|
ÖZET: Başvuran, 2013 yılında Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Şehir Plancıları Odası’na verdiği istifa dilekçesinin kabul edilmediğini ve bu nedenle aidat borcunun tahakkuk ettirildiğini öne sürerek, aidat borcunun iptalini talep etmiştir. Başvuru, 17 Eylül 2019 tarihinde Kamu Denetçiliği Kurumu’na yapılmış olup, başvuranın iddiaları ve Oda’nın açıklamaları doğrultusunda incelenmiştir.
Oda, başvuranın 1997 yılında üye kaydının yapıldığını, aidat ödemesi gerçekleştirmediğini ve 2013 yılında yapılan istifa talebinin hukuka uygun olmadığını belirtmiştir. Mevzuat gereği, üyelikten ayrılma işleminin belirli koşullara bağlı olduğu ve bu koşulların yerine getirilmediği sürece aidat borçlarının tahakkuk ettirileceği ifade edilmiştir. Kurum, başvuranın aidat borcunun iptaline ilişkin talebinin reddedilmesine karar vermiş, ancak istifa şartlarının yasal dayanağının gözden geçirilmesi gerektiğine dair tavsiyede bulunmuştur. Sonuç olarak, başvuranın aidat borcunun iptali talebi reddedilmiş, ancak üyelikten ayrılma koşullarının yeniden değerlendirilmesi için ilgili Oda’ya öneride bulunulmuştur. İlgili idarenin, bu karar doğrultusunda 30 gün içinde gerekli işlemleri tamamlaması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12730-S.19754
BAŞVURU NO : 2019/16168
KARAR TARİHİ : 06/12/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞI
ŞEHİR PLANCILARI ODASI BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın 2013 yılında vermiş olduğu istifa dilekçesinin
Oda tarafından işleme alınması ve tahakkuk ettirilen aidat borcunun iptali talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 17/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza başvuruda bulunan …, Şehir Plancıları Odasına üye kaydı için herhangi bir başvuruda bulunmadığını, hiçbir zaman mesleğini yapmadığını ve hiçbir şekilde ilgili oda hizmetinden faydalanmadığını, lakin Şehir Plancıları Odası tarafından aidat borcu tahakkuk ettirildiğini, 2013 yılında üyelikten çıkmak istediğini ve aidat borcunun silinmesi gerektiğini belirten dilekçe ile Şehir Plancıları Odası’na başvuruda bulunduğunu, , ilgili oda tarafından hukuka aykırı yönetmelik maddeleri ileri sürülerek istifa dilekçesinin kabul edilmediğini ve aidat borcu tahakkuk ettirilmeye devam edildiğini belirterek, oda kaydının iptal edilmesini ve tahakkuk ettirilen aidat borçlarının silinmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 10/10/2019 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge isteme yazısına istinaden
TMMOB Şehir Plancıları Odası’nın 31/102019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın 13 Ekim 1997 tarihinde Odalarına kayıt yaptırdığı, üyeliğinden itibaren herhangi bir aidat ödemesi gerçekleştirmediği, 2.2. Odalarının 16/07/2013 tarihli yazısı ile biriken aidat borcu olan 2.970,00 TL’nin başvurana hatırlatıldığı ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Yasası’nın 30 uncu maddesi uyarınca yazının tebellüğ edilmesinden sonra 30 gün içinde aidat borcunun ödenmemesi halinde İcra İflas Kanunu hükümleri uyarınca icra takibi yapılacağının bildirildiği,
2.2.1. Şehir Plancıları Odasının, Anayasanın 135 inci maddesine istinaden 6235 sayılı
TMMOB Kanununa bağlı olarak görev yapan kamu kurumu niteliğinde meslek odası olduğu, yürütülen tüm iş ve işlemlerin 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve Yönetmelikleri ile Şehir
Plancıları Odası Ana Yönetmeliği çerçevesinde yapıldığı, ilgili mevzuat hükümlerine göre üniversitelerden mimar, mühendis ve şehir plancısı olarak mezun olan ve mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle uğraşabilmek isteyen herkesin ilgili odaya üye olmak zorunda olduğu, üyelikten ayrılma koşullarının tek taraflı ve keyfi olmadığı, ancak ilgili mevzuatta yer verilen şartlar yerine getirildiği takdirde üyeliğin sona erdiği, 2.2.2. TMMOB Oda Ana Yönetmeliğinin 82. maddesinde “Şehir Plancıları, Türkiye’de şehir ve bölge planlama işleriyle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yapabilmek için Şehir plancıları
Odası’na kayıt olmak ve üyeliklerini korumak zorundadır.” 71/d maddesinde ise “Mesleğini sürekli olarak uygulamayacağını, mesleği ile ilgili herhangi bir işte çalışmayacağını ve bu yoldan gelir sağlamayacağını yazılı olarak bildiren üyeler; bu durumlarını belgelemek, Oda kimlik belgesini geri vermek, bu süre içerisindeki odaya olan yükümlülüklerini yerine getirmek ve Odaya olan borcunu ödemek, başvuru tarihine kadar olan üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla Oda Yönetim Kurulu kararı ile üyelikten ayrılabileceği,” 2.2.3. Başvuran …’ın … sicil numarası ile kayıtlı üye olduğu, 09/07/1997 tarihinde İstanbul
Teknik Üniversitesi’nden Mimarlık Fakültesinden mezun olduğu, 21/10/1997 tarihli Oda
Yönetim Kurulu toplantısında alınan karar ile üyeliğe kabul edildiği, üyelik kaydı için kişilerden nüfus cüzdanı örneği, diploma örneği, vesikalık fotoğraf ve açık adres talep edildiği, kişilerin kendi rızası olmadan bu belgelere ulaşmalarının mümkün olmadığı, ayrıca üyemizin ıslak imzasının da mevcut olduğu dolayısıyla …’ ın kendi iradesi ile odaya kayıt işlemini gerçekleştirdiği, 2.3. Başvuranın istifa talebi ile Odalarına sunduğu 2013 yılındaki dilekçesine istinaden
Odalarınca 16/07/2013 tarih ve … sayılı yazı ile cevap verildiği ve söz konusu cevabi yazıda; 2.3.1. 31 Mart 2012 tarihinde gerçekleştirilmiş olan Odalarının 27. Olağan Genel Kurulu’nda birikmiş üye ödenti borçları ile ilgili olarak “Oda üyelik ödentilerinin toplanabilmesi amacıyla, oda yönetim kuruluna yetki verilerek, oda üyelik borçlarının 10 yıl ve üstü borçlar için 36 aya kadar, 3 ile 10 yıl arası borçlar için 24 aya kadar, 1 ve 3 yıl arası borçlar için 12 aya kadar taksitlendirme yapılabilmesi” yönünde karar alındığı ve ayrıca Genel Kurul toplantısında birikmiş ödenti borcu bulunan üyelerimizin, ödemelerini yapabilmelerine ilişkin kolaylıkların
‘kredi kartı talimatı’ veya ‘taksitlendirme’ gibi ödeme olanaklarının kullanılmasının kararlaştırıldığı, 2.4. Oda Yönetim Kurulu tarafından 20/08/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda da; “Anayasa’nın 135. Maddesinde tanımlandığı üzere ‘Kamu Kurumu Niteliğinde Meslek Odası’ statüsüne sahip olan TMMOB bağlı olan TMMOB Şehir Plancıları Odasına, Şehir ve Bölge
Planlama lisans diploması almaya hak kazanmış olan herkes, mezuniyetlerini takiben üye olmak durumundadır. Dolayısıyla üye olma zorunluluğu Kanun ile tanımlamış bir meslek odasının üyeliğinden ayrılma işlemlerinin tek taraflı beyan ile tanımlanamayacağı; yapılan başvuruların Oda mevzuatı açısından değerlendirilmesi gerektiği; bu çerçevede üyelikten ayrılma talebinin yukarıda alıntılanan mevzuat hükümlerine uygun olarak işleme alınacağı açıktır. Bununla birlikte … sicil nolu üyemiz …’ın Odamız üyeliğinden ayrılması için toplamda 5.544,00 TL aidat borcunu ödemekle birlikte, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri doğrultusunda iş ve işlemleri tamamlaması; ilgili belgelerle birlikte Odamıza başvuruda bulunması gerektiği,” 2.5. Üye aidatlarının tahsilinin Oda yöneticilerinin takdir yetkisinde bir işlem olmadığı, söz konusu tahsilatın yapılmasının Oda Yönetim Kurulu için yasal bir zorunluluk olduğu, diğer taraftan üye aidat borçlarında yapılacak muafiyet durumlarının yönetim kurulunun takdirinde olmayıp bu hususta nasıl bir uygulama yapılacağının ve Oda üyeliğinden istifa şeklinin yönetmeliklerde tanımlandığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın, 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 3.2. “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları” başlıklı 135 inci maddesinde; “Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşları; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzel kişilikleridir.” 4. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 27/01/1954 tarihli ve 6235 sayılı Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu’nun 5.1. 30 uncu maddesinde; “Her türlü oda aidatı ile diğer para cezalarını tebliğ gününden itibaren otuz gün içinde mensup oldukları odaya ödemiyenler hakkında İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre takibat yapılır.”, 5.2. 33 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında; “Türkiye’de mühendislik ve mimarlık meslekleri mensupları mesleklerinin icrasını iktiza ettiren işlerle meşgul olabilmeleri ve mesleki tedrisat yapabilmeleri için ihdisasına uygun bir odaya kaydolmak ve azalık vasfını muhafaza etmek mecburiyetindedirler.”, 5.3. 38 inci maddesinde; “Bu kanunun 33 ve 34 üncü maddelerinde yazılı vecibeleri yerine getirmiyen yüksek mühendis, yüksek mimar, mühendis ve mimarlar Türkiye’de mesleki faaliyetten menedilirler.”, 6. 02/12/2002 tarihli ve 24954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Türk Mühendis ve
Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği”nin; 6.1. “Üyelerin Yıllık Ödenti Yükümlülüğü” başlıklı 99 uncu maddesinde; “ (1) Yıllık ödenti, üyelerden, Odasının vereceği karara göre peşin olarak ya da eşit taksitlerle alınır. (2)
Geçmiş yıllara ait üye ödentisi, borcun ödendiği tarihteki üye ödentisi miktarı üzerinden alınır.
(3) Her türlü ödenti ile öteki para cezalarını, yazılı bildirim tarihinden itibaren 30 (otuz) gün içinde bağlı bulundukları Odaya ödemeyenler hakkında, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre kovuşturma yapılır…”, 6.2. “Üyelik ile İlgili Temel Hükümler” başlıklı 109 uncu maddesinde; “a) Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancıları, mesleklerinin uygulanmasını gerektiren işlerle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yaptırabilmek için, meslek disiplininin ilgili olduğu Odaya kaydolmak ve kimlik belgelerini her yıl onaylatarak, üyeliklerini korumak zorundadırlar.”, 6.3. “Oda Üyeliğini Sürdürme Zorunluluğu” başlıklı 110 uncu maddesinde; “Diploma ya da ruhsatname almak suretiyle, Türkiye’de mesleklerini uygulayabilecek duruma gelmiş olan mühendis, mimar ve şehir plancıları, hemen meslek ya da uğraşı konuları ile ilgili bir Odaya başvurarak kaydolmak ve bir kimlik belgesi almak zorundadırlar. Oda kimlik belgesi almayanlar ya da üyelik görev ve yükümlülüklerini yerine getirmediği için ya da başka disiplin nedenleriyle, kimlik belgesi yenilenmemiş ya da onaylanmamış olanların, mesleklerini uygulamaları yasaklanır. 109 uncu maddedeki istisnai hükümler saklıdır.”, 6.4. “Üyelikten Ayrılma” başlıklı 114 üncü maddesinde; “Herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen, yedek subaylık ve erlik hariç olmak üzere silahlı kuvvetler mensubu olan ya da kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadi devlet teşekkülleri ve kamu iktisadi kuruluşlarında asli ve sürekli görevde çalışırken üyelikten ayrılmak isteyen üyeler; bu durumu bağlı olduğu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmek, gerektiğinde belgelemek, Oda
Kimlik belgesini geri vermek ve o tarihe kadarki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla, Odadan ayrılabilirler. 6235 sayılı TMMOB Kanunu ve bu ana yönetmelik hükümleri bundan sonra bu kişiler için uygulanmaz. İlgili kanunlar ve bu Ana Yönetmelikteki istisnai hükümler saklıdır.”, 7. 17/07/2002 tarih ve 24818 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Şehir Plancıları Odası Ana Yönetmeliği’nin; 7.1. 3 üncü maddesinde; “Aşağıda sıralanan niteliklerden birini taşıyan, meslek ve sanatlarını uygulamaya yasal olarak yetkili bulunan, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının, mesleki faaliyette bulunabilmek veya meslekleri ile ilgili bir işte çalışabilmek; Odanın meslek alanı ile eğitim faaliyetinde bulunabilmek için Şehir Plancıları Odası`na üye olmaları ve yükümlülüklerini yerine getirmeleri zorunludur. a) Türkiye`deki üniversitelerin; 4 yıllık şehir ve bölge planlama bölümlerinden eğitimini tamamlayarak Şehir Plancısı, Bölge Plancısı, Şehir ve Bölge Plancısı, Kent Plancısı lisans unvanı ile mezun olanlar,…” 7.2. 71 inci maddesinde; “a) Her tür Oda ödentisi ile para cezalarının yazılı bildirim tarihinden itibaren 30 gün içinde Odaya ödemeyenler hakkında 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı
İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre kovuşturma yapılır. Adreslerini değiştiren üyeler, yeni adreslerini Odaya bildirmedikçe eski adreslere yapılan duyurular üyeye iletilmiş sayılır.
Üyenin vefat etmesi halinde üyenin Odaya olan tüm borçları silinir.
b) Ödentilerini yasal süreleri içerisinde ödemeyen üyelerden bu ödentiler ödendikleri tarihte yürürlükteki Oda ödentisi miktarından alınır.
c) Emekli veya maluliyet aylığı alıp çalışmayanlardan; askerlik görevini yapanlardan askerlik süresince; yurt dışına çıkanlardan yurt dışında kaldıkları sürece çalışmadıklarını belgelemek koşuluyla; çalışmayıp lisansüstü öğrenim yapanlardan öğrenimleri süresince ve işsiz olduklarını belgeleyenlerden çalışmadıkları sürece; bu dönemlere dair üye ödentisi alınmaz.
d) Mesleğini sürekli olarak uygulamayacağını, mesleği ile ilgili herhangi bir işte çalışmayacağını ve bu yoldan gelir sağlayamayacağını yazılı olarak bildiren üyeler; bu durumlarını belgelemek, Oda kimlik belgesini geri vermek, bu süre içerisindeki odaya olan yükümlülüklerini yerine getirmek ve odaya olan borcunu ödemek, başvuru tarihine kadar olan üyelik ödentilerinin tamamını ödemek koşuluyla Oda Yönetim Kurulu kararı ile üyelikten ayrılabilirler…” 7.3. 82 nci maddesinde; “Şehir Plancıları, Türkiye`de şehir ve bölge planlama işleriyle uğraşabilmek ve mesleki öğretim yapabilmek için ŞPO`ya kayıt olmak ve üyeliklerini korumak zorundadır.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran TMMOB Şehir Plancıları Odası’na kayıt başvurusunda bulunmamasına rağmen aidat borçlarını ödemediği gerekçesiyle kendisine aidat borcu çıkarıldığını ve borcun icraya konulduğunu belirterek aidat borçlarının silinmesi ve hakkında yürütülen icra takibi dosyasının kapatılması talebiyle Kurumumuza başvurmuştur.
10. Anayasa’nın 135 inci maddesinde kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının; belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan ve organları kendi üyeleri tarafından kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında, gizli oyla seçilen kamu tüzelkişilikleri olarak açıkça belirtilmiştir. Meslek kuruluşlarının, kanunla kurulmaları, kamu tüzel kişiliğine sahip olmaları, kuruluş amaçları ve yürüttükleri kamusal nitelikli bazı faaliyetler, kendilerine tanınan kamusal güç ve yetkiler, üye olma zorunluluğu, üyeleri üzerinde kendilerine tanınan haklar, hukuki ve idari düzenleme, idari işlem gerçekleştirme yetkileri gibi nitelikler, meslek kuruluşlarına kamu kurumu niteliği kazandıran hususlar olarak öne çıkmaktadır.
11. Türk Mühendis Ve Mimar Odaları Birliği Kanunu ve Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği (TMMOB) Ana Yönetmeliği gereğince Türkiye’deki mühendis, mimar ve şehir plancılarının, mesleklerinin icrasını gerektiren işlerle uğraşabilmeleri için ilgili odaya kayıt olmaları ve üyeliklerini sürdürmeleri gerektiği, aksi takdirde mesleklerini uygulamalarının yasak olduğu açıkça belirtilmiştir. Üyelikten ayrılma hususu da yine mevzuat hükümlerinde düzenlenmiş ve tek taraflı ve keyfi olmadığı, ilgili hükümde belirtilmiş olan şartların yerine getirilmesi halinde Oda Yönetim Kurulu Kararı ile mümkün olabileceği ifade edilmiştir.
12. Başvuruya konu somut olayda başvuran, bilgisi dışında odaya kaydının yapıldığı iddiasında bulunmaktadır. Bu iddiaya yönelik olarak Şehir Plancıları Odası tarafından
Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda üyelik kaydı için kişilerden nüfus cüzdanı örneği, diploma örneği, vesikalık fotoğraf ve açık adres talep edildiği, kişilerin rızası olmadan söz konusu belgelere erişmelerinin mümkün olmadığı, … sicil numarası ile kayıtlı …’ın da kendi talebi ile 21/10/1997 tarihli Oda Yönetim Kurulu toplantısında alınan karar ile üyeliğe kabul edildiği ifade edilmektedir.
13. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Ana Yönetmeliği’nin 114 üncü maddesinde ve Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Şehir Plancıları Odası Ana Yönetmeliği’nin 71 inci maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyenlerin bu durumu
Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmeleri, gerektiğinde belgelemeleri, Oda üye kimlik kartını geri vermeleri ve o tarihe kadar ki üyelik ödentilerinin tamamını ödemek şartıyla Oda üyeliğinden ayrılabilecekleri düzenlenmiştir. Kurumumuzca daha önce verilen 23/08/2017 tarih ve E.9970 sayılı Tavsiye Kararı, 13/11/2018 tarih ve E.18880 sayılı Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararı, 13/03/2019 tarih ve E.6693 sayılı Tavsiye Kararı, 02/04/2019 tarih ve 2019/24 sayılı Kısmi Tavsiye Kararında, 06/05/2019 tarih ve S.3307 sayılı Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Kararında; hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde alt düzeydeki normların yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı, 6235 sayılı Kanun’da Odalara olan üyelikten ayrılmaya dair hiçbir düzenlemenin bulunmadığı, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına olan üyeliğin ve bu üyeliğin sonlandırılmasının bireye tanınmış bir hak olduğu ve bu hakkın sınırlandırılmasının da yine bir kanunla gerçekleştirilmesi gerektiği, Oda üyeliğinin sonlandırılmasının Odaya olan aidat borçlarının ödenmesi şartına bağlanmasının ve bu şartın ilgili Kanunla değil 6 ve 7 numaralı paragraflarda belirtilen Yönetmeliklerle getiriliyor olmasının hukuka aykırı olduğu, aidat borçlarının tahsili için İcra ve İflas Kanunu hükümleri gereğince icra takibi yapılması mümkün iken aidat borçlarının ödenmemesi durumunda oda üyeliğinden istifa etmenin yasaklanmasının istifa müessesinin amacıyla bağdaşmayacağı ve söz konusu hüküm ile mesleğin icrasını gerektirecek işlerde çalışmamanın anlamsız kaldığı, mesleği ile ilgili işlerde çalışmıyor olmalarına rağmen aidat borcu nedeniyle kişilerin istifasının mümkün olamadığı ve borcun her ay işlemeye devam ettiği, bu itibarla söz konusu hükmün hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu değerlendirilmiştir.
14. Başvuranın ikinci talebi tarafına bildirilen aidat borcunun iptal edilmesidir. Şehir
Plancıları Odası tarafından Kurumumuza sunulan belgelerden başvuranın Oda’ya üye olmak üzere Oda üye sicil formunu 13/10/1997 tarihinde imzalayarak Odaya sunduğu, Şehir
Plancıları Odası Başkanlığına hitaplı aynı tarihli dilekçe ile Odaya üyelik kaydının yapılması yönünde açık irade beyanında bulunduğu görülmüştür. Başvuranın üyelik statüsü kazanması ile birlikte TMMOB Şehir Plancıları Odası Ana Yönetmeliğinin 71 inci maddesi uyarınca;
6235 sayılı TMMOB Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ve diğer
ilgili kanunlar ile Birlik ve Oda yönetmeliklerinin öngördüğü hükümlere uymasının ve Oda
Genel Kurulunca belirlenen Oda üyelik ödentilerini ödemesinin gerektiği, öte yandan
Yönetmeliğin 71 inci maddesinde herhangi bir nedenle mesleki etkinliğini sürdürmek istemeyen ve üyelikten ayrılmak isteyen kişilerin bu durumu Oda Yönetim Kuruluna yazılı olarak bildirmelerinin ve gerektiğinde belgelemelerinin düzenlendiği ancak başvuranın Oda’ya üye olduğu tarihten 2013 yılına kadar söz konusu bildirimde bulunmadığı nazara alındığında geçen süre zarfında Oda tarafından aidat borcu tahakkuk ettirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın biriken aidat borcunun iptali talebine ilişkin olarak; 16/07/2013 tarihine kadar başvuranın gerekli evraklar ile birlikte Odaya istifa talebini sunmadığı göz önüne alındığında Oda tarafından geçen süre zarfında aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, bununla birlikte kanuni dayanağı olmayan yönetmelik hükmüne dayanılarak kişinin Oda üyeliğinden ayrılması talebinin ödenmeyen aidat borcu bulunduğu gerekçesiyle reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, dolayısıyla başvuranın Şehir Plancıları
Odasından kaydının silinmesiyle birlikte ilgili Yönetmelik hükümlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebine ilişkin cevabi yazılarının süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği değerlendirildiğinden idarenin iyi yönetim ilkelerinden “dürüstlük”, “nezaket”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı, öte yandan yukarıda hukuki gerekçe başlığı altında incelendiği üzere “kanunilik” ve “ölçülülük” ilkesine riayet etmediği tespit edilmiş olup, İdarenin bundan böyle bu ilkelere de uygun hareket etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE; Başvuranın 16/07/2013 tarihine kadar gerekli evraklar ile birlikte Türk Mühendis ve Mimar
Odaları Birliği Şehir Plancıları Odasına istifa talebini sunmadığı göz önüne alındığında Oda tarafından geçen süre zarfında aidat bedeli tahakkuk ettirilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığından başvuranın bu tarihten önceye ait aidat borcunun iptal edilmesi talebinin REDDİNE; İstifa şartı olarak öngörülen üyelik ödentilerinin ödenmiş olması şartının yasal dayanaktan yoksun olması gerekçesiyle yönetmelik hükümlerinin gözden geçirilmesi hususunda TÜRK
MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI İLE TÜRK MÜHENDİS
VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ ŞEHİR PLANCILARI ODASI BAŞKANLIĞINA
TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Başvuranın Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Jeoloji Mühendisleri Odası üyeliğinden istifasının gerçekleştirilmesi için TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
ŞEHİR PLANCILARI ODASI BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Başkanlığı (TMMOB) ile Türk
Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Şehir Plancıları Odası Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA, TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞINA VE TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ ŞEHİR
PLANCILARI ODASI BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi