|
ÖZET: Başvuran, İstanbul Hastanesi’nde hemşire olarak görev yaparken, 26 Ocak 2023’te memur kadrosuna atanmıştır. Eşinin Aksaray’da kadrolu hemşire olarak çalıştığını belirten başvuran, iki aylık bebeğiyle birlikte eşine destek olabilmek için Aksaray’a atanma talebinde bulunmuştur. Ancak, Sağlık Bakanlığı, İstanbul’daki hemşire doluluk oranının %80, Aksaray’daki doluluk oranının ise %86 olduğunu belirterek, aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talebini reddetmiştir.
Sağlık Bakanlığı’nın cevabi yazısında, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve 7433 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde, başvuranın başka bir yere atanamayacağı ifade edilmiştir. Başvuranın, memur kadrosuna atanmasından önceki sözleşmeli hizmet süresi dahil olmak üzere, dört yıl boyunca başka bir yere atanma hakkının bulunmadığı vurgulanmıştır. Ayrıca, aile birliği mazeretiyle yer değiştirme talebinin, ilgili mevzuat gereği yalnızca belirli koşullar altında değerlendirilebileceği belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu belirterek, idarenin kararında herhangi bir aykırılık olmadığını ifade etmiştir. Bununla birlikte, idarenin başvuru sahibine karşı başvuru yollarını açıkça belirtmemesi, iyi yönetim ilkelerine uygun düşmemektedir. Başvuran, bu ret kararına karşı İstanbul İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkına sahiptir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7597-S.24.11861
BAŞVURU NO : 2024/6872
KARAR TARİHİ : 22.07.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Aile birliği mazeretine istinaden yer değiştirme talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 29.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, İstanbul Hastanesinde hemşire olarak çalışmakta olduğunu, sözleşmeli hemşire olarak görev yapmakta iken 26/01/2023 tarihinde memur kadrosuna atandığını, eşinin Aksaray ilinde kadrolu hemşire olarak çalışmakta olduğunu, iki aylık bir bebeği olması hasebiyle, eşine destek olmak ve büyürken yanında olmak istediğini, ancak eşinin görev yapmakta olduğu ile atanma talebinin ilgili idarece reddedildiğini, yapmış olduğu iki başvuruya verilen cevabi yazılar arasındaki kısa zaman diliminde, İstanbul ili doluluk oranında %16 oranında, Aksaray ilinde ise %1 oranında bir artış görüldüğünü, doluluk oranının İstanbul için hızla arttığını, İstanbul’daki yoksulluk sınırının atanmak istediği ile nazaran daha yüksek olduğunu, bu sebeple, yeni doğmuş bir bebeğin ihtiyaçlarını karşılamanın maddi anlamda daha da zorlaşacağını iddia ederek, Aksaray iline atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı
Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 08/07/2024 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın, 663 sayılı Sağlık Alanında Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesine göre sözleşmeli hemşire olarak 08.02.2022 tarihinde T.C. Sağlık Bakanlığı
Hastanesinde görevine başladığı ve 15.06.2023 tarihinde ise 7433 Sayılı Kanun kapsamında memur kadrosuna atandığı,
2.2. 7433 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen Geçici 48 inci maddesinin altıncı fıkrasında “Birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar. Dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebilir.” hükmüne yer verildiği, Diğer taraftan, 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz.
Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.” hükmünün yer aldığı,
2.3. Başvuranın eşinin, Aksaray Hastanesinde hemşire olarak görev yapmakta olduğu, hemşire unvanı için Aksaray İli doluluk oranının (%86), İstanbul İli doluluk oranının (%80) olduğu ve anılan mevzuat hükümleri uyarınca aile birliğinin hemşire ihtiyacının daha fazla olduğu İstanbul ilinde sağlanması gerektiğinden, adı geçenin aile birliği mazereti nedeniyle yer değişikliğinin mümkün bulunmadığı,
2.4. Başvuran tarafından talebi ile ilgili olarak Bakanlık aleyhine açılmış bir dava bulunmadığı,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın,
3.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar.”
3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Geçici 48 inci maddesinin altıncı fıkrasında “ Birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananlar, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamazlar. Dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerleri değiştirilebilir.”
/
6. 663 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinde, “(3) Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli üç yıl süreyle başka bir yere atanamaz. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir. Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin
Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. İstanbul Hastanesinde sözleşmeli hemşire olarak görev yapmakta iken 26/01/2023 tarihinde memur kadrosuna atanan başvuran, aile birliği mazeretine istinaden eşinin kadrolu hemşire olarak çalışmakta olduğu Aksaray iline atanmayı talep etmektedir.
9. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, 663 sayılı KHK’nin 45/A maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, aile birliğinin hemşire ihtiyacının daha fazla olduğu İstanbul ilinde sağlanması gerektiği gerekçesi ile reddedildiği anlaşılmaktadır.
10. 657 sayılı Kanunun Geçici 48 inci maddesinin altıncı fıkrasında, birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananların, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacakları, ancak, dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerlerinin değiştirilebileceği öngörülmekte, 663 sayılı KHK’nin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında ise, bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personelinin üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacağı, aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşinin bu personele tabi olduğu düzenlenmekte, ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerden birinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamalarının yapılabileceği hüküm altına alınmaktadır.
11. Anayasamızın 41 inci maddesi, bireylerinin bir arada tutulmasıyla ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır. Ancak, kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için
/
gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
12. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K. 2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.
13. Somut olayda, başvuranın, 663 sayılı KHK’nin 45/A maddesi uyarınca sözleşmeli hemşire olarak
08.02.2022 tarihinde görevine başladığı, 15.06.2023 tarihinde ise 7433 Sayılı Kanun kapsamında memur
kadrosuna atandığı, 7433 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa eklenen Geçici 48 inci maddesinin altıncı fıkrasında, birinci fıkranın (a) ve (c) bentleri kapsamında memur kadrolarına atananların, sözleşmeli personel olarak geçen süreler dahil olmak üzere dört yıl süreyle başka bir yere atanamayacakları, ancak, dört yıllık sürede, memur kadrosuna atanmadan önce tabi oldukları mevzuata göre yer değiştirme hakkına sahip olanların söz konusu mevzuatta yer alan süre, usul ve şartlarla görev yerlerinin değiştirilebileceği öngörülmekte, başvuranın memur kadrosuna atanmadan önce
663 sayılı KHK’ya tabi olduğu ve anılan KHK’nın 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında öngörülen şartların
yerine getirilmesi kaydıyla aile mazeretine dayalı yer değiştirme hakkına sahip olduğu, dolayısıyla, başvuranın talebinin, 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu hükümde ise, sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerden birinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamalarının yapılabileceğinin hükme bağlandığı, başvuranın eşinin, görev yaptığı Aksaray ilinde, hemşire unvanı için doluluk oranının (%86), başvuranın görev yapmakta olduğu İstanbul ili hemşire unvanı doluluk oranının (%80) olduğu, anılan KHK hükmü uyarınca aile birliğinin hemşire ihtiyacının daha fazla olduğu İstanbul ilinde sağlanması gerektiği hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın Aksaray iline atanma talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca tesis edildiği, ilgili idareden mevzuat hükümlerinin aksi yönde işlem tesis edilmesinin beklenemeyeceği, aksinin kabulünün hukuk devleti ilkesinin ihlaline sebep olacağı değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları uyarınca, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
/
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/