|
ÖZET: Başvuran, Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde hemşire olarak görev yaparken, eşinin Türk Silahlı Kuvvetleri’nde subay olduğunu belirterek, aile birliğini sağlamak amacıyla Sağlık Bakanlığı’nın İzmir teşkilatına naklen atanma talebinde bulunmuştur. 2017 yılına ait merkezi yönetim bütçe kanununa göre, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına 50 adet atama izni verilmiş ve bu izinlerin 46’sı kullanılmıştır. Başvuranın talebi ise, mevcut kadro yetersizliği nedeniyle reddedilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. ve 74. maddeleri, aile birliği mazeretiyle yer değiştirme ve nakil işlemlerinin belirli şartlara bağlı olduğunu düzenlemektedir. Ancak, başvuranın eşinin atanmasıyla ilgili idareye sunması gereken belgelerin eksik olduğu ve mevcut kadro durumunun bu talebi karşılamadığı ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın Sağlık Bakanlığı’na atanmasına hukuken imkan bulunmadığı belirtilmiş ve başvurusu reddedilmiştir. İdare, başvuranın hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi vermediğinden, bu ilkeye de uyması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuran, kararın tebliğinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir. |
mazeretine istinaden Bakanlıkları teşkilatına atamasının uygun görülmediği hakkında 12/ 07/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile bilgi verildiği,
2.2) 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre kamu kurum ve kuruluşlarına açıktan ve
nakil suretiyle verilen 5.000 adet atama izninin Başbakanlık Makamının Onayı ile kurumlara dağılımının yapıldığını, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına 50 adet açıktan ve naklen atama izni verildiğini,
2.3) Bu kapsamda Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına verilen 50 adet açıktan atama ve naklen
atama iznine istinaden 46 adet atamanın yapıldığı, 4 ünün ise atama sürecinin devam ettiği, şikayet konusu talebe ilişkin olarak yargı organlarında açılmış davaların yargı sürecinin devam ettiği, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) “18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Ailenin korunması
ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında; “ Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır .
Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar .”,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında ; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Amaç” başlığını taşıyan 2 nci maddesinin birinci
fıkrasında; “Bu Kanun, Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler .” ,
5.1) “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden
veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır . Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir .”,
5.2) “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinin birinci
fıkrasında; “ Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri
2 / 6mümkündür”
6) 25/ 06/ 1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde “ Bu Yönetmelik; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun… 2 nci maddesi ve aynı
Kanunun… 72 nci maddesine dayanılarak, Devlet Memurlarının aynı kurum içinde yer değiştirme suretiyle atanmalarını sağlamak amacıyla düzenlenmiştir .”,
6.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“a) Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkânları göz önünde bulundurulur .”
6.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9
uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “ İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı
Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz .”
6.3) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinde;
“Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir .” 6.4)“Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumunda öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir .
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e) bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür .
Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir .” 7.) 26/ 03/ 2013 tarihli ve 28599 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık
Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Kurumlar arası naklen atama” başlıklı 17 nci maddesinde “Diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapanlar ;
Kanunun 74 üncü maddesi çerçevesinde Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında durumlarına uygun 6 ncı
3 / 6ve 5 inci hizmet bölgelerinden başlamak üzere belirlenen kadrolara, tercihleri doğrultusunda kura
ile naklen atanabilirler .”, 8.) Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarında Görev Yapan Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri Sınıfı Dışı Personelin Atama ve Yer Değişikliği Yönergesinin 15 inci maddesi birinci fıkrasında “Bakanlık ve Bağlı Kuruluşları dışındaki diğer Kamu Kurum ve Kuruluşlarında görev yapan personel, Bakanlık ve Bağlı Kuruluşlarının taşra teşkilatına atanabilirler . Kurumlar arası atamalar kadro durumunun ve standardın uygun olması halinde kura ile yapılır …” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMANI’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde 657sayılı Kanuna tabi kadrolu hemşire olarak
çalışan başvuran, eşinin Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay olduğunu belirterek aile bütünlüğünün sağlanması için Sağlık Bakanlığı’nın İzmir teşkilatına kurumlararası naklen atanmasının yapılmasını talep etmektedir . Başvuran 17/ 12/ 2017 tarihli ek başvurusunda ise; eşinin
Gaziantep İli İslahiye İlçesine atamasının yapıldığını, eşinin yeni görev yerine atanma talebinin
Sağlık Bakanlığınca kadro yetersizliği nedeniyle tekrar reddedildiğini belirterek eşinin yeni görev yerine atanma talebinde bulunmuştur .
11) Anayasanın 41 inci maddesi, aile bireylerinin bir arada tutularak ailenin huzur ve mutluluğunu
devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır . Bu maddede, Devletin aile birliğinin korunması için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğü getirilmiştir . Bu amaçla, hem kamu görevlilerinin naklen atanmalarını, hem aile birliği mazeretiyle yer değiştirmelerini kurala bağlamak ve kolaylaştırmak amacıyla, 657 sayılı Kanun’un 72 nci ve 74 üncü maddelerinde gerekli düzenlemeler yapılmıştır .
12) Ancak, aile birliği mazeretine bağlı olarak yer değiştirme ve kurumlar arası naklen geçiş
işlemleri, bir takım şartlara bağlı olarak gerçekleştirilmektedir . Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmeye ilişkin hükümler incelendiğinde, 657 sayılı Kanunun 72 nci maddesinde, diğer eşin de isteğinin arandığı ve eşler farklı kurumlarda çalışıyorsa kurumlar arasında gerekli koordinasyonun sağlanması gerektiği; Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde ise, eşlerin farklı kurumlarda çalışıyor olması halinde eşlerden birinin kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanmasının düzenlendiği, bazı kamu görevlilerinin (Türk Silahlı
Kuvvetlerine mensup subayların) atandığı yere görev süresiyle sınırlı olmak üzere memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlemelerine yer verilmiştir . Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subayların atandığı yere görev süresiyle sınırlı olmak üzere memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümlerin uygulanmayacağına ilişkin düzenlemenin somut olayımızda uygulanabilirliği bulunmamaktadır . Zira norm kadroya ilişkin bir soruna idarece değinilmediği gibi somut olayımızda kurum içi değil kurumlararası naklen atama söz konusudur .
13) Buna göre, başvuranın veya eşinin, eşlerinin çalıştıklarına ilişkin belgeyi, evlilik durumunu
kanıtlayan belgeyi ve diğer eşin rızasının bulunduğuna ilişkin imzalı dilekçeyi idareye sunmak
4 / 6suretiyle, ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde, aile birliği mazeretine göre atanma talebiyle ilgili
Kuruma başvurmaları gerekmektedir . Kamu görevlilerinin münhal bir kadro bulunması halinde aile birliği mazeretini gerekçe göstererek 657 sayılı Kanun’un 74 üncü maddesi uyarınca kurumların muvafakati ile kurumlar arasında nakilleri mümkün bulunmaktadır . Ancak, kamu görevlilerinin bu şekilde naklen atanma taleplerinin karşılanması konusunda kurumların takdir yetkisi bulunmaktadır .
14) İdarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye takdir yetkisi
denilmektedir . Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir .
15) Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya kamu yararı ve
hizmet gereklerini gözeterek en uygun kişiyi atama konusunda, gerekli nitelikleri taşıyanlar arasında tercihte bulunma hak ve yetkisine sahip olduğundan, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta; takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetiminin hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta; yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir . (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/ 02/ 2006 tarihli ve E :2004 / 5066, K:2006 / 751 sayılı kararı)
16) Yine, takdir yetkisinin sınırsız bir yetki olmadığı ve idarenin keyfi davranması anlamına
gelmemektedir . Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerekmektedir .
17) Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değişikliği Yönetmeliğinde diğer kamu kurum ve kuruluşlarında
görev yapanların kura ile naklen atanabileceği, Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarında Görev
Yapan Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı Dışı Personelin Atama ve Yer
Değişikliği Yönergesinde kurumlar arası atamaların kadro durumunun ve standardın uygun olması halinde kura ile yapılacağı düzenlenmiştir .
18) Somut olayımızda, idarenin cevabi yazısında 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre
kamu kurum ve kuruluşlarına açıktan ve nakil suretiyle verilen 5.000 adet atama izninin Başbakanlık
Makamının Onayı ile kurumlara dağılımının yapıldığını, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına 50 adet açıktan ve naklen atama izni verildiği, bu kapsamda Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına verilen 50 adet açıktan atama ve naklen atama iznine istinaden 46 adet atamanın yapıldığı, 4 ünün ise atama sürecinin devam ettiği belirtildiğinden, özetle 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına verilen 50 adet açıktan ve naklen atama izninin kullanıldığı anlaşıldığından, başvuranın Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına atanmasına hukuken imkan bulunmamaktadır . Başvuranın 2018 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanununa göre Sağlık
Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına verilecek naklen atama izninden yararlanabilmek için idareye yeniden başvuruda bulunması gerekmektedir .
19) İlaveten, idare tarafından açıktan veya naklen atama izni verilen kadrolara yapılan atamalarda
takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek, mevzuata aykırı bir şekilde kullanıldığı yönünde bir iddiada bulunulmamış, herhangi bir kanıt sunulmamış olup, Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır .
20) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 2017 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanununa göre Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına verilen 50 adet açıktan ve naklen atama izninin tamamının kullanılması nedeniyle başvuranın, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına
5 / 6atanmasına hukuken imkan bulunmadığı değerlendirildiğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve
kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı , ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi