|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde çalıştığı ve eşinin Karabük Belediyesinde sözleşmeli mühendis olarak görev yaptığı belirtilmiştir. Başvuran, aile birliğini sağlamak amacıyla Karabük iline tayin talebinde bulunmuş, ancak bu talep idare tarafından reddedilmiştir. İdarenin, yer değiştirme taleplerini değerlendirirken kadro imkanları ve hizmet ihtiyacını öncelikli olarak dikkate alması gerektiği, ayrıca aile birliğinin korunmasının önemine vurgu yapılmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde, aile birliği mazeretinin göz ardı edilemeyeceği ve idarenin bu konuda olumlu bir işlem tesis etmesinin hakkaniyete uygun olacağı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvuranın tayin talebinin makul bir süre içinde yerine getirilmesi için Jandarma Genel Komutanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği ifade edilmiştir. Karar, aile birliğinin korunmasının kamu hizmetlerinin etkinliği açısından da önemli olduğunu ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/69413-S.20.75672
BAŞVURU NO : 2020/4570
KARAR TARİHİ : 27/08/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği mazereti sebebiyle tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 09/03/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma Genel
Komutanlığı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı bünyesinde Veri Hazırlama
Kontrol İşletmeni (VHKİ) olarak çalıştığını, aile birliğinin sağlanması için yer değiştirme talebinde bulunduğunu, eşinin Karabük Belediyesinde sözleşmeli mühendis olarak görev yaptığını ve başka bir ilde Belediyenin teşkilatının olmaması nedeniyle farklı bir ile atamasının bulunmadığını, bu sebeple aile birlik ve bütünlüğünü sağlamak için Karabük iline tayin dilekçesi verdiğini ancak idare tarafından reddedildiğini, Karabük ilinde VHKİ kadrosunda devlet memuru ile yer değiştirme talebinde bulunduğunu ancak talebinin atamaya yetkili birime dahi gönderilmeyip reddedildiğini belirterek, ilgili mevzuat hükümlerine göre gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/03/2020 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına
istinaden Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 09/04/2020 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Jandarma Okullar Komutanlığının lağvedilerek Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi
Başkanlığına dönüştürülmesi neticesinde ortaya çıkan personel ihtiyacının karşılanması maksadıyla, (200) açıktan atama kontenjanı verildiği ve alım sürecinin tamamlanmasına müteakip, 2018 yılı içerisinde (196) personelin atamalarının yapılarak göreve başlamalarının sağlandığı,
2.2) Devlet memuru ’ın JSGA Bşk.lığının personel ihtiyacının karşılanması
maksadıyla verilen kontenjan kapsamında “Veri Hazırlama ve Kontrol İşletmeni” olarak atandığı ve 30 Temmuz 2018 tarihinde göreve başladığı,
2.3) Personelin, 06 Eylül 2019 tarihli Olur ile Asli Devlet Memurluğuna geçişinin
onaylanmasına müteakip 17 Eylül 2019 tarihli dilekçeyle müracaat ederek 10 Eylül 2019 tarihinde evlendiği, eşinin Karabük Belediye Başkanlığında 4/B sözleşmeli kadrosunda inşaat mühendisi olarak çalışması nedeniyle Karabük iline atanma talebinde bulunduğu, talebinin uygun değerlendirilmediği,
2.4) Personelin görev yaptığı JSGA Bşk.lığının personelin unvanında kadro sayısının (138),
kadroda istihdam edilen personel sayısı (86), atanmak istediği Karabük İl J.K.lığında kadro sayısının (6), kadroda istihdam edilen personel sayısının (4) olduğu,
2.5) Personelin JSGA Bşk.lığının personel ihtiyacının giderilmesi maksadıyla verilen özel
kontenjan kapsamında işe alındığı,
2.6) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in 5/b maddesinde; “Yer değiştirme sureti ile atamalarda, atanmak istenilen hizmet bölgesi ve alanındaki kadro imkanları ile ayrılmak istenen yerdeki hizmet ihtiyacı öncelikle dikkate alınır” hükmü gereği, mevcut görev yerinde hizmetine daha fazla ihtiyaç bulunduğu,
2.7) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in 5/d maddesinde; “Atama isteklerinin değerlendirilmesinde asgari bölge ve eşiti birlik komutanları ile kurum amirlerinin görüşleri de dikkate alınır.” gereği, yerine personel istenmesinin ve birlik komutanınca atanma talebinin uygun görülmediği,
2.8) Verilen kontenjan kapsamında işe alınan (196) personelden, (13)’ünün aynı dönem
içerisinde asaletlerinin onaylanmasına müteakip eş, sağlık, eğitim v.b. gerekçelerle atanma talebinde bulunduğu ve bu taleplerin de uygun değerlendirilmediği,
2.9) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ve JGY 51-12
Jandarma Genel Komutanlığı Sivil Memur İşlemleri Yönergesinde; “… genel atamaların her yıl Haziran-Eylül aylarında yapılacağı, eş, sağlık ve eğitim durumu nedeniyle yapılacak atamalarda bu tarihe bağlı kalınmayacağı …” hükmüne yer verilmişse de, aynı anda (13)
personelin Ekim-Kasım ayı içerisinde atamalarının yapılarak, yerlerine yaklaşık 8-9 ay sonra sonuçlanacak genel atama döneminde personel verilmeye çalışılmasının kamu zararına neden olacağının değerlendirildiği,
2.10) Personelin becayiş talebi, JGY 51-12 Jandarma Genel Komutanlığı Sivil Memur İşlemleri
Yönergesi 5’inci bölüm, 2’nci kısım, “Karşılıklı Yer Değiştirme” başlıklı 4/a/(1) bendinde; “J.Gn.K.lığında görev yapan memurlar için sıralı sicil amirlerince olumlu görüş bildirilme şartı aranır.” hükmü gereği sıralı amirlerince uygun görülmeyerek kendisine olumsuz cevap verildiği,
2.11) Personelin genel atama döneminde müracaat etmesi halinde, talebinin ilgili birliklerin
kadro mevcut durumu dikkate alınarak tekrar değerlendirileceği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın;
3.1) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde, “Devlet,
sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun;
5.1) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer
değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır…Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel
Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.”,
5.2) “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76’ıncı
maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.”,
6) 24/12/2013 tarihli ve 28861 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Jandarma Genel
Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in,
6.1) “Tanımlar” başlıklı 4’üncü maddesinde; “Genel atama dönemi: Mayıs ayı içerisinde
Jandarma Genel Komutanlığı personeli tarafından “Yer Değiştirme Suretiyle Atanma İstek
Formu”nun, Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli tarafından ise atama dilekçesi ve sıralı amirlerin mütalaa formunun gönderilmesi kaydıyla her yılın Haziran-Eylül dönemini, b) Genel Yönetmelik: Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliği”,
6.2) “Temel İlkeler” alt başlıklı 5’inci maddesinde; “(1) Atamalarda esas alınacak temel
ilkeler şunlardır:
…
b) Yer değiştirme sureti ile atamalarda, atanmak istenilen hizmet bölgesi ve alanındaki kadro imkânları ile ayrılmak istenen yerdeki hizmet ihtiyacı öncelikle dikkate alınır.
…
ç) Hizmet ihtiyacı nedeniyle yapılacak atamalarda, görevin özelliğine göre hizmet bölgeleri ve alanları arasında memurların adil ve dengeli dağılımı sağlanır.
d) Atama isteklerinin değerlendirilmesinde Jandarma Genel Komutanlığında asgari İl
Jandarma Komutanı, Sahil Güvenlik Komutanlığında Bölge Komutanları ve eşiti birlik komutanları ile kurum amirlerinin görüşleri de dikkate alınır.
e) Atanacak memurun asaletinin onaylanmış olması gerekir.
…
h) Aile birliğini kendi rızasıyla bozanlar hariç, eşi resen atama görenler, atamaya esas sağlık problemleri ortaya çıkanlar ile can güvenliği mazereti bulunup durumlarını belgelendirenler bu Yönetmelikteki kısıtlamalara tabi değildir.”
6.3) “Atanma müracaat ve atama dönemleri” başlıklı 8’inci maddesinde; “… (4) Genel
atama dönemi dışında yapılan mazeret grubu atanma talepleri veya teklifleri makul zaman içerisinde değerlendirilerek işleme konulur.”
6.4) “Atamalarda göz önünde bulundurulacak hususlar” başlıklı 9’uncu maddesinde; “
1) Atamalarda aşağıdaki hususlar göz önünde bulundurulur:
a) Atamalarda aile bütünlüğünün muhafaza edilmesi bakımından, eş ve sağlık durumları, ilgili kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak dikkate alınır.
…
c) Farklı kurumlarda çalışıp da atanma talebinde bulunan eşlerden unvan, kadro ve görev bakımından daha aşağıda bulunanın görev yeri üst durumda olana bağlı olarak değiştirilir.
…
g) (Ek:RG-28/3/2020-31082) Yer değiştirme suretiyle atamalar, devlet memurlarının öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumuna göre kamu/birey yararı ve dengesi gözetilerek yapılır.
ğ) (Ek:RG-28/3/2020-31082) Aynı hizmet alanında çalışan eşlerden birinin aile birliğini kendi rızası ile bozarak, başka bir hizmet alanına/bölgesine atanması durumunda aile birliği mazereti nedeniyle atanma talebinde bulunulamaz.
6.5) “Mazerete bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 11’inci maddesinde; “… b) Aile Birliği
Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği: Memurun;
…3) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak kaydıyla, her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere,
4) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde
360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene
bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, …
atanması suretiyle yapılabilir. Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da (b) bendinin dördüncü alt bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kuruma ibraz etmekle yükümlüdür. Ayrıca evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.”,
7) 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in;
7.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinde; “ a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda
kadro imkanları göz önünde bulundurulur.
b) Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır.
c) Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”
7.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atamalarda Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar”
başlıklı 9’uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır.”
7.3) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12’inci
maddesinde; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.
Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır.
Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır.
Sağlık ve can güvenliği mazeretlerine dayalı olarak yapılacak yer değiştirme suretiyle atamalar, atanma dönemine tabi değildir.”
7.4) “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14’üncü maddesinde; “
a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde
360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene
bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e)
bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür.
Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.
Genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli hakkında özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla birinci fıkranın (d) bendine ilişkin farklı usul ve esaslar belirlenebilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın Karabük
iline, aile birliği mazereti dikkate alınarak atanma talebinin makul bir zaman içinde yerine getirilmesi hususunda İdare’ye Tavsiye Kararı verilmesi yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve
Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı emrinde devlet memuru (VHKİ) olarak çalıştığını, eşinin
Karabük Belediyesinde sözleşmeli mühendis olarak görev yaptığını ve başka bir ilde Belediye teşkilatının olmaması nedeniyle farklı bir ile atamasının yapılamadığını, bu sebeple aile birlik ve bütünlüğünü sağlamak için Karabük iline tayin dilekçesi verdiğini ancak idare tarafından reddedildiğini, Karabük ilinde VHKİ kadrosunda devlet memuru ile yer değiştirme talebinde bulunduğunu ancak talebinin atamaya yetkili birime dahi gönderilmeyip reddedildiğini belirterek ilgili mevzuat hükümlerine göre gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
10) 657 sayılı Kanunun 76’ ncı maddesiyle Kurumlarınca memurların, görev ve unvan eşitliği
gözetilmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle bulundukları kadro derecelerine eşit ya da daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atanabileceği hükme bağlanmıştır. Diğer yandan, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığında görev yapan devlet memurlarının yer değiştirmelerine ilişkin usul ve esasların belirlendiği Jandarma
Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in 5’inci maddesinde, yer değiştirme suretiyle atamalarda esas alınacak temel ilkelere yer verilmiştir. Buna göre; yer değiştirme sureti ile atamalarda, atanmak istenilen hizmet bölgesi ve alanındaki kadro imkânları ile ayrılmak istenen yerdeki hizmet ihtiyacı öncelikle dikkate alınması; hizmet ihtiyacı nedeniyle yapılacak atamalarda, görevin özelliğine göre hizmet bölgeleri ve alanları arasında memurların adil ve dengeli dağılımı sağlanması gerekmektedir. Yine atama isteklerinin değerlendirilmesinde Jandarma Genel Komutanlığında asgari İl Jandarma Komutanı, Sahil
Güvenlik Komutanlığında Bölge Komutanları ve eşiti birlik komutanları ile kurum amirlerinin görüşleri de dikkate alınmalıdır.
11) Yine anılan Yönetmelik’in 9’uncu maddesinde atamalarda dikkate alınacak hususlara yer
ver verilmiştir. Buna göre; atamalarda aile bütünlüğünün muhafaza edilmesi bakımından, eş ve sağlık durumları, ilgili kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak dikkate alınacağı, yer değiştirme suretiyle atamaların, devlet memurlarının öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumuna göre kamu/birey yararı ve dengesi gözetilerek yapılacağı belirtilmektedir.
12) Somut olayda idarenin cevabında; başvuranın Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi
Başkanlığının personel ihtiyacının karşılanması maksadıyla verilen kontenjan kapsamında veri hazırlama ve kontrol işletmeni (VHKİ) olarak atandığı ve 30 Temmuz 2018 tarihinde göreve başladığı, 06 Eylül 2019 tarihli Olur ile asaletinin onaylanmasına müteakip 17 Eylül 2019 tarihli dilekçeyle müracaat ederek 10 Eylül 2019 tarihinde evlendiğini bildirerek, eşinin Karabük
Belediye Başkanlığında 4/B sözleşmeli kadrosunda inşaat mühendisi olarak çalışması sebebiyle
Karabük iline atama talebinde bulunduğu ve talebinin, ilgili yönetmelik ve yönergede genel atamaların her yıl Haziran-Eylül aylarında yapılacağı, eş, sağlık ve eğitim durumu nedeniyle yapılacak atamalarda bu tarihe bağlı kalınmayacağı hükmüne yer verilmişse de, aynı anda 13 personelin tayin istediği ve bu personellerin Ekim-Kasım ayı içerisinde atamalarının yapılarak yerlerine yaklaşık 8-9 ay sonra sonuçlanacak genel atama döneminde personel verilmeye çalışılmasının kamu zararına neden olacağının değerlendirildiği, anılan personelin becayiş talebinin JGY 51-12 Jandarma Genel Komutanlığı Sivil Memur İşlemleri Yönergesinde; “J.Gn.K.lığında görev yapan memurlar için sıralı sicil amirlerince olumlu görüş bildirilme şartı aranır.” hükmü gereğince sıralı amirlerince uygun görülmeyerek reddedildiği, söz konusu personelin genel atama döneminde müracaat etmesi halinde tayin talebinin ilgili birliklerin kadro mevcut durumu dikkate alınarak tekrar değerlendirileceği bildirilmiştir.
13) Jandarma Genel Komutanlığının yukarıda özetlenen yazısında anılan personelin, genel
atama döneminde müracaat etmesi halinde talebinin ilgili birliklerin kadro mevcut durumu dikkate alınarak tekrar değerlendirileceği belirtilmiştir. İdarenin olaya olumsuz yaklaşmadığı ve uzlaşma yolunun açık olduğu ilgili yazıdan da anlaşılmaktadır. İdare aile birliği veya eş durumumdan dolayı tayin isteme gerekçesine de itiraz etmemiştir.
14) Anayasanın 41 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında “Aile, Türk toplumunun
temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.” Hükümleri düzenlenmiştir. Anayasanın 41 nci maddesi ailenin birliğinin, refah ve huzurunun korunmasının toplum ve Devlet için taşıdığı öneme istinaden, anılan hükümle birlikte Devlete (aile birliğini korumak için) gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü getirmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin temel amacı aile bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin ve dolayısı ile toplumun huzur ve mutluluğunu devam ettirmek ve bu yolla çalışanları ailevi kaygılardan uzak tutarak kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamak olduğu açıktır.
Bu nedenlerle, gerek Anayasa, gerekse de ilgili diğer mevzuat ile korunması emredilen aile birliği mazeretinin göz ardı edilemeyeceğinden idarenin bu konuda olumlu bir işlem tesis etmesinin hakkaniyete ve belirtilen ilkelere uygun olacağı değerlendirilmektedir.
15) Yukarıda belirtilen başvuru içeriği, somut durum ve olgular ile idarenin cevap yazısı,
Anayasanın 41 nci, 657 sayılı yasanın 76 ncı ve Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik
Komutanlığında Görevli Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin ilgili maddelerindeki düzenlemeler çerçevesinde yapılan değerlendirme ve hakkaniyet ilkesi gereğince; başvuranın mazereti dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Jandarma Genel Komutanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine
otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın; aile birliği mazereti dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi konusunda JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca İdare tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi