|
ÖZET: Başvuran, aile birliği mazeretiyle 2021 yılında Kahramanmaraş’a tayin olduktan sonra, eşinin Mardin/Kızıltepe’ye atanması üzerine kendisinin de bu ilçeye tayin olduğunu belirtmiştir. Annesinin sağlık sorunları nedeniyle bakımına ihtiyaç duyduğunu ifade eden başvuran, 08.07.2024 tarihinde Şanlıurfa’ya tayin talebinde bulunmuş, bu talep Sağlık Bakanlığı tarafından reddedilmiştir. Başvuran, ardından eş durumu mazeretinin sonlandırılarak eski görev yeri olan Şanlıurfa’ya atanma talebinde bulunmuş, ancak bu talebi de benzer gerekçelerle reddedilmiştir. Sonuç olarak, başvuran 14.10.2024 tarihinde aylıksız izne ayrılarak annesinin bakımını üstlenmiştir.
Sağlık Bakanlığı, başvuranın aile birliği mazeretinin sona ermediğini belirterek, ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde başvurusunu değerlendirmiştir. Yönetmelik gereği, aile birliği mazeretinin sona erdiğine dair belgelerin sunulması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın, aile birliği mazeretinin devam ettiğini kabul etmesi nedeniyle, talebinin reddi yönünde işlem yapılmıştır. İdare, başvuranın talebinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, başvuranın talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak, idarenin başvuruya ilişkin gerekçeleri yeterince açıklamadığı ve başvuranın itiraz yollarını belirtmediği tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine aykırı olarak değerlendirilmiştir. Başvuranın, ret kararına karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/797-S.25.1254
BAŞVURU NO : 2024/14052
KARAR TARİHİ : 23.01.2025
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, aile birliği mazeretinin sonlandırılarak eski görev yerine atanması talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 14.11.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Şanlıurfa ilinde görev yapmakta iken; eş durumu mazeretiyle 2021 yılında Kahramanmaraş iline tayin olduğunu, daha sonra meydana gelen deprem nedeniyle eşinin Mardin/Kızıltepe ilçesine tayin olduğunu ve akabinde kendisinin de yine eş durumdan Kızıltepe ilçesine tayin olduğunu, annesinin yaşadığı nörolojik rahatsızlık sonucu konuşma yetisini kaybetmesi ile el ve ayağında felçlik durumu ortaya çıkması sebepleriyle kendi kişisel bakımını karşılayamadığını, ikametinde yalnız yaşadığını, annesinin kendisinin bakımına muhtaç olduğunu, 08.07.2024 tarihli dilekçesi ile sağlık mazeretine istinaden annesinin ikamet etmekte olduğu Şanlıurfa iline tayin olma talebinde bulunduğunu, ancak; talebinin, komisyon tarafından uygun görülmediği gerekçesiyle reddedildiğini, bunun üzerine, 15/08/2024 tarihli yeni bir dilekçe ile Sağlık
Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca eş durumu mazeretinin sonlandırılarak eski görev yeri olan Şanlıurfa iline tayin olma talebinde bulunduğunu, Sağlık
Bakanlığının 07/10/2024 tarihli cevabi yazısında, talebi farklı olmasına rağmen yine ilk cevabi yazıya benzer şekilde annesinin sağlık raporunun komisyonca uygun görülmediği belirtilerek ikinci talebinin de reddedildiğini, her iki tayin talebinin de reddedilmesi üzerine, 14/10/2024 tarihinde bir yıl süreli aylıksız izne ayrılarak annesinin bakımı için Şanlıurfa iline gitmek zorunda kaldığını iddia ederek, Sağlık Bakanlığı
Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca eş durumu mazeretinin sonlandırılarak eski görev yeri olan Şanlıurfa iline atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen 11.12.2024 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 18. maddesinde “Dördüncü fıkrada belirtilen hükümlere göre atanmış olup atanma gerekçeleri ortadan kalkan personelin mazeretinin sona erdiği tarih itibarıyla bulunduğu il, 5 ve 6 ncı hizmet bölgesinde veya D ve E hizmet grubunda ise talebi hâlinde yerinde bırakılır. Aksi hâlde eski görev yerine atanırlar. Eski görev yeri bulunmayanlar veya eski görev yerinde standardın dolu olması halinde; öncelikle tercihleri alınarak tercihte bulunmaması halinde ise resen D veya E hizmet grubu illerinden birine atamaları yapılır. Ayrıca, Devlet hizmeti yükümlülüğünü tamamlamadan sağlık ve aile birliği mazereti sona eren Devlet hizmeti yükümlüleri, ilk Devlet hizmeti yükümlüsü kurasıyla atanır.” hükmü doğrultusunda, başvuran tarafından aile birliği mazeretinin sona erdiğine dair belgeler ile birlikte başvuru yapılması halinde, talebinin ilgili hüküm doğrultusunda değerlendirileceği,
2.2. Başvuran yapılan görüşme neticesinde, aile birliği mazeretinin sona ermediğinin belirtildiği, bu itibarla, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 18. maddesi kapsamında yapılabilecek bir işlem bulunmadığı, ancak; Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 16. maddesinin 1. Fıkrasında “İller arası atama dönemleri (Değişik ibare:RG-16/1/2020-31010) Ocak ve Haziran ayıdır.
(Değişik ikinci cümle:RG-27/11/2024-32735) Bakanlık başvuru usul ve esasları ile ihtiyaç duyulan kadroları ilan eder. Bakanlık tercih sırasına bakmaksızın hizmet puanına göre atamaları tamamlar. (Değişik cümle:RG-9/2/201930681) Hizmet puanlarının eşit olması halinde çalışma süresi esas alınır, çalışma süresinin de eşit olması halinde kura ile yerleştirme işlemleri yapılır.” hükmünün bulunduğu, başvuranın, Bakanlık www.yhgm.saglik.gov.tr internet adresinde yayınlanan dönem tayinine, internet adresinde belirtilen usul ve esaslara uygun olarak müracaat etmesi halinde, talebinin, tercihleri doğrultusunda hizmet puan esasına göre değerlendirileceği,
ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 26.03.2013 tarih ve 28599 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer
Değiştirme Yönetmeliğinin, “Bir mazerete dayanan atamalar” başlıklı 18 inci maddesinde, “ (4)(Değişik:RG-2/3/2018-30348)… 19 ve 20 nci maddelerine göre atananlar ise, mazeretlerinin devam ettiğine dair belgeleri, her yıl Ocak ayında çalıştığı kuruma bildirmekle yükümlüdür.İl müdürlükleri, mazereti sona eren personelin belgelerini 15 gün içerisinde Bakanlığa intikal ettirir.
(5) (Değişik:RG-02/03/2018-30348) Dördüncü fıkrada belirtilen hükümlere göre atanmış olup atanma gerekçeleri ortadan kalkan personelin bulunduğu il, 5 ve 6 ncı hizmet bölgesinde veya C ve D hizmet grubunda ise talebi halinde yerinde bırakılır. Aksi halde eski görev yerine veya … atanırlar.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Aile birliği mazeretine istinaden Mardin/Kızıltepe ilçesine atanmış olan başvuran, annesinin yaşadığı nörolojik rahatsızlık sonucu kendi kişisel bakımını karşılayamadığını, ikametinde yalnız yaşadığını, annesinin kendisinin bakımına muhtaç olduğunu iddia ederek, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca eş durumu mazeretinin sonlandırılarak eski görev yeri olan Şanlıurfa iline atanmayı talep etmektedir.
8. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, başvuranın aile birliği mazeretinin sona ermediği gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
9. Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, aile birliği mazeretine istinaden atanan personelin mazeretinin sona ermesi halinde, ilgili belgelerin İl
Müdürlüğü tarafından 15 gün içerisinde Bakanlığa intikal ettirileceği öngörülmekte, aynı maddenin beşinci fıkrasında ise, aile birliği mazeretine istinaden atanmış olup atanma gerekçesi ortadan kalkan personelin bulunduğu ilin, 5 ve 6 ncı hizmet bölgesinde veya C ve D hizmet grubunda bulunmakta ise talebi halinde yerinde bırakılacağı, aksi halde eski görev yerine atanacağı hüküm altına alınmaktadır.
10. Hukuk devleti, insan haklarına saygılı, bu hakları koruyan, toplum yaşamında adalete ve eşitliğe uygun bir hukuk düzeni kurmak ve bunu sürdürmekle kendini yükümlü sayan, bütün davranışlarında Anayasaya ve hukuk kurallarına uyan, işlem ve eylemleri yargı denetimine bağlı olan Devlettir. (AYM, E. 2002/38, K.
2002/89, KT: 08.10.2002) Bu kapsamda, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları doğrultusunda hareket etmesi kuşkusuz hukuk devleti ilkesinin gereklerinden birini teşkil etmektedir.
11. Somut olayda, aile birliği mazeretine istinaden Mardin ili Kızıltepe ilçesine atanan ve bu ilçedeki görevine devam etmekte iken, ücretsiz izne ayrılıp annesinin bakımını üstlenen başvuran, her ne kadar, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca aile birliği mazeretinin sonlandırılarak eski görev yeri olan Şanlıurfa iline atanmayı talep etmekte ise de, anılan
Yönetmeliğin aynı maddesinin dördüncü fıkrasında, personelin mazeretinin devam ettiğine ilişkin belgeleri, her yıl Ocak ayında çalıştığı kuruma bildirmekle yükümlü olduğunun ve İl müdürlüklerinin, mazereti sona eren personelin belgelerini 15 gün içerisinde Bakanlığa intikal ettireceğinin öngörüldüğü, Bakanlık tarafından başvuran ile gerçekleştirilen görüşmede ise, başvuran tarafından aile birliği mazeretinin devam ettiğinin kabul edildiği, Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 18 inci maddesinin dördüncü ve beşinci fıkralarında sözü edilen “mazeretin sona ermesi” ibaresinden, mevzuat hükümleri doğrultusunda, mazeretin gerçekten fiili olarak sona ermesi halinin anlaşılması gerektiği, ayrıca anılan hükümde, mazeret fiili olarak devam etmekte iken, farklı bir sebeple aile birliği mazeretinin Bakanlık tarafından sonlandırılabileceğine ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediği hususları göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminin, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca tesis edildiği, ilgili idareden mevzuat hükümlerinin aksi yönde işlem tesis
edilmesinin beklenemeyeceği, aksinin kabulünün hukuk devleti ilkesi ile bağdaşmayacağı değerlendirilmektedir.
12. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri uyarınca, ilgili idarenin başvuranın talebinin reddi yönünde tezahür eden işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği görülmektedir.
13.1. Öte yandan, ilgili idarenin, başvuranın talebinin reddedilmesi işlemine ilişkin herhangi bir gerekçe sunmadığı ve ayrıca başvurana verilen cevaplarda da hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenlerle “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uyulmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mardin İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi