|
ÖZET: Başvuran, İçişleri Bakanlığı’na bağlı Kırkağaç Jandarma Komando Eğitim Komutanlığı’nda görev yaparken, 08.11.2022 tarihinde kamu görevinden çıkarıldığını ve 24.07.2023 tarihinde Manisa 1. İdare Mahkemesi kararıyla göreve iade edildiğini belirtmiştir. Ancak, Jandarma Genel Komutanlığı tarafından, herhangi bir talep veya görüş alınmadan, mevzuat gereği garnizon sürelerine uyulmadan kendisinin re’sen Nevşehir’e tayin edildiğini ifade etmektedir. Başvuran, 23 yıllık meslek hayatında tercih ettiği illere atanamadığını, eşinin Balıkesir’de çalıştığını ve çocuğunun Balıkesir’deki bir okulda eğitim gördüğünü vurgulayarak, tayin işleminin iptal edilmesini ve Balıkesir’e atanmasını talep etmiştir.
Jandarma Genel Komutanlığı, başvuranın atama talebinin, 10 Mayıs 2021 tarihli Jandarma Genel Komutanlığı Atama Yönetmeliği çerçevesinde değerlendirildiğini ve başvuranın kendisi ile eşinin nüfusa kayıtlı olduğu il olan Balıkesir’e atanmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Yönetmelik gereği, nüfusu 4 milyonun üzerinde olan illere ve 1 milyonun üzerinde nüfusa sahip ilçelere atanma taleplerinin, hizmet ihtiyacı ve personel dengesi gözetilerek değerlendirileceği ifade edilmiştir. Ayrıca, başvuranın geçmişteki tercihleri ve mevcut durumu göz önünde bulundurularak, talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın Balıkesir iline tayin talebi, ilgili mevzuat ve idarenin takdir yetkisi çerçevesinde hukuken geçerli sebeplerle reddedilmiştir. İdarenin işlemlerinin hukuka uygun olduğu ve başvuranın talebinin karşılanamayacağı değerlendirilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/2593-S.24.4171
BAŞVURU NO : 2023/16216
KARAR TARİHİ : 06.03.2024
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI
İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Başvuranın Balıkesir iline tayin talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 09.10.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; İçişleri Bakanlığına bağlı Kırkağaç Jandarma Komando Eğitim
Komutanlığı emrinde görev yapmakta iken 08.11.2022 tarihinde İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin
Kurulunun 08.11.2022 tarih ve / sayılı kararı ile kamu görevinden çıkarıldığını, yapılan idari işlemin iptali ve Manisa 1. İdare Mahkemesinin göreve iade kararı ile 24.07.2023 tarihinde göreve başladığını, ancak Jandarma Genel Komutanlığının hiçbir talep ve görüş almadan, mevzuatta belirtilen garnizon sürelerine uymadan ve tercih yaptırmadan kendisini re’sen Nevşehir’e tayin ettiğini, bugüne kadar
23 yıllık meslek yaşantısında tercihlerinden hiçbirine gidemediğini, Bilecik, Kırkağaç, Çankırı gibi üçüncü
bölge illerde çalıştırıldığını, eşinin Balıkesir ilinde sözleşmeli ebe olarak çalıştığını ve çocuğunun
Balıkesir’de Türkiye’nin ilk on okulundan birinde eğitim gördüğünü, Nevşehir’de bu okula denk bir okul olmadığını, tayin için yazdığı dilekçelerin dikkate alınmadığını belirtmektedir. Başvuran, Nevşehir İl
Jandarma Komutanlığına yapılan tayin işleminin iptal edilmesini ve Balıkesir iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 20/10/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Millî
Savunma Bakanlığına bağlı Jandarma Genel Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 02/11/2023 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Söz konusu personelin J.İkm.Asb.Kad.Kd.Bçvş olarak görev yaptığı, 2001-2003 yılları arasında 2’nci
derece Çankırı’da 2 yıl, 2003-2006 yılları arasında 4’üncü derece Diyarbakır’da 3 yıl, 2006-2008 yılları arasında 1’inci derece İstanbul’da 2 yıl, 2008-2012 yılları arasında 4’üncü derece Batman’da 4 yıl, 2012-
2016 yılları arasında 3’üncü derece Bilecik’te, 2016-2018 yılları arasında 4’üncü ve 5’inci derece Şırnak’ta,
2018-2023 yılları arasında 3’üncü Manisa’da ve halen 2023 yılından itibaren 2’inci derece Nevşehir ilinde görev yaptığı,
2.2) Jandarma Genel Komutanlığı bünyesinde görevli astsubay statüsündeki personelin atamaları 10 Mayıs
2021 tarihli ve 31480 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 01 Kasım 2021 tarihinde yürürlüğe girmiş olan
Jandarma Genel Komutanlığı Subay, Astsubay ve Uzman Jandarma Atama Yönetmeliği esaslarına göre yapıldığı,
2.3) Başvurucu personelin atanmasını talep ettiği Balıkesir ili Ek’de gönderilen Evsaf Bilgi Kartının “Nüfus
Cüzdan Bilgileri” ile “Adres ve İletişim Bilgileri” bölümünde görüleceği üzere başvurucunun ve eşinin nüfusa kayıtlı olduğu il olduğu, Jandarma Genel Komutanlığı Subay, Astsubay ve Uzman Jandarma Atama
Yönetmeliğinin 49’uncu maddesi 1’inci fıkrası “Yatılı olanlar hariç, çocuğu ilköğretim veya ortaöğretimde bulunan personelin öğrenim şartlarını gerekçe göstererek yapacağı başka bir hizmet bölgesine atanma talepleri; atama dengesi, hizmet ihtiyacı ve personelin safahatı gözetilerek değerlendirilir” (kesinlik ve nüfusa kayıtlı ile atanabileceğine dair istisna ifade etmez) hükmü bulunsa da, aynı yönetmeliğin 15’inci maddesinin 1’inci fıkrası “Bu yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç olmak üzere personel, toplam nüfusu 4.000.000’u aşan iller ile belediye sınırları içindeki nüfusu 1.000.000’u aşan ilçeler hariç kendileri ve eşlerinin evlenmeden önceki nüfusa kayıtlı olduğu illere ve ilçelere atanmaz” (kesinlik ifade eder)
hükmünün amir olduğu, bu sebeple başvuran personelin talebinin karşılanması mümkün olmadığı, ayrıca kendisinin de ifade ettiği gibi 23 yıldır J.Gn.K.lığında görev yapmakta olan, kendisinin ve eşinin nüfusa kayıtlı olduğu Balıkesir iline çocuğunun okul kaydını yaptırması durumunda karşılaşabileceği atanamama sorununun bilincinde olan tecrübeli, muvazzaf statüde profesyonel bir personel olduğu,
2.4) Başvuran personel ile geçmiş dönemlerde aynı durumda olup, anılan Yönetmeliğin 15’inci maddesinin
1’inci fıkrası amir hüküm olduğundan benzer şekilde atanan herhangi bir personel bulunmadığı, başvuran ile aynı durumda olup, ataması yapılmadığından yargı yoluna başvuran bir personelin bulunduğu, personelin başvurusuna ait son tarihli mahkeme kararı olan ve davanın reddine karar verilen, Aksaray İdare
Mahkemesinin 27/02/2020 tarihli, 2019/451 Esas ve 2020/171 sayılı kararın Ek’de gönderildiği,
2.5) Dostane çözüm kapsamında ise anılan Yönetmeliğin 15’inci maddesinin 1’inci fıkrası kapsamında
değerlendirildiğinde, atamanın yapılması durumunda aynı durumda olan diğer bir çok personele emsal teşkil edeceği ve personel arasında çocuklarının benzer şekilde okullara kayıt yaptırma eğilimi oluşturabileceği, yaşanabilecek bu gibi durumların ise ülkemizin %90’lık yüzölçümünde görev yapan
Jandarma Genel Komutanlığının atama planı ve muvazene dengesi olumsuz etkileneceğinden talebin karşılanabilir olmadığı,
2.6) Ayrıca personelin başvuru formunda kendisinin de ifade ettiği üzere eşi Silvan ilçesinde çalışırken
kendi istekleriyle görevli olduğu Kırkağaç yerine atamasını nüfusa kayıtlı olduklarından atanamayacaklarını bildikleri Balıkesir iline talep ettikleri, yine çocuğunun okul kaydını Kırkağaç’ta bir okula yaptırabilecekken kendi istekleri ile Balıkesir’de halihazırda eğitim gördüğü okula yaptırdıkları ve esasında aile bütünlüklerini kendi tercihleriyle bozdukları, sonuç olarak, yukarıda belirtilen yönetmelik hükmü ve açıklanan nedenlerle başvurucunun talebinin karşılanabilir olmadığının değerlendirildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın
3.1) “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri,
Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal
engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”
3.2) “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde; “Aile, Türk toplumunun
temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır. Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.” ,
3.3) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini
yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” ,
3.4) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve
ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”,
3.5) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.6) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünün “Genel ilkeler” başlıklı 128’inci
maddesinde; “…Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu’nun “Temel Esaslar” başlıklı 3 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinde; “Bütün sağlık kurum ve kuruluşları ile sağlık personelinin ülke sathında dengeli dağılımı ve yaygınlaştırılması esastır. Sağlık kurum ve kuruluşlarının kurulması ve işletilmesi bu esas içerisinde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca düzenlenir…”
6) 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Görevler” başlıklı 352 inci maddesinde; “Herkesin bedenî, zihnî ve sosyal bakımdan tam bir iyilik hâli içinde hayatını sürdürmesini sağlamak amacıyla, Sağlık Bakanlığının görev ve yetkileri şunlardır: (…) e) İnsan gücünde ve maddî kaynaklarda tasarruf sağlamak ve verimi artırmak, sağlık insan gücünün ülke sathında dengeli dağılımını sağlamak ve bütün paydaşlar arasında işbirliğini gerçekleştirmek suretiyle yurt sathında eşit, kaliteli ve verimli hizmet sunumunu sağlamak (…),”
7) 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma”
başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
(Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K.
1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994 – KHK-527/5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle
atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir.”
8) 2803 Sayılı Jandarma Teşkilat Görev ve Yetkileri Kanunu’nun;
8.1) “Personel, kaynakları ve uygulanacak mevzuat” başlıklı 13’üncü maddesinde; “Jandarma
Hizmetleri Sınıfı personelinin her türlü özlük işlerinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu uygulanır. (Değişik cümle:18/10/2018-7148/11 md.) Ancak, nasıp ve terfi, aylık ve diğer mali ve sosyal haklar bakımından statü ve rütbelerine göre 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri Personel Kanunu, 13/6/2001 tarihli ve 4678 sayılı
Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun, 28/5/1988 tarihli ve 3466 sayılı Uzman Jandarma Kanunu, 18/3/1986 tarihli ve 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile 10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanununa tabi personel hakkındaki hükümler uygulanır. Jandarma Hizmetleri Sınıfı hariç olmak üzere Jandarma Genel Komutanlığının diğer hizmet sınıflarındaki kadrolarında bulunan Devlet memurları, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarındaki emsallerinin yararlandığı mali ve sosyal haklardan aynı şekilde yararlanırlar…”
8.2) “Jandarma subay, astsubay ve uzman jandarmanın atanma ve yer değiştirme esasları” başlıklı
14’üncü maddesinde; “ (Değişik birinci fıkra: 2/7/2018 – KHK/703/128 md.) Jandarma Genel Komutanı, Genel Komutan Yardımcıları, generaller, bölge ve il jandarma komutanları dışında kalanlar İçişleri
Bakanınca yapılır. İhtisaslaşma gereği olarak özel eğitim görmüş personel nokta atamasına tabi tutulabilir.
Nokta ataması yapılmayan subay, astsubay ve uzman jandarmalar valilik emrine atanır ve bunların istihdam yerleri, il içi yer değiştirmeleri vali tarafından yapılır. Hizmet gerekleri bakımından uygun görülmesi halinde il jandarma komutanlıklarına general rütbesindeki subaylar da atanabilir.”
8.3) “Yönetmelik” başlıklı 24’üncü maddesinde; “(Değişik: 27/5/2016-KHK-668/17 md.; Aynen kabul:
8/11/2016- 6755/17 md.) Bu Kanunla münhasıran yönetmelik çıkarılması öngörülen hususların yanı sıra jandarmanın teşkilat, görev, yetki ve sorumlulukları, diğer makamlarla ilişkileri, birlikte çalışma ve işbirliği esasları dahil komuta ve kontrol ilişkileri ile Jandarma (…) personelinin terfi işleri, değerlendirme, ödüllendirme, kılık ve kıyafet ve Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar; Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir.”
9) 10/05/2021 tarih ve 31480 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanan Jandarma Genel Komutanlığı Subay,
Astsubay ve Uzman Jandarma Atama Yönetmeliği’nin;
9.1) “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Jandarma Genel Komutanlığına
mensup subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ile yükümlü personelin atama usul ve esaslarını belirlemektir.”
9.2) “Temel atama kriterleri” başlıklı 5’inci maddesinde; (1) Atamalar hizmet ihtiyacı doğrultusunda
aşağıdaki kriterler dikkate alınarak yapılır:
a) Mesleki gelişim durumu.
b) Kadro ihtiyaçları.
c) Hizmet bölgesi süresi.
ç) Terfi durumu.
d) Branş, alt branş, ihtisas ve ihtisas alt dalları.
e) Kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları veya bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya mahkeme kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin hayati önemi haiz sağlık durumları.
f) Hizmet safahatı.
g) 4 üncü maddede tanımlanan puanlar.
ğ) Atanma istekleri.
h) Emniyet ve asayiş durumu ile idari ve zaruri nedenler.
9.3) “Hizmet safahatının esas alınması” ” başlıklı 7’nci maddesinde; “1) Atamaların personelin hizmet
safahatı dikkate alınarak yapılması esas olup personelin kendi aralarında önceliklendirilmesi maksadıyla atama puanı kullanılır.
(2) Personelin hizmet safahatı, atama puanlarına göre yapılacak sıralamada; 1, 2 ve 3 üncü dereceli iller bir hizmet bölgesi grubu, sıralı hizmet bölgeleri ise başka bir hizmet bölgesi grubu olmak üzere ayrı ayrı değerlendirmeye alınır.”
9.4) “Farklı hizmet bölgelerine atama” başlıklı 8’inci maddesinde; “ (1) Personel, meslek hayatı boyunca
farklı hizmet bölgelerinde görev yapacak şekilde atamaya tabi tutulur. Ancak hizmet ihtiyacı veya bu
Yönetmelik kapsamındaki mazeretleri nedeniyle personel daha önce atanmış olduğu bir hizmet bölgesine tekrar atanabilir.”
9.5) “Asgari sayıda hizmet bölgesi değiştirme” başlıklı 9’uncu maddesinde; “(1) Atamalarda personelin
asgari sayıda hizmet bölgesi değiştirmesi ve tabi olduğu hizmet bölgesi süresi kadar görev yapması esastır.
Bu süre her bir hizmet bölgesinde asgari iki yıldır.
(2) Birinci fıkrada belirtilen esasların uygulanmasında bu Yönetmelikte belirtilen istisna hükümleri saklıdır.”
9.6) “Atama dengesi” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(1) Yapılacak atamalarda atama dengesi esas
alınır.”
9.7) “Atama hizmetlerinin iyileştirilmesi” başlıklı 11’inci maddesinde; “(1) Atama hizmetlerinin
iyileştirilmesi kapsamında, eşitlik ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde; hizmet bölgelerinin tercih edilme durumu, gelişmişlik düzeyi, coğrafi ve iklimsel koşullar, güvenlik ve asayiş durumu, özlük haklarındaki farklılıklar ile barınma, eğitim, sağlık, sosyal, kültürel, ulaşım, haberleşme imkânları gibi hususlar dikkate alınarak Jandarma Genel Komutanlığının ve personelin ihtiyaçlarının bir denge gözetilerek karşılanması maksadıyla; a) Hizmet bölgelerinin gruplandırılması, b) Tercihlerin yönlendirilmesi, c) Az tercih edilen hizmet bölgelerinin cazip hale getirilmesi için teşvik edici tedbirler alınması, ç) Zaruri görülen mazeretlerin dikkate alınması, d) İnsan kaynaklarının muhafazası ve etkin kullanımına yönelik olarak personelin uygun bir hizmet bölgesine öncelikli olarak atanması ve Jandarma Genel Komutanlığınca belirlenen benzeri uygulamalar yapılabilir.”
9.8) “Personelin kendileriyle eşlerinin nüfusa kayıtlı olduğu yerlere atanmaması” başlıklı 15’inci
maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç olmak üzere personel, toplam nüfusu 4.000.000’u aşan iller ile belediye sınırları içindeki nüfusu 1.000.000’u aşan ilçeler hariç, kendileri ve eşlerinin evlenmeden önceki nüfusa kayıtlı olduğu illere ve ilçelere atanmaz.
(2) Emniyet ve asayiş hizmetlerinde etkinliği artırmak maksadıyla, Jandarma Genel Komutanlığınca belirlenen nitelikteki personel ile bu Yönetmelik kapsamında mazereti uygun görülen personel bu madde kapsamında değerlendirilmeyebilir.”
9.9) “Atanma istekleri” başlıklı 18’inci maddesinde;
1) Atanma istekleri, Jandarma Genel Komutanlığınca belirlenen usule uygun olarak elektronik ortamda
veya resmi yazıya ekli dilekçe ile yapılır.
(2) Personelin mazereti kapsamındaki atanma istekleri en geç genel atama dönemi sonuna kadar değerlendirilir.
(3) Personel tebligat almamış olsa dahi her yıl atama takvimine uygun olarak elektronik ortamda atanma tercih formunu doldurmakla yükümlüdür.
(4) Atama hareketi içinde olup tercihte bulunmayan personel ihtiyaç duyulan herhangi bir kadro görev yerine atanır.
(5) 34 üncü madde kapsamında personelin tercihleri alınmaksızın doğrudan atama yapılabilir.
(6) Personel ilk veya müteakip atamalarında, anlaşmak suretiyle karşılıklı olarak yer değiştiremez.”
9.10) “Hizmet bölgeleri” başlıklı 22’nci maddesinde; “1) Hizmet bölgeleri atama açısından 1 inci, 2 nci,
3 üncü, 4 üncü ve 5 inci dereceli olmak üzere beş ayrı bölgeye ayrılır.
(2) 4 ve 5 inci dereceli hizmet bölgeleri sıralı hizmet bölgeleridir. Personel, sıralı hizmet bölgelerine bu
Yönetmelik hükümleri doğrultusunda bir sıra dâhilinde atanır.”
9.11) “Hizmet bölgelerinin derece, süre ve puanlarının tespiti” başlıklı 23’üncü maddesinde; (1) Hizmet
bölgelerinin hangi derece, süre ve puanlara tabi olacağı; tercih edilme durumu, gelişmişlik düzeyi, coğrafi ve iklimsel koşullar, güvenlik ve asayiş durumu, özlük haklarındaki farklılıklar ile barınma, eğitim, sağlık, sosyal, kültürel, ulaşım ve haberleşme imkânları gibi hususlar dikkate alınarak Jandarma Genel
Komutanlığınca belirlenir ve ihtiyaç durumunda güncellenir.
(2) Aynı hizmet bölgesindeki birimler ya da farklı statü, branş, alt branş, ihtisas veya nitelikteki personel için Jandarma Genel Komutanlığınca farklı hizmet bölgesi süreleri belirlenebilir.
(3) Aşağıdaki personel için sıralı hizmet bölgelerindeki hizmet süresi iki yıldır:
a) Aynı branştaki veya alt branştaki; sıralı hizmet bölgelerindeki toplam kadrosu 10 ve daha az olup
Jandarma Genel Komutanlığı bünyesindeki toplam mevcudu 20 ve daha fazla olan personel.
b) Laboratuvar ihtisaslı personel ile Jandarma branşı dışında kalan branşlardaki personelden, sıralı hizmet bölgesi görevini iki defa tamamlayıp bu bölgelere üç ve daha fazla kez atananlar.
c) Sıralı hizmet bölgesi görevini üç defa tamamlayıp bu bölgelere dört ve daha fazla kez atananlar.
(4) 3 ve 4 üncü dereceli hizmet bölgelerinde bulunan, komando ve özel harekât birlikleri ile Jandarma
Genel Komutanlığınca belirlenen mayın ve patlayıcı madde arama, tespit ve imha birimlerinde görevli personel için bölge hizmet süreleri bir yıl azaltılarak uygulanır.”
9.12) “Eşleri Jandarma Genel Komutanlığı dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personele
uygulanacak esaslar” başlıklı 47’inci maddesinde; “Personelin Jandarma Genel Komutanlığı dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarında görevli eşlerinin çalışma koşullarını gerekçe göstererek yaptığı atanma talepleri, emsallerine nazaran avantaj sağlamayacak şekilde atama dengesi, hizmet ihtiyacı ve personelin safahatı gözetilerek değerlendirilir.”
9.13) “Çocukların eğitimi kapsamında uygulanacak esaslar” başlıklı 49’uncu maddesinde; (1) Yatılı
olanlar hariç, çocuğu ilköğretim veya ortaöğretimde bulunan personelin öğrenim şartlarını gerekçe göstererek yapacağı başka bir hizmet bölgesine atanma talepleri; atama dengesi, hizmet ihtiyacı ve personelin safahatı gözetilerek değerlendirilir.
(2) Asgari iki çocuğu aynı anda, devam zorunluluğu bulunan ön lisans veya lisans düzeyinde öğrenim gören ve öğrencilik durumu aktif olan personelin atamaları;
a) Çocukların bekâr ve mevcut eğitimine 24 yaşından gün almadan başlamış olması, b) Daha önce aynı düzeyde mezuniyetinin bulunmaması veya mezuniyeti olması halinde daha alt düzeyde bir öğrenim görmemesi kaydıyla, atama dengesi, hizmet ihtiyacı ve personelin safahatı gözetilerek emsallerine göre avantaj sağlamayacak şekilde, bulunduğu hizmet bölgesindeki çalışma süresi dikkate alınmaksızın ve daha önce görev yaptığı hizmet bölgelerinden olsa dahi bir defaya mahsus çocuklarından birinin öğrenim gördüğü ile yapılabilir.”
10) 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin;
10.1) “Temel İlkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro
imkânları göz önünde bulundurulur.
b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır.
c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”
10.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Göz önünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu
maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dâhilinde yapılır.”
10.3) “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aile birliği
mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, …
d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, (Ek fıkra: 8/8/2016-2016/9097 K.)
Genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli hakkında özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla birinci fıkranın (d) bendine ilişkin farklı usul ve esaslar belirlenebilir.”
11) 26/03/2013 tarihli ve 28599 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık
Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği” başlıklı 20 inci maddesinin 2 inci fıkrasında; “Eşlerin farklı kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalışması halinde; a) Varsa eşinin kurumuyla yapılan protokol hükümleri uygulanır.
b) Eşleri, mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tâbi olarak mülki idare amirliği, milli istihbarat, emniyet hizmetleri sınıflarından birinde görev yapanlar ile hâkim, savcı veya Türk Silahlı Kuvvetlerinde subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş veya uzman er olarak görev yapan personelin eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır.
c) Yer değişikliği talebinde bulunan personelin eşinin görev yaptığı yerin kendi unvan ve branşında C veya
D hizmet grubunda olması halinde eşinin görev yaptığı yere ataması yapılır. Aksi halde ilgili kurumla koordinasyon sağlanır.(Değişik cümle: RG-9/2/2019-30681) Atama talebinde bulunan personelin bulunduğu yerde, eşinin görev yaptığı kurumun teşkilatının bulunmaması, kadro veya mevzuatı açısından
aile birliği mazeretine dayalı atanma imkânının olmaması halinde aile birliği sağlanır; ancak bu bendin birinci cümlesi stratejik personel için uygulanmaz.
ç) Eşi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu kapsamında kurulan üniversitelerde öğretim üyesi olanların ataması eşinin görev yaptığı yere yapılır. …” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
13) Bir numaralı paragrafta yer verildiği üzere başvuran; eşinin Balıkesir ilinde sözleşmeli ebe olarak
çalıştığını ve çocuğunun Balıkesir’de Türkiye’nin ilk 10 okulundan birinde eğitim gördüğünü, Nevşehir’de bu okula denk bir okul olmadığını belirterek Nevşehir İl Jandarma Komutanlığına yapılan tayin işleminin iptal edilerek Balıkesir iline tayininin yapılmasını talep etmektedir.
14) Somut olayda uyuşmazlığın, başvuranın aile birliği mazeretiyle Nevşehir ilinden Balıkesir iline tayin
olup olamayacağı noktasından çıktığı anlaşılmaktadır.
15) Devletimizin nitelikleri arasında sayılan sosyal hukuk devleti; “insan haklarına dayanan, kişilerin huzur,
refah ve mutluluk içinde yaşamalarını güvence altına alan, kişi hak ve özgürlükleriyle kamu yararı arasında adil bir denge kurabilen, çalışma hayatını geliştirerek ve ekonomik önlemler alarak çalışanlarını koruyan, onların insan onuruna uygun hayat sürdürmelerini sağlayan, milli gelirin adil bir şekilde dağıtılması için gereken önlemleri alan, sosyal güvenlik hakkını yaşama geçirebilen, güçsüzleri güçlüler karşısında koruyarak sosyal adaleti ve toplumsal dengeleri gözeten devlettir. Çağdaş devlet anlayışı, sosyal hukuk devletinin tüm kurum ve kurallarıyla Anayasa’nın özüne ve ruhuna uygun biçimde kurularak işletilmesini, bu yolla bireylerin refah, huzur ve mutluluğunun sağlanmasını gerekli kılmaktadır. (Bakınız, Danıştay 2.
Dairesinin 29/04/2009 tarihli ve E:2009/1338, K:2009/1799 sayılı kararı)
16) Anayasamızın “Sosyal ve Ekonomik Haklar ve Ödevler” başlıklı üçüncü bölümünün 41 inci
maddesinde, ailenin Türk toplumunun temeli olduğu vurgulanmış, Devletin, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunmasını ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirler almasını ve teşkilatını kurmasını hükme bağlamıştır. Bu çerçevede, aileye huzur içinde bir arada yaşayabilme imkânının sunulması gerektiği açıktır. Diğer bir ifadeyle, bu düzenleme ile ailenin korunmasına yönelik olarak devlete verilen görevin öngörüldüğü şekliyle yerine getirilebilmesinin temel koşullarından birisinin de aile birliğinin sağlanması olduğu; aksi bir uygulamanın ise, ailenin huzurunu temelden sarsarak maddi ve manevi anlamda toplum açısından giderilmesi çok zor olan zararları beraberinde getireceği, böylesi bir durumun ise, günümüzün evrensel anlamda kabul görmüş sosyal ve hukuk devleti anlayışıyla da bağdaşmayacağı ortadadır. (Bakınız. Danıştay 2. Dairesinin 27/02/2017 tarihli ve YD:2016/14817 esas sayılı kararı)
17) Öte yandan Anayasamızın 128’inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin
niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hakları ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği belirtilmiştir. Hukuki durumları (statüleri) mevzuatla düzenlenmiş olan kamu görevlilerinin bulundukları statüye ilişkin yasa ve yönetmelikte düzenlenmiş bulunan kurallara tabi olduklarının kabulü gerekmektedir.
18) Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri
Kanunu’nun 24’üncü maddesinde, bu Kanunla münhasıran yönetmelik çıkarılması öngörülen hususların yanı sıra jandarmanın teşkilat, görev, yetki ve sorumlulukları, diğer makamlarla ilişkileri, birlikte çalışma ve işbirliği esasları dahil komuta ve kontrol ilişkilerinin Cumhurbaşkanınca yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği, bu doğrultuda hazırlanan Jandarma Genel Komutanlığında görev yapan
Subay, Astsubay ve Uzman Jandarmanın Atama Yönetmeliği’nde Jandarma Genel Komutanlığına mensup subay, sözleşmeli subay, astsubay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarmalar ile yükümlü personelin atama esas ve usullerinin bu Yönetmelik kapsamında düzenlendiği, anılan Yönetmeliğin 5’inci maddesinde atamalarda dikkate alınacak kriterlerin belirlendiği, buna göre mesleki gelişim durumunun, kadro ihtiyaçlarının, hizmet bölgesi süresinin, terfi durumunun, branş, alt branş, ihtisas ve ihtisas alt dallarının, kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının atamaya esas hayati önemi haiz sağlık durumları veya bakmakla yükümlü olduğu ve aynı çatı altında yaşayan anne, baba veya mahkeme kararıyla vasi tayin edilmesi kaydıyla kardeşin hayati önemi haiz sağlık durumlarının, hizmet safahatinin, 4’üncü maddede tanımlanan puanların, atanma isteklerinin, emniyet ve asayiş durumu ile idari ve zaruri nedenlerin yer aldığı, 15’inci maddesinin birinci fıkrasında, bu Yönetmelikte belirtilen istisnalar hariç olmak üzere personelin, (toplam nüfusu 4.000.000’u aşan iller ile belediye sınırları içindeki nüfusu 1.000.000’u aşan ilçeler hariç) kendileri ve eşlerinin evlenmeden önceki nüfusa kayıtlı olduğu illere ve ilçelere atanmayacakları, ikinci fıkrasında ise …bu Yönetmelik kapsamında mazereti uygun görülen personelin bu madde kapsamında değerlendirilmeyebileceği, anılan Yönetmeliğin 6’ıncı bölümünde mazeret atamaları ile ilgili 47’inci ve 49’uncu maddesinde, Personelin Jandarma Genel Komutanlığı dışındaki kamu kurum ve kuruluşlarında görevli eşlerinin çalışma koşullarını ve yatılı olanlar hariç, çocuğu ilköğretim veya ortaöğretimde bulunan personelin öğrenim şartlarını gerekçe göstererek yaptığı atanma talepleri, emsallerine nazaran avantaj sağlamayacak şekilde atama dengesi, hizmet ihtiyacı ve personelin safahatı gözetilerek değerlendirileceğinin belirtildiği görülmektedir.
19) Diğer taraftan, Anayasa’nın 65’inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik alanlarda
Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir. Diğer bir anlatımla; kişilerin, “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa
Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı).
20) Somut olayda başvuranın astsubay kıdemli başçavuş olarak 18/09/2023 tarihinden itibaren Nevşehir
ilinde görev yaptığı, kendisinin talep, görüşü ve tercihleri alınmadan re’sen Nevşehir’e tayin edildiği, daha
Bilecik, Kırkağaç, Çankırı gibi üçüncü bölge illerde çalıştırıldığı, eşinin Balıkesir ilinde sözleşmeli ebe olarak çalıştığı ve çocuğunun Balıkesir’de Türkiye’nin ilk on okulundan birinde eğitim gördüğü, Nevşehir’de bu okula denk bir okul olmadığı gerekçesiyle tayin talebinde bulunduğu anlaşılmıştır. Yine idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden başvuranın Balıkesir ilinin eşinin ve kendisinin nüfusa kayıtlı il olduğu, atamanın yapılması durumunda aynı durumda olan diğer bir çok personele emsal teşkil edeceği ve personel arasında çocuklarının benzer şekilde okullara kayıt yaptırma eğilimi oluşturabileceği, yaşanabilecek bu gibi durumların ise ülkemizin %90’lık yüzölçümünde görev yapan Jandarma Genel
Komutanlığının atama planı ve muvazene dengesi olumsuz etkileneceği, talebin karşılanabilir olmadığı, ayrıca eşinin Diyarbakır ili Silvan ilçesinde çalıştığı sırada kendi isteğiyle başvuranın bulunduğu Manisa
Kırkağaç ilçesine tayin istemeyip Balıkesir iline tayin talep ettiği, çocuğunun kaydını Balıkesir’de halihazırda eğitim gördüğü okula kaydını yaptırdıkları ve dolayısıyla aile bütünlüklerini kendi tercihleriyle bozdukları nedenleri ile Balıkesir iline atama talebinin reddedildiği görülmüştür.
21) Başvuranın şikayet konusu yaptığı atama talebiyle ilgili olarak; idarenin atama yetkisini takdir yetkisi
çerçevesinde personel durumunu gözeterek yapmadığı anlaşılmıştır. Bilindiği üzere idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur. Ancak, İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır (Prof. Dr. Şeref Gözübüyük, “Yönetim
Hukuku”, Eylül/1991 s.204). Bu çerçevede atamaya ilişkin mevzuat hükümleri ve İdarenin öne sürdüğü gerekçeler dikkate alındığında, söz konusu atama yapılmaması için kullanılan takdir yetkisinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir.
22) Yukarıda yapılan açıklamalar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın görev yerinin bulunduğu
Nevşehir ilinden, eşinin ve çocuğunun ikametinin bulunduğu Balıkesir iline atanma talebinin reddinde, idarenin ilgili mevzuat çerçevesinde hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanılarak işlem tesis ettiği, bu nedenle idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı hususları göz önünde bulundurarak başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
23) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Kayseri İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA ve JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi