Aile birliği mazeretiyle nakil talebinin, idarenin hizmet ihtiyacı ve kadro durumu gerekçesiyle reddedilmesi hukuka uygun mu? (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12200-S.21.19592 –

BAŞVURU NO : 2021/6579

KARAR TARİHİ : 20/08/2021

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI

İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği mazeretiyle yer değişikliği talebi.

BAŞVURU TARİHİ : 23/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, TCDD 1. Bölge Müdürlüğü, Demiryolu Bakım Servis Müdürlüğü, 12. Demiryolu

Bakım Müdürlüğüne bağlı Elektrifikasyon Bakım Şefliğinde 12.02.2018 tarihinden itibaren

EST Sürveyanı unvanında çalıştığını, aile birliği mazeretine binaen hem aile birliğinin sağlanması hem de kurumunun personel ihtiyacının karşılanması için, 8.Bölge Müdürlüğünün 07.05.2020 tarihli ve E. 0 sayılı yazısında personel talebinde bulunulan Eskişehir Telekomand Merkezine naklinin yapılması için

17.07.2020 ve 25.11.2020 tarihlerinde başvuru yaptığını, nakil taleplerinin İnsan Kaynakları Daire

Başkanlığına gönderilmesi yerine Demiryolu Bakım Servis Müdürlüğünün 03.12.2020 tarih ve E.

sayılı, 20.07.2020 tarih ve E sayılı yazıları ile nakil talebinin hizmet ihtiyacı ve kadro durumundan dolayı uygun görülmediğinin belirtildiğini, aile birliği mazereti olması ve nakil olmak istediği yerin personel talebinin olmasına rağmen nakil talebinin kadro durumu ve personel yetersizliği sebebiyle reddedildiğini, aynı Müdürlüğe bağlı Yol Bakım Onarım Şefliğinde görev yapan personellerin nakil işlemlerinin, memur personellerin kadro mevcutları sıfırlanana kadar gerçekleştirildiğini belirterek; nakil taleplerinde adaletli davranılmasını, mevzuat hükümlerinin uygulanmasını ve aile birliğinin sağlanması için naklinin Eskişehir Telekomand Merkezine yapılmasını talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi yazımıza istinaden Devlet Demiryolları

İşletmesi Genel Müdürlüğünün 02/05/2021 ve 140254 sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. 1. Bölge Müdürlüğüne bağlı Elektrifikasyon Bakım Şefliğinde EST Sürveyanı olarak görev yapan sicil sayılı başvuranın, aile birliğinin sağlanması için naklinin Eskişehir Telekomad

Merkezine yapılması talebine ilişkin olarak;

2.2. Yer değişimleri hakkındaki 19.07.2016 tarihli 385000 sayılı Genel Müdürlük Emrinde; yer değişimlerinin Genel Müdürlükçe belirlenen dönemlerde ve ilan edilen boş kadrolara toplu olarak yapılacağı; söz konusu dönemler haricinde ise yasal nedenler, soruşturma raporu, mahkeme kararı, yönetim kurulu kararı, sağlık durumu, eş durumu, can güvenliği, optimizasyon, karşılıklı yer değişimi ve hizmet gereği yapılabileceği belirtilmiş olup; söz konusu emrin dördüncü fıkrasının 25.07.2017 tarihli ve 60293 sayılı Yer Değişimleri Emri ile “Personelin eş ve sağlık durumu gereği yapılacak yer değişimlerinde kadro ve mevcut durum dikkate alınacaktır.” hükmü ile yeniden düzenlendiği; başvuranın görev yaptığı işyerinde bulunan 4 kişilik kadroda sadece başvuran çalışmakta olup; naklini talep ettiği işyerinde ise 8 kişilik kadronun tamamının dolu olduğu; dolayısıyla başvuranın eş durumu nedeniyle yer değişimi talebinin, söz konusu emir kapsamında yerine getirilemediği, 2.3. Başvuranın görev yaptığı işyerinde hizmetine ihtiyaç duyulması nedeniyle naklinin uygun görülmediği, ifade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı

5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü

eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Görev ve Yer Değişikliği” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sözleşme süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir…” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuruya konu naklen atanma talebinin reddedilmesi işleminin hizmet gereği ve kamu yararı kapsamında yapıldığı, idarenin işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, TCDD 1. Bölge Müdürlüğüne bağlı Elektrifikasyon Bakım Şefliğinde EST

Sürveyanı olarak görev yaptığını, aile birliğinin sağlanması için Eskişehir Telekomand Merkezine nakil talebinde bulunduğunu, nakil taleplerinin hizmet ihtiyacı ve kadro durumundan dolayı uygun görülmediğinin belirtildiğini, aile birliği mazereti olması ve nakil olmak istediği yerin personel talebinin olmasına rağmen nakil talebinin kadro durumu ve personel yetersizliği sebebiyle reddedildiğini belirterek; aile birliğinin sağlanması için naklinin Eskişehir Telekomand Merkezine yapılmasını talep etmektedir.

8. Başvuruya konu İdareden temin edilen bilgi ve belgelerden; yer değişimleri hakkındaki 19.07.2016 tarihli

385000 sayılı Genel Müdürlük Emrinde, yer değişimlerinin Genel Müdürlükçe belirlenen dönemlerde ve

ilan edilen boş kadrolara toplu olarak yapılacağı; söz konusu dönemler haricinde ise yasal nedenler,

soruşturma raporu, mahkeme kararı, yönetim kurulu kararı, sağlık durumu, eş durumu, can güvenliği, optimizasyon, karşılıklı yer değişimi ve hizmet gereği yapılabileceği belirtilmiş olup; söz konusu emrin dördüncü fıkrasının 25.07.2017 tarihli ve 60293 sayılı Yer Değişimleri Emri ile “Personelin eş ve sağlık durumu gereği yapılacak yer değişimlerinde kadro ve mevcut durum dikkate alınacaktır.” hükmü ile yeniden düzenlendiği; başvuranın görev yaptığı işyerinde bulunan 4 kişilik kadroda sadece başvuranın çalışmakta olduğu; naklini talep ettiği işyerinde ise 8 kişilik kadronun tamamının dolu olduğu; dolayısıyla başvuranın eş durumu nedeniyle yer değişimi talebinin, söz konusu emir kapsamında yerine getirilemediği anlaşılmıştır.

9. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır.

10. “Kişilerin aile birliği gibi bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)

11. Dosya kapsamında sunulan bilgi ve belgelerden; eşi, Eskişehir ilinde özel sektörde çalışmakta olan başvuranın, aile birliği mazereti kapsamında Eskişehir iline naklen atamasının yapılması talebinin, görev yaptığı işyerinde bulunan 4 kişilik kadroda sadece başvuranın çalışmakta olduğu; naklini talep ettiği işyerinde ise 8 kişilik kadronun tamamının dolu olduğu; dolayısıyla başvuranın eş durumu nedeniyle yer değişimi talebinin, görev yaptığı işyerinde hizmetine ihtiyaç duyulması nedeniyle uygun görülmediği anlaşılmıştır. Bu kapsamda, ilgili İdarenin hizmet ihtiyaçları çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşıldığından, başvuranın naklen atamasının yapılmaması işleminde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmektedir.

12. Benzer konuda Kurumumuzun 04/08/2020 tarihli ve 2020/3836 sayılı Ret Kararında da; başvuranın aile birliği mazereti kapsamında Konya ili merkezinde bulunan bir sağlık tesisine atamasının yapılması talebinin hizmet ihtiyaçları çerçevesinde reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık görülmediğinden başvurunun reddine karar verilmiştir.

13. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili idarenin hizmet ihtiyaçları çerçevesinde yaptığı değerlendirme sonucunda kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu anlaşıldığından; başvuranın aile birliği mazereti kapsamında Eskişehir iline naklen atamasının yapılması talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi

yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece

“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini de göstermediği, bu nedenle

“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Sakarya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın başvurana ve Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi