TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15328-15328 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/7768 2017/ 7768
KARAR TARİHİ : 06/12/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Devlet Personel Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın aile birliği mazeretiyle atanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 16/06/2017 16.6.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Sakarya Valiliği Yatırım İzleme ve Kontrol Başkanlığında Rehberlik ve Denetim Şube Müdürü kadrosunda bulunan ve İl Afet Acil Durum Müdürlüğünde geçici görevle çalışmakta olan başvuran kızının Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi 2 nci sınıfta öğrenim gördüğünü, velayeti kendisinde bulunan ve korunmaya muhtaç çocuk pozisyonundaki oğlunun ise Ankara Fen Lisesinde öğrenci olduğunu, çocuklarıyla farklı illerde bulunması sebebiyle aile birliğinin sağlanmadığını belirtmektedir .
2. Başvuran, Devlet Personel Başkanlığının kadro teşkilat yapısında durumuna uygun münhal kadroların bulunduğunu ve bu kadrolar için gerekli şartları taşıdığını ifade etmekte ve
Kurumumuzdan Devlet Personel Başkanlığına atamasının yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Devlet Personel Başkanlığının 02/ 10/ 2017 tarihli ve E. sayılı yazısında, 3.1. 657 sayılı Kanun’un “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin taşra teşkilatı olan kurumların teşkilat birimleri arasında bir plan dâhilinde ve belirli bir süre çalışmış memurların yer değiştirme suretiyle atanabileceğini düzenlediği, memurların çalışma sürelerini tamamlamadan yer değiştirme suretiyle atanmasının mevzuatta tanımlanmış mazeretlerle mümkün olduğu, aile
1 / 6birliği mazeretiyle yer değiştirmenin eşlerin birlikteliğini sağlamayı amaçladığı, bir memurun
çocuklarının eğitiminin sağlanmasının bu kapsamda olmadığı, 3.2. Başvuranın İçişleri Bakanlığı taşra teşkilatında şube müdürü kadrosunda bulunduğu ve yatırım
İzleme ve Koordinasyon Başkanlığında görev yaptığı, İçişleri Bakanlığının ülke genelinde taşra teşkilatının bulunduğu ve İçişleri Bakanlığı Personeli Yer Değiştirme ve Atama Yönetmeliğine göre birim değişikliği yapmasının mümkün olduğu, 3.3. Başvuranın Devlet Personel Başkanlığına atanma talebinin 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesi kapsamında olduğu, bu madde uyarınca İdarelerin naklen atama prosedürünü başlatıp başlatmamada takdir yetkisine sahip olduğu, 3.4. Devlet Personel Başkanlığının görevlerini kariyer personeli sayılan uzman ve uzman yardımcıları marifetiyle yerine getirdiği, idari personelin destekleyici nitelikte işler yerine getirdiği, idari personel ihtiyacının ise ilk defa alım usulü veya sosyal nitelikli atamalarla karşılandığı, şube müdürü kadrolarına yapılacak atamalarda ise kariyer ilkesi çerçevesinde kurum içerisindeki memurlardan vekâlet usulü ya da görevde yükselme sınavının tercih edildiği, 3.5. Başkanlıkta idari personel ihtiyacını ortaya çıkaracak herhangi bir hizmet genişlemesinin gerçekleşmediği, üç adet boş şube müdür kadrosunun kurum personelince vekâleten yürütüldüğü, 3.6. Başvuranın velayeti altındaki çocuğunun, 24/ 05/ 1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler
Kanunu’nda tanımlandığı şekilde korunmaya muhtaç çocuk olmadığı, 3.7. Başvuranın talebinin kamu personeli mevzuatındaki aile birliği mazeretinin kapsamında bulunmadığı, başvuranın il değişikliği için İçişleri Bakanlığına başvurmasının daha iyi olacağı, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. “18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır . Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar .”, “ Bakanlıkların kurulması ve bakanlar” başlıklı 113 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “ Bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri, yetkileri ve teşkilatı kanunla düzenlenir .”, “İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzel kişiliği” başlıklı 123 üncü maddesinin son fıkrasında; “Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur .”, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her
2 / 6türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde,
hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır . Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir .”, aynı maddenin beşinci fıkrasında; “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır .”, “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür” , 7. 23/ 02/ 1985 tarihli ve 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un
“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanunun amacı, yurdun iç güvenliğinin ve asayişinin sağlanması, kamu düzeninin ve genel ahlakın korunması, mülki idare bölümlerinin kurulması, kaldırılması ve düzenlenmesi ile ilgili çalışmaların yapılması, mahalli idarelerin yönlendirilmesi, kaçakçılığın men ve takibi, yurt sathında sivil savunma, nüfus ve vatandaşlık hizmetlerinin yürütülmesi için İçişleri Bakanlığının kurulmasına, teşkilat ve görevlerine ilişkin esasları düzenlemektir .”, 8. 27/ 05/ 1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; b) “Korunmaya ihtiyacı olan Çocuk”; beden, ruh ve ahlak gelişimleri veya şahsi güvenlikleri tehlikede olup; 1. Ana veya babasız, ana ve babasız, 2. Ana veya babası veya her ikisi de belli olmayan, 3. Ana ve babası veya her ikisi tarafından terkedilen, 4.
Ana veya babası tarafından ihmal edilip; fuhuş, dilencilik, alkollü içkileri veya uyuşturucu maddeleri kullanma gibi her türlü sosyal tehlikelere ve kötü alışkanlıklara karşı savunmasız bırakılan ve başıboşluğa sürüklenen, Çocuğu, ifade eder .”, 9. 18/ 06/ 1984 tarihli 18435 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 217 sayılı Devlet
Personel Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin
“Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı,… . Başbakana bağlı Devlet Personel Başkanlığı’nın kurulmasına, teşkilat ve görevlerine dair esasları düzenlemektir .”, 10. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla
3 / 6değişik 72 inci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme
suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir .”, “Memurun isteği üzerine yapılabilecek yer değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir .”, “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı
14 üncü maddesinde ; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu
personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir . Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür . Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir .”, hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Başvuranın aile birliği mazeretiyle Devlet Personel Başkanlığına atanma talebinin yerinde olmadığı, İdarenin başvuru konusu işleme ilişkin işlemlerinin hukuk ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Sakarya Valiliği Yatırım İzleme ve Kontrol Başkanlığında Rehberlik ve Denetim Şube Müdürü kadrosunda bulunan ve İl Afet Acil Durum Müdürlüğünde geçici görevle çalışmakta olan başvuran, Ankara’da bulunan çocuklarından birinin eğitim görmekte olduğunu, velayeti altındaki diğer çocuğunun ise korunmaya muhtaç olduğunu belirterek Kurumumuzdan aile birliği mazeretiyle atamasının Devlet Personel Başkanlığına yapılmasını talep etmektedir .
13. Anayasamızın 41 inci maddesi, bireylerinin bir arada tutulmasıyla ailenin huzur ve mutluluğunun devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır .
14. 657 sayılı Kanun’un 72 nci maddesi de aile birliğinin sağlanması amacıyla memurun ‘kurum içi’
4 / 6yer değişikliği suretiyle atanmasını düzenlemektedir . Madde hükmü, verilecek rapora göre kendisi,
eşi veya birinci derece kan hısımlığının bulunduğu bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların, engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanmasını idare için bir yükümlülük haline getirmektedir . Ancak memurun eğitim alan veya yetişkin olmayan çocukları bulunması gerekçesiyle yer değiştirme suretiyle atamasının yapılabileceğine ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır .
15. 657 sayılı Kanun’un 72 inci maddesine dayanılarak yürürlüğe konan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in amacı, memurun ‘aynı kurum içerisinde’ yer değiştirme suretiyle atanmasını düzenlemektedir . Yönetmeliğin ilgili maddesinde memurun sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretleriyle yer değiştirme suretiyle atanma talebinde bulunabileceği hüküm altına alınmıştır .
16. Memurların bir kurumdan başka bir kuruma nakilleri ise 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesinde düzenlemektedir . Bu maddeyle, nakillerin kurumların muvafakatleri ile gerçekleştirileceği hüküm altına alınmakta ve idarelere naklen atama yapma konusunda takdir yetkisi tanınmaktadır .
17. Diğer bir anlatımla, kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır . Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur .” (Anayasa Mahkemesinin 20/ 02/ 2014 tarihli ve 2012/ 606 başvuru numaralı Kararı) .
18. Başvuru konusu olayda, başvuranın taşra teşkilatında çalıştığı İçişleri Bakanlığı ile atanmayı talep ettiği Devlet Personel Başkanlığı tüzel kişiliklerini haiz iki farklı kurum olup, başvuru konusu talebe ilişkin 657 sayılı Kanun’un 72 nci maddesi ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin uygulanması imkânı bulunmamakta, talebin 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir .
19. Başvuranın atanmayı talep ettiği Devlet Personel Başkanlığının ise boş bulunan şube müdürü kadrosunu başvuranın talebini yerine getirmekle kullanma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu açıktır . Başkanlığın bu yetkisini, kaynakların korunması ve atıl personel bulundurmama gibi kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde nesnel ve tarafsız kullandığı tespit edilmiş olup, başvuranın
Devlet Personel Başkanlığına atanma talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı değerlendirilmiştir .
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın aile birliği mazeretiyle Devlet
Personel Başkanlığına atanma talebine ilişkin işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
5 / 6B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi