.
15) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla park ve yeşil alanlar yapar veya yaptırır” hükmüne istinaden ilgili Belediye tarafından Ahmet
Tunç Parkı’nın yapıldığı, idare tarafından vatandaş talepleri dikkate alınarak söz konusu park içerisinde köpek gezdirme alanı inşa edildiği, söz konusu alanın dört tarafının tellerle çevrili olduğu, kapısının girişindeki levhalarda ilgili alanın köpek gezdirme alanı olduğu ve bu alanın kullanım saatlerinin 08:0022:00 olduğu şeklinde bilgilendirme yapıldığı, bahsi geçen alan içerisinde vatandaşlar tarafından belirtilen saatlerde köpek gezdirilmesine yasal olarak bir engel bulunmadığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, ilgili idarenin, Ahmet Tunç Parkı içerisinde bulunan köpek gezdirme alanının kaldırılması talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Gönderme Kararına cevap verilmediği başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin
Kurumumuza süresinde gönderilmediği, Kurumumuz tarafından ikinci bir yazı gönderilmeden önce bilgi ve belgeler temin edilmeye çalışıldığı tespit edilmiş olup, idarenin “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “kararın gerekçeli olması” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmıştır. İdarenin bundan böyle bu ilkelere uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ÇANKAYA BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi