TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 4997-4997 18745356- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2016/5268 2016/ 5268
KARAR TARİHİ : 23/05/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : İskenderun Teknik Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın sağlık ve aile birliği mazeretleriyle naklen atanma talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/12/2016 6.12.2016
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Sekreterliğinde Bilgisayar İşletmeni kadrosunda çalışmakta iken, İsth . Asb. Bçvş . olan eşinin 13/ 05/ 2016 tarihinde İskenderun Deniz Er
Eğitim Alay Komutanlığında görevlendirildiğini, İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE)
yetkilileriyle yaptığı görüşmede kendisine atamasının yapılacağının şifahi olarak bildirilmesine rağmen atanmadığını ifade etmekte, aile birliği mazereti ile ağır sağlık sorunları ve Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’teki astsubay eşlerine ilişkin düzenleme dikkate alınarak atamasının yapılmasını talep etmektedir .
2. Başvuran; 2.1. İSTE Rektörlüğü yetkilileriyle 2016 yılı Mayıs ayı içerisinde yapmış olduğu başvurusu hakkında aynı yılın Temmuz ayındaki görüşmesinden sonra atanma talebine ilişkin herhangi bir işlem yapılmaması üzerine 25/ 12/ 2016 ve 19/ 01/ 2016 tarihlerinde BİMER’e başvuruda bulunduğunu, .
1 / 62.2. Bu başvurularına, yeni kurulan Üniversitede öncelikle daire başkanlığı kadroları oluşturulacağı
için alanında uzmanlaşmış personelin istihdam edileceği, başvuranın ise herhangi bir daire başkanlığında çalışma tecrübesinin bulunmadığı, 2016 yılı açıktan ve naklen atama kontenjanları çerçevesinde atamaların yapıldığı, 2017 yılı içerisinde uygun bir kadroda açık oluşması halinde başvuranın talebinin yeniden değerlendirileceği yönünde cevap verildiğini, 2.3. 08/ 04/ 2017 tarihli ve 29678 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, 21/ 03/ 2016 tarihli ve 2016/ 8671 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla değişik “Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik”in birinci maddesinde astsubayların görev süreleriyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere memur olan eşinin atanmasında norm kadro sayılarına ilişkin hükümlerin uygulanmayacağının belirtildiğini, dolayısıyla kendisinin eş durumundan tayininin yapılması gerektiğini, iddia etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden İskenderun Teknik Üniversitesi
Rektörlüğünün 01/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle :
3.1. 23/ 04/ 2015 tarihli ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6640 sayılı
Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile kurulan İSTE’ye 2016 Mali Yılı Bütçe Kanunu uyarınca toplam 45 adet açıktan ve naklen atama kontenjanı tahsis edildiği ile 2016 yılı içerisinde İSTE
Rektörlüğüne 341 adet atama başvurusu yapıldığı, 3.2. Üniversitenin yeni kurulmuş olmasından bahisle, Daire Başkanlıklarının kuruluşu ve personel ihtiyacının karşılanması amacıyla alanında uzmanlaşmış, tecrübeli personel istihdamına öncelik verildiği, 3.3. Yapılan tüm başvuruların titizlikle incelenmesi ve birebir görüşmelerden sonra gerekli analizler yapılarak atamaların sınırlı sayıdaki kontenjan dâhilinde yapıldığı, 3.4. Başvuran ile nezaket kralları çerçevesinde yapılan görüşmenin, kendisi adına atanma hakkı doğurmayacağı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “ Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır . Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar .”, “ Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” , “Yükseköğretim
.
2 / 6kurumları” başlıklı 130 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına
dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur .”, 5. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 30/ 03/ 1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’nun 3/ 7/ 1992 tarih ve 3837 Sayılı Kanun’un 7 nci maddesiyle değişik “Yıldız Teknik Üniversitesi” başlıklı 15 inci maddesinin birinci fıkrasında; “İstanbul’da Yıldız Üniversitesi adı ile yeni bir Üniversite kurulmuştur” , 7. 23/ 04/ 2015 tarihli ve 29335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6640 sayılı
Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu ile Bazı kanun ve Kanun Hükmünde
Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “2808 sayılı Kanuna aşağıdaki ek madde eklenmiştir . İskenderun Teknik Üniversitesi Ek Madde 160
– Hatay ili İskenderun ilçesinde İskenderun Teknik Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur .”, 8. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 12056 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır . Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir .”, “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür .”, 9. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmelik’in “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 2 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile değişik 2 nci maddesi ve aynı Kanunun 2670 sayılı Kanunla değişik 72 inci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir .”, “Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesinin 21/ 03/ 2016 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 2016/ 8671 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’yla değişik
3 / 6ikinci fıkrasında; “…Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman, jandarma ve
uzman erbaşlar ile hâkim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz” , “Sağlık Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 13 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Memurun sağlık mazeretine dayanarak yer değiştirme talebinde bulunabilmesi için; kendisi, eşi, annesi, babası, bakmakla yükümlü olduğu çocukları ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığı veya mevcut görev yerinin söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirmesi gerekir” , “Aile
Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının a ve c bentlerinde; “a)Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânın olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere… c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere… atanması suretiyle yapılabilir .”, düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. İdarenin, atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu ve başvuranın 2016 yılı içerisinde yaptığı atanma başvurusunun reddedilmesi işleminin hukuka uygun olduğu değerlendirilmiştir . Ancak, başvuranın ağır sağlık sorunları ve aile birliğinin sağlanmasının önemi dikkate alındığında, liyakatine göre 2017 yılı içerisinde yapılacak atamalarda başvuranın talebinin
İdarece yeniden dikkate alınmasının hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilerek İdareye tavsiyede bulunulması yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Sekreterliğinde Bilgisayar İşletmeni kadrosunda çalışmakta iken, İsth . Asb. Bçvş . olan eşinin 13/ 05/ 2016 tarihinde İskenderun Deniz Er
Eğitim Alay Komutanlığında görevlendirildiğini, İSTE yetkililerinin kendisine atamasının yapılacağının şifahi olarak bildirmelerine rağmen atanmadığını ifade etmekte, aile birliği mazereti ile ağır sağlık sorunları ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmelikteki astsubay eşlerine ilişkin düzenleme dikkate alınarak İSTE’ye atamasının yapılmasını talep etmektedir .
12. Anayasamızın 41 inci maddesi, aile bireylerinin bir arada tutularak ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır .
13. 657 sayılı Kanun’un 72 nci maddesi de aile birliğinin sağlanması amacıyla memurun kurum içi yer değişikliği suretiyle atanmasını düzenlemektedir . Madde hükmü, farklı kurumlarda çalışan eşlerden biri hizmet gereği başka bir yere naklen atandığında, memur olan diğer eşin çalıştığı kurumla gerekli koordinasyonun sağlanmasını ve bu eşin de isteği halinde aynı yere naklinin
4 / 6yapılmasını idare için bir yükümlülük haline getirmektedir . Ancak memurun atandığı yerde eşin
atanacağı teşkilat yoksa ya da teşkilat olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmamakta ise, eşe belirli koşullarda izin hakkı tanınmıştır .
14. 657 sayılı Kanun’un 72 inci maddesine dayanılarak yürürlüğe konan Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in amacı, memurun ‘aynı kurum içerisinde’ yer değiştirme suretiyle atanmasını düzenlemektedir . Dolayısıyla, Yönetmelik’in 9 uncu maddesindeki hüküm, belirtilen hizmet sınıfları ve görevlere mensup kişilerin eşlerinin aynı kurum içerisindeki görev yerlerinin değiştirilmesinde norm kadro sayılarına ilişkin hükümlerin uygulanmayacağını ifade etmektedir . Benzer şekilde, Yönetmelik’in sağlık mazeretine bağlı yer değişikliğini düzenleyen 13 üncü maddesi gereği, memurun görev yerinde kendisi veya yakınlarının hastalığının tedavisinin mümkün olmaması halinde, aynı kurum içerisinde sağlık mazeretine bağlı yer değiştirme talebinin yerine getirilmesine olanak bulunmamaktadır . Yönetmelik’in 14 üncü maddesiyle düzenlenen aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği, zorunlu yer değiştirmeye tabi memurun kurum içi yer değişikliği suretiyle atanmasına ilişkin olup, memurun diğer kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanmasında uygulanmasına imkân bulunmamaktadır .
15. Memurların bir kurumdan başka bir kuruma nakilleri ise 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesinde düzenlemektedir . Bu maddeyle, nakillerin kurumların muvafakatleri ile gerçekleştirileceği hüküm altına alınmakta ve İdarelere nakil konusunda takdir yetkisi tanınmaktadır .
16. Diğer bir anlatımla, kişilerin sağlık veya aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır . Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur .” (Anayasa
Mahkemesinin 20/ 02/ 2014 tarihli ve 2012/ 606 başvuru numaralı Kararı) .
17. Başvuru konusu olayda, başvuranın kadrosunun bulunduğu Yıldız Teknik Üniversitesi ile
İSTE’nin Anayasamızın 130 uncu maddesi kapsamında ve sırasıyla 2806 ve 6640 sayılı Kanunlarla kurulmuş, tüzel kişiliğini haiz ve taşra teşkilatları olmayan farklı iki kurum olduğu görülmektedir .
Dolayısıyla, İSTE’ye aile birliği mazeretiyle atanmak isteyen başvuran için 657 sayılı Kanun’un 72 nci maddesi ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin uygulanması imkânı bulunmamakta, başvuru konusu talebin 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir .
18. Anayasamız, 6640 ve 657 sayılı Kanunların ilgili hükümleri, naklen atama başvurusunun değerlendirilmesinde İSTE’ye takdir yetkisi tanımaktadır . İdareye tanınan bu takdir yetkisi kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olup, nesnellik ve tarafsızlık içerisinde kullanılması esastır .
Rektörlüğün, teşkilat yapısının elverişliliği ve insan kaynaklarının etkin kullanılması sağlamak amacıyla başvuranın nakil talebinin reddetmesinde ise kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hukuka uygun bir takdir yetkisi kullanılmıştır .
.
5 / 619. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin ayrı tüzel kişiliklere
sahip kurumlar arasında nakil niteliğinde olduğu, bu itibarla Devlet Memurlarının Yer Değiştirmeleri
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümlerinin talebin yerine getirilmesinde uygulanamayacağı, İSTE’nin nakil talebinin değerlendirilmesindeki takdir yetkisini hukuka uygun olarak kullandığı değerlendirildiğinden; İdarenin başvuranın naklen atanma talebini reddetmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 20. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, ilkelerine uygun davrandığı , ancak başvuranın atanma talebine ilişkin 2016 yılı
Temmuz ayı içerisinde yaptığı görüşmenin sonucunu aynı yılın Aralık ayına kadar başvurana iletmeyerek mağduriyete sebep olduğu, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenlerle “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
21. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın Başvurana ve İSKENDERUN TEKNİK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRÜLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.