TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18545-18545 |sayi|95802452-101.07.05.99-E.95802452-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/6324 2018/ 6324
KARAR TARİHİ : 07/11/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği mazeretiyle kurumlar arası naklen atanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 11/05/2018 11.5.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Üniversitesinde bilgisayar işletmeni kadrosunda 5 yıldan fazla süredir görev yaptığını, polis olan eşinin 2016 yılında Ankara’ya tayininin çıktığını, bunun üzerine eş durumundan tayin talebi ile alakalı olarak, başta eski çalıştığı kurum olan Gazi Üniversitesi olmak üzere
Ankara’daki pek çok kurumla görüştüğünü; ancak başvurularının olumlu sonuçlanamadığını açıklamaktadır . Küçük bir kızının olduğunu ifade eden başvuran, yaşanan durumun maddi ve manevi olarak mağduriyet yarattığını belirterek eş durumu nedeniyle Ankara’ya tayin talebinde bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Yükseköğretim Kurulu Personel Daire Başkanlığının 08/ 08/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; üniversitelerin özerk ve tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar oldukları, bu nedenle üniversitelerde çalışan memurların diğer üniversitelere ya da başka kurumlara gerçekleştirilecek olan naklen tayinlerinin, 657 sayılı Kanunun 74 üncü maddesi çerçevesinde gerçekleştirildiği açıklanarak talep hakkında bir işlem tesis edilemeyeceği belirtilmiştir .
3. Başvuranın Kurumumuza gönderdiği evrakın incelenmesinden, başvuranın naklen tayin talep ettiği son kurumun Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi olduğu görüldüğünden, adı geçen
1 / 5Üniversiteden konuya ilişkin bilgi ve belge talep edilmiştir . Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi
Rektörlüğünün 24/ 09/ 2018 tarih ve sayılı cevabi yazısında özetle; üniversitelerine atanma talebinde bulunan başka kişilerin de mevcut olduğu, atanma taleplerinin ise Üniversitelerinin ihtiyaçları doğrultusunda değerlendirildiği, 2018 yılı kadro kontenjanlarının dolu olduğu ve boş kadrolarının bulunmadığı, bu nedenle başvuranın atanma talebinin yerine getirilemeyeceği açıklanmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar .”, 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
6.1. “Yer değiştirmek suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “(Değişik :
9/ 4/ 1990 – KHK- 418/ 5 md.; İptal : Anayasa Mahkemesinin 5/ 2/ 1992 tarihli ve E . 1990/ 22, K. 1992/ 6
Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme : 18/ 5/ 1994 – KHK- 527/ 5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır . Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir .”, 6.2. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür . Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır .”, 7. 25/ 06/ 1983 tarihli ve 18088 numaralı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
2 / 57.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
2 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı
Kanunla değişik 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir .”, 7.2. “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir .” düzenlemeleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi, idareye boş kadro bulunması halinde ailevi durumlar gözetilerek karar verilmesi hususunda tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Üniversitesi Bilgisayar İşletmeni kadrosunda 5 yıldan fazla süredir çalıştığını, eşinin polis olduğunu ve tayininin Ankara’ya çıktığını ve bu nedenle aile birliğinin bozulduğunu belirterek, aile birliği mazereti nedeniyle tayin talebinde bulunmaktadır .
10. Anayasanın 41 inci maddesinde getirilen hüküm ile (bkz . 4.1. numaralı paragraf) ailenin korunması ve refahını sağlamak için gerekli tedbirleri almak Devlet’e bir yükümlülük olarak yüklenmiştir . Madde ile getirilen düzenlemede anayasa koyucunun amaçladığı hususun, aile bireylerini bir arada tutarak toplumun en küçük yapı taşı olan ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirmek olduğu, mahkeme kararlarında da dile getirilmektedir . (Danıştay 5. Dairesi’nin 25/ 01/ 1995 tarihli ve E .1994/ 6864, K.1995/ 428 sayılı Kararı)
11. Devlet memurlarının naklen atanmalarına ilişkin kurallar 657 sayılı Devlet Memurları
Kanununun IV . Kısmında yer alan “Yer Değiştirmeler” başlıklı 3. Bölümünde, 72 nci madde ve devamında düzenlenmiştir . Anılan Kanunun 72 nci maddesinin ikinci fıkrası (bkz . 6.1. numaralı paragraf) incelendiğinde, Anayasanın 41 inci maddesi ile Devlet’e getirilen yükümlülüğün yanı sıra bireyin aile birliğinin sağlanmasını talep etme hakkının bir devamı olarak, talep halinde devlet memuru olan eşin yer değiştirmesinin “ … kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması” nın yapılması imkânının getirildiği görülmektedir .
Yine bu maddeye dayanılarak oluşturulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 12 nci maddesinde (bkz . 7.2. numaralı paragraf), aile birliği mazeretinin belgelendirilmesi halinde devlet memuru olan eşin talebi halinde yer değiştirme suretiyle atamasının yapılabileceği hükme bağlanmıştır .
12. Getirilen düzenlemeler ile aile bireylerinin bir arada tutulması, bu sayede hem aile bütünlüğünün sağlanması, hem de ilgili devlet memurunun ailevi kaygılardan kurtulması, böylece idarenin etkin bir şekilde devlet memuru eliyle sunmak zorunda olduğu kamu hizmetinin verimli bir şekilde
3 / 5sunulmasının amaçlandığı açıktır . Bununla birlikte, somut olayda 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesi
ve anılan Yönetmelik hükmünün uygulanıp uygulanmayacağı değerlendirilmelidir .
13. Dosyaya konu somut olayda başvuran, Üniversitesinde bilgisayar işletmeni kadrosunda görev almaktadır . Başvuranın aile bütünlüğünü sağlamak için adı dosyaya sunulan başvuru dilekçesi ve ekindeki belgelerde geçen çeşitli üniversiteler ile diğer özerk kamu kamu kurumları, bakanlıklar, kaymakamlıklar ve belediyelere başvuruda bulunduğu görülmüştür .
14. Başvuranın halihazırda görev yapmakta olduğu Üniversite dahil, üniversitelerin özerkliği
Anayasanın 130 uncu maddesi ile tanınmış olup kanunla kurulan her üniversitenin ayrı bir tüzel kişiliği mevcuttur . Bu kapsamda bir üniversite kadrosunda yer alan devlet memurunun, başka bir üniversiteye ya da başkaca bir kamu kurumuna atanma talebi, kurum içi yer değiştirme niteliğinde olmayıp kurumlar arası yer değiştirme niteliğindedir . Dolayısıyla, dosyaya konu talebin incelenmesinde 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesi ile yukarıda 6 numaralı paragrafta yer verilen
Yönetmelik hükümlerinin uygulanması mümkün olmayıp somut olaya uygulanacak olan hüküm 657 sayılı Kanunun 74 üncü maddesidir .
15. Mezkûr Kanunun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesi (bkz .
6.2. numaralı paragraf) incelendiğinde, kurumlar arası nakil talep eden memurun talebi tek başına yeterli olmayıp kurumların muvafakati ile maddede belirtilen derece ve sınıf şartlarını da sağlamak kaydıyla, bir kadroya nakil olmaları mümkündür . Başvuranın nakil talebinin, maddede belirtilen şartların mevcudiyeti halinde kabul edilebileceği açıktır .
16. Başvuranın nakil talep ettiği kurumların, kadro yetersizliği nedeniyle ilgilinin talebini reddettiği dosyaya sunulan dilekçelerden görülmüştür . Başvuranın tarih itibariyle talepte bulunduğu son idare olan Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi ile yapılan yazışmalar neticesinde (bkz . 3 numaralı paragraf) adı geçen Üniversitenin de aynı gerekçe ile talebi kabul edemediği, keza aynı taleple idarelerine yapılan pek çok başvurunun bulunduğu ve bu taleplerin, idarelerinin ihtiyaçları doğrultusunda karşılanmaya çalışıldığı anlaşılmıştır .
17. Bir idarenin gerçekleştirdiği iş ve işlemlerde, bağlı yetkinin söz konusu olmadığı durumlarda, takdir yetkisi mevcut bulunmaktadır . İdarenin kamu hizmetini sunmak ve iç işleyişini gerçekleştirmek için personel alımında bulunurken de, sınırsız olmamakla birlikte, takdir yetkisi bulunmaktadır . Husus, “… bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır . Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur .” değerlendirmeleriyle Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru sonucunda vermiş olduğu bir kararında da ifade edilmiştir . (Anayasa Mahkemesinin 20/ 02/ 2014 tarihli ve 2012/ 606 başvuru numaralı Kararı)
18. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; anılan Üniversitede atama yapılabilecek boş kadronun bulunmaması, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir takdir yetkisinin kullanımı yönünde bir tespitte bulunulamadığı, anılan Üniversite dahil hiçbir kamu kurumunun, takdir yetkisini belirli bir yönde kullanmaya zorlanamayacağı hususları bir arada değerlendirildiğinde, talebe konu işlem hakkında hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
4 / 519. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir . İlgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ANKARA SOSYAL BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi