Aile birliği mazereti ortadan kalktığında memurun önceki görev yerine naklen atanma talebi kabul edilir mi? (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/10181-S.21.16414

BAŞVURU NO : 2021/980

KARAR TARİHİ : 08/07/2021

RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

Naklen atanma talebi hakkında.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 14/01/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, Kara Kuvvetleri Komutanlığında asker olarak İstanbul ilinde görev yapan eşinin zorunlu görevi nedeniyle 23.07.2018 tarihinde Doğubayazıt ilçesine naklen atanması üzerine eş durumu mazeretiyle

2019 yılı Şubat ayında Doğubayazıt Adliyesine atandığını, 28.01.2019 tarihinde görev yaptığı İstanbul

Anadolu Adalet Sarayından ayrılarak 12.02.2019 tarihinde Doğubayazıt Adalet Sarayında göreve başladığını, anılan tarihten itibaren de Doğubayazıt Adliyesinde 2.Adliye Ceza Mahkemesinde görev yaptığını, eşinin 16.11.2020 tarihinde malulen emekli olduğunu ve hemen akabinde daimi ikametgâhlarının bulunduğu Ordu iline taşındığını, eşinin malulen emekli olması nedeniyle eş durumundan atanma mazeretinin de ortadan kalktığını belirterek; bu kez Anayasanın ailenin korunması başlığını taşıyan 41 inci maddesi hükmü de dikkate alınarak, aile birliğinin bozulması ve iki ayrı yerde ikamet etmenin vermiş olduğu maddi sıkıntılar ile 4 aylık hamile olarak Doğubayazıt ilçesinde yalnız kalmasının yaratmış olduğu sıkıntılar nedeniyle, daimi ikamet adresinin bulunduğu Ordu ili adliyelerine naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuru konusuna ilişkin bilgi ve belge talebimize istinaden, Adalet Bakanlığının 19/02/2021 tarih ve / sayılı cevabi yazıları ve eklerinde özetle; 2.1. Doğubayazıt Adliyesinde Zabıt Katibi olarak görev yapan başvuranın, eşinin emekli olması ve maddi nedenlerden dolayı Ordu Adliyesine naklen atanma talebinin reddine ilişkin başvurusunun incelendiği, 2.2. Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Mazerete Dayalı Naklen Atamalar” başlıklı 24 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki personel; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini belgelendirmeleri halinde 22 nci maddedeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabilirler. (2) Bu şekilde atananlar mazeretlerinin herhangi bir nedenle ortadan kalkması

durumunda, süre şartına bakılmaksızın uygun bir kadro ve ihtiyaç bulunması halinde önceki görev yerlerine atanabilirler…” hükmünün yer aldığı, 2.3. Başvuranın Konya Adliyesi emrinde zabıt katibi olarak görev yapmakta iken aile birliği mazereti nedeniyle İstanbul Anadolu Adliyesine atamasının yapıldığı, daha sonra İstanbul Anadolu Adliyesinden de yine aile birliği mazereti nedeniyle Doğubayazıt Adliyesine atamasının yapıldığı, asker olarak görev yapan eşinin emekli olması nedeniyle mazeretinin ortadan kalktığını belirterek Ordu Adliyesine atanma talebinde bulunduğu anlaşılmışsa da yukarıda yer verilen hüküm uyarınca aile birliği mazeretinin ortadan kalkması nedeniyle, başvuranın bir önceki görev yerini talep etmesi hâlinde naklen atanması mümkün olduğundan, Ordu Adliyesine naklen atanma talebinin bu yönüyle uygun görülmediği, 2.4. Ayrıca diğer mazeretlerinin de Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 25, 26 ve 28 inci maddelerinde belirtilen şartlara uygun olmadığı anlaşıldığından, Doğubayazıt Adli Yargı İlk

Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının anılan kararının Bakanlıklarınca uygun görüldüğü, başvuranın talebinin ise uygun görülmediği, açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 24/2/1983 tarih ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun 114 üncü maddesinde;

“Adalet komisyonlarının görevleri şunlardır:

a) Atamaları doğrudan Bakanlıkça yapılanlar dışındaki adlî ve idarî yargı ile ceza infaz kurumları ve tutukevleri personelinin;

1) İlk defa Devlet memurluğuna atanacaklardan merkezî sınavda başarılı olanların ilgili yönetmelik

hükümlerine göre düzenlenecek sözlü ve gerektiğinde uygulamalı sınavlarını yapmak, hukuk fakültesi ve adalet meslek yüksek okulu mezunlarına öncelik tanımak kaydıyla başarılı olanların atanmalarını teklif etmek.

2) Aslî Devlet memurluğuna atanmaları, sicil ve disiplin işlemleri, görevden uzaklaştırılmaları, aylık ve

ödenekleri ile diğer özlük işlemlerini bu Kanun ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilgili mevzuat hükümlerine göre yerine getirmek.

3) Naklen veya hizmet gereği atamasını, ilgili mahkeme başkanı, hâkim veya Cumhuriyet savcısının

görüşünü alarak, yetki alanı içerisinde yapmak.

4) Geçici olarak görevlendirmesini, yetki alanı içerisinde altı ayı geçmemek üzere yapmak…”

6. 10/07/2003 tarih ve 25164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin, 6.1. “Mazerete Dayalı Naklen Atamalar” başlıklı 24 üncü maddesinde; “Bu Yönetmelik kapsamındaki personel; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini belgelendirmeleri halinde 22 nci, 22/A, 22/B ve 22/C maddelerindeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabilirler.

Bu şekilde atananlar mazeretlerinin herhangi bir nedenle ortadan kalkması durumunda, süre şartına bakılmaksızın uygun bir kadro ve ihtiyaç bulunması halinde önceki görev yerlerine atanabilirler.

Görev yapılan yere atanmadan önce var olan bir mazerete dayalı olarak nakil talebinde bulunulamaz.

Bu madde kapsamındaki aile birliği mazeretine dayalı naklen atamalarda, 22 nci maddenin beşinci fıkrasındaki toplu atama usulü de uygulanabilir. Toplu atama usulü uygulanması durumunda aile birliği mazeretine dayalı naklen atama işlemleri yılda iki kez gerçekleştirilir.

Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır.

Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir.” 6.2. “Sağlık Durumu Nedeniyle Atama” başlıklı 25 inci maddesinde; “Kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının, görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut görev yerinin, söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, sağlık mazeretine dayanarak mazeretinin karşılanabileceği bir yere naklen atanabilirler.” 6.3. “Aile Birliği Mazereti Nedeniyle Atama” başlıklı 26 ncı maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atama, memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda eşinin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de Bakanlık merkez veya taşra teşkilatı ile bağlı kuruluşlarında çalışıyor olması halinde, daha fazla hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, c) Eşinin, farklı kurumda çalışıyor olması ve görev yaptığı kurumun öncelikli hizmet ihtiyacının, gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle Bakanlıkça tespiti halinde eşinin görev yaptığı kurumun hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.

Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atanma isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca naklen atanma başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.

Aile birliği mazereti nedeniyle atananlar, göreve başladıkları tarihten itibaren sağlık, can güvenliği ve hizmet gereği veya deprem, yangın, sel gibi doğal afet durumları hariç olmak üzere bir yıl geçmedikçe, aile birliği mazereti nedeniyle yeniden atanamazlar.” 6.4. “Can Güvenliği Nedeniyle Atama” başlıklı 28 inci maddesinde; “Görevli bulunduğu yerde çalışmaya devam etmesi kendisi, eşi veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarından biri açısından can güvenliği yönünden tehdit oluşturanların, başka bir yere atamaları yapılabilir.

Can güvenliği nedeniyle naklen atanma taleplerine, bu Yönetmelikte belirtilen atamalara ilişkin belgeler ile can güvenliğinin tehdit altında olduğuna dair, adli veya idari makamlardan alınacak belgeler eklenir.

8/3/2012 tarihli ve 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca hakkında adli makamlarca işyerinin değiştirilmesine ilişkin koruyucu tedbir kararı alınan memur, başka bir yere atanabilir.” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; İdarenin, başvuranın naklen atanma talebini reddetmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Doğubayazıt Adliyesinde Zabıt Katibi olan başvuran, eşinin emekli olması ve maddi nedenlerden dolayı

Ordu Adliyesine naklen atanma talebinde bulunmaktadır.

9. Başvuru konusuna ilişkin olarak İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; başvuranın Konya Adliyesi emrinde zabıt katibi olarak görev yapmakta iken aile birliği mazereti nedeniyle İstanbul Anadolu

Adliyesine atamasının yapıldığı, daha sonra İstanbul Anadolu Adliyesinden de yine aile birliği mazereti nedeniyle Doğubayazıt Adliyesine atamasının yapıldığı, asker olarak görev yapan eşinin emekli olması nedeniyle mazeretinin ortadan kalktığını belirterek Ordu Adliyesine atanma talebinde bulunduğu, ancak

Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Mazerete Dayalı Naklen Atamalar” başlıklı 24 üncü maddesi hükmü uyarınca, aile birliği mazeretinin ortadan kalkması nedeniyle, başvuranın bir önceki görev yerini talep etmesi hâlinde naklen atanması mümkün olduğundan, bu kapsamda Ordu

Adliyesine naklen atanma talebinin uygun görülmediği anlaşılmıştır. Ayrıca başvuranın diğer mazeretleri de anılan Yönetmeliğin 25, 26 ve 28 inci maddelerinde belirtilen şartlara uygun olmadığı değerlendirilerek, Doğubayazıt Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığınca başvuranın talebinin uygun görülmediği anlaşılmıştır.

10. Devlet memurlarının bir takım mazeretler çerçevesinde başka yerde görevlendirilme konusunda talep hakları var ise de buna ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, kamu hizmetinin sürekliliğinin sağlanması, insan kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.

11. Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Mazerete Dayalı Naklen

Atamalar” başlıklı 24 üncü maddesinde; Yönetmelik kapsamındaki personelin; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini belgelendirmeleri halinde 22 nci maddedeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabileceğine; bu şekilde atananların mazeretlerinin herhangi bir nedenle ortadan kalkması durumunda, süre şartına bakılmaksızın uygun bir kadro ve ihtiyaç bulunması halinde önceki görev yerlerine atanabileceğine hükmedilmiştir. Aile birliği mazereti nedeniyle atamaya ilişkin hususlar ise anılan

Yönetmeliğin 26 ncı maddesinde düzenlenmiştir. Bu çerçevede, başvuranın eşinin emekli olduğu, bu anlamda aile birliği mazeretinin ortadan kalktığı, ayrıca başvuranın diğer mazeretlerinin de anılan

Yönetmeliğin diğer sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı naklen atamalara ilişkin şartlar kapsamında olmadığı anlaşılmakta olup, söz konusu Yönetmelik kapsamında, başvuranın Ordu iline naklen atanma talebinin reddedilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir. Ayrıca anılan Yönetmeliğin 24 üncü maddesindeki “bu şekilde atananların mazeretlerinin herhangi bir nedenle ortadan kalkması durumunda, süre şartına bakılmaksızın uygun bir

kadro ve ihtiyaç bulunması halinde önceki görev yerlerine atanabileceği” hükmü kapsamında, İdarece, başvuranın bir önceki görev yerini talep etmesi hâlinde naklen atanmasının mümkün olacağı ifade edilmiştir.

12. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın eşinin emekli olduğu, bu anlamda aile birliği mazeretinin ortadan kalktığı, ayrıca başvuranın diğer mazeretlerinin de anılan Yönetmeliğin diğer sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı naklen atamalara ilişkin şartlar kapsamında olmadığı anlaşılmakta olup, söz konusu Yönetmelik uyarınca başvuranın Ordu iline naklen atanma talebinin reddedilmesi işleminde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Adalet Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi