TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2503-S.20.4007
BAŞVURU NO : 2018/15625
KARAR TARİHİ : 17/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın aile birliği mazereti nedeniyle görev yerinin değiştirilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 27/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; …/2014 tarihinde Ağrı İl Tarım
Müdürlüğü bünyesinde Sözleşmeli (4B) … olarak göreve başladığını, eşinin Sağlık
Bakanlığında Kadrolu … olarak Samsun ilinde görev yapmakta olduğunu, ailenin tek çocuğu ve babası vefat etmiş olan eşinin annesine bakmakla yükümlü olması ve annesinin
Ağrı ilinde tedavisinin olmaması sebebiyle evlenmeden önce Samsun iline sağlık mazereti sebebiyle tayin olduğunu, evlendikten sonra eş durumuna istinaden kurumuna yapmış olduğu başvurunun “Kamu personeli olan eşin görev yeri değişikliği mümkün olmayan bir görevde çalışması” koşulunu sağlamadığı için reddedildiğini, eşinin sağlık mazeretinin devam etmekte olduğunu ve her yıl alınan heyet raporunu Sağlık Bakanlığına ibraz ettiklerini, eşinin Ağrı’ya gelmesi halinde Samsunda annesinin bakımını sağlayacak kimse olmadığını, eşinin annesi ile birlikte Ağrı’ya gelmesi halinde ise Ağrıda tedavisinin mümkün olmadığından sağlığının bozulacağını, herhangi bir sebeple mazeret tayini olmuş bir personelin eşinin eş durumu tayini istemesi durumunda eski mazeret otomatik olarak ortadan kalkacağı yönünde bir mevzuat hükmü bulunmadığını ifade ederek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Samsun İl Sağlık Müdürlüğünün 26/12/2018 tarihli ve … sayılı yazısında, başvuranın eşi
…’un Ağrı ili Hamur Toplum Sağlığı Merkezi kadrosunda … olarak görev yapmakta iken annesinin sağlık durumuna istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından Samsun ili emrine atandığını ve Havza ilçesi Toplum Sağlığı Merkezinde 03/04/2014 tarihinde görevine başladığını, ardından 01/10/2014 tarihinde İlkadım ilçesi 61 Nolu Aile Sağlığı
Merkezinde ve 01/04/2017 tarihinde İlkadım ilçesi 21 Nolu Aile Sağlığı Merkezine …
olarak sözleşme imzaladığını, halen de görevine devam ettiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3) Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 21/01/2019 tarihli ve 244793
sayılı yazısında;
3.1) Başvuranın TARGEL Projesi kapsamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B
maddesine göre Ağrı İli, Merkez-… köyünde sözleşmeli pozisyonda … olarak görev yapmakta iken, eşi …’un Sağlık Bakanlığı Samsun ili İlkadım Toplu Sağlığı Merkezine bağlı … Aile Sağlığı merkezinde 657 sayılı Kanuna göre kadrolu … olarak görev yapması nedeniyle 13/01/2015 tarihli dilekçesi ile eş durumundan Samsun iline yer değişikliği talep ettiği,
3.2) Sağlık Bakanlığı’nın (Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu) “… Personelimiz … annesinin
sağlık mazereti nedeniyle …/2014 tarihinde Samsun İline atanmış ve görevine başlamıştır. Ancak eş durumuna istinaden tayin talebinde bulunması halinde talebi olumlu değerlendirilecektir.” şeklinde cevap verdiği,
3.3) Ayrıca, Hukuk Müşavirliğinin 09/04/2015 tarihli ve 4648 sayılı görüş yazısında, “…
7/15754 Bakanlar Kurulu Kararının 4 üncü maddesine göre kamu personeli olan eşin
“kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması” gerektiğinden ve adı geçenin eşinin çalıştığı Kurumdan (Sağlık Bakanlığından) alınmış görev yeri değişikliğinin mümkün olmadığına dair bir belgenin Bakanlığımıza ibraz edilmemesi hukuki sebepleriyle, adı geçen (TARGEL Projesi kapsamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesi gereğince sözleşmeli pozisyonda çalışan) personelin eş durumuna bağlı olarak
Samsun İline tayin talebinin mevzuatta öngörülen şartları taşımadığı mütalaa edilmektedir” denildiği,
3.4) Bunun üzerine, başvuranın Samsun İline yer değişikliği talebi değerlendirilemeyen
başvuranın bu işlem aleyhine açmış olduğu dava sonucunda Erzurum 2. İdare
Mahkemesinin 15/10/2015 tarihli ve … sayılı kararı ile dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verildiği,
3.5) Erzurum 2.İdare Mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararının uygulanmasını teminen
TARGEL Projesi kapsamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesine göre Ağrı İli, Merkez-… köyünde sözleşmeli pozisyonda … olarak görev yapan başvuran hakkında Bakanlık Makamından alınan 05/11/2015 tarihli ve … sayılı Olur ile Samsun
İli, … İlçesi … Mahallesine görev yeri değişikliği yapılıp yeni yerinde sözleşme imzalandığı,
3.6) Bu kez Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 27/04/2018 tarihli ve … sayılı “davanın reddine”
dair kararının Bakanlığa 25/06/2018 tarihinde tebliğ edildiği, söz konusu kararın 2577 sayılı İYUK’un 28 inci maddesi gereğince uygulanarak başvuranın Ağrı İl Tarım ve
Orman Müdürlüğüne görev yeri değişikliği yapıldığı ve …/2018 tarihinde sözleşme imzalayarak görevine başladığı,
4) Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 18/03/2019 tarihli ve 1638
sayılı yazısında;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
4.1) Başvuran ile 2015 yılında imzalanan hizmet sözleşmesinin Devlet Personel Başkanlığı ve
Maliye Bakanlığından alınan vizeli boş sözleşmeli pozisyon karşılığında imzalandığı,
4.2) Bakanlıktaki bütün … mühendislerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/A
maddesine göre kadrolu ve 4/B maddesine göre sözleşmeli olarak çalıştırılmakta olduğu,
4.3) Samsun ili doluluk oranının 15/03/2019 tarihi itibariyle % 100 olduğu,
5) Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Şef …’ya ait resmi e-
posta adresinden Kurumumuz e-posta adresine gönderilen ve … evrak kayıt numarasıyla kaydedilen 02/04/2019 tarihli e-posta ekindeki bila tarihli ve bila sayılı imzasız yazıda;
5.1) Başvuranın eşi …’un Sağlık Bakanlığı Samsun İli, … Toplum Sağlığı Merkezi
Kadrosunda olup; … Toplu Sağlığı Merkezine bağlı … Aile Sağlığı Merkezinde 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununa göre kadrolu … olarak görev yapması nedeniyle 13/01/2015 tarihli dilekçesi ile eş durumundan Samsun iline yer değişikliği talebinde bulunduğu, ancak müracaat tarihinde Samsun ilinde sözleşmeli Mühendis (…) boş pozisyonu bulunmadığı,
5.2) Samsun ilindeki Mühendis (…) norm kadrosunun sözleşmeli ve kadrolu olarak toplamda
%107 dolu olduğu,
5.3) Hâlihazırda Samsun İlinde 1 adet boş sözleşmeli Mühendis (…) pozisyonu bulunduğu,
5.4) Sözleşmeli personel de norm kadroya tabi tutulduğu, norm kadroya tabi olan sözleşmeli
personelin norm kadrosu dolu olan illere mazeret durumunda dahi tayinlerinin yapılamadığı,
5.5) Başvuranın eşi 4/A’ya tabi (kadrolu) olduğu için Ağrı’ya tayin talebinde bulunabileceği,
5.6) Ayrıca sağlık mazeret tayinlerinde mevzuat gereği sözleşmeli personelin kendisi, eşi,
çocukları ve bakmakla yükümlü olduğu anne ve babasının sağlık durumlarından dolayı tayin talebinde bulunabileceği,
6) Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 13/06/2019 tarihli ve 2522
sayılı yazısında;
6.1) Tarımsal Yayımı Geliştirme Projesi (TARGEL) Bakanlık Makamının 08/02/2016 tarihli
ve 107 sayılı olurları ile sonlandırılarak, sözleşmeli personelin il ve ilçelerde görev yapması sağlandığından, 4/B statüsündeki sözleşmeli personelin bu tarihten sonra norma tabi personel olarak değerlendirildiği,
6.2) Tarımsal Yayımı Geliştirme Projesinin sonlandırılması üzerine taşra teşkilatı personeli
için yeni bir çalışma modeli öngörülmesi sebebiyle söz konusu norm kadro usul ve esaslarında değişiklik yapılması ihtiyacı doğması nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı
Taşra Teşkilatında İl Müdürlükleri Bünyesindeki Şube Müdürlüğü ve İlçe
Müdürlüklerinin Norm Kadrolarının Tespit ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların 24/03/2016 tarihinde yürürlüğe konularak, 08/05/2019 tarihli ve 197 sayılı Olurla İl ve
İlçe Müdürlüklerinin norm kadro cetvellerinin güncellendiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6.3) Başvuranın Erzurum İdare Mahkemesinin vermiş olduğu ret kararı üzerine Ağrı İl
Müdürlüğü emrine atanması üzerine Samsun ilinde boşaltmış olduğu vizeli Mühendis (…)
pozisyonunun Bakanlar Kurulu Kararı gereğince boş tutularak başka bir sözleşmeli personel tarafından mazeret durumundan talep edilmesi ve talebin 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına uygun olması ve normun uygun olması halinde değerlendirileceği, ancak norm doluluğu %100 ün üzerinde olduğu için mazeret durumları da dahil olmak üzere tayin yapılamadığı,
6.4) Başvuranın tayin talebinin reddedilme sebebinin Samsun ilinde boş pozisyon olmaması
ya da norm kadrosunun boş olmamasından kaynaklanmadığı, başvuranın eşinin 4/A kadrosunda … personeli olması ve Sağlık Bakanlığınca da eş durumundan tayininin yapılabileceğinin bildirilmesinden dolayı 06/06/1978 tarihli ve 7/15754 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararındaki tayin mevzuatına aykırı olduğu için tayinin yapılmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
7) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
7.1) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
7.2) “Kişinin dokunulmazlığı, maddi ve manevi varlığı” başlıklı 17 nci maddesinde;
“Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir.”
7.3) “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci
fıkralarında;
“Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.”
7.4) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
8) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
9) 29/03/2009 ve 27184 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2009//14799 sayılı Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar
Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının “Kurum içi yer değişikliği’’ başlıklı Ek 3 üncü maddesinde; “Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir.
… b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir.”
10) Bakanlık Makamının 24/03/2016 tarihli ve 285 sayılı Oluru ile yürürlüğe giren Gıda
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında 657 sayılı Kanunun 4/B Maddesine Göre Görev
Yapan Sözleşmeli Personelin Çalıştırılmalarına İlişkin Usul ve Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı 8 inci maddesinde; “(2) Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği aşağıdaki hallerde gerçekleştirilebilir.
… b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi; pozisyonun vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve kamu personeli olan eşin, kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebilir. Bu personelden, eşleri değişik kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olanlardan, kamu personeli olan eşin görev yaptığı kurumun merkez teşkilatından alınan kurum içi görev yeri değişikliğinin mümkün olmadığına dair belgenin Bakanlığımıza gönderilmesi, sözleşmeli personelin pozisyonunun vizeli olduğu birimde fiilen en az bir yıl çalışmış olması, geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması halinde, sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği yerine getirilebilir.
… d) Eş durumu ve sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talepleri personelin müracaat tarihleri itibariyle değerIendirilerek yerine getirilebilir.”
11) Bakanlık Makamının 02/03/2018 tarihli ve 369 sayılı Oluru ile yürürlüğe giren
Taşra Teşkilatı Norm Kadrolarının Tespit ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve
Esasların “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde;
“Bu Usul ve Esaslar; 12/8/2009 tarih ve 27317 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Taşra Teşkilatı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik kapsamında yer alan; taşra teşkilatında bağlı kuruluş müdürlükleri ile il müdürlükleri bünyesindeki şube müdürlükleri ve ilçe müdürlüklerindeki teknik hizmetler ile sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfındaki veteriner hekim, … mühendisi, gıda mühendisi, kimya mühendisi, su ürünleri mühendisi, balıkçılık teknolojisi mühendisi, kimyager, biyolog, … teknikeri, veteriner sağlık teknikeri, … teknisyeni, veteriner sağlık teknisyeni ve laborant kadrolarında ve aynı unvanlardaki sözleşmeli pozisyonlarda görev yapan personeli kapsar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın aile
birliği mazereti nedeniyle Samsun iline yer değişikliğinin yapılması talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirildiğinden idareye başvuranın görev yerinin Samsun iline alınması yönünde tavsiyede bulunulması gerektiği gerektiğine yönelik hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Başvuran, aile birliği mazereti nedeniyle Samsun iline tayinini talep etmektedir.
14) Bilindiği üzere, Devletimizin nitelikleri arasında sayılan sosyal hukuk devleti; “insan
haklarına dayanan, kişilerin huzur, refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan, kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, çalışma hayatını geliştirerek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan, onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan, milli gelirin adil bir şekilde dağıtılması için gereken önlemleri alan, sosyal güvenlik hakkını yaşama geçirebilen, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir.
Çağdaş devlet anlayışı, sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla Anayasa’nın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini, bu yolla bireylerin refah, huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılmaktadır. (Bakınız, Danıştay 2. Dairesinin 29/04/2009 tarihli ve E:2009/1338, K:2009/1799 sayılı kararı)
15) Diğer yandan, Anayasamızın 17 nci maddesinde herkesin, yaşama, maddi ve manevi
varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olduğu hükme bağlanmıştır. Kişinin yaşama hakkı, maddi ve manevi varlığını koruma hakkı, birbirleriyle sıkı bağlantıları olan, devredilmez ve vazgeçilmez haklarından olup, devletlere pozitif ve negatif yükümlülük yükleyen haklardandır. Yaşama hakkı, yalnızca yaşamını sürdürmek anlamında değil, “sağlıklı yaşama hakkı”na sahip olmak anlamındadır. İşte bu nedenle kişilerin sağlıklı olma hakkı kamusal korumaya tabidir. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 10/04/2013 tarihli ve E:2012/2606, K:2013/1271 sayılı kararı). Bu niteliğinden ötürü sağlık hakkı, günümüzde sosyal devlet ilkesinin bir unsuru olarak kabul edilmektedir. Bu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
çerçevede sosyal devlet, bütün vatandaşlarını hastalıklar dahil çeşitli risklere karşı korumak ve bu amaç için gerekli düzenlemeleri yapmakla yükümlüdür.
16) Anayasa Mahkemesinin 16/07/2010 tarihli ve E:2010/29, K:2010/90 sayılı kararında da,
kişinin sahip olduğu hak ve hürriyetlerin önem dereceleri göz önünde bulundurularak
Anayasa’da yer aldığını, kişilerin maddi ve manevi varlıklarını geliştirebilmelerinin mutlu ve huzurlu olabilmelerinin başlıca şartının ihtiyaç duydukları anda sağlık hizmetlerine ulaşıp bu hizmetlerden yararlanabilmeleri olduğu, sağlık hizmetlerinin doğrudan yaşam hakkıyla ilgili olması nedeniyle diğer kamu hizmetlerinden farklı olduğu, insan sağlığının, mahiyeti itibarıyla ertelenemez ve ikame edilemez bir özelliğe sahip olduğu hükmüne yer verilmiştir.
17) Anayasamız, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Avrupa Sosyal Şartı gibi taraf
olduğumuz diğer uluslararası sözleşmelerle yaşama hakkı ve onun doğal uzantısı sağlık hakkını korumak için ikincil mevzuatta da gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Bu bağlamda, 657 sayılı Kanuna dayanarak çıkarılan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte ve 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel
Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda sağlık hakkı çerçevesinde, sadece memurların kendilerinin değil, eşlerinin, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşlerinin sağlık durumları nedeniyle yer değiştirmelerine olanak veren hükümlere yer verilmiştir. Bu suretle, kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri amaçlanmıştır.
18) Diğer yandan, Anayasamızın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü
bölümünün 41 inci maddesinde, ailenin Türk toplumunun temeli olduğu vurgulanmış, Devletin, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunmasını ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirler almasını ve teşkilatını kurmasını hükme bağlamıştır. Bu madde, aile bireylerinin bir arada tutularak ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır.
19) Buna göre, aileye huzur içinde bir arada yaşayabilme imkanının sunulması gerektiği
açıktır. Diğer bir ifadeyle, bu düzenleme ile ailenin korunmasına yönelik olarak devlete verilen görevin öngörüldüğü şekliyle yerine getirilebilmesinin temel koşullarından birisinin de aile birliğinin sağlanması olduğu; aksi bir uygulamanın ise, ailenin huzurunu temelden sarsarak maddi ve manevi anlamda toplum açısından giderilmesi çok zor olan zararları beraberinde getireceği, böylesi bir durumun ise, günümüzün evrensel anlamda kabul görmüş sosyal ve hukuk devleti anlayışıyla da bağdaşmayacağı ortadadır. (Bakınız.
Danıştay 2. Dairesinin 27/02/2017 tarihli ve YD:2016/14817 esas sayılı kararı)
20) Bu çerçevede, gerek 657 sayılı Kanuna dayanarak çıkarılan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte ve kurumların kendi atama ve yer değiştirme yönetmeliklerinde memurlara, gerekse 657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi kapsamında çalıştırılan sözleşmeli personelin haklarını düzenleyen 06/06/1978 sayılı ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslara 29/03/2009 tarihli ve 2009/14799 sayılı Bakanlara Kurulu Kararı ile eklenen Ek 3 üncü madde ile sözleşmeli personele eş durumuna (aile birliği mazeretine) bağlı yer değişikliği hakkı getirilmiştir.
21) Söz konusu esaslar incelendiğinde, sözleşmeli personelin yer değişikliği talebinde
bulunabilmesi için (1) vizeli olduğu birimde en az bir yıl çalışmış olma, (2) geçiş yapacağı hizmet biriminde aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması ve (3) kamu personeli olan eşin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması kaydıyla yerine getirilebileceğinin düzenlendiği görülmektedir. Bu düzenleme doğrultusunda, Gıda
Tarım ve Hayvancılık Bakanlığında 657 Sayılı Kanun’un 4/B Maddesine Göre Görev
Yapan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’ın 8 inci maddesinin binci fıkrasının (b) bendinde de benzer bir düzenlemeye yer verilmiştir.
22) Başvuranın eşi … da, Ağrı ilinde Hamur … Nolu Aile Sağlığı Merkezinde … olarak görev
yapmaktayken Ağrı Halk Sağlığı Müdürlüğüne sunduğu 10/12/2013 tarihli dilekçesiyle, Samsun Eğitim ve Araştırma Hastanesinden alınan 29/11/2013 tarihli ve … sayılı Sağlık
Kurulu Raporunu sunarak annesinin sağlık sorunları nedeniyle atamasının Samsun’a yapılmasını talep etmiş; bunun üzerine 20/02/2014 tarihinde toplanan Türkiye Halk
Sağlığı Kurumu Başkanlığı Sağlık Komisyonu kararı üzerine Sağlık Bakanlığı Türkiye
Halk Sağlığı Kurumunun 04/03/2014 tarihli ve … sayılı Olur’u ile Ağrı iline atanmış, buna istinaden Samsun Valilik Makamının 31/03/2014 tarihli Oluru ile … İlçesi Toplum
Sağlığı … atanmış ve …/2014 tarihinde buradaki görevine başlamıştır.
23) Başvuran ise, TARGEL projesi kapsamında …/2014 tarihinde Ağrı ilinde göreve
başlamış, ardından …/2014 tarihinde eşi … ile evlenmiş ve bir yıllık görev süresinin tamamladıktan sonra 13/01/2015 tarihli dilekçesi ile eş durumu mazereti nedeniyle
Samsun İline yer değişikliği talebinde bulunmuştur.
24) Bunun üzerine, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün
04/02/2015 tarihli ve … sayılı yazısıyla, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu’ndan başvuranın eşinin “zorunlu yer değiştirmeye tabi personel olup olmadığının” veya
“kurum içi görev yeri değişikliğinin mümkün olup olmadığının” bildirilmesi talep edilmiş; Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu’nun 19/02/2015 tarihli ve … sayılı yazısıyla
“… Personelimiz … annesinin sağlık mazereti nedeniyle 03/04/2014 tarihinde Samsun iline atanmış ve görevine başlamıştır. Ancak eş durumuna istinaden tayin talebinde bulunması halinde talebi olumlu değerlendirilecektir.” şeklinde cevap verilmiş; ancak
…’un 02/03/2015 tarihli dilekçesine istinaden Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı
Kurumu Başkanlığının 02/03/2015 tarihli ve … sayılı yazısında “ Ağrı … Toplum Sağlığı
Merkezi’nde görev yapmakta iken annenizin sağlık mazeretine istinaden Samsun iline atandığınız, …/2014 tarihinde Samsun ilindeki görevinize başladığınız ve mazeretinizin devam ettiği tespit edilmiştir.” denilmesi ve bu yazının idareye sunulması üzerine idarece tereddütte düşülmüş; bu sebeple, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Personel Genel
Müdürlüğünün 04/03/2015 tarihli ve … sayılı yazısıyla Hukuk Müşavirliğinden hukuki görüş talep edilmiş; Hukuk Müşavirliğinin 09/04/2015 tarihli ve … sayılı görüş yazısında, Sağlık Bakanlığından alınmış görev yeri değişikliğinin mümkün olmadığına dair bir
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
belgenin Bakanlığa ibraz edilmemesi nedeniyle başvuranın tayin talebinin mevzuatta öngörülen şartları taşımadığı mütalaa edildiği ifade edilmiş; ardından Gıda Tarım ve
Hayvancılık Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından Ağrı İl Gıda, Tarım ve
Hayvancılık Müdürlüğüne gönderilen 16/04/2015 tarihli ve … sayılı yazıyla başvuranın
Samsun iline yer değişikliğinin yapılmasına imkan bulunmadığı bildirilmiştir.
25) Ancak, söz konusu yazının tebliği üzerine başvuranın açtığı davada Erzurum 2. İdare
Mahkemesinin 15/10/2015 tarihli ve … sayılı kararı ile dava konusu işlemin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş; bu karar idareye 27/10/2015 tarihinde tebliğ edilmiş ve akabinde Bakanlık Makamından alınan 05/11/2015 tarihli ve … sayılı
Olur ile başvuranın görev yeri değişikliği Samsun ili … ilçesi … Mahallesine yapılmış ve başvuran 11/12/2015 tarihinde yeni yerinde sözleşme imzalayarak görevine başlamıştır.
26) Bunun hemen ardından Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 30/12/2015 tarihli ve
E:2015/898, K:2015/1391 sayılı kararı ile başvuranın eşinin sağlık mazeretine dayalı olarak Samsun’da bulunması nedeniyle, sağlık mazeretinin devamı boyunca, anılan maddede (Esasların 3/b maddesinde) yer alan, kurum içi görev değişikliği mümkün olmayan bir görevde bulunduğunun kabulü gerektiğinden, davacının talebinin belirtilen gerekçeye dayalı olarak reddi yolundaki işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş ve bu karar 11/01/2016 tarihinde idareye tebliğ edilmiştir. Bunun üzerine, Bakanlık Makamının 26/01/2016 tarihli ve 78 sayılı
Olur’u ile başvuranın Samsun iline yer değişikliğinin yapılmasına ilişkin 05/11/2015 tarihli ve 4988 sayılı Olur’u kesin şekle çevrilmiştir.
27) Diğer yandan, bahsi geçen idare mahkemesi kararına karşı idarece Danıştay nezdinde
temyiz yoluna başvurulmuş; Danıştay 2. Dairesinin 10/03/2016 tarihli ara kararıyla davalı idareye 13/01/2015 tarihinde davacının atanma isteminde bulunduğu Samsun İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nde unvan ve niteliğine uygun boş pozisyon olup olmadığı sorulmuş; idarenin 23/05/2016 tarihinde başvuranın eş durumundan tayin talebinde bulunduğu 13/01/2015 tarihinde Samsun ilinde vizeli boş sözleşmeli mühendis pozisyonunun bulunmadığı şeklinde cevap vermesi üzerine, Danıştay 2. Dairesinin oyçokluğuyla verdiği 30/01/2017 tarihli ve … sayılı kararı ile talep edilen yerde boş pozisyon bulunmaması nedeniyle idare mahkemesinin kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bu karar 11/07/2017 tarihinde Bakanlığa tebliğ edilmiş; bunun üzerine ise
Ağrı İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünde boş vizeli mühendis pozisyonu bulunmadığından kararın uygulanabilmesi için yerel mahkemenin kararının beklenmesi yönünde bir Bakanlık Makamından Olur alınmış; ancak Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 27/04/2018 tarihli ve … sayılı karıyla Danıştay’ın bozma kararına uyarak davanın reddine karar vermesi ve bu kararın 25/06/2018 tarihinde idareye tebliği üzerine Bakanlık
Makamının 23/07/2018 tarihli ve … sayılı Oluruna istinaden başvuran 15/09/2018 tarihinde yeni bir sözleşme imzalayarak Ağrı Tarım ve Orman Bakanlığı İl
Müdürlüğünde görevine başlamıştır.
28) Bunun akabinde, başvuran, 17/09/2018 tarihli dilekçesiyle, yeniden aile birliğinin
sağlanması için Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü bünyesinde uygun olan bir pozisyona atanmayı talep etmiş; başvuranın bu talebi Tarım ve Orman Bakanlığı Personel
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Genel Müdürlüğünün Ağrı İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne gönderdiği 26/10/2018 tarihli ve … sayılı yazısıyla, başvuranın eşinin kurum içi yer değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
29) Öncelikle belirtmek gerekir ki, idari yargı mercilerince verilen kararlarda, idarenin
atamaya ilişkin işlemlerin niteliği gereği, idarenin, o andaki öznel ve nesnel koşullara göre (ilgilinin niteliği, kadro ve ihtiyaç durumu, bütçe imkanları, izlenen sosyal, ekonomik ve kültürel politikalar vb.) değerlendirip sonucuna göre karar alacağı, diğer bir ifadeyle idarenin takdir yetkisini başvuru tarihindeki koşullar çerçevesinde, çeşitli seçeneklerden birisini yeğleyerek kullanabileceği, ancak zaman içinde değişen koşulların idarenin öncekinden farklı karar almasını gerektireceği durumlarda aynı konuda değişik tarihlerde yapılan başvurulardan her birinin, aynı hukuki sonucu elde etmeye yönelik olsalar bile, öncekinden ayrı ve bağımsız birer başvuru oldukları; bu nedenle, açıktan bir göreve atanma, kadro tahsisi, nakil gibi başvuru zamanındaki öznel ve nesnel durum ve koşullara bağlı olarak ele alınıp değerlendirilmesi gereken konularda belirli bir süre sonra yeniden yapılacak başvuruyu idare, o andaki maddi ve hukuki koşullara göre yeniden inceleyip değerlendireceğine ve bağlı yetki içinde bulunmadığı hallerde takdir yetkisini, önceki başvuruya verdiği cevapla bağlı olmaksızın yeni başvuru tarihindeki koşul ve verileri göz önünde bulundurarak kullanacağına göre, tesis edilen yeni işlemi daha önceki başvurular üzerine tesis edilen işlemden ayrı nitelikte kabul etmenin ve son işleme karşı açılacak davayı süre ve esas yönlerinden bu çerçevede ele alıp değerlendirmenin zorunlu olduğu vurgulanmaktadır. (Danıştay 5. Dairesinin 26/04/1995 tarihli ve E:1992/1602, K:1995/1580 sayılı kararı). Buna göre, önceki yargı kararı uyuşmazlığı bütün bir gelecek için sona erdirmiş olmadığından, başvuranın yeni başvurusunun, idarece güncel duruma göre yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
30) Bu bağlamda, aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliği talep eden personelin,
7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3 üncü maddesinde yer alan 3 şartın tamamını taşıyıp taşımadığı incelenmelidir. Bu açıdan, başvuranın, söz konusu maddede yer alan ilk şart olan vizeli olduğu birimde en az bir yıl çalışmış olma şartını taşıdığı görülmektedir.
31) Diğer şart olan kamu personeli olan eşin kurum içi görev yeri değişikliği mümkün
olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması şartı konusunda ise, idare, başvuranın önceki başvurusu üzerine Sağlık
Bakanlığından alınan başvuranın eşinin talep etmesi halinde Ağrı iline atanabileceği yönündeki yazısına dayanarak, annesinin sağlık mazereti nedeniyle Samsun’a atanan kamu görevlisi (…) olan başvuranın eşinin kurum içi yer değişikliği mümkün olmayan veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde olmadığını gerekçe göstermek suretiyle başvuranın talebini reddetmiştir.
32) Başvuranın aynı konuda yaptığı idareye yaptığı 13/01/2015 tarihli önceki başvurusunun
reddi üzerine, Erzurum 2. İdare Mahkemesince verilen 30/12/2015 tarihli ve … sayılı karar incelendiğinde, başvuranın eşinin sağlık mazeretine dayalı olarak Samsun’da bulunması nedeniyle, sağlık mazeretinin devamı boyunca, kurum içi görev değişikliği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
mümkün olmayan bir görevde bulunduğunun kabulü gerektiği, bu sebeple başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olmadığı yönünde hüküm verdiği görülmektedir.
33) Gerçekten de, başvuranın eşinin her yıl başında annesi hakkında alınan sağlık raporunu
Sağlık Bakanlığına sunarak sağlık mazereti nedeniyle Samsun ilinde kaldığı, dolayısıyla sağlık mazeretinin halen devam ettiği göz önünde bulundurulduğunda, her ne kadar başvuranın eşinin talep etmesi halinde Ağrı iline atanması mümkün olsa da, içinde bulunduğu şartlar dahilinde Ağrı iline tayin istemesi beklenemeyeceğinden, başvuranın eşinin annesinin sağlık mazeretinin devam ettiği süre boyunca, görev yeri değişikliği mümkün olmayan bir görevde bulunduğunun kabul edilmesi gerekmektedir. Zira, başvuranın eşinin durumu ve şahsi tercihinin annesinin yanında bulunmak olup, şartlarda değişiklik olmadığı müddetçe Ağrı iline tayin talebinde bulunması hayatın olağan akışına aykırıdır. Kaldı ki, bahsi geçen madde metninde de “mevzuat gereği kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan” ifadesi kullanılmamış, dolayısıyla kurum içi görev yeri değişikliği mümkün olmayan haller sınırlandırılmamıştır. Buna bağlamda, Sağlık
Bakanlığının başvuranın eşinin potansiyel olarak Ağrı iline tayin talebinde bulunabileceğini ve böyle bir talebi olması halinde atanabileceğini beyan etmesi de idareyi sınırlandırıcı bir unsur olmayıp, idarenin, ilgili mevzuat hükümlerini somut olaya göre değerlendirmeye tabi tutarak işlem tesis edilmesi gerekmektedir.
34) Bu durumda, 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3
üncü maddesinde yer alan 3 şart bağlamında, başvuranın yeni dilekçesini verdiği tarihte, başvuranın geçiş yapmayı talep ettiği yerde boş sözleşmeli personel pozisyonu bulunup bulunmadığına da bakılmalıdır. Konuyla ilgili olarak idare ile yapılan yazışmalarda, Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 18/03/2019 tarihli ve … sayılı yazı ekinde yer alan tablolardan, başvuranın talebinin idarece reddedildiği tarihin 6 gün öncesinde (23/10/2018 tarihinde) Samsun ilinde 24 vizeli sözleşmeli mühendis kadrosu bulunduğu, bu kadrolardan 22’sinin dolu, 2’sinin ise boş olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, söz konusu yazıda Samsun ilinin doluluk oranının % 100 olduğu ifade edilse de, bu oranın 15/03/2019 tarihi itibariyle norm kadro sayısının doluluk oranına ilişkin olduğu değerlendirilmektedir.
35) İdarece 02/04/2019 tarihinde gönderilen ve … evrak numarasıyla kayıt altına alınan e-
posta ekinde yer alan yazıda ise, Samsun ilindeki Mühendis (…) norm kadrosunun sözleşmeli ve kadrolu olarak toplamda % 107 dolu olduğu, hâlihazırda Samsun ilinde 1 adet boş sözleşmeli Mühendis (…) pozisyonu bulunduğu bilgisi verilmiştir.
36) Daha sonrasında idarece Kurumumuza gönderilen 13/06/2019 tarihli ve 3408 sayılı
yazının ekindeki tablolardan ise, başvuranın talebinin reddedildiği 26/10/2018 tarihinde
Samsun ilinde olması gereken … mühendisi sayısının 342 olarak belirlendiği, ancak 327
… mühendisinin mevcut olduğu, doluluk oranının % 95 olduğu; 31/05/2019 tarihi itibariyle ise Samsun ilinde olması gereken … mühendisi sayısının 336 olarak belirlendiği, ancak 372 … mühendisinin mevcut olduğu, doluluk oranının % 111 olduğu anlaşılmaktadır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
37) Bilindiği üzere, norm kadro, sunulan hizmetin özelliği, o bölgede ihtiyaç duyulan
hizmetin niteliği ve niceliği, teşkilat yapısı, mevcut insan kaynağının miktarı vb. hususlar göz önünde bulundurularak idarece belirlenen kriterlere göre idarenin hizmet birimlerinde bulunması gereken azami personel sayısıdır. İdarece belirlenen ve Bakanlık
Makamının 02/03/2018 tarihli ve 369 sayılı Oluru ile yürürlüğe giren Taşra Teşkilatı
Norm Kadrolarının Tespit ve Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esasların 2 nci maddesine göre sözleşmeli personel de norm içerisinde değerlendirilmektedir. Söz konusu Usul ve
Esaslarda sözleşmeli personelin norm sayılarının belirlenmesi için herhangi özel hüküm yer almamaktadır.
38) Ancak, memur kadrosu ve sözleşmeli personel pozisyonları iki farklı personel rejimine
ait hususlar olup, bu statülerde bulunan personelin yer değiştirmeleri de farklı mevzuat hükümlerine göre yapılmaktadır. Bu bağlamda, memurlar için kadro tahsisi yapılmasına rağmen sözleşmeli personel için vize alınmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı bünyesinde … mühendisliği unvanı altında hem kadrolu hem de sözleşmeli statüde personel istihdam edilmektedir. Bu durumda, farklı statülerdeki personelin mevzuattan kaynaklanan haklarının kaybolmaması için norm sayıları belirlenirken ve kullanılırken kadrolu ve sözleşmeli personel için farklı esaslar geliştirmeli, bir statüdeki personelin diğer statüdeki personelin hakkını gasp etmemesi için gerekli tedbirler alınmalıdır.
39) Somut olayımızda, başvuranın aile birliği mazeretiyle görev yerinin Samsun iline
alınması talebiyle 15/09/2018 tarihli dilekçesiyle yaptığı başvurusunun reddedildiği 26/10/2018 tarihinde, … mühendisi normunun % 95 oranında dolu olduğu ve bu tarihte 2 adet vizeli sözleşmeli personel pozisyonunun boş olduğu anlaşılmaktadır. Daha sonrasında ise, idarece Kurumumuza vizeli sözleşmeli personel sayıları hakkında bilgi verilmese de, … mühendisi norm doluluk oranının 15/03/2019 tarihinde % 100’e, 02/04/2019 tarihinde % 107’ye, 31/05/2019 tarihinde % 111’e çıktığı görülmektedir.
40) Norm doluluk oranın zamanla arttığı anlaşılmakla birlikte, idarenin son cevabi yazısına
göre halen boş vizeli sözleşmeli pozisyonu bulunduğu anlaşıldığından, başvuranın atamasının yapılmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Zira, idarece norm sayısının dolu olmasının gerekçe gösterilmesi halinde, sözleşmeli personel için ayrılan pozisyonların kadrolu personelce kullanılması ve sözleşmeli personelin vizeli boş pozisyon bulunması şartının yanında diğer şartların hepsini taşımalarına rağmen mevzuattan kaynaklanan haklarını kullanamamaları durumu ortaya çıkacaktır.
41) Kaldı ki, yukarıda yer alan başvuranın önceki başvurusunun reddedilmesi üzerine verilen
yargı kararlarında, başvuru tarihi itibariyle vizeli sözleşmeli personel pozisyonu bulunup bulunmadığının tespit edilmesi yoluna gidildiği görülmektedir. Kurumumuzca da başvuranın talebinin reddedilmesi işlemi incelenmekte olup, başvuranın söz konusu başvurusunu yaptığı tarihte veya başvurusunun reddedildiği tarihte vizeli sözleşmeli personel pozisyonu bulunup bulunmadığının göz önünde bulundurulmaktadır. Bu açıdan, 26/10/2018 tarihi itibariyle Samsun ilinde vizeli sözleşmeli personel pozisyonu bulunduğu anlaşıldığından ve yukarıda izah edildiği gibi başvuranın mevzuattaki diğer
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
şartları da karşıladığı değerlendirildiğinden, başvuranın atanmasının mümkün olduğu görülmektedir.
42) Diğer yandan, 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların Ek 3
üncü maddesiyle sözleşmeli personelin aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değişikliği talebinde bulunabileceği yönündeki düzenlemede, ilgililerin bu yöndeki talebinin kabul edilip edilmemesi konusunda idareye takdir yetkisi tanındığı görülmektedir. Ancak, şüphesiz ki, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye mevzuatla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare, takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, eşitlik ve hakkaniyet kuralını gözetmeli, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı; bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetin gereklerine uygun bir şekilde objektif, makul ve geçerli neden ve gerekçelere dayalı olarak kullanmalıdır.
43) Yukarıda bahsedildiği üzere, başvuranın aile birliği mazeretiyle görev yeri değişikliği
talep ettiği tarihte Samsun ilinde vizeli sözleşmeli personel pozisyonu bulunduğu, dolayısıyla Samsun ilinde … mühendisi unvanında ihtiyaç bulunduğu anlaşıldığından; ayrıca başvuranın eşinin annesinin sağlık mazereti çerçevesinde Samsun iline atandığı ve annesinin sağlık durumunun aynı olması nedeniyle sağlık mazeretinin devam ettiği göz önünde bulundurulduğunda, eşinin annesinin sağlık mazereti devam ettiği sürece, hakkaniyet gereğince başvuranın 7/15754 sayılı Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına
İlişkin Esasların Ek 3 üncü maddesindeki eşinin görev yeri değişikliği mümkün olmayan bir görevde bulunması şartını taşıdığının kabul edilmesinin gerektiği değerlendirildiğinden; bunun yanında, mevcut durum itibariyle norm sayısının dolu olduğu görülse de sözleşmeli personele ait pozisyonların kadrolu personelce doldurulmasının ve kadrolu personelin atamaları norm oranı % 111 oranına ulaşana kadar yapılırken sözleşmeli personelin atamasının norm sayısının dolu olduğu gerekçe gösterilerek yapılmamasının da hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirildiğinden; halihazırda vizeli sözleşmeli … mühendisi pozisyonu bulunmasa da başvuranın görev yerinin Samsun iline alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.
44) Sonuç olarak, Kurumuzca yapılan inceleme neticesinde, sözleşmeli … mühendisi olarak
Ağrı ilinde görev yapmakta olan başvuranın aile birliği mazereti nedeniyle Samsun iline yer değişikliğinin yapılması talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirildiğinden, başvuranın görev yerinin Samsun iline alınması yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
45) Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece
hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiştir.
46) Somut olayımızda, Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Tarım ve Orman
Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 21/01/2019 tarihli ve 244793 sayılı yazısıyla, başvuranın önceki başvurusundan ve bu başvuru üzerine mahkemelerce verilen karalardan bahsedilmiş, yazı ekinde ise yine eski başvuruya ilişkin bilgiler verilmiş, ayrıca gerek üst yazıda gerekse ekindeki belgelerde başvuranın yeni başvurusuna, kadro durumuna ve vizeli sözleşmeli personel pozisyonu bulunup bulunmadığına ilişkin herhangi bir bilgiye ve belgeye veya değerlendirmeye yer verilmemiştir. Personel Genel
Müdürlüğü ile yapılan şifahi görüşmeler sonrasında gönderilen 29/01/2019 tarihli ve …
sayılı yazıda ise, bir önceki üst yazının aynısı gönderilmiş, yazı ekinde ise istenen belgelerden daha fazlasına yer verilse de yine kadro durumuna ve vizeli sözleşmeli personel pozisyonu bulunup bulunmadığına ilişkin bilgi ve belgelere yer verilmemiştir.
47) Kurumumuzun ikinci bilgi belge yazısı üzerine ise,18/03/2019 tarihli ve … sayılı yazıyla,
sözleşmeli personel pozisyonlarındaki doluluk-boşluk durumuna ilişkin tablolar gönderilmiş; talep edilen bilgilerin tamamına yer verilmemesi ve muğlak ifadeler olduğu düşünülmesi üzerine, yine idare ile yapılan şifahi görüşmeler sonrasında, Personel Genel
Müdürlüğünde Şef kadrosunda görev yapan bir personele ait resmi e-posta adresinden
Kurumumuza ait resmi e-posta adresine 02/04/2019 tarihinde gönderilen ve 13157 evrak kayıt numarasıyla kayıt altına alınan e-posta ekindeki bila tarihli ve bila sayılı imzasız yazıda bazı istatistiki bilgilere yer verilmiş; ancak söz konusu yazı resmi yazıyla
Kurumumuza gönderilmek yerine, 24/04/2019 tarihli ve … sayılı yazıyla Bakanlık
Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünden alınan yazı gönderilerek bilgi ve belge gönderilmemiştir.
48) Söz konusu yazı ekinde yer alan, Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 09/04/2019
tarih ve … sayılı yazısı incelendiğinde ise, yazıda 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanunu’nun 17 nci maddesinde yer alan yargı organlarınca görülmekte olan uyuşmazlıklara ilişkin başvuruların Kurumumuzca incelenemeyeceğinden bahisle, uyuşmazlığın Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 2018/623 sayılı dosyasında derdest olduğu gerekçesiyle Kanunun amir hükmü gereğince bilgi ve belgelerin gönderilemediğinden bahsedildiği görülmektedir. Ayrıca, Kurumumuzun 23/05/2019 tarihli bilgi belge isteme yazısına cevaben, Personel Genel Müdürlüğünce gönderilen 13/06/2019 tarihli ve 3408 sayılı yazıda da, halen önceki yazılarımızda istenen bilgi ve belgelerin yargıya intikal etmiş olan konulara ilişkin olmasına rağmen gönderildiğinden bahsedildiği ifade edilmiştir.
49) Ancak, Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 09/04/2019 tarih ve … sayılı yazısında
yer alan Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 2018/623 sayılı dosyasında derdest olduğu yönündeki bilginin yanlış olduğu, söz konusu davanın başvuranın önceki başvurusu üzerine idarece verilen ret kararının iptali yönünde idare mahkemesince verilen kararın temyizi sonucunda Danıştay’ın bozma kararı üzerine dosyanın gönderildiği idare mahkemesinin esasına ilişkin olduğu, bu davanın ise 27/04/2018 tarihinde mahkemece sonuçlandırıldığı ve kararın 25/06/2018 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığına tebliğ edildiği, buna istinaden Bakanlık Makamının Olur’u ile başvuranın Samsun ilinden Ağrı iline görev yeri değişikliğinin yapıldığı, buna ilişkin belgelerin Personel Genel
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Müdürlüğü tarafından önceki yazıyla Kurumumuza gönderildiği, dolayısıyla bu durumun
Kurumuza verilen cevabi yazıyı gönderen Personel Genel Müdürlüğünce bilindiği görülmektedir.
50) Bu minvalde, başvuranın yeni dilekçesine verilen ret cevabı üzerine idari yargıda açılan
bir davanın bulunmadığı anlaşıldığı gibi, 6328 sayılı Kanun’un 17 nci maddesinde yer alan hüküm Kurumumuzun hangi konularda inceleme yapamayacağına ve karar veremeyeceğine ilişkin olup, bu hükmün Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine idarelerin söz konusu Kanun maddesini gerekçe göstererek bilgi ve belge taleplerimize cevap vermeyecekleri şeklinde yorumlanması mümkün değildir.
51) Aksine, 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Bilgi ve belge isteme”
başlıklı 18 inci maddesinin birinci fıkrasında, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak istediği bilgi ve belgelerin, bu isteğin tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde verilmesinin zorunlu olduğu, bu süre içinde istenen bilgi ve belgeleri haklı bir neden olmaksızın vermeyenler hakkında Başdenetçi veya denetçinin başvurusu üzerine ilgili merciin soruşturma açacağı, anılan maddenin ikinci fıkrasında da Devlet sırrı veya ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgelerin, yetkili mercilerin en üst makam veya kurulunca gerekçesi belirtilmek suretiyle verilmeyebileceği, ancak, Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgelerin Başdenetçi veya görevlendireceği denetçi tarafından yerinde incelenebileceği ifade edilmiş olup, buna göre devlet sırrı olmadığı sürece idarelerin Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeleri göndermesi gerekmektedir.
Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin hangi açıdan değerlendirilmeye alınacağı, idarece gönderilen bilgi ve belgeler üzerine 6328 Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ne yönde karar verileceği Kurumumuzun takdirindedir.
52) Kaldı ki, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler, başvuranın daha öncesinde idareye
yaptığı başvurusu üzerine tesis edilen işleme ve yargı yerlerince verilen kararlara ilişkin olup, başvuranın güncel başvurusu aynı konuya ilişkin olduğundan, Kurumumuzun incelemesi sırasında uyuşmazlığın çözümüne ışık tutması açısından önemli olması nedeniyle talep edilmiştir. İdare de Kurumumuza verdiği cevaplarda başvuranın önceki başvurusu üzerine tesis edilen işlemelere ve yargı kararlarına atıfta bulunmaktadır. İş bu kararın incelemesinden de görüleceği üzere, başvuranın önceki başvurusunun reddedilmesine ilişkin işlem konusunda herhangi bir hüküm verilmemiş, talep edilen bilgi ve belgelerden elde edilen bilgiler incelenmekte olan uyuşmazlığın geçmişi bağlamında raporlanmıştır.
53) Bu çerçevede, idarenin Kurumumuzun bilgi ve belge talebini yukarıda yer verilen
gerekçeye dayanarak reddetmesi açıkça Kanuna aykırılık teşkil etmekte olup, idarenin bundan böyle Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin zamanında ve eksiz olarak gönderilmesi konusunda gerekli hassasiyeti göstermesi, bu konuda bütün birimleri bilgilendirmesi ve gerekli diğer tedbirleri alması beklenmektedir.
54) Bu çerçevede, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer alan ilkeler açısından; idarenin, Kurumumuzun istediği bilgileri zamanında ve tam olarak göndermemesi nedeniyle “kanunlara uygunluk”, “şeffaflık” ve “hesap verebilirlik” ilkelerine; ayrıca, başvuranın talebini
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
reddederken hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle söz konusu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
55) 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci
maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 27/05/2019 tarihli ve … sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın aile birliği mazereti nedeniyle Samsun iline yer değişikliğinin yapılması talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı değerlendirildiğinden başvuranın görev yerinin Samsun iline alınması yönünde TARIM
VE ORMAN BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve gereği için TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.